katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. AEP kapsamında Haziran 2026 itibarıyla 1,1 milyon kişiye, Evlilik Öncesi Eğitimleri kapsamında 339 bin kişiye, Aile Danışmanlığı Hizmeti kapsamında 16 bin kişiye, Türkiye Bağımlılıkla Mücadele Eğitimleri kapsamında ise 265 bin kişiye ulaşılmış olmakla birlikte ailelerin ihtiyaçlarına yönelik danışmanlık ve eğitim hizmetlerinin niteliği ve niceliğinin geliştirilmesi ihtiyacı önemini korumaktadır.
Ülkemizde insanı ve aileyi kalkınmanın temel kaynağı olarak gören, aile kurumu ile nesillerin korunması, evlilik müessesesinin teşviki, doğurganlık hızının artırılması, gençlerin nitelikli yetiştirilmesi, yaşlı refahının sağlanması, kırsal nüfusun yerinde kalkınması ve nüfusun dengeli dağılımının sağlanması amaçlayan Aile ve Nüfus On Yılı Vizyon Belgesi, 2 Mayıs 2026 tarihinde kamuoyuyla paylaşılmış ve aynı tarihte yürürlüğe giren 2026/4 sayılı Yeşilinize Genelgesi ile 2026-2035 dönemi, Aile ve Nüfus On Yılı ilan edilmiştir. Söz konusu Genelge ile her yıl mayıs ayının son haftası Millî Aile Haftası olarak belirlenmiştir.
Ülkemizin aile yapısına ilişkin ulusal ölçekli resmî istatistik üreten bir saha araştırması olan Türkiye Aile Yapısı Araştırmasının (TAYA) beşincisi uygulamaya konulmuştur. Söz konusu araştırmayla Türkiye'deki aile yapısının demografik, sosyoekonomik ve kültürel boyutları ile kapsamlı bir profilini ortaya koyan bilgilerin toplanması, bu bilgilerin çeşitli değişkenler açısından analiz edilmesi, aile odaklı politika ve stratejilerin bilimsel kanıta dayalı bir biçimde oluşturulması ve zaman içindeki değişimin belirlenmesine imkân sağlayan veriler elde edilmesi amaçlanmakta olup araştırmanın 2027 yılında tamamlanması planlanmaktadır.
Türkiye Afet müdahale Planı ve müdahale Hizmetleri Yönetmeliği ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına verilen afet ve acil durumlarda psikososyal destek hizmetleri görevi kapsamında Haziran 2026 itibarıyla 8 bin Bakanlık personeline eğitim verilmiştir. Aile ve bireylerin sosyal yardım ve sosyal hizmetlere olan ihtiyaçlarının tespiti, ihtiyaca göre sosyal yardım ve sosyal hizmet modellerinin planlanması ve gerektiğinde diğer kamu hizmetlerinden yararlandırılmasının sağlanması amacıyla rehberlik ve danışmanlık hizmetlerini kapsayan Aile ve Sosyal Destek Programı (ASDEP) kapsamında çalışmalara devam edilmiştir. Eylül 2026 itibarıyla ulaşılan hane sayısı 11,2 milyona yükselmiştir. Bu ziyaretlerde ailelere rehberlik ve danışmanlık hizmeti sunulmuştur. ASDEP'e yönelik kapasite geliştirme çalışmalarının devamlılığının sağlanması önemlidir.
Kadın ve erkeğin evlilik bağıyla kurulan, milli ve manevi değerlerin taşıyıcısı olan ailenin her türlü zararlı eğilimden korunması, sağlıklı nesillerin yetişmesi, dinamik nüfus yapısının ve kalkınmanın istikrarlı bir biçimde sürdürülmesini teminen aile kurumunun güçlendirilmesi temel amaçtır.
| Politika/Tedbir | Sorumlu/İşbirliği Yapılacak Kurumlar | Yürütülecek Faaliyetler ve Projeler |
|---|---|---|
| Aileye yönelik hizmetlerin niteliği ve niceliği geliştirilecektir. (Kalkınma Planı p.720) | ||
| Tedbir 720.1. Aileye yönelik eğitim ve danışmanlık hizmetlerinin içeriği kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler ve STK'larla işbirliği içerisinde çeşitlendirilerek yaygınlaştırılacak, eğitim, rehberlik ve danışmanlık hizmetlerinde ihtisaslaşma sağlanacaktır. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), Gençlik ve Spor Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları, Yerel Yönetimler, Üniversiteler, STK'lar | 1. Aile eğitimleri ve evlilik öncesi eğitimler, kamu, özel sektör, üniversite, yerel yönetimler ve STK'larla işbirliği yapılarak yaygınlaştırılacaktır. 2. Modüler Aile Eğitim Programı kapsamında, uygulayıcı ve aile eğitimleri yaygınlaştırılacaktır. 3. Aile eğitimi ve danışmanlığı sunan meslek personelinin yeterliliklerini geliştirmeye yönelik eğitim ve süpervizyon çalışmaları gerçekleştirilecektir. 4. Aile danışmanlığı hizmetinin yaygınlaştırılması (çevrimiçi aile danışmanlığı, hizmet kapasitesinin geliştirilmesi vb.) çalışmalarına devam edilecektir. 5. Bireysel Sosyal Hizmet Danışmanlığı Projesi kapsamında proje uygulayıcısı olarak görev yapmakta olan il koordinatörleri ve bireysel sosyal hizmet danışmanlarına, danışmanlık becerilerinin geliştirilmesi için eğitimler verilecektir. |
| Tedbir 720.2. Milli ve manevi değerlerimiz gözetilerek sağlıklı nesillerin devamına ve aile yapısını olumsuz etkileyen kötü alışkanlıkların, bağımlılıkların ve zararlı akımların etkilerinin azaltılmasına yönelik çalışmalar yapılacaktır. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), Adalet Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı, RTÜK, İŞKUR, Üniversiteler, STK'lar | 1. 18 yaş üzeri bağımlı bireylere, ailelerine ve yakınlarına sosyal hizmet merkezlerinde sosyal uyum süreci danışmanlığı hizmeti ile bu kapsamda görev alan personele mesleki gelişim eğitimleri verilecektir. 2. Türkiye Bağımlılıkla Mücadele Eğitimleri yetişkinlere ve kurum bakımındaki 15 yaş üstü çocuklara verilmeye devam edilecektir. 3. Ailenin Korunması ve Güçlendirilmesi Vizyon Belgesi ve Eylem Planının (2024-2028) etkin olarak uygulanması ve izlenmesi sağlanacaktır. |
| Tedbir 720.3. Aile bireylerinin, teknoloji ve dijitalleşmenin olumsuz etkilerinden korunmasına yönelik bilinçli medya kullanımı konusunda farkındalığını artırmak üzere eğitim programları yaygınlaştırılacaktır. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), Gençlik ve Spor Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, RTÜK | 1. Ailelere yönelik bilinçli medya kullanımı eğitimleri yaygınlaştırılacaktır. |
| Tedbir 720.5. Ailelerin demografik ve sosyokültürel yapıları ölçülerek istatistiksel veriler derlenecek ve aile yapısında meydana gelen/gelebilecek değişim/dönüşümlerin incelenebilmesi amacıyla sosyal araştırmalar gerçekleştirilecektir. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), TÜİK | 1. Türkiye Aile Yapısı Araştırması (TAYA) analiz ve raporlama çalışmaları yürütülecektir. |
| Tedbir 720.6. Evlenecek Gençlerin Desteklenmesi Projesinin kapsayıcılığı artırılacaktır. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S) | 1. Öncelikle düşük ve orta gelir grubunun projeden yararlanmasını destekleyecek şekilde Evlenecek Gençlerin Desteklenmesi Projesinin uygulama esaslarında iyileştirmeler yapılacaktır. |
| İş ve aile yaşamının uyumlaştırılmasına yönelik çalışmalara hız verilecektir. (Kalkınma Planı p.721) | ||
| Tedbir 721.2. Çocuk, yaşlı ve engelli bakım hizmetlerinin niteliği ve niceliği iyileştirilerek yaygınlaştırılacaktır. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), Millî Eğitim Bakanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları, Yerel Yönetimler, STK'lar | 1. Çocuk, yaşlı ve engelli bakım hizmetleri çeşitlendirilecek ve yaygınlaştırılacaktır. 2. Bakım kuruluşlarında görevli personele hizmet içi eğitimler verilecektir. |
| Boşanmaların altında yatan temel sorunlar incelenerek boşanmaların azaltılmasına yönelik çalışmalar yapılacaktır. (Kalkınma Planı p.722) | ||
| Tedbir 722.1. Boşanmaların altında yatan temel sorunlar incelenerek boşanmaların azaltılmasına yönelik çalışmalar yapılacaktır. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), Adalet Bakanlığı, TÜİK | 1. Boşanmaların altında yatan temel sorunlara ilişkin ulusal ve uluslararası çalışmaların sistematik literatür taraması ve analizi yapılarak değerlendirme raporu hazırlanacaktır. |
| Aile içi şiddetin her türüyle mücadele edilecektir. (Kalkınma Planı p.723) | ||
| Tedbir 723.1. Aile içi şiddeti ortaya çıkaran temel unsurlar belirlenerek önleyici mekanizmaları artırmaya yönelik kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler ile STK'ların işbirliğiyle bütüncül çalışmalar yürütülecektir. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), Adalet Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, TÜİK, Üniversiteler, STK'lar | 1. Aile içi şiddeti ortaya çıkaran temel unsurlara ilişkin ulusal ve uluslararası çalışmaların sistematik literatür taraması ve analizi yapılarak önleyici mekanizmalara yönelik değerlendirme raporu hazırlanacaktır. |
| Tedbir 723.2. Boşanma sürecindeki aileler yakından takip edilerek aile bireylerinin maddi ve manevi kayıplarının en aza indirilmesi için çalışmalar yapılacaktır. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), Adalet Bakanlığı | 1. Boşanma sürecinde olan/boşanmış ailelere yönelik boşanma süreci danışmanlığı hizmetlerinin yaygınlaştırılması için çalıştay, odak grup toplantıları gibi çalışmalar yürütülecektir. |
| Afet ve kriz dönemlerinde ailelerin ekonomik, sosyal ve psikolojik olarak güçlendirilmesine yönelik çalışmalar yapılacaktır. (Kalkınma Planı p.724) | ||
| Tedbir 724.1. Psikososyal destek sunan personelin hizmet içi eğitimlerle niteliği artırılacaktır. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), AFAD, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları, Yerel Yönetimler, STK'lar | 1. Türkiye genelinde yetiştirilen psikososyal destek eğiticileriyle 81 ilde farklı eğitim programları ve modülleri içeren psikososyal destek eğitimleri verilecektir. |
| Tedbir 724.2. Afet ve kriz dönemlerinde ailelerin karşılaştığı sorunlara yönelik araştırmalar yapılarak hizmet modelleri çeşitlendirilecektir. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), Sağlık Bakanlığı, AFAD, TÜİK, Türk Kızılay, Üniversiteler | 1. Afet ve kriz dönemlerinde ailelerin karşılaştığı sorunlara yönelik araştırma çalışmaları yapılacaktır. |
Kadının güçlenmesi, kadın erkek fırsat eşitliğinin sağlanması ve kadınların iyi olma halinin desteklenmesi, sürdürülebilir kalkınmanın sağlanması ve ülke refahının adil bir şekilde paylaşımı açısından kritik öneme sahiptir.
Bu çerçevede kadınların hayatın her alanında etkin ve eşit temsilinin sağlanmasına, işgücüne katılımlarının artırılması ve insana yakışır, nitelikli işlerde çalışmaları ile her türlü şiddet ve ayrımcılığa karşı korunmalarına yönelik çalışmalara devam edilmektedir. Bu kapsamda 2024-2028 yıllarını kapsayacak şekilde ilgili tüm tarafların görüş ve önerileri alınarak kapsayıcı bir yaklaşımla hazırlanmış olan Kadının Güçlenmesi Strateji Belgesi ve Eylem Planına ilişkin gerçekleştirilen koordinasyon toplantısında sorun alanları ve çözüm önerileri, izleme toplantısında ise Eylem Planı'nın etkin uygulanmasına yönelik ilerleme ve gereksinimler sivil toplum başta olmak üzere ilgili taraflarca ortaya konulmuştur.
Kadının güçlenmesi noktasında belirleyici bir rolü olan ekonomik hayata katılım, yapılan çalışmalarla güçlendirilmekle birlikte kırılgan bir yapı arz etmektedir. 2025 yılında kadın istihdam oranı yüzde 32,1, erkek istihdam oranı yüzde 66,4, kadın işsizlik oranı yüzde 11,3, erkek işsizlik oranı ise yüzde 6,8 olarak gerçekleşmiştir. Aynı yılda kadınların işgücüne katılma oranı yüzde 36,2, erkeklerin işgücüne katılma oranı ise yüzde 71,3 olmuştur. Bu oranlar, kadınlar ve erkekler açısından bir önceki yıla göre azalış eğilimi göstermektedir. Eğitimde ve istihdamda yer almayan 15-24 yaş aralığındaki kadınların oranı yüzde 30,9, erkeklerin oranı ise yüzde 16,3 olarak gerçekleşmiştir. Bu oranlar ise kadınlar ve erkekler açısından bir önceki yıla göre artış eğilimi göstermektedir.
Yıllara sari olarak incelenen ve kadınlar için daha yüksek oranlarda seyretmekle birlikte erkekler için de işgücü piyasasının dışında kalmayı ifade eden söz konusu oranlar çerçevesinde, iş ve aile yaşamının kadın erkek fırsat eşitliği temelinde uyumlaştırılmasına yönelik çözüm geliştirilmesine ağırlık verilmesinin, çocuklar, yaşlılar ve engelliler için kaliteli ve erişilebilir bakım hizmetlerinin yaygınlaştırılmasının, atıl işgücü kapsamında zamana bağlı eksik istihdamın önlenmesi ile potansiyel işgücünün ekonomik hayata katılımının artırılmasının ve genç kadınlar başta olmak üzere işgücü programlarının istihdam olanakları ile ilişkisinin güçlendirilmesinin önemi ortaya çıkmaktadır.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı başta olmak üzere ilgili paydaşlar tarafından kadının ekonomik hayata katılımını artırmayı öngören çalışmalar, ortaya konulan gereksinimler kapsamında yürütülmektedir. Bu doğrultuda 2025-2026 döneminde Türkiye'nin Mühendis Kızları Projesi kapsamında mühendislik fakültelerinde eğitim alan 318 kız öğrenciye burs imkânı ile birlikte staj ve istihdam imkânı, İngilizce dil eğitimi, yönderlik ve koçluk desteği, Geleceğini Kuran Genç Kadınlar projesi kapsamında ise eğitimde ve istihdamda olmayan 268 kadının istihdama katılımı sağlanmıştır.
Bununla birlikte 1 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Sosyal Hizmetler Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun kapsamında ücretli doğum izin süresi 16 haftadan 24 haftaya çıkarılmıştır. Söz konusu düzenlemenin, kadınların ekonomik hayata katılımı üzerindeki etkisi çerçevesinde izlenmesi ve bakım sorumluluğunun kadın erkek fırsat eşitliği temelinde dönüştürülmesine öncelik veren çalışmalarla güçlendirilmesi önem arz etmektedir.
Yapılan çalışmalar kadınların istihdama katılımının artırılması yanında kadınların nitelikli işlerde istihdam edilmesinin de hedeflendiğini göstermektedir. Halihazırda yarı zamanlı, beceri gerektirmeyen ve ikiz dönüşüm süreçlerinden en fazla etkilenmesi öngörülen işlerde yoğun olarak çalışan kadınların fen, teknoloji, mühendislik ve matematik alanları ile ikiz dönüşüm temelinde değişen ve dönüşen meslek alanlarındaki temsiliyetinin artırılması, bu doğrultuda eğitimin tüm seviyelerinde kız çocuklarının zihinsel olarak bu alanlara yabancılaşmamasının sağlanması ve bu alanlara yönmelerinin teşvik edilmesi birincil öneme sahiptir. Bununla birlikte bu alanlarda kadın temsilinin artırılmasına yönelik çalışmalar, istihdam edenlerin de farkındalık düzeyinin artırılmasına ve çalışma yaşamının insana yakışır temelde dönüşümüne bağlıdır.
Kadınların ekonomik hayata katılımı, girişimcilik boyutuyla da değerlendirilmesi gereken bir alandır. 2025 yılı verilerine göre Türkiye'de kendi hesabına çalışan kadınların oranı yüzde 20,1, işveren kadınların oranı ise yüzde 11,7'dir. 2026 yılında Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile özel sektör işbirliğinde yürütülen ve kadınların girişimcilik alanında güçlenmesi, bu alanda temsiliyetinin artırılması amacıyla imzalanan ve girişimci kadınları e-ticaret imkânı ile buluşturan protokol kapsamında 2.000 girişimci kadına ulaşılmıştır.
Bununla birlikte kadın istihdamını kadınların girişimcilik alanındaki kapasitesini geliştirmek üzerinden artırma imkânı sunan ve üreten kadınların işbirliği ve dayanışma ortamında iyi olma hallerine katkısı önem arz eden kooperatiflerin geliştirilmesine ve nitelikli hale getirilmesine yönelik çalışmalar yürütülmektedir. Kadın Kooperatiflerinin Güçlendirilmesi İşbirliği Protokolü kapsamında 2026 yılında yıllık iş planları çerçevesinde, il müdürlükleri koordinasyonunda çalıştay, eğitim, bilgilendirme toplantıları, farkındalık çalışmaları ve kadın kooperatifi ziyaretleri gerçekleştirilmiştir.
Kadın istihdamının artırılmasına yönelik çalışmaların hedeflenen düzeyde başarı elde etmesinde belirleyici bir husus da kadınların kayıtlı istihdamının sağlanmasıdır. Kayıt dışı istihdam, kadınların sosyal güvenlik kapsamı dışında kalmalarına neden olmakta ve onları yoksulluk riskiyle karşı karşıya bırakabilmektedir. 2025 yılı verilerine göre, kadınların ve erkeklerin kayıt dışı istihdamına ilişkin oranlarda iyileşme görülmektedir. Erkek ve kadın çalışanların bir önceki yıla göre sırasıyla yüzde 0,3 ve yüzde 2,2 oranında azalışla yüzde 23,1'i ile yüzde 30,7'si kayıt dışı çalışmaktadır. Kayıt dışı çalışma oranlarında artışa sebep olan tarım sektöründe kadınların yüzde 91,9'u, erkeklerin ise yüzde 75'i kayıt dışı istihdam edilmektedir. Kadınlarda bu oran bir önceki yıla göre yüzde 0,8 artış gösterirken erkeklerde yüzde 0,4 azalış göstermiştir. Bu çerçevede, tarım sektörü başta olmak üzere kadınların kayıt dışı istihdamının azaltılması ve kayıt dışı istihdamın temel sebeplerinden biri olan ücretsiz aile işçiliğinin düzenleyici çalışmalarla kadın emeğini görünmez kılmasının önüne geçilmesi önemini korumaktadır.
Kadınların toplumsal yaşama etkin katılımları ile bireysel haklara erişimleri ve iyi olma hallerinin istihdam yoluyla tesisi yanında toplumun yarısını oluşturmaları, toplumsal ve ekonomik kalkınmanın en önemli paydaşlarından olmaları sebebiyle karar alma mekanizmalarına katılımları önemli görülmektedir.
Ülkemizin öncelikli politika alanlarından birini oluşturan kadına yönelik şiddetle mücadele kapsamında IV. Ulusal Eylem Planı (2021-2025) tamamlanmış olup V. Ulusal Eylem Planı (2026-2030) uygulamaya konulmuştur. V. Eylem Planı kapsamında teknolojik gelişmeler çerçevesinde ortaya çıkan yeni şiddet türleriyle mücadele etmek ve bir arada yaşama kültürünü saygı temelinde geliştirmek gibi kadına yönelik şiddete ilişkin bütüncül bir karşı duruşu sağlamaya dönük çalışmalar gerçekleştirilmektedir.
Marmara Üniversitesi ve Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) iş birliğiyle Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yürütülen Türkiye'de Kadına Yönelik Şiddet Araştırması sonuçlarına göre, tüm şiddet türlerine en fazla boşanmış kadınlar (yüzde 62,1) maruz kalmıştır. Dijital şiddetle en fazla karşı karşıya kalan yaş aralığının 15-24 yaş aralığındaki genç kadınlar (yüzde 12,9) olduğu ve dijital şiddette failin yüzde 62,3 oranında yabancılar olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte, yüksek öğretim mezunlarının ekonomik şiddete en az (yüzde 8,9), dijital şiddet (yüzde 13,4) ve ısrarlı takip (yüzde 16,1) şeklindeki şiddet türlerine ise en fazla oranda maruz kaldığı sonucuna varılmıştır. Bu çerçevede, kadına yönelik şiddetle mücadelenin sürdürülebilirliği açısından çalışmaların farklı kadın grupları ve şiddet türlerine yönelik olarak çeşitlendirilmesi ile politika yapım ve faaliyet geliştirme süreçlerinde dikkate alınmasının önemli olduğu değerlendirilmektedir.
Kadına yönelik şiddetle mücadele kapsamında Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından kadın hizmet birimlerince sunulan hizmetlerin standart, ölçülebilir ve izlenebilir bir şekilde yapılandırılarak hizmet niteliğinin artırılması amacı ile iç ve dış değerlendirmeyi kapsayan çalışmalar yürütülmüştür. Ayrıca İhtisaslaşmış Kadın Konukevlerinin Kapasitesinin Geliştirilmesi Projesi kapsamında, kadın konukevinden hizmet alan kadınlara ve çocuklarına ilişkin saha araştırma süreci tamamlanmış olup analiz aşamasına geçilmiştir.
Kadın erkek fırsat eşitliğine ve kadına yönelik şiddetle mücadeleye yönelik çalışmaların, toplumun tüm kesimlerini ve kurumlarını kesen yatay bir alan olduğunun dikkate alınması çerçevesinde yürütülmesi önemini korumaktadır.
Ailede merkezi role sahip kadınların hak ettiği üstün kıymeti görmesi ve kalkınmamıza ivme kazandırılması için kadınların başta eğitim ve istihdam olmak üzere hayatın tüm alanlarındaki hak ve imkânlardan eşit biçimde yararlanmalarının ve her tür şiddet ve ayrımcılıktan uzak şekilde yaşamalarının sağlanması, her alanda ve düzeyde temsil ve katılımının artırılması temel amaçtır.
| Politika/Tedbir | Sorumlu / İşbirliği Yapılacak Kuruluşlar | Yürütülecek Faaliyetler ve Projeler |
|---|---|---|
| Kadın erkek fırsat eşitliğinin sağlanması ve kadınların güçlenmesi önceliğinin tüm plan, program, politika geliştirme ve uygulama süreçlerinde yer alması sağlanacaktır. (Kalkınma Planı p.726) | ||
| Tedbir 726.1. Kurumlarca toplanan verilerin cinsiyet, yaş, göçmenlik statüsü, engellilik, coğrafi konum gibi nitelikler bazında üretilmesi sağlanacak ve buna dayalı analizler gerçekleştirilecektir. | Hazine ve Maliye Bakanlığı (S), TÜİK, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Nüfus Nitelikleri Veri Tabanı (NNVT) cinsiyet ile ilişkisi bağlamında yaş, göçmenlik statüsü, engellilik ve coğrafi konum gibi nitelikler bazında geliştirilecektir. |
| Tedbir 726.2. Kadın erkek fırsat eşitliğine duyarlı bütçeleme çalışmaları yaygınlaştırılarak bütçeleme süreçlerine entegre edilecektir. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), Strateji ve Bütçe Başkanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Kadın Erkek Fırsat Eşitliğine Duyarlı Bütçeleme Projesi Faz II kapsamında bütçeleme süreçlerine ilişkin izleme çalışmaları gerçekleştirilecektir. |
| Tedbir 726.3. Spor alanında kadınların temsilinin artırılmasına yönelik politikalara dayanak teşkil edecek göstergelerin üretilmesi sağlanacaktır. | Gençlik ve Spor Bakanlığı (S), İlgili Spor Federasyonları | 1. Kadınlara yönelik olarak ulusal spor projeleri yapılarak spor alanında kadınların temsili artırılacaktır. |
| Kadınların eğitim, istihdam ve karar alma mekanizmalarına katılımı ile temsillerinin artırılması için kota ve ilave destekler gibi "geçici özel önlemler" tanımlanarak uygulanacaktır. (Kalkınma Planı p.727) | ||
| Tedbir 727.1. Kamu, özel sektör, siyaset dâhil tüm karar alma mekanizmalarında ve yönetimin her kademesinde nüfusun yarısını oluşturan kadınların temsili ve katılımının artırılması hedefiyle, aşamalı bir geçiş için çalışmalar yapılacaktır. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları, İlgili STK'lar | 1. Kadınların karar alma süreçlerine katılımı konusunda uygulamaya dönük, etkin ve eşit temsil odaklı danışma toplantıları gerçekleştirilerek politika belgesi oluşturulacaktır. |
| Kadınların ekonomik, sosyal ve kültürel hayata eşit katılımının yanı sıra eşit işe eşit ücret ilkesinin benimsendiği koşullarda istihdamının artırılması sağlanacaktır. (Kalkınma Planı p.728) | ||
| Tedbir 728.1. Merkezi yönetim, yerel yönetimler, özel sektör ve STK'larla işbirliğiyle kadın istihdamını artırmak üzere kaliteli, ekonomik ve erişilebilir bakım hizmetlerine ilişkin alternatif modeller geliştirilmesi ve pilot uygulamaları takiben yaygınlaştırılması sağlanacaktır. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları, Yerel Yönetimler, İlgili STK'lar | 1. Kadın istihdamını artırmak amacıyla mevcut bakım modelleri incelenecek, etkin ve erişilebilir alternatif bakım modellerinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar yürütülecektir. |
| Tedbir 728.2. Kadınların işgücüne katılımlarını artıracak girişimcilik, finansal ve dijital okuryazarlık, kooperatifçilik gibi alanlardaki programlar kapsamları genişletilerek yaygınlaştırılacaktır. | Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (S), Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı | 1. Kadınların teknoloji girişimciliği ekosistemine katılımını artırmak üzere yönderlik ve rol model görünürlüğü faaliyetleri yürütülecektir. 2. Kadınların finansmana erişimini ve yatırımcı buluşmalarını içeren destek faaliyetleri yürütülecektir. |
| Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Üniversiteler, STK'lar | 3. Eğitimde ve istihdamda olmayan genç kadınların ekonomik ve toplumsal hayata katılımlarının artırılmasına, kadın girişimciliğinin ve kadın kooperatiflerinin desteklenmesine yönelik çalışmalar sürdürülecektir. | |
| Tedbir 728.3. İkiz dönüşümle değişen işgücü piyasasına kadınların tam, eşit, güvenceli ve etkin katılımlarının sağlanması, bu kapsamda ortaya çıkacak yeni beceri ve yeteneklerin kadınlara kazandırılmasına yönelik programlar geliştirilecektir. | Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (S), Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları, STK'lar | 1. Kadınların yeşil ve dijital dönüşüm sürecine uyumunu desteklemek amacıyla ilgili kurumlarla işbirliği içinde eğitim, rehberlik, farkındalık ve becerimmeslek eşleştirmesi faaliyetleri yürütülecektir. 2. Kadınların yeşil ve dijital dönüşümün şekillendirdiği işgücü piyasasına eşit, güvenceli ve etkin biçimde katılımını desteklemek amacıyla dönüşüm sürecinde ihtiyaç duyulan yeni beceri ve yetkinlikleri kazandırmaya yönelik programlar geliştirilecektir. |
| Tedbir 728.4. Kadın temsilinin düşük olduğu matematik, fen, teknoloji ve mühendislik alanlarında kadınların eğitim ve istihdamının artırılması için kamu ve özel sektörün eşitlik ve kapsayıcılık temelinde dönüşümüne yönelik çalışmalar yapılacaktır. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), Millî Eğitim Bakanlığı, YÖK, Üniversiteler, STK'lar | 1. Mühendislik fakültelerinde ve liselerde eğitim gören kız öğrencilere yönelik destek, yönlendirme ve farkındalık çalışmaları gerçekleştirilecektir. |
| Kadınlara yönelik şiddet ile erken yaşta ve zorla evliliklerle sıfır tolerans ilkesiyle mücadele edilecek, şiddetin önlenmesi ve şiddet mağdurlarının güçlenmesi sağlanacaktır. (Kalkınma Planı p.729) | ||
| Tedbir 729.1. Kadınlara ve kız çocuklarına yönelik şiddet ve erken yaşta evliliklerle mücadeleye ilişkin yasal düzenlemelerin şiddete sıfır tolerans anlayışıyla daha etkin bir şekilde uygulanması sağlanacaktır. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları, STK'lar, Özel Sektör | 1. Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele V. Ulusal Eylem Planının (2026-2030) uygulanmasının izlenmesine ilişkin olarak kadın konukevleri ile Şiddet Önleme ve İzleme Merkezlerinden (ŞÖNİM) hizmet alan kadınların durumunu ortaya koyan analiz çalışması yürütülecektir. |
| Tedbir 729.2. Kadına yönelik şiddetle mücadele kapsamında koruyucu ve önleyici hizmetlerin etkin sunumuna yönelik kurumsal kapasite geliştirilecek, hizmet standartları uygulanacak ve sistematik, güvenilir ve karşılaştırılabilir verilerin toplanması sağlanacaktır. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Kadın konukevlerinin ihtisas kuruluşuna dönüştürülmesi çalışmalarına devam edilecektir. 2. Nüfusun yoğun olduğu illerde ŞÖNİM kuruluşları yaygınlaştırılacaktır. |
| İçişleri Bakanlığı (S), Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 3. Kadına yönelik şiddetle mücadele kapsamında koruyucu ve önleyici hizmetlerin etkin sunumuna yönelik kurumsal kapasite geliştirilecek ve ilçe jandarma komutanlıkları büyüyesinde aile içi şiddetle mücadele ve çocuk kısım amirliği sayısı artırılacaktır. | |
| Tedbir 729.3. Kadınlara ve kız çocuklarına karşı her türlü şiddet ile topyekûn mücadele kapsamında toplumsal farkındalık ve duyarlılığın artırılmasına yönelik çalışmalar sürdürülecektir. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), Gençlik ve Spor Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, Üniversiteler, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Modüler Eğitim Programı kapsamında okullarda, üniversitelerde ve erkeklerin yoğun olduğu alanlarda farkındalık eğitimleri gerçekleştirilecektir. 2. Kadın konukevlerinden hizmet alan 15 bin kadına farkındalık ve bilgilendirme eğitimleri verilecektir. |
| Tedbir 729.4. Yeni teknolojiler ile tüm iletişim kanalları dâhil medyanın kadınlara yönelik olumlu tutum ve davranış oluşturma çabaları desteklenecek, kadının toplumdaki algısını olumsuz gösteren her türlü içerikle etkin bir şekilde mücadeleye devam edilecektir. | RTÜK (S), Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, BTK | 1. Yapay zekâ destekli RTÜK Veri Analiz Sistemi ile medyada kadınlar başta olmak üzere toplumun kesimine yönelik olumsuz içerikler tespit edilecek ve hızlı bir şekilde müdahale edilecektir. 2. Kadının toplumsal rolünü olumlu yansıtan ve fırsat eşitliğini destekleyen görsel-işitsel içerikler desteklenecektir. 3. Medya okuryazarlığı, kadının ve ailenin güçlenmesi temalı eğitici içeriklerin (kamu spotları, zorunlu yayınlar, ikame yayınlar vb.) derlenmesiyle oluşturulacak dijital arşiv, kurumsal platformlar ve sosyal medya hesapları üzerinden yapılandırılmış bir katalog hâlinde kamuoyunun erişimine sunulacaktır. 4. Yayın içeriklerindeki kadına yönelik şiddet, istismar ve ayrımcılık unsurlarının daha ayrıntılı sınıflandırılması ve izleyicilerin uyarılması amacıyla mevcut Koruyucu Sembol (Akıllı İşaretler) sisteminin kriterleri güncellenerek uygulama alanı genişletilecektir. 5. Medya hizmet sağlayıcılarının kadına yönelik şiddet, ayrımcılık ve istismar içeren yayınlarına karşı, 6112 sayılı Kanun kapsamında öngörülen denetim ve müeyyide süreçlerinin etkinliği artırılacaktır. |
| Performans Göstergeleri | Birim | 2025 | 2026 (1) | 2027 (2) |
| Okullaşma Oranı, Kadın (Ortaöğretim) (3) | Yüzde | 83,3 | 83,5 | 85,0 |
| Okullaşma Oranı, Kadın (Yükseköğrenim) (3) | Yüzde | 53,0 | 50,4 | 51,5 |
| Kadın İstihdam Oranı (4) | Yüzde | 32,1 | 31,7 | 32,6 |
| İşgücüne Katılım Oranı, Kadın (4) | Yüzde | 36,2 | 35,5 | 36,5 |
| Kadın Belediye Başkanı Oranı | Yüzde | 5,6 | 5,6 | 5,6 |
| Parlamentodaki Kadın Temsil Oranı (4) | Yüzde | 19,9 | 19,9 | 19,9 |
(1) Gerçekleşme Tahmini
(2) Program
(3) Milli Eğitim Bakanlığı 2025-2026 öğretim yılı örgün eğitim istatistikleridir.
(4) TÜİK verisidir.
Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) verilerine göre 2025 yılı sonu itibarıyla, yaklaşık 86,1 milyon olan Türkiye nüfusunun yaklaşık 21,4 milyonunu, diğer bir ifadeyle yüzde 24,8'ini çocuklar (0-17 yaş) oluşturmaktadır. Nüfus projeksiyonlarına göre mevcut eğilimlerin devam etmesi durumunda bu oranın 2030 yılında yüzde 22,1, 2040 yılında ise yüzde 17,9 olması beklenmektedir.
Aynı verilere göre 2025 yılında toplam 26 milyon 977 bin 795 hanenin yüzde 41,9'unda 0-17 yaş grubunda en az bir çocuk bulunmaktadır. Hanelerin yüzde 19,1'inde 0-17 yaş grubunda bir çocuk, yüzde 14,1'inde iki çocuk, yüzde 5,7'sinde üç çocuk, yüzde 1,9'unda dört çocuk, yüzde 1,1'inde ise beş ve daha fazla çocuk bulunmaktadır. Çocukların yüzde 22,7'si 0-4 yaş grubunda, yüzde 28,8'i 5-9 yaş grubunda, yüzde 30,5'i 10-14 yaş grubunda ve yüzde 18'i 15-17 yaş grubundadır.
AB-27 ülkelerinin 2025 yılı çocuk nüfus oranı ortalaması yüzde 17,6'dır. AB üye ülkeleri içinde en fazla çocuk nüfus oranına sahip ülkeler yüzde 22,7 ile İrlanda, yüzde 20,4 ile Fransa ve yüzde 20,4 ile İsveç'tir. Türkiye yüzde 24,8'lik çocuk nüfus oranı ile AB üye ülkelerinden daha yüksek orana sahiptir.
Çocuk, kendi bireysel değerinin ötesinde toplumların demografik sürdürülebilirliğinin, ülkelerin gelecekteki işgücü kapasitelerinin, ekonomik büyümenin, genel olarak kalkınma potansiyelinin temel kaynağıdır. Erken çocukluk döneminden başlayarak çocukların sağlık, karşılıklı bakım veren, beslenme, eğitim ve gelişimine yönelik hizmetlerin sunumu ile erişilebilirliğinin artırılmasına ve niteliğinin yükseltilmesine yönelik çalışmalar önem arz etmektedir.
Ebeveynlerden ve bakım verenler öncelikli olmak üzere çocuklara hizmet sunan çalışanların kapasitesinin artırılması, davranış değişikliği yaratıcı eğitimler verilmesi, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca sunulan hizmetlerin bir plan dahilinde koordineli ve etkileşimli bir şekilde sunulmasına devam edilmektedir. Çocukların fiziksel, sosyal ve zihinsel gelişimlerini destekleyici kültürel, sanatsal, bilimsel ve sportif faaliyetler yaygınlaştırılmakta ve erişilebilir hâle getirilmektedir. Çocukların gelişimi, bakım verenlerin istihdamı ile sosyal
ve ekonomik hayata katılımlarının artırılması ve dinamik nüfus yapısının korunması için erken dönem çocuk bakım imkânları yaygınlaştırılarak daha erişilebilir hale getirilmesine yönelik çalışmalar yürütülmektedir.
Millî Eğitim Bakanlığı örgün eğitim istatistiklerine göre Türkiye genelinde 2025/26 eğitim ve öğretim döneminde örgün eğitime devam eden öğrenci sayısı 17,7 milyondur. Okul öncesi eğitim seviyesinde 5 yaş net okullaşma oranı yüzde 84,14 olup bu oran incelendiğinde, erkek çocuklarda yüzde 84,13, kız çocuklarda ise 84,16'dır. Net okullaşma oranı ilkokulda (6-9 yaş) yüzde 98,46, ortaokulda (10-13 yaş) yüzde 98,16 ve ortaöğretimde (14-17 yaş) yüzde 87,09 olarak gerçekleşmiştir.
Sağlık Bakanlığı verilerine göre 2024 yılında ilk kez özel gereksinim raporu alan çocukların sayısı 96,1 bin olmuştur. İlk kez özel gereksinim raporu alan çocukların yüzde 62,6'sını erkek çocuklar, yüzde 37,4'ünü ise kız çocuklar oluşturmuştur. Özel eğitim gerektiren (işitme, görme, ortopedik ve hafif düzeyde zihinsel engelli) çocuklara hizmet veren, özel olarak yetiştirilmiş personelin bulunduğu, geliştirilmiş eğitim programlarının uygulandığı özel eğitim kurumlarında örgün eğitime devam eden öğrenci sayısı 2025/26 eğitim yılında 623 bin olmuştur. Özel eğitim alan öğrenciler örgün eğitimdeki öğrencilerin yüzde 3,5'ini oluşturmaktadır. Özel örgün eğitime devam eden öğrencilerin yüzde 62,7'sini erkek öğrenciler, yüzde 37,3'ünü ise kız öğrenciler oluşturmaktadır.
Bütüncül ve aile odaklı yaklaşımla gelişimsel riski veya engeli olan çocukların doğumdan ilkokulun ilk yıllarına kadar kaliteli bakım, sağlık, koruma ve eğitim hizmetlerine erişebilmesini ve mükerrer hizmet sunumunun önlenmesi suretiyle bu çocukların yeterli desteği almalarını sağlayacak Türkiye'de Aile Temelli Ulusal Erken müdahale Sisteminin Geliştirilmesinin Desteklenmesi Pilot Uygulaması Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı işbirliğinde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yürütülmekte olup Ankara, Bursa, Kahramanmaraş ve Mersin illerinde bulunan 4 gündüzlü hizmet merkezinde Erken Çocukluk Gelişimi Birimleri (EÇGB) oluşturulmuştur. Oluşturulan EÇGB'lerde Gelişimsel İzleme ve Destekleme Rehberi (GİDR) kullanılarak yapılan gelişimsel değerlendirme sonucunda, çocuklara yönelik bireysel bakım planları oluşturularak çocukların izlem ve takibi sağlanmaktadır. Ayrıca bu birimlerde görevli personele ulusal ve uluslararası uzmanlar tarafından düzenli olarak erken çocukluk dönemine ilişkin çeşitli eğitimler verilmekte ve süpervizyon desteği sağlanmaktadır. 2027 itibarıyla iki ilde daha EÇGB açılması planlanmaktadır.
Erken yaşlardan itibaren çocukların spora yönelmeleri beden ve ruh sağlıkları açısından önemli olmakla beraber ilerleyen yaşlardaki disiplinli olma, takım çalışmasına yatkınlık, bir amaç için ortak hareket edebilme gibi çalışma hayatında da kişiyi başarılı kılabilecek pek çok beceriyi çocuklara kazandırmaktadır. Bu bağlamda Gençlik ve Spor Bakanlığı (GSB) ile MEB arasında imzalanan işbirliği protokolü ile 8-10 yaş grubu çocukların spora yönlendirilmesi amacıyla gerçekleştirilen Sportif Yetenek Taraması Projesi kapsamında her eğitim-öğretim yılında yaklaşık 1 milyon 3'üncü sınıf öğrencisinin test ve ölçümleri yapılmaktadır. Spora yatık öğrenciler, sporculuk kariyerleri için güçlü bir temel oluşturmayı ve sporcu kimliği kazandırmayı amaçlayan Sporcu Eğitimi ve Gelişimi Programına davet edilmektedir. Ayrıca 5-18 yaş grubundaki çocukları spor yapmaya teşvik etmek, çocuklara sporu sevdirmek, spor kulüplerine sporcu kaynağı sağlamak, toplumda spor kültürünü oluşturmak, katılımcıların en az bir spor dalında uzmanlaşmasını ve sporun
daha geniş kitlelere yayılmasını sağlamak amacıyla GSB Spor Okulları ve GSB Engelsiz Spor Okulları faaliyetlerine devam etmektedir.
Nüfus politikaları, erken çocukluk gelişimi ve kadın istihdamı konuları bağlamında en önemli konu başlıklarından olan çocuk bakımı konusunda 2026 yılında kapasite, kalite, denetim vb. konularda değişiklik getiren önemli yasal düzenlemeler yapılmıştır.
Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanununa Göre Açılacak Kreş ve Gündüz Bakımevleri Hakkında Yönetmelik 27 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yönetmelikle, kreş ve gündüz bakımevlerinin açılış, izin ve faaliyet süreçleri netleştirilmiş, çocukların güvenliğini, sağlığını ve gelişimini koruyacak fiziki ve kurumsal standartlar ile kurumlarda görev yapacak personelin niteliklerine ilişkin kriterler belirlenmiştir. Çocukların güvenliğini riske atan durumlara yönelik yaptırım ve kapatma hükümleri yürürlüğe konmuştur. Kuruluşlara, personele ve hizmet alan çocuklara yönelik verilerin merkezi bilişim sistemi üzerinden etkin şekilde izlenmesi ve takip edilmesi düzenlenmiştir.
11 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Açılacak Çocuk Bakımevleri Hakkında Yönetmelik değişikliği ile kamu personeline yönelik 0-6 yaş çocuk bakımevlerinin standartları modern ihtiyaçlara göre yeniden düzenlenmiştir. Yapılan değişiklikler ile kurumların çocuk bakımevi açabilmesi için gereken asgari çocuk sayısı 50'den 30'a indirilmiş olup 30 çocuk talebi olması durumunda çocuk bakımevi açılması zorunlu hale getirilmiştir. 30 kişinin altındaki kontenjan talepleri için de belirli şartlar dahilinde çocuk bakımevi açılabilme imkânı sağlanmıştır. Polis ve doktor gibi vardiyalı/esnek saatlerde çalışan kamu personeli gözetilerek çocuk bakımevlerine 7/24 esnek çalışma ve hizmet modeli eklenmiştir. Belediyeler de dahil olmak üzere tüm kamu kurum ve kuruluşlarının açacağı kreş ve gündüz bakımevleri için Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığından açılış onayı alma zorunluluğu getirilmiştir. Çocuk bakımevi binalarının umuma açık ve alkollü içki satılan yerlerle kapıları arasında en az 100 metre mesafe bulunması şartı eklenmiştir. Çocuk bakımevlerinin fiziki yapıları, güncel yapı denetim mevzuatına ve deprem güvenliği kriterlerine tamamen uyumlu hale getirilmiş olup sağlamlık ve dayanıklılık raporu ve yapı kullanım izni kriterleri sıkılaştırılmıştır.
Ülkemizde çocuk alanında önleyici ve koruyucu hizmetlerin geliştirilmesi, alanda çalışan personelin nitelik ve niceliğinin artırılması, rehberlik ve araştırma merkezleri ile okulların rehberlik hizmetlerinin güçlendirilmesi ve özellikle risk altındaki çocuklara yönelik psikolojik destek programlarının yaygınlaştırılması çalışmaları devam etmektedir.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından koruma ve bakım altında bulunan çocuklar ile aileleri başta olmak üzere farklı risk gruplarındaki çocukların Sosyal Hizmet Merkezleri (SHM) aracılığıyla izlemelerinin yapılması ve zamanında müdahale edilebilmesi için 81 ilde başlatılan Çocuklar Güvende Programı kapsamında koruyucu önleyici program ve faaliyetlerin geliştirilmesi, çocukların sağlıklı gelişimlerinin desteklenmesi amacıyla yönlendirme ve izleme faaliyetleri yürütülmektedir. Çocuk hakkında eğitim, danışmanlık ve sağlık alanında tedbirler alınmakta, çocuğun ailesine Sosyal ve Ekonomik Destek Hizmeti (SED) ya da sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları aracılığı ile destek sağlanmakta, çocuğun ailesine yönelik rehberlik hizmeti verilmekte, aile hakkında adli işlem başlatılabilmekte, en son çare olarak gerek görülmesi halinde çocuk Kurum bakımına
alınmaktadır. Bu kapsamda ekiplerce alan taramaları, çocuklarla mesleki çalışmalar, hane ziyaretleri, ailelere yönelik rehberlik faaliyetleri ve eğitim kurumları ziyaretleri gerçekleştirilmektedir. Eylül 2026’da toplam 412 Çocuklar Güvende personeli ile 1.691 çocuğa yönelik mesleki müdahalede bulunulmuştur. Ekiplerin kurulmasından bugüne kadar toplamda sokakta tespit edilerek risk altında olduğu değerlendirilen 56.413, okulda tespit edilerek risk altında olduğu değerlendirilen 69.306 ve hanesinde izleme ve takibi yapılan 226.697 çocuğa ilişkin hizmet süreci başlatılarak mesleki müdahalede bulunulmuştur. Çocuğa yönelik koruyucu ve önleyici faaliyetler kapsamında çocukların, ailelerin ve çocukla çalışan personelin farkındalıklarının artırılmasına ve çocukların ihmal, istismar ve şiddetten korunmasına yönelik eğitimler sürdürülmektedir.
Çocukların gerek cep telefonu, tablet, televizyon ve bilgisayarlar aracılığı ile yaşlarına uygun olmayan içeriklere maruz kalması gerekse kendi kişisel bilgilerini bilinçsiz bir şekilde paylaşmaları, çocuklar açısından siber zorbalık ve istismar başta olmak üzere çeşitli riskler barındırmaktadır. Çocukların dijital risklerden, yazılı ve görsel medyanın zararlarından korunması ve bilişim teknolojileriyle yaşlarına ve gelişimlerine uygun olarak tanışmaları amacıyla yürütülen bilgilendirme ve bilinçlendirme faaliyetleri devam etmektedir. 2026-2030 dönemini kapsayan Dijital Dünyada Çocukların Güçlendirilmesine Yönelik Eylem Planı, 3 Şubat 2026 tarihli Cumhurbaşkanlığı Genelgesi Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
Kamuoyunda Çocuklar İçin Sosyal Medya Yasağı olarak bilinen, çocukların dijital dünyada ve medyada korunmasına yönelik en köklü ve güncel yasal düzenleme 1 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7578 sayılı Kanunla 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi Kanunu'na eklenen maddelerle yürürlüğe girmiştir. Bu düzenlemeyle sosyal ağ sağlayıcıların, 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunması ve hesap açması tamamen yasaklanmıştır. Platformlar, sisteme giriş yapan kullanıcıların yaşını doğrulamak için e-Devlet entegrasyonu veya mahremiyeti koruyan çift aşamalı doğrulama mekanizmaları gibi güvenilir yaş doğrulama sistemleri kurmakla yükümlüdür. 15 yaşını doldurmuş ancak reşit olmamış gençler (15-17 yaş grubu) için platformların özel/ayrıştırılmış algoritmalar ve güvenli arayüzler sunması zorunlu kılınmıştır. Sosyal medya şirketleri, velilerin çocukların ekran sürelerini takip edebileceği, uygulama içi satın alımları onaylayabileceği veya kısıtlayabileceği ebeveyn denetim mekanizmalarını sağlama zorunluluğu getirilmiştir. Çocukların dijital ayak izlerinin takibi, profilleme yapılması ve çocuklara yönelik hedefli/ticari reklam veya yanıltıcı pazarlama içeriklerinin sunulması yasaklanmıştır. Oyun yazılım şirketleri ve oyun dağıtıcıları da kapsam da dahil edilmiş ve dijital oyun platformlarına bazı kısıtlamalar getirilerek yaş derecelendirmesi yapılmamış veya çocukların yaş kategorisine uygun olmayan oyunların çocuklara sunulması yasaklanmıştır. Ayrıca akıllı işaretler sisteminin güncellenmesi ve çocukların mahremiyetinin korunmasına yönelik ciddi yaptırımlar getirilmiştir. 10 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik ile usul ve esaslar da belirlenmiş olup 1 Kasım 2026 itibarıyla uygulamalar yürürlüğe girecektir.
Çocuklar için zararlı olduğu düşünülen yayın ve uygulamaların doğrudan Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına ulaştırılması için Muzır İçeriklere müdahale İhbar Platformu (Çocuklar İçin Duyarlı Ol-DUY) oluşturulmuştur. Bu platform üzerinden BİP, WhatsApp uygulamaları veya e-posta ile ihbarlar alınıp değerlendirilmektedir. Bu kapsamda Ağustos 2026 itibarıyla
sosyal medya platformlarında çocukların sağlıklı gelişimleri açısından zararlı olduğu değerlendirilen toplam 3.260 içeriğe müdahale edilmiştir.
Küçükleri Muzır Neşriyattan Koruma Kurulunca Mayıs 2026 sonuna kadar 88.949 süreli yayın ile 605 kitap incelenmiş, 52 kitap hakkında küçükler için zararlı olduğu yönünde karar verilmiştir. Ayrıca müstehcenlik suçunun tespiti için Mayıs 2026 itibarıyla 39.680 adli dosya incelenmiştir.
2026 yılı Boşanma İstatistiklerine göre 2025 yılında boşanan çiftlerin sayısı 193 bin 793 olmuştur. Kesinleşen boşanma davaları sonucunda 191 bin 371 çocuk velayete verilmiştir. Çocukların velayetinin yüzde 74,6'sı anneye, yüzde 25,4'ü ise babaya verilmiştir. Yıllara göre artış gösteren boşanma sayıları ile tek ebeveynli ailelerde ve bu ailelerde yaşayan çocuklarda artış yaşanmaktadır. Tek ebeveynli ailelerin barınma, geçim, beslenme, ulaşım, çocuk bakımı ve eğitimi gibi önemli sorunları bulunmaktadır. Özellikle kadınların bu durumda olması göz önünde bulundurularak yürütülen çalışmalara ek destek politikaları geliştirilmesi önem arz etmektedir.
Yoksulluk ve Yaşam Koşulları İstatistiklerine göre 2025 yılında toplam nüfusun yüzde 27,9'u yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında iken çocuk nüfusu için bu oran yüzde 36,8'dir. Yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında olan çocuk nüfusu incelendiğinde oranlar yakın olmakla birlikte erkek çocuklarında yüzde 36,0, kız çocuklarında ise yüzde 37,8'dir.
Çocukların üstün yararı ilkesinden hareketle çocuk refahının artırılması ve çocukların eğitime erişimini artırmak ve eğitimde fırsat eşitliğini sağlamak üzere sosyal yardım faydalanıcısı hanelerdeki ilköğretim ve ortaöğretim düzeyinde örgün eğitime devam eden öğrencilerin giyim, ayakkabı, çanta, kırtasiye gibi eğitim ile ilgili temel ihtiyaçlarının karşılanması için kaynak tahsisi yapılmaktadır.
İhtiyaç sahibi durumda bulunan ailelere çocuklarını sağlık kontrolüne göndermeleri (sağlık kontrolü şartıyla doğum sonrası iki ay için), anne adaylarının ise hamilelik süresince sağlık kontrolüne gitmeleri (gebelik döneminde aylık anne için ve çocuk için olmak üzere ayrı ayrı) ve doğumlarını hastanede yapmaları şartıyla (tek seferlik) yapılan şartlı sağlık yardımı kapsamında destekler gebelik döneminde aylık 700 TL, çocuk için aylık 350 TL, doğumun hastanede yapılması halinde bir seferlik 1.750 TL ve doğumu takip eden ilk iki ay süresince aylık 1.000 TL'dir. 2025 yılında Şartlı Sağlık Yardımları kapsamında toplam 803.070 kişiye 726,8 milyon TL tutarında ödeme yapılmıştır. İhtiyaç sahibi olan ailelere, çocukların örgün eğitime devam etmeleri ve okulun açık olduğu aylarda bir ay içerisinde dört günden fazla devamsızlık yapmamaları şartıyla yılda ortalama 1,5 milyon çocuğa yapılan şartlı eğitim yardımı kapsamında ise Ağustos 2026 itibarıyla 2,06 milyar TL, 2003-2026 Ağustos döneminde ise toplam 15,49 milyar TL kaynak aktarılmıştır. Yardım birim tutarları ilköğretim erkek öğrenci aylık 270 TL, kız öğrenci aylık 300 TL, ortaöğretim erkek öğrenci aylık 390 TL, kız öğrenci aylık 450 TL'dir.
Gelir seviyesi düşük aile çocuklarının öz aile veya yakınları yanında daha iyi koşullarda yetişmelerini sağlamak amacıyla SED hizmetlerinden Ağustos 2026 itibarıyla 197.637 çocuk yararlanmaktadır. 2026 yılı itibarıyla SED hizmeti kapsamında çocuk başına ödenen aylık destek miktarı çocukların devam ettiği eğitim kademesine göre artmaktadır. SED Hizmetinin
Etkinliğinin Artırılması Projesi kapsamında ailelerde farkındalık oluşturmaya, çocukların kaliteli ve verimli zaman kullanabilmesine ortam ve imkân sağlamaya yönelik faaliyetler yürütülmektedir. Ayrıca SED hizmetinden yararlanan aileler İŞKUR meslek edindirme kurslarına yönlendirilmektedir.
Korunma ihtiyacı olan çocukların öncelikli olarak aile odaklı hizmetlerden faydalanması önem taşımaktadır. Bu kapsamda söz konusu çocuklara sunulan hizmetlerin geliştirilmesine, hizmet standartlarının oluşturulmasına, bakım hizmetlerinin ihtisaslaştırılmasına ve bu konuda toplumsal farkındalığın artırılmasına yönelik çalışmalar devam etmektedir. Hassas koşullardaki çocuklara özel politika ve hizmetler üretilmeye devam etmekte olup öksüz ve yetim çocuklara sahip çıkmak adına tüm illerde Öksüz ve Yetim Hizmet Birimleri kurulmuştur. Ebeveyn kaybı yaşamış 170.123 çocuk Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın sosyal hizmet ve yardım uygulamalarından yararlandırılmaktadır. Ağustos 2026 itibarıyla toplam 136.785 ebeveyn kaybı yaşamış çocuğa yönelik mesleki çalışma gerçekleştirilmiştir.
İhtiyaç sahibi çocukların özel öğretim kurumlarından ücretsiz olarak yararlanması kapsamında çalışmalar devam etmekte olup açılış izni verilen özel kreş, gündüz bakımevleri ile özel çocuk kulüplerinin kapasitesinin yüzde 3'ü çeşitli nedenlerle okul öncesi eğitimden yararlanamayan çocukların desteklenmesi için ayrılmaktadır. Ekonomik durumuna bakılmaksızın şehit ve gazi çocukları başta olmak üzere kuruluşlarda bakım altında bulunan çocuklar ile ekonomik gücü yetersiz olan ailelerin çocuklarına ücretsiz kreş hizmeti kapsamında Ağustos 2026 itibarıyla 2.306 kuruluşta toplam 3.401 çocuk yararlanmaktadır. Kontenjanın tam olarak kullanılması kaynakların iyi değerlendirilmesi için önem arz etmektedir.
Devlet koruması altında olan, anne ve babası vefat etmiş olan öğrenciler ile şehit ve gazi çocuklarının yükseköğretime geçişlerinde Gençlik ve Spor Bakanlığına bağlı yurtlara öncelikli olarak yerleştirilmekte ve bu öğrencilerden yurt ücreti ile güvence bedeli alınmamaktadır.
Ağustos 2026 sonuna kadar evlat edinilme koşullarını taşıyan toplam 21.292 çocuk evlat edinme hizmetinden faydalandırılmış olup aileleri yanında bakım imkânı bulunmayan ve evlat edindirilemeyen 11.055 çocuk ise koruyucu aile yanında yaşamaktadır.
Ağustos 2026 itibarıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı 1381 yatılı kuruluşta (128 Çocuk Evleri Sitesi, 1.192 Çocuk Evleri, 61 İhtisaslaştırılmış Çocuk Evleri Sitesi olmak üzere) 15.483 çocuğa koruma ve bakım hizmeti sağlanmaktadır. Kurum bakımındaki çocuklara yönelik yaşam becerilerini geliştirici programlar ve sosyal kültürel faaliyetler yürütülmektedir. Kurum bakımından reşit olarak ayrılan ve kamuda istihdam edilen gençlerin iş hayatına uyumlarını kolaylaştırmak ve istihdam sürecindeki kalıcılığını desteklemek üzere yılda üç kez yapılan merkezi yerleştirme işlemleri sonrasında iş hayatına uyum seminerleri düzenlenmektedir. 20 Mayıs 2026'da gerçekleştirilen 605 atama ile 1988 yılından itibaren işe yerleştirilen kümülatif çocuk/genç sayısı 66.743'tür.
Hanehalkı İşgücü Araştırmasına göre işgücüne katılma oranları bir önceki yıla göre önemli artışlar göstererek 2025 yılında 15-17 yaş grubunda erkek çocuklarda yüzde 36,5, kız çocuklarda yüzde 13,9, toplamda ise yüzde 25,5 olmuştur.
İşin Aslı Çocuk Projesi çerçevesinde çocuk işçiliğiyle mücadele alanında farkındalığın artırılmasına yönelik çalışmalar ile Çocuk İşçiliği Riski Takip Sisteminin geliştirilmesine yönelik çalışmalar sürdürülmektedir. Türkiye'de Mevsimlik Fındık Tarımında Çocuk İşçiliğinin Sona Erdirilmesine Yönelik Kapsamlı Model Projesi devam etmektedir. Çocuk işçiliği ile mücadele alanında Türkiye'nin elde ettiği başarıları içeren İttifak 8.7 Sekretaryasından alınan bildirim doğrultusunda Ocak-Aralık 2025 dönemine ilişkin ilerleme raporunun hazırlanmasına başlanmıştır. Bununla birlikte ilgili kurumlar tarafından mevsimlik tarım işçilerinin çocuklarının örgün öğretime yönlendirilmesi ve telafi eğitimleri, sosyal, sportif ve kültürel faaliyetler yoluyla desteklenmesi çalışmaları yürütülmektedir.
Çocuk yaşta ve zorla evlilikleri önlemeye yönelik çalışmaların çocukların yoksulluk, göçmen olma gibi özel durumları ve küresel salgın, deprem ve benzeri riskler de dikkate alınarak geliştirilmesi gerekmektedir. Evlenme İstatistiklerine göre 16-17 yaş grubunda olan kız çocuklarının resmî evlenmelerinin toplam resmî evlenmeler içindeki oranı 2002 yılında yüzde 7,3 iken bu oran 2025 yılında yüzde 1,5'e düşmüştür. Aynı yaş grubunda olan erkek çocukların resmî evlenmelerinin toplam resmî evlenmeler içindeki oranı 2002 yılında yüzde 0,5 iken bu oran 2025 yılında yüzde 0,1 olmuştur.
Ülkemizde son zamanlarda giderek artan akran zorbalığı çocuklar arasında önemli bir sorun alanıdır. OECD tarafından yürütülen PISA (Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı) araştırmalarında 2025 raporunda ülkemizin akademik alanda önemli ilerlemeler gösterdiği görülmektedir. Aynı raporda okullarda zorbalık, şiddet ve güvenlik hissini ölçmek için özel göstergeler yer almaktadır.
Rapora göre ülkemizde öğrencilerin yüzde 21,4'ü (OECD ortalaması yüzde 20) ayda birkaç kez veya daha sık en az bir tür zorbalığa maruz kaldığını belirtmiştir. En yaygın görülen zorbalık türleri sözel ve ilişkisel zorbalık (alay edilme, dışlanma, dedikodu yayılması) olarak öne çıkmaktadır. Okulda kendisiyle alay edildiğini söyleyen öğrencilerin oranı yüzde 15,7, başka öğrenciler tarafından tehdit edildiğini belirtenlerin oranı ise yüzde 3,2 olarak kaydedilmiştir. Cinsiyet dağılımına bakıldığında Türkiye'de erkek çocukların (yüzde 28) kız çocuklarına (yüzde 25) kıyasla zorbalığa uğrama oranının daha yüksek olduğu görülmektedir.
Kendileri hakkında kırıcı veya üzücü bilgilerin internette/sosyal medyada ayda birkaç kez veya daha sık yayımlanarak siber zorbalığa uğradığını söyleyen öğrencilerin oranı ülkemizde OECD genel ortalaması olan yüzde 3 seviyesinde gerçekleşmiştir.
Okulda güvenlik hissi açısından öğrencilerin okul binasında, sınıfta veya okul çevresinde kendilerini güvende hissedip hissetmedikleri sorulduğunda büyük bir kısmı kendisini güvende hissettiğini beyan etse de okul ortamındaki genel emniyet endeksi ve zorbalığın tamamen yokluğu kriteri incelendiğinde Türkiye'deki okulların yaklaşık yüzde 48'inin şu veya bu şekilde zorbalık riskiyle karşı karşıya olduğu söz konusu rapora yansımıştır.
Türkiye'nin akademik beceri sıralamalarında son dönemde yukarı yönlü bir ivme yakalanmış olsa da okul iklimi ve akran zorbalığı göstergelerinde OECD ortalamasının biraz gerisinde kaldığı görülmektedir. Problemlerin çözümünde sadece ebeveynler değil bu konuda öğretmenler, okul yönetimleri, ilgili bakanlıklar gibi pek çok kesimin beraber hareket
etmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Bu kapsamda okullarda ve çocukların yoğun olarak bulundukları çevrelerde gerekli tedbirlerin alınması, mevzuat düzenlemesi, kamuoyunun bilinçlendirilmesi, eğitim ve denetimlerin artırılması ihtiyacı bulunmaktadır.
Güvenlik birimlerine gelen veya getirilen çocukların karıştığı olay sayısı 2025 yılında, 2024 yılına göre yüzde 0,4 oranında azalarak 609.959 olmuştur. Bu olaylarda çocukların 267.794'ü mağdur olarak, 196.308'i suça sürüklenme sebebiyle (kanunlarda suç olarak tanımlanan bir fiili işlediği iddiasıyla), 92.301'i bilgisine başvurma amacıyla, 18.554'ü kayıp (hakkında kayıp müracaatı yapılıp daha sonra bulunan) olması sebebiyle, 28.251'i kabahat işlediği iddiasıyla, 6.751'i ise bu nedenlerin dışında kalan diğer nedenlerden dolayı güvenlik birimlerine gelmiş veya getirilmiştir. Güvenlik birimlerine mağdur olarak gelen 267.794 çocuğun yüzde 83,9'unu suç mağduru, yüzde 16,1'ini takibi gereken olay mağduru çocuklar oluşturmuştur. Güvenlik birimlerine suç mağduru olarak gelen veya getirilen 224.579 çocuğun yüzde 59,2'si yaralama, yüzde 10,3'ü cinsel suçlar, yüzde 8,5'i aile düzenine karşı suçlar, yüzde 5,0'i tehdit, yüzde 17,0'i ise bu nedenlerin dışında kalan diğer nedenlerden dolayı mağdur olmuştur.
Çocukların karıştığı şiddet içerikli, ağır ve kasten öldürme/yaralama suçlarındaki artış, mevcut ceza sorumluluğu ve yaş küçüklüğü indirimlerinin caydırıcılık bakımından yeniden ele alınmasını zorunlu kılmıştır. 7593 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 18 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu kapsamda Çocuk Koruma Kanunu başta olmak üzere Türk Ceza Kanunu, Ceza Muhakemesi Kanunu ve İnfaz Kanunu gibi birçok temel kanunda köklü değişiklikler yapılmıştır. Bu düzenlemelerle "suça sürüklenen çocuk" ifadesi kaldırılarak yerine "adli süreçteki çocuk" tanımı getirilmiş, Türk Ceza Kanunu 31'inci maddesindeki yaş indirimleri daraltılmış, çocukların işlediği ağır suçlardaki yaş küçüklüğü indirim oranları düşürülmüş ve alacakları ceza üst sınırları artırılmıştır. Ayrıca belirli durumlarda 12-15 yaş grubuna bir üst grubun ceza rejiminin uygulanması konusunda hâkime takdir yetkisi tanınmıştır. Anne, baba ve yetişkinlerin sorumlulukları artırılmıştır.
Çocuk koruma mekanizmalarının güçlendirilmesi ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nda yer alan tedbirlerin etkin ve koordineli olarak uygulanarak izlenmesi ve çocuk adalet sisteminin onarıcı adalet yaklaşımıyla yeniden yapılandırılmasına yönelik çalışmalar devam etmektedir. Başta kadın ve çocuklar olmak üzere mağdur odaklı adalet anlayışı eksenindeki uygulamaların güçlendirilmesi kapsamında aile mahkemesi ve çocuk mahkemesi kurulan ya da yeni oluşturulan ağır ceza merkezlerinde adli görüşme odaları yaygınlaştırılmış ve 81 ilde 167 adliyede toplam 176 adli görüşme odası faaliyete geçirilmiştir. Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüklerinin sayısı 180'e yükseltilmiştir. Çocuklara yönelik adli işlemlerin yetişkinlerden ayrı olarak çocuk dostu ortamda, çocuk dostu usuller uygulanarak gerçekleştirilmesi ve çocuk koruma sisteminin daha etkin ve bütüncül şekilde işlemesini sağlamak üzere Çocuk Adalet Merkezleri (ÇAM) Erzurum, Bursa ve Eskişehir illerinde açılmış olup İzmir ve Gaziantep illerinde de çocuk adalet merkezlerinin kurulmasına ilişkin çalışmalar devam etmektedir.
Eylül 2026 itibarıyla cezaevinde 882 annenin yanında 1.005 çocuk kalmaktadır. 2024 yılında ASHB'ye bağlı kadın konukevlerinden hizmet alan çocuk sayısı 22.136'dır. Kadın konukevlerinden hizmet alan çocuklar toplam hizmet alanların yüzde 37'sini oluşturmuştur. Söz konusu çocukların evlerinden, çevrelerinden, okullarından ayrılarak çok farklı bir
yaşama geçmek zorunda kalmaları ve yaşadıkları çoklu travmalarla yeni hayat kurmalarının zorlukları dikkate alındığında bu alanlarda farklı politikalara ihtiyaç duyulduğu görülmektedir.
Ülkemizde yaklaşık 1,05 milyon geçici koruma statüsünde çocuk bulunmaktadır. Çocuk Hakları Komitelerince kamp dışında yaşayan ve geçici koruma altındaki yabancı çocukların topluma uyumlarının sağlanması amacıyla düzenlenen çocuk hakları ile koruyucu ve önleyici hizmetlere yönelik farkındalık çalışmaları, geçici koruma kapsamındaki Suriyeli çocuklar ile Türk çocukların bir arada yaşama becerisini geliştirecek ve birlikte zaman geçirmesini sağlayacak etkinlikler düzenlenmektedir.
Göç sürecinde veya göç sonrasında ailesinden ayrı düşmüş çocukların aile bütünlüğünün sağlanması amacıyla ASHB tarafından aile takibi ve birleştirilmesine yönelik çalışmalar yürütülmektedir. Ülkemize düzensiz göç yolu ile gelen ve refakatsiz olduğu tespit edilen 13-18 yaş grubu çocuklara 340 kapasiteli 9 İhtisaslaştırılmış Çocuk Evleri Sitesi ile hizmet verilmektedir.
Geleceğimizin teminatı çocuklarımızın üstün yararı temelinde iyi olma hallerinin desteklenmesi, hayata eşit ve sağlıklı koşullarda başlayabilmeleri, erken yaşlardan itibaren nitelikli eğitim imkânlarına eşit fırsatlarda erişebilmeleri, sağlıklı bir şekilde beslenmeleri, barınmaları ve gelişmeleri için en uygun ortamın oluşturulması, potansiyellerini gerçekleştirmeye yönelik imkânların artırılması temel amaçtır.
| Politika/Tedbir | Sorumlu/İşbirliği Yapılacak Kurumlar | Yürütülecek Faaliyetler ve Projeler |
|---|---|---|
| Doğum öncesi dönemden başlayarak çocukların sağlık, beslenme, erken öğrenme, karşılık verici duyarlı bakım, güvenli çevre ve sosyal koruma politikalarına yönelik hizmetlerin sunumu ile erişilebilirliğinin artırılması ve niteliğinin yükseltilmesi sağlanacaktır. (Kalkınma Planı p.731) | ||
| Tedbir 731.1. Doğum öncesinden başlamak üzere nitelikli, sürdürülebilir, erişilebilir ve davranış değişikliğine yönelik anne baba eğitimleri artırılacaktır. | Sağlık Bakanlığı (S) | 1. Anne ve babaların gebe okullarına katılımının artırılmasına yönelik çalışmalar yapılacaktır. 2. Annelik Yolculuğu Uygulamasının yeni ihtiyaçlar doğrultusunda geliştirilmesi, kapsamının genişletilmesi ve yaygınlığının artırılması çalışmaları yürütülecektir. |
| Tedbir 731.6. Gelişim geriliği riski taşıyan çocuklar, engelli çocuklar ve üstün yetenekli çocuklar için aile temelli ulusal erken müdahale programı geliştirilecektir. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), Millî Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı | 1. Aile Temelli Ulusal Erken müdahale Sisteminin Geliştirilmesi Pilot Uygulaması kapsamında gündüzlü bakım, rehabilitasyon ve aile danışma merkezleri bünyesinde oluşturulan Erken Çocukluk Gelişimi Birimlerinin yaygınlaştırılması amacıyla iki yeni birim daha açılacaktır. |
| Çocukların fiziksel, sosyal ve zihinsel gelişimlerini destekleyici, anne babalarıyla nitelikli zaman geçirmelerini sağlayan kültür, sanat, bilim ve spor faaliyetleri özetdirilecek, yaygınlaştırılacak ve erişilebilir hale getirilecektir. (Kalkınma Planı p.732) | ||
| Tedbir 732.1. Çocukların kültür, sanat, bilim ve spor faaliyetlerine yönelmesini özendirmeye yönelik uygulamalar geliştirilecek, her çocuğun bir spor ve bir kültür-sanat alanında beceri kazanması için çalışmalar yürütülecektir. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), Gençlik ve Spor Bakanlığı, Spor Federasyonları, STK'lar | 1. Kurum bakımında bulunan çocukların ilgi duydukları veya yetenekli oldukları sanat/spor dallarında desteklenmeleri sağlanacaktır. |
| Tedbir 732.2. Çocukların karar alma süreçlerine katılımlarını sağlayan mekanizmalar artırılarak güçlendirilecektir. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S) | 1. Karar alma süreçlerine çocuk katılımının güçlendirilmesi amacıyla, Çocuk Hakları İl Komitelerinin kapasitesinin artırılmasına yönelik çalışmalar gerçekleştirilecektir. |
| Tedbir 732.3. Kendi geleceğini inşa eden bir neslin oluşturulmasına katkı sunulmasını teminen iklim değişikliği ve sürdürülebilirliğe yönelik faaliyetlere çocukların katılımı sağlanacak, gönüllülük faaliyetleri hakkında çocuklar, aileler ve öğretmenler bilinçlendirilecek, çocukların yaşlılar ve engelliler ile aile içi ve kuşaklararası iletişimleri güçlendirilecektir. | Millî Eğitim Bakanlığı (S) | 1. Çevre ve sürdürülebilirlik alanındaki eğitim ve farkındalık çalışmaları sürdürülecek, aile katılımı, okul-aile işbirliği desteklenerek farklı yaş gruplarını bir araya getiren ve çocukların çevreyle iletişimi güçlendiren etkinlikler gerçekleştirilecektir. |
| Tedbir 732.4. Çocukların gençlik merkezlerine, spor salonlarına, kültür merkezlerine ve kütüphanelere erişimlerinin kolaylaştırılmasına yönelik düzenlemeler ve uygulamalar yapılacaktır. | Gençlik ve Spor Bakanlığı (S), Millî Eğitim Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları, Yerel Yönetimler | 1. Okullar Merkezimde ve Merkezim Her Yerde projelerinin geliştirilerek ortaokul ve lise öğrencileri gençlik merkezlerinin eğitim, spor, kültür-sanat, atölye ve gönüllülük imkânlarıyla buluşturulacak, gençlik merkezlerine erişimi kısıtlı çocuk ve gençlere yönelik yerinde faaliyetler yaygınlaştırılacaktır. |
| Millî Eğitim Bakanlığı (S), Gençlik ve Spor Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı | 2. Eğitim çağındaki çocuk ve gençlere yönelik belirli dönemlerde okullarda değerler eğitimi, spor, sanatsal ve kültürel faaliyetler için çalışmalar yapılacaktır. | |
| Tedbir 732.5. Okul bahçelerinin çocuklar tarafından daha nitelikli kullanılması açısından, geleneksel çocuk oyunlarını teşvik etmek amacıyla "geleneksel çocuk oyunları" kapsamında hazırlanan oyun kılavuzları ve görselleri doğrultusunda çalışmalar yapılacaktır. | Millî Eğitim Bakanlığı (S) | 1. Anadolu'dan Balkanlara Çocuk Oyunları Öğretmen Eğitimi düzenlenecektir. 2. Uluslararası düzeyde II. Çocuk Oyunları Şenliği Bursa'da düzenlenecektir. |
Çocuk işçiliğinin önlenmesine yönelik mücadele kararlılıkla sürdürülecektir. (Kalkınma Planı p.734)
| Tedbir 734.1. Çocuk işçiliği ile mücadele alanında faaliyetler etkinleştirilecek, kamu kesiminde, özel sektörde ve toplumda bu konuda bilinç artırılacaktır. | Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (S), Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı | 1. Çocuk işçiliği ile mücadele alanında farkındalığı artırmak amacıyla toplantı ve eğitimler gerçekleştirilecektir. |
| Tedbir 734.2. Çocuk işçiliği ile mücadelede, merkezi düzeyde üretilen politikaların yerel düzeyde uygulanabilirliği ve izlenebilirliği artırılacaktır. | Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (S), İçişleri Bakanlığı, Yerel Yönetimler | 1. Çocuk İşçiliği ile Mücadele Birimlerinin çalışma prosedürleri oluşturulacaktır. |
| Tedbir 734.3. Çocuk işçiliği ile mücadele birimlerinin kapasitesi artırılacak, yerelde çocuk işçiliği ile mücadele alanında çalışan kurum, kuruluş, üniversite, STK'lar ve özel sektör arasında işbirliği ve koordinasyon geliştirilecektir. | Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (S), Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı, Üniversiteler, İlgili STK'lar | 1. Çocuk İşçiliği ile Mücadele Birimleri ile koordinasyon halinde illerde Çocuk İşçiliği ile Mücadele İl Eylem Planları hazırlanacaktır. |
| Tedbir 734.5. Çalışan çocukların çocuk hakları, İş Kanunu, ilk yardım ile iş sağlığı ve güvenliği eğitimi almaları, işverenlerin de Çocuk Hakları İş İlkeleri bağlamında eğitilmeleri sağlanacak ve çocuk çalışma kapsamındaki sorumlulukları hakkında bilinçlendirme çalışmaları yürütülecektir. | Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (S), İlgili STK'lar | 1. Halihazırda yürütülen projeler kapsamında sivil toplum kuruluşları ve sosyal taraflar vasıtasıyla işverenlere bilgilendirmeler yapılacaktır. |
| Tedbir 734.6. Ülkemizin çocuk işçiliği ile mücadele çalışmalarının uluslararası platformlarda yer alması sağlanacaktır. | Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (S), Dışişleri Bakanlığı | 1. Çocuk işçiliği ile mücadele alanında Türkiye'nin elde ettiği başarılara ilişkin ilerleme raporu hazırlanarak İttifak 8.7 Sekretaryasına sunulacaktır. |
| Koruma ve bakım altındaki çocukların erken çocukluk döneminden başlayarak eğitim seviyelerini yükseltmeye, sosyal ve bireysel gelişimlerine hız kazandırmaya yönelik çalışmalar artırılacak, bakım sonrası süreçte sosyal hayata uyumları desteklenecektir. (Kalkınma Planı p.736) | ||
| Tedbir 736.2. Koruma altındaki çocuklara kurum bakımından ayrılmaları ile başlayan süreç mevcuttaki uygulamaların etkinliği ve etkililiği incelenerek değerlendirilecek, söz konusu çocukların eğitime, istihdama, sosyal hayata katılımlarını desteklemek üzere verilen rehberlik ve destek hizmetleri çeşitlendirilerek geliştirilecektir. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Kurum bakım hizmetlerinden yararlandırılan bireylere talepleri doğrultusunda iş hayatına uyum konusunda eğitim verilerek sosyal hayata katılım süreçlerinde rehberlik yapılacaktır. |
| Korunmaya ihtiyacı olan çocuklara, çocukların bireysel ihtiyaçları ve özellikleri doğrultusunda nitelikli hizmetler sunulacak, aile odaklı hizmetlerin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması sağlanacaktır. (Kalkınma Planı p.737) | ||
| Tedbir 737.1. Koruma altındaki çocukların aile odaklı hizmetlerden faydalanması artırılacak, koruyucu aile hizmet modellerinin çeşitlendirilmesi, güçlendirilmesi ve yaygınlaştırılmasına yönelik eğitim, bilinçlendirme ve tanıtım faaliyetleri gerçekleştirilecektir. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Uzmanlaşmış Koruyucu Aile ve Geçici Koruyucu Aile Modelleri ülke genelinde yaygınlaştırılacaktır. 2. Koruyucu aile hizmetinin tanıtımına yönelik afiş, seminer, çalıştay, dijital materyaller ve Koruyucu Aile Günü etkinlikleri gibi tanıtım faaliyetleri gerçekleştirilecektir. |
| Tedbir 737.2. “Sosyal ve Ekonomik Destek Hizmeti”nin etkinliği ve sosyal destek boyutu güçlendirilecektir. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları, Yerel Yönetimler, Üniversiteler, STK’lar | 1. SED Hizmetinin Etkinliğinin Artırılması Projesi kapsamında SED hizmetinden yararlanan çocuklar için akademik, sosyal, kültürel ve sportif etkinlikler düzenlenecektir. 2. SED Hizmetinin etkinliğinin tespiti ve sistemin güçlendirilmesi için etki analizi projesi yürütülecektir. |
| Çocuğa yönelik ihmal, istismar ve şiddeti önleyecek program ve uygulamalar geliştirilecek, risk altındaki çocuklara ve ailelerine yönelik hizmetler ile psikososyal destek programları yaygınlaştırılacaktır. (Kalkınma Planı p.738) | ||
| Tedbir 738.2. Erken çocukluk döneminden başlamak üzere çocuklara ve ebeveynlerine ihmal, istismar ve şiddet konularında farkındalık eğitimleri verilecek, çocukların yaşam becerileri güçlendirilecektir. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Ebeveynlere, bakım verenlere ve çocukla çalışan personele yönelik çocuklarda mahremiyet bilinci eğitimi verilecektir. 2. Çocukların Yaşam Becerilerinin Güçlendirilmesi ve Geliştirilmesine Yönelik Farkındalık Eğitim Programı kapsamında 7-18 yaş grubu çocuklar ve ebeveynlerine yönelik eğitimler yaygınlaştırılacaktır. |
| Tedbir 738.4. Çocuk İzlem Merkezlerinin sayıları ve etkinlikleri artırılacaktır. | Sağlık Bakanlığı (S), Adalet Bakanlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı | 1. Bir adet Çocuk İzlem Merkezi (ÇİM) açılacaktır. |
| Tedbir 738.5. Çocuk koruma ilk müdahale ve değerlendirme birimlerinin güçlendirilmesi ve etkinliğinin artırılmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S) | 1. Çocuk Koruma İlk müdahale ve Değerlendirme Birimlerinin (ÇOKİM) hizmetlerinin ihtisaslaşmış kuruluşlar bünyesinde sunulmasına yönelik çalışmalar ile sosyal çalışma görevlilerine yönelik karar destek eğitimleri devam ettirilecektir. 2. ÇOKİM'lerin sayısı artırılacaktır. |
| Tedbir 738.6. Ülke genelinde tarama, tespit ve izleme faaliyetleri yürüten "Çocuklar Güvende Ekipleri"nin kapasiteleri artırılacaktır. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), Adalet Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, STK'lar | 1. Çocuklar Güvende ekiplerinde çalışan personele yönelik eğitim düzenlenecektir. |
| Tedbir 738.7. Adliyelerde çocuklara nitelikli destek sunan Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlükleri yaygınlaştırılacaktır. | Adalet Bakanlığı (S) | 1. Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüklerinin yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalar yapılacaktır. |
| Tedbir 739.2. Ebeveyn kaybı yaşamış çocukların bütüncül gelişimleri desteklenecek ve bu alanda çalışan personelin kapasitesi artırılacaktır. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları, Yerel Yönetimler, STK'lar | 1. Ebeveyn kaybı yaşayan çocuklara yönelik hane ziyaretleri gerçekleştirilecektir. 2. Ebeveyn kaybı yaşayan çocuklarla çalışan personele eğitim verilecektir. |
| Tedbir 739.5. Çocuklara yönelik danışmanlık ve destek hizmetlerinin kapsamının genişletilmesi amacıyla çocuk yaşam merkezlerinin sayıları artırılacaktır. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), Strateji ve Bütçe Başkanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Çocuk yaşam merkezlerinin yatırım analizi raporu, merkezlerde uygulanacak programlar, personele verilecek hizmet içi eğitim belgeleri ve ilgili mevzuat hazırlanacaktır. 2. Malatya, Adıyaman, Kahramanmaraş, Hatay ve Ankara'da olmak üzere 5 adet çocuk yaşam merkezi kurulacaktır. |
| Tedbir 740.1. Çocukların dijital risklerden, yazılı ve görsel medyanın zararlarından korunmasına yönelik çalışmalar artırılacaktır. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), Millî Eğitim Bakanlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı | 1. Kurumlar arası işbirliği güçlendirilerek sosyal medya çalışma grubunun etkililiğini artırmaya yönelik çalışmalar yürütülecektir. 2. Çocuklar Güvende internet sitesi ve mobil uygulamasının içeriği geliştirilecektir. 3. 1117 sayılı Küçükleri Muzır Neşriyattan Koruma Kanunu dijital içerikler dahil olmak üzere günümüz ihtiyaçları doğrultusunda güncellenecektir. 4. Çocuk Dostu Kitap Listesine yeni eserler eklenecektir. |
| Tedbir 740.2. Kültürel yapıya uygun, yaş ve içerik açısından kullanıcılar ve ebeveynler için bilgilendirici bir bağımsız oyun derecelendirme sistemi oluşturulacaktır. | Siber Güvenlik Başkanlığı (S), Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı | 1. Dijital oyunların çocukların gelişim düzeylerine ve kültürel yapımıza uygunluğu ile oyunların içerik özelliklerine göre derecelendirilmesine ilişkin çalışmalar tamamlanacaktır. |
| Tedbir 740.4. Çocukların siber suçlar ve siber zorbalıklar konusunda bilinçlendirilmesi sağlanacaktır. | İçişleri Bakanlığı (S), Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, Siber Güvenlik Başkanlığı, RTÜK | 1. Çocukların siber suçlar ve siber zorbalıklar konusunda bilinçlendirilmesine yönelik faaliyetler yürütülecektir. |
| Bağımlılık oluşturan davranış ve maddelerden çocukların korunmaları sağlanacaktır. (Kalkınma Planı p.742) | ||
| Tedbir 742.2. Çocuk Ergen Madde Bağımlılığı, Tedavi ve Eğitim Merkezleri (ÇEMATEM) ile buralarda istihdam edilen nitelikli personel sayısı artırılacaktır. | Sağlık Bakanlığı (S), Adalet Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı | 1. Bir adet ÇEMATEM hizmete açılacaktır. |
| Performans Göstergeleri | Birim | 2025 | 2026 (1) | 2027 (2) |
|---|---|---|---|---|
| 3-5 Yaş Net Okullaşma Oranı | Yüzde | 48,97 | 49,78 | 51,00 |
| Koruyucu Aile Hizmetinden Yararlanan Çocuk Sayısı (0-18 Yaş) | Kişi | 11 600 | 11 200 | 12 400 |
| SED Hizmetinden Yararlanan Çocuk Sayısı (0-18 Yaş) | Kişi | 174 200 | 195 000 | 200 000 |
(1) Gerçekleşme Tahmini
(2) Program
Nitelikli insan, güçlü aile, sağlıklı toplum kalkınma vizyonunun en önemli öncelikleri arasında yer alan gençlerin, insani ve millî değerlere sahip, değişime ve gelişime açık, kendine güvenen, topluma ve sorunlara duyarlı, sosyal, siyasal ve ekonomik hayata aktif katılım gösteren nitelikli ve sağlıklı bireyler olarak yetişmesi önemli görülmektedir.
2025 yıl sonu itibarıyla Türkiye'nin genç nüfusu (15-24 yaş) 12.708.348 kişi olup toplam nüfusun yüzde 14,8'ini oluşturmaktadır. Türkiye'nin genç nüfus oranı AB-27 (yüzde 10,7) ortalamasının üzerinde yer almaktadır.
Türkiye'nin genç nüfus potansiyelini kalkınmanın itici güçlerinden biri hâline getirmek amacıyla eğitim imkânlarının genişletilmesi ve kalitesinin artırılması, genç işsizliğinin önlenmesi, gençlerin iktisadi ve sosyal hayata, karar alma süreçlerine aktif katılımının sağlanması ile teknolojinin doğru ve etkin kullanımının desteklenmesine yönelik politikalar hayata geçirilmektedir.
TÜİK verilerine göre eğitimde ve istihdamda olmayan gençlerin (15-24) oranı 2024 yılında yüzde 22,9 iken 2025 yılında yüzde 23,3 olmuştur. Genç erkeklerde eğitimde ve istihdamda olmayanların oranı 2024 yılında yüzde 16,2 iken 2025 yılında yüzde 16,3, genç
kadınlarda bu oran 2024 yılında yüzde 30,1 iken 2025 yılında yüzde 30,9 olarak gerçekleşmiştir.
Gençlerin eğitim ve istihdam dışında kalma nedenleri dikkate alınarak işgücü piyasasına geçişlerini kolaylaştıracak bilgi, beceri, çalışma alışkanlığı ve disiplin kazanmalarını destekleyen aktif işgücü programları uygulanmaktadır. İşgücü Uyum Programı ve İş Pozitif Programının yanı sıra mesleki eğitim kursları ve işbaşı eğitim programlarıyla gençlerin istihdam edilebilirliklerinin artırılması amaçlanmaktadır. Gençliğin Üretim Çağı (GÜÇ) kapsamında ise Staj Desteği, Geleceğim Meslekte, NEET İşgücü Uyum Programı, İşe İlk Adım Programı ve İŞKUR Gençlik Programı ile gençlerin eğitimden çalışma hayatına geçişlerinin farklı aşamalarda desteklenmesi hedeflenmektedir. Bu programlarla öğrencilerin staj ve mesleki yönlendirme imkânlarının geliştirilmesi, gençlerin beceri ve çalışma deneyimi kazanması, ilk işe girişlerin ücret ve sigorta primi destekleriyle kolaylaştırılması amaçlanmaktadır. Ayrıca İŞKUR Gençlik Programıyla üniversite öğrencilerinin öğrenimlerini sürdürürken çalışma deneyimi edinmelerine ve gelir elde etmelerine imkân sağlanmaktadır.
Eğitimde ve istihdamda olmayan gençlere ilişkin göstergeler ve bu duruma yol açan nedenler dikkate alınarak erken yaşlarda etkin iş ve meslek danışmanlığı hizmetlerine devam edilmesi, gençlerin ilgi ve yetenekleri ile işgücü piyasasının ihtiyaçları doğrultusunda mesleki eğitime yönlendirilmesi ve iş-yaşam dengesini destekleyen politika ve hizmetlerin devamlılığının sağlanması önemlidir. Genç kadınların eğitim ve istihdama katılımının artırılmasına yönelik hizmetlerin geliştirilmesi ve katılımlarını sınırlayan engellerin azaltılması da önemini korumaktadır.
2023-2024 öğretim yılında yüzde 42,7 olan yükseköğretim net okullaşma oranı, 2024-2025 öğretim yılında yüzde 46,3 olmuştur. Aynı dönemde yükseköğretim net okullaşma oranı erkeklerde yüzde 36,7'den yüzde 39,9'a, kadınlarda yüzde 49'dan yüzde 53'e yükselmiştir.
Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçlarına göre genç nüfusun istihdam oranı 2024 yılında yüzde 39,5 iken 2025 yılında yüzde 40,3'e yükselmiştir. Genç erkeklerde istihdam oranı 2024 yılında yüzde 51,7 iken 2025 yılında yüzde 53, genç kadınlarda bu oran 2024 yılında yüzde 26,4 iken 2025 yılında yüzde 26,7 olmuştur.
Genç nüfusun istihdamı sektörlere göre incelendiğinde, 2025 yılında genç nüfustaki istihdamın yüzde 11,6'sı tarım, yüzde 30,5'i sanayi, yüzde 57,9'u hizmet sektörlerinde istihdam edilmektedir. İstihdamdaki genç erkeklerin yüzde 11'i tarım, yüzde 36,6'sı sanayi, yüzde 52,4'ü hizmet sektöründe istihdam edilirken, genç kadınların yüzde 12,9'unun tarım, yüzde 17,7'sinin sanayi, yüzde 69,5'inin hizmet sektöründe istihdam edildiği gözlenmektedir.
Gençlerin sosyal hayata aktif katılımlarının artırılması, özgüvenlerinin, umutlarının ve toplumsal aidiyet duygularının desteklenmesi, gönüllülük bilincinin kazandırılması amacıyla gençlik merkezleri, genç ofisler, gençlik kampları ve hareketlilik programları yoluyla gençler için sosyokültürel, sanatsal ve sportif faaliyetler yürütülmektedir. Eylül 2026 itibarıyla 589 adet gençlik merkezi ve 369 adet genç ofis hizmet vermektedir. Aynı dönemde 50 gençlik kampından toplam 235 bin genç faydalanmıştır. Öte yandan Seyahatsever ve Müzekart GNS uygulamaları 2026 yılında da sürdürülmüş olup uluslararası gençlik değişim programlarıyla gençlerin kültürel etkileşimleri ve hareketlilikleri desteklenmiştir. GENÇ2030 Dijital Yetkinlikler ve Yapay Zekâ Atölyesi Projesi ile gençlerin dijital becerilerinin geliştirilmesi, yapay zekâyı etkin ve etik biçimde kullanmaları ve teknoloji odaklı projeler üretmeleri desteklenmektedir.
Gençlik hizmetlerinin kapsayıcılığının artırılması amacıyla engelsiz gençlik merkezleri ve özel gereksinimli gençlere yönelik kamp faaliyetleriyle erişilebilir hizmet imkânları geliştirilirken, gençlik merkezlerinde sunulan psikososyal destek hizmetleriyle gençlerin ruhsal ve sosyal iyi oluşlarının güçlendirilmesi amaçlanmaktadır. Sosyal Uyum ve Gençlik Katılımı Projesi kapsamında ise geçici koruma altındaki gençlerle yerel toplum arasındaki etkileşimi artıran faaliyetler, Türkçe eğitimleri, akademik destek ve çocuk koruma çalışmaları gerçekleştirilmiştir.
Üniversite Öğrenci Toplulukları İş Birliği ve Destek Programı (ÜNİDES) ile gençlerin kişisel ve sosyal gelişimlerinin, gönüllülük bilincinin geliştirilmesi ve toplumsal katılımlarının desteklenmesi amaçlanmaktadır. Program kapsamında 2025 yıl sonuna kadar gerçekleştirilen beş dönemde toplam 4.444 proje destek almaya hak kazanmıştır. 2026-2027 döneminde gönüllülük, sosyal kapsayıcılık, istihdam ve girişimcilik, bilim ve teknoloji ile çevre ve iklim dâhil olmak üzere 11 temel politika alanında öğrenci topluluklarının projelerinin desteklenmesi öngörülmektedir.
İlgili kurum ve kuruluşların katkıları ve saha araştırmaları doğrultusunda 81 ilden gençlerin de sürece doğrudan katılımıyla gerçekleştirilen çalıştaylar ile gençlerin ihtiyaç, beklenti ve önerilerini merkeze alan Gençlik Politika Belgesi'nin hazırlanması çalışmaları sürdürülmektedir. Diğer taraftan ülkemizin gençlik profilini demografik, sosyal, ekonomik ve sağlık göstergeleriyle çok boyutlu olarak ortaya koymayı hedefleyen Türkiye Gençlik Atlası Raporu hazırlanmakta olup 15-29 yaş aralığındaki gençlerin gündem algıları, kişisel gelişim düzeyleri, gelecek beklentileri, eğitim tercihleri ve toplumsal katılım eğilimlerini kapsamlı olarak ele almayı hedefleyen Türkiye Gençlik Endeksi Araştırması gençlik politikalarının veri temelli geliştirilmesine yönelik çalışmalar arasında yer almaktadır.
Gençlerin madde, tütün, alkol ve davranışsal bağımlılıklardan korunması, gençlik politikalarının önemli bir boyutunu oluşturmaktadır. Bağımlılıkla Mücadele Yüksek Kurulunun (BMYK) koordinasyonunda, 2024-2028 dönemini kapsayan Uyuşturucu ile Mücadele Eylem Planı, Tütün Kontrolü Strateji Belgesi ve Eylem Planı, Davranışsal Bağımlılıklar ile Mücadele Ulusal Strateji Belgesi ve Eylem Planı doğrultusunda koruyucu ve önleyici hizmetlerin, erken müdahale, danışmanlık, tedavi, rehabilitasyon ve sosyal uyum hizmetleriyle birlikte geliştirilmesine yönelik çalışmalar yürütülmektedir. Gençlere yönelik eğitim ve farkındalık faaliyetlerinin yanı sıra ailelerin ve gençlerle çalışan personelin desteklenmesi, gençlerin yaşam becerilerinin ve psikososyal dayanıklılıklarının güçlendirilmesi, kültürel, sanatsal, sportif ve gönüllülük faaliyetlerine katılımlarının artırılması da önem taşımaktadır. Bu hizmetlerin kurumlar arası işbirliği içinde ve süreklilik sağlanarak yürütülmesi, gençlerin bağımlılık risklerine karşı korunmasını ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları kazanmasını desteklemektedir.
Ceza infaz kurumları ile denetimli serbestlik kapsamındaki hükümlü ve yükümlü gençlerin tekrar suç işlemesini önlemek, ilgi, istek ve becerileri doğrultusunda toplumsal uyumlarını sağlamak amacıyla Adalet Bakanlığı ile Gençlik ve Spor Bakanlığı arasında imzalanan işbirliği protokolü kapsamında yürütülen Kapılar Kapanmasın Projesinden 2019 yılında protokolün imzalanmasından 2025 yılı faaliyet raporu dönemine kadar toplam 72.039 tutuklu, hükümlü ve yükümlü genç yararlanmıştır.
Gençlerin güçlü yaşam becerilerine, eğitim ve istihdam imkânlarına, insani ve milli değerlere sahip olarak yetişmelerinin, iktisadi ve sosyal hayat ile karar alma mekanizmalarına aktif katılımlarının sağlanması temel amaçtır.
| Politika/Tedbir | Sorumlu/İşbirliği Yapılacak Kuruluşlar | Yürütülecek Faaliyetler ve Projeler |
|---|---|---|
| Gençlerin fiziki, sosyal ve muhakeme yönüyle gelişimleri ile yenilikçi ve girişimci niteliklerini destekleyen bilim, sanat, kültür ve spor faaliyetlerine katılımları özendirilecektir. (Kalkınma Planı p.746) | ||
| Tedbir 746.3. Gençlik merkezleri ile genç ofislerin sayısı ihtiyaca göre artırılacak ve benzer faaliyetler yürütülen kuruluşlarla ortaklıklar geliştirilecektir. | Gençlik ve Spor Bakanlığı (S), Millî Eğitim Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Üniversiteler, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Genç nüfusun ihtiyaçları, bölgesel gereksinimler, mevcut hizmet kapasitesi ve verimlilik kriterleri dikkate alınarak yeni gençlik merkezleri ve genç ofislerin açılmasına yönelik çalışmalar sürdürülecektir. |
| Tedbir 746.4. Gençlerin okuma, anlama, düşünme yetilerini geliştirici, kendilerini sözel ve yazılı olarak ifade edebilmelerine imkân sağlayıcı ortamların sayısı ve niteliği artırılacaktır. | Gençlik ve Spor Bakanlığı (S), Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Üniversiteler, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Eğitim Deneyim Uygulama internet sitesindeki (edu.gsb.gov.tr) dijital eğitimlerin bilinirlik, görünürlük, tanıtım ve farkındalık çalışmalarına devam edilecek, gençlerin programlara katılımı artırılacaktır. |
| Tedbir 746.5. Gençlerin proje ve faaliyetlere katılımları artırılarak sorumluluk alma ve liderlik becerilerinin geliştirilmesine yönelik faaliyetler yaygınlaştırılacaktır. | Gençlik ve Spor Bakanlığı (S), Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları Millî Eğitim Bakanlığı (S), Gençlik ve Spor Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Üniversite Öğrenci Toplulukları İş Birliği ve Destek Programı (ÜNİDES) kapsamında genç ofislerin üniversite öğrenci kulüp ve topluluklarıyla etkileşimleri artırılarak gençlerin gelişimlerine yönelik faaliyetleri desteklenecektir. 2. İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması kapsamında seçilecek 12 pilot ilde 12 adet Genç AR-GE Merkezi kurulacak ve öğrencilerin erken yaşlardan itibaren araştırma geliştirme, inovasyon, üretim, tasarım odaklı düşünme ve proje geliştirme becerileri sistematik biçimde desteklenecektir. |
| Tedbir 746.9. Gençlik merkezleri ve gençlik kamplarında yürütülen programlar başta olmak üzere, gençlerin kişisel ve sosyal gelişimine katkı sağlayan programlar ile faaliyetlerin sayısı ve niteliği artırılacaktır. | Gençlik ve Spor Bakanlığı (S), Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı | 1. Gençlik merkezleri ve kampları başta olmak üzere gençlik tesislerinde gençlerin kişisel, sosyal ve kültürel olarak gelişmelerine katkı sunmayı amaçlayan gezi, yarışma, kültür-sanat, teknoloji- inovasyon, bilgilendirme- bilinçlendirme programları çeşitlendirilip faaliyetlerin sayısı ve niteliği artırılacaktır. |
| Tedbir 746.10. "Türkiye Ulusal Gençlik Konseyi"nin aktif hale getirilmesine yönelik çalışmalar tamamlanacaktır. | Gençlik ve Spor Bakanlığı (S) | 1. Türkiye Ulusal Gençlik Konseyinin aktif hale getirilmesine yönelik çalışmalar tamamlanacaktır. |
| Tedbir 746.11. Gençlerin gönüllülük faaliyetlerine ilişkin bilinçlendirilmesi ve katılımlarının artırılmasına yönelik çalışma yürütülecektir. | Gençlik ve Spor Bakanlığı (S), İçişleri Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, YÖK, Üniversiteler, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. GönüllüyüzBiz Platformuna bireysel üye sayısı, kurumsal üye sayısı ve gönüllülük ilanı sayısının artırılmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir. 2. Seçmeli Gönüllülük Çalışmaları Dersinin etkin şekilde yürütülebilmesi amacıyla üniversitelerle işbirlikleri gerçekleştirilecektir. 3. Gençlik merkezleri ve genç ofisler aracılığıyla Gönüllülük Kulübü ve Gençlerin İyilik Ağacı kulüp çalışmalarına devam edilecektir. |
| Gençlerin ve ebeveynlerin özellikleri ile sorun alanlarına özelleştirilmiş psikolojik danışma ve rehberlik hizmetleri yaygınlaştırılacak, yetkinlik kazandırıcı ve bilgilendirici eğitimler artırılacaktır. (Kalkınma Planı p.747) | ||
| Tedbir 747.1. Okullarda, yükseköğrenim öğrenci yurtlarında ve gençlik merkezlerinde; sağlık, ilk yardım, teknoloji, sosyal medya, finansal ve hukuk okuryazarlığı konularında farkındalık artırıcı faaliyetler ile beceri güçlendirecek programlar yürütülecektir. | Millî Eğitim Bakanlığı (S), Gençlik ve Spor Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Üniversiteler | 1. Dijital okuryazarlık ve teknoloji becerilerini geliştirmeye yönelik eğitim ve atölye çalışmaları gerçekleştirilecektir. |
| Tedbir 747.3. Gençlik merkezlerinde psikolojik danışmanlık ve rehberlik alanlarında uzman istihdamı yaygınlaştırılarak gençlere ve ebeveynlere yönelik hizmetler verilecektir. | Gençlik ve Spor Bakanlığı (S), Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı | 1. Gençlerin başta afet ve kriz durumlarında olmak üzere psikolojik iyi oluşlarını ve dayanıklılıklarını desteklemeye yönelik çalışmalar yürütülecektir. |
| Bağımlılık yapıcı maddelerle etkin mücadele edilecek, sosyal rehabilitasyon ve uyum hizmetleri geliştirilecektir. (Kalkınma Planı p.748) | ||
| Tedbir 748.2. Gençlerin ve gençlik alanındaki profesyonellerin bağımlılıkla mücadele konusunda bilgilendirilmesi ve bilinçlendirilmesi yönünde çalışmalara devam edilecektir. | Gençlik ve Spor Bakanlığı (S), Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı | 1. Gençler ve gençlik alanında görev yapan personel bağımlılıklar konusunda bilinçlendirilerek koruyucu ve önleyici faaliyetler gerçekleştirilecektir. |
| Eğitimde ve istihdamda olmayan gençlere yönelik yapılan analizler çerçevesinde birey, aile ve toplum odaklı bütüncül bir yaklaşımla eğitime veya istihdama katılımlarını destekleyen program ve projeler geliştirilecektir. (Kalkınma Planı p.750) | ||
| Tedbir 750.3. Eğitimde ve istihdamda olmayan gençler açık işlere ve mesleklere yönlendirilecektir. | Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (S), İŞKUR | 1. Eğitimde ve istihdamda olmayan gençlere yönelik danışmanlık hizmetleri verilerek açık işlere ve aktif işgücü programlarına yönlendirilmeleri sağlanacaktır. |
| Tedbir 750.7. Gençlerin kişisel, sosyal gelişimleri ile geleceğin mesleklerini de içeren kariyer planlamalarına katkı sağlayacak programlar uygulanacaktır. | Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (S), Gençlik ve Spor Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı | 1. Geleceğin mesleklerine yönelik düzenlenen kurs ve programların sayısı artırılarak daha çok gencin yararlanması sağlanacaktır. |
| Tedbir 750.8. Başta kırsal bölgelerde yaşayan genç kadınlar olmak üzere gençlerin çalışma hayatına girmeleri desteklenecek, kırsala tersine göçü sağlayıcı, ekonomik ve sosyal hayatı canlandırıcı projeler geliştirilecektir. | Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (S), Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı | 1. Öncelikli olarak kırsal bölgelerde yaşayan genç kadınların mesleki becerilerinin ve istihdama erişimlerinin güçlendirilmesi amacıyla işbaşı eğitim programları, mesleki eğitim kursları ve destekleyici projeler hayata geçirilecektir. |
| Tedbir 750.9. Eğitimde ve istihdamda olmayan genç kadınların yaşam becerilerinin geliştirilmesi ve istihdama katılımlarının sağlanması yönelik çalışmalar yürütülecektir. | Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (S), Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı | 1. Eğitimde ve istihdamda olmayan genç kadınlara yönelik danışmanlık hizmetleri verilerek açık işlere ve aktif işgücü programlarına yönlendirilmeleri sağlanacaktır. |
| Gençlere ilişkin uluslararası karşılaştırmalara imkân veren, düzenli toplanan veri sayısı ve kalitesi artırılacaktır. (Kalkınma Planı p.751) | ||
| Tedbir 751.1. Gençlerin ihtiyaç ve beklentilerini ölçmek için anketler düzenlenecek ve araştırmalar yapılacaktır. | Gençlik ve Spor Bakanlığı (S), Hazine ve Maliye Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, TÜİK | 1. Türkiye Gençlik Atlası kapsamında gençlere yönelik ekonomi, teknoloji, kariyer, psikoloji, sağlık ve beslenme başlıkları altında araştırmalar yapılacaktır. |
| Performans Göstergeleri | Birim | 2025 | 2026 (1) | 2027 (2) |
| Genç İstihdam Oranı (15-24 Yaş) | Yüzde | 40,3 | 40,2 | 41,1 |
| Eğitimde ve İstihdamda Olmayan Genç Oranı (15-24 Yaş) | Yüzde | 23,3 | 23,1 | 22,6 |
| Gençlik Merkezi Sayısı | Adet | 559 | 589 | 642 |
| Genç Ofis Sayısı | Adet | 378 | 369 | 440 |
(1) Gerçekleşme Tahmini
(2) Program
Engellilik kavramı, uzun süreli fiziksel, zihinsel, düşünsel ya da algısal bozukluğu sebebiyle toplumun geri kalan kesimi gibi hayata eşit ve etkili şekilde katılmasının önünde engel bulunan kesimleri tanımlamaktadır.
TÜİK tarafından belirli aralıklarla yapılan Türkiye Sağlık Araştırması verilerine göre toplumun yüzde 2,6'sı görme sorunu, yüzde 2,5'i işitme sorunu yaşamakta ve yüzde 4,2'si herhangi bir yardım almadan ya da yardımcı araç kullanmadan yürüyememektedir. Toplumun yüzde 4,1'i ise yaşıtlarına göre öğrenmede ve hatırlamada zorluk çekmektedir. Engellilikle ilgili tüm bu göstergelerde kadınların oranı erkeklerden daha fazladır. Her alt
kırılımda yıllar bazında iyileşmeler görülmekte olup görme sorunu olan bireylerin oranı 2019 yılında yüzde 5,8 iken 2025 yılında yüzde 2,6'e-ya, işitme sorunu olan bireylerin oranı 2019 yılında yüzde 4,4 iken 2025 yılında yüzde 2,5'e, herhangi bir yardım almadan ya da yardımcı bir araç kullanmadan yürüyemeyenlerin oranı 2019 yılında yüzde 5,4 iken 2025 yılında yüzde 4,2'ye, yaşıtlarına göre öğrenmede ve hatırlamada zorluk çekenlerin oranı ise 2019 yılında yüzde 5,4 iken 2025 yılında yüzde 4,1'e gerilemiştir.
TABLO II: 49- Engellilikle İlgili Göstergeler
| Gösterge | 2019 | 2022 | 2025 | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Toplam | Erkek | Kadın | Toplam | Erkek | Kadın | Toplam | Erkek | Kadın | |
| Görme Sorunu Olan Bireylerin Oranı | 5,8 | 4,4 | 7,2 | 5,1 | 3,7 | 6,5 | 2,6 | 2,0 | 3,1 |
| İşitme Sorunu Olan Bireylerin Oranı | 4,4 | 3,8 | 5,0 | 3,4 | 3,1 | 3,7 | 2,5 | 2,2 | 2,7 |
| Herhangi Bir Yardım Almadan ya da Yardımcı Bir Araç Kullanmadan Yürüyemeyenlerin Oranı | 5,5 | 3,1 | 7,9 | 4,9 | 2,9 | 6,8 | 4,2 | 2,8 | 5,6 |
| Yaşıtlarına Göre Öğrenmede ve Hatırlamada Zorluk Çeken Bireylerin Oranı | 5,4 | 3,3 | 7,4 | 4,5 | 2,9 | 6,1 | 4,1 | 2,8 | 5,4 |
Kaynak: TÜİK, Türkiye Sağlık Araştırması, 2019, 2022, 2025
Engellilerin istihdamı kapsamında engelli çalıştırmakla yükümlü işyeri sayısı Temmuz 2026 itibarıyla kamu sektöründe 1.473, özel sektörde 21.339 olarak gerçekleşmiştir. Engelli çalıştırmakla yükümlü işyerlerinde çalıştırılması gereken engelli sayısı kamu sektöründe 25.272'ye, özel sektörde ise 132.936'ya yükselmiştir. 2002 yılında 5.777 olan engelli memur sayısı Haziran 2026 itibarıyla 83.104'tür. Açık işgücü piyasasında istihdamı zor olan zihinsel ve ruhsal engelli bireylerin istihdamını sağlamak üzere korumalı işyeri modeli uygulanmakta ve bu kapsamda korumalı işyerleri devlet tarafından desteklenmektedir. 20 korumalı iş yerinde 175 engelli birey istihdam edilmektedir. Engellilerin istihdama erişiminin artırılması için toplumdaki önyargıların giderilmesine ve işyerlerinin erişilebilirliğinin sağlanmasıyla yönelik çalışmaların yaygınlaştırılmasına ihtiyaç bulunmaktadır.
Engelli bireylerin eğitimi kapsamında örgün eğitimde özel eğitim okulları ve sınıfları, hizmet sunmaya devam etmektedir. 2001-2002 eğitim öğretim yılında 342 olan okul sayısı, 2025-2026 eğitim öğretim yılında 1.962'ye yükselmiştir. Bu okullarda görev yapan öğretmen sayısı 26.990'dır. Özel eğitime gereksinim duyan öğrencilerin okullarına ücretsiz taşınmalarının sağlanması amacıyla 2025-2026 eğitim öğretim yılında 12,6 milyar TL ödenek ayrılmıştır. Engelli bireylerin eğitime katılımının artırılması ve sürdürülebilirliğin sağlanması için erken dönem eğitime ağırlık verilmesi önem taşımaktadır.
2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun kapsamında verilen engelli maaşları ve engelli yakını aylığı ile evde bakım yardımı uygulamaları sürdürülmekte olup engelliler ve ailelerinin ekonomik açıdan desteklenmelerine yönelik çalışmalar devam etmektedir. Bakıma muhtaç engellilerin bakımının sağlanması için hizmet sunan yatılı bakım ve rehabilitasyon merkezleri ile umut evlerinin sayısı 253, gündüzlü hizmet sunan kuruluş sayısı 148'dir. Engellilere ve bakmakla yükümlü oldukları kişilere yönelik çeşitlendirilmiş hizmet modellerinin geliştirilmesi ihtiyacı devam etmekte olup gündüzlü bakım merkezlerine ilişkin mevzuat hazırlıklarına devam edilmektedir. Bu kapsamda engelli bireylere yönelik gündüzlü bakım hizmetlerinin niteliğinin
artırılması amacıyla Aktif Yaşam Merkezleri Yönetmelik Taslağı çalışmaları devam etmektedir.
Ailesi yanında bakılan engelli bireylerin ailelerinin sağlık, tatil vb. gibi nedenlerle il dışı veya yurt dışına çıkması ya da geçici olarak engellisine bakamayacak durumda olması halinde engelliye ücretsiz olarak geçici ve misafir bakım hizmeti sunulmaktadır. Haziran 2026 itibarıyla bu hizmetten yararlanan engelli birey sayısı 243 olup söz konusu hizmetin yaygınlaştırılması gerekmektedir. Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme kapsamında kamu personeline engellilik, iş yerine uyum konusunda alınabilecek tedbirler ve genel olarak engelli hakları konulu eğitimler verilmiş ve farkındalık toplantıları düzenlenmiştir.
Engelli haklarının korunması, geliştirilmesi ve güçlendirilmesine ilişkin konularda mevzuat çalışmaları yapmak, hak ihlâlleri durumlarında alınabilecek önlemlere ilişkin tavsiyelerde bulunmak, konuya ilişkin strateji belgesi ve eylem planları hazırlamak ve hazırlananlara ilişkin görüş bildirmek, engelli hakları konusunda kurumlar arası işbirliği ve koordinasyonu sağlamak amacıyla oluşturulan Engelli Hakları İzleme ve Değerlendirme Kurulu 2026 yılı Haziran ayında toplanmıştır.
Engelli Hakları Ulusal Eylem Planı'nın uygulanma dönemi sona ermiş olup II. Engelli Hakları Ulusal Eylem Planı'nın hazırlık çalışmaları devam etmektedir.
II. Otizm Ulusal Eylem Planı (2023-2030) kapsamında yer alan faaliyetlerin hayata geçirilmesi ve ailelere gerekli desteğin sağlanması amacıyla 2023 yılında pilot olarak hayata geçirilen Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireyler ve Aileleri İçin Bireysel Sosyal Hizmet Danışmanlığı Uygulama Projesinin kapsamı genişletilerek Haziran 2026 itibarıyla 34 ilde uygulanmaya başlanmıştır. Proje kapsamında tanı alan her otizmli bireyin ailesine bir sosyal hizmet danışmanı atanarak ailelerin bilgilendirilmesi, uygun hizmetlere yönlendirilmesi ve ihtiyaçlarının tanıdan itibaren sistematik ve bütüncül bir yaklaşımla takip edilmesi amaçlanmaktadır.
Otizm spektrum bozukluğu olan bireyler ile ailelerine yönelik hizmet ve politikalara ilişkin güvenilir, kapsamlı ve erişilebilir bilgi sunmak amacıyla otizm.gov.tr dijital bilgilendirme platformu Mayıs 2026 itibarıyla hizmete açılmıştır.
Haziran 2026'da 5. Erişilebilir Kütüphaneler Çalıştayı gerçekleştirilmiş, Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü'nün işbirliğinde gerçekleşen Erişilebilir Sahne projesi ile 11 ildeki sahnelerde, oyunlar erişilebilir olarak oynanmıştır.
AİLEM Engelsiz İletişim Merkezi kapsamında sözel dili kullanamayan ve iletişim dili olarak işaret dilini kullanan işitme engelli bireylerin eğitim, sosyal hayata katılım, çalışma hayatı, çevre ile etkileşim, yasal hakları öğrenme ve bunları kullanma, kamu hizmetlerinden yararlanma vb. süreçlerinde yaşadığı iletişim, hizmete ve bilgiye erişim sorunlarının çözümü kapsamında merkezi uzaktan erişimli görüntülü hizmet verilmeye devam edilmiştir. AİLEM Engelsiz İletişim Merkezinde ihtiyaç duyulan her durumda ücretsiz çeviri yapmak üzere Türk işaret dili tercümanları hizmet vermektedir. Bu çerçevede hem mobil uygulamadan hem de internet uygulamasından erişilebilen merkez bugüne kadar 293.580 aramaya çeviri hizmeti sunmuştur.
81 ilde 121 birimde hizmet sunan 348 engelli iş koçu aracılığıyla, Eylül 2026 itibarıyla 156.619 engelli danışanla 251.250 görüşme gerçekleştirilmiştir. Aynı dönemde 255 engelli vatandaş aktif işgücü hizmetleri kapsamında işbaşı eğitim programlarına katılmıştır.
Engelliliğin önlenmesi, erken tanı ve teşhisle müdahale edilerek ortadan kaldırılması veya en aza indirilmesi, başta bakım, eğitim ve istihdam olmak üzere engelli bireylere sunulan hizmetlerin iyileştirilmesi, engelli bireylerin toplumsal yaşamın tüm alanlarına engellerini hissettirmeyecek şekilde katılımlarının ve erişilebilirliğin sağlanması temel amaçtır.
| Politika/Tedbir | Sorumlu/İşbirliği Yapılacak Kurumlar | Yürütülecek Faaliyetler ve Projeler |
|---|---|---|
| Engellilik konusunda koruyucu ve önleyici çalışmalar etkinleştirilecek, engellilere yönelik sağlık hizmetlerinin niteliği artırılacaktır. (Kalkınma Planı p.753) | ||
| Tedbir 753.1. Engellilere yönelik erken tanı ve müdahale programları yaygınlaştırılacaktır. | Sağlık Bakanlığı (S), Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı | 1. Engellilere yönelik hazırlanan dijital uygulamaların tanıtımı, iletişim çalışmaları ve sosyal medya paylaşımları yapılacaktır. 2. Engellilere yönelik sağlık hizmetleri ile bu hizmeti veren merkezlerin bilinirliğini artırıcı iletişim çalışmaları yapılacaktır. |
| Tedbir 753.2. Toplum ruh sağlığı merkezlerinin nitelik ve niceliği artırılacaktır. | Sağlık Bakanlığı (S), Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı | 1. İki adet Toplum Ruh Sağlığı Merkezi hizmete açılacaktır. |
| Tedbir 753.4. Engelli bireylerin engellilik durumlarından dolayı gereksinim duyduğu tıbbi malzemelere erişimlerinin kolaylaştırılması için çalışmalar yapılacaktır. | Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (S), Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı | 1. Engelli bireylerin ayaktan ve yatarak tedavilerinde kullanılan tıbbi cihazlara erişimini kolaylaştıracak mevzuat düzenlemeleri yapılacaktır. |
| Engellilere yönelik sosyal hizmetlerin niteliği ve niceliği artırılacaktır. (Kalkınma Planı p.754) | ||
| Tedbir 754.1. Engellilere yönelik gündüzlü bakım hizmetleri etkinleştirilecek ve ülke geneline yaygınlaştırılacaktır. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları, Yerel Yönetimler, STK'lar | 1. Gündüzlü bakım merkezlerine ilişkin mevzuat altyapısı tamamlanacaktır. 2. Engellilere yönelik geçici ve misafir bakım hizmeti yaygınlaştırılacaktır. |
| Tedbir 754.4. Engelli bireylerin toplumsal yaşama katılımı ile bakım ve rehabilitasyon hizmetlerine ilişkin yerel yönetimler ve STK'lar da dâhil olmak üzere ilgili kurumlar arası koordinasyon geliştirilecektir. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. 2030 Engelsiz Vizyon Belgesi kapsamında kamu kurum ve kuruluşları ile sivil toplum temsilcilerine yönelik engelliliğin anaakımlaştırılması ve hak temelli yaklaşım konularında eğitim verilecektir. 2. Engelli Hakları İzleme ve Değerlendirme Kurulu toplantıları gerçekleştirilecektir. |
| Bakım finansman modeli geliştirilerek sosyal güvenlik sistemi içerisinde yer almasına yönelik çalışmalar yapılacaktır. (Kalkınma Planı p.756) | ||
| Tedbir 756.1. Ülkemizin özgün koşullarını dikkate alan sürdürülebilir uzun süreli bakım finansman modelinin belirlenmesi için mevcut durum analizi, ihtiyaç analizi ve uygulanmasına yönelik mevzuat düzenlemelerini de içeren çalışmalar yürütülecektir. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Bakanlığı | 1. Sürdürülebilir uzun süreli bakım finansman modelinin belirlenmesi için mevcut durum analizi, ihtiyaç analizi ve uygulanmasına ilişkin mevzuat düzenlemelerine yönelik hazırlık çalışmaları yapılacaktır. |
| Engellilere sunulan eğitim hizmetlerinin mümkün olan en erken yaşta, bütünleştirilmiş ortamlarda, kapsayıcı ve nitelikli bir şekilde sunulması sağlanacaktır. (Kalkınma Planı p.758) | ||
| Tedbir 758.4. Kapsayıcı eğitim konusunda engellilere hizmet sunanlar ve engellilerle birlikte eğitim alanlar ile onların aileleri başta olmak üzere toplumun tüm kesimlerinin bilgi ve bilinç düzeyini artırmak üzere farkındalık çalışmaları yapılacaktır. | Millî Eğitim Bakanlığı (S), Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Üniversiteler, STK'lar | 1. Engellilerin eğitimi konusunda veriye dayalı düzenli raporlama çalışmaları yapılacaktır. |
| Engelli işçi çalışma yükümlülüğüne ilişkin mekanizmalar değerlendirilerek güçlendirilecektir. (Kalkınma Planı p.760) | ||
| Tedbir 760.1. Kota-ceza yönteminin ve İŞKUR tarafından uygulanan idari para cezalarının etkinliği ve istihdama katkısı ile uygulamaya ilişkin denetimler artırılacaktır. | Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (S), Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı | 1. SGK verileri esas alınarak kota uygulamasının otomatik olarak hesaplanmasına yönelik Çalışan Bildirim Sistemi devreye alınacaktır. |
| Tedbir 760.2. İdari para cezalarının engellilere yönelik istihdam projelerinde etkin kullanımını sağlamaya yönelik bilgilendirme ve farkındalık çalışmaları yürütülerek proje üretme kapasitesi geliştirilecektir. | Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (S), Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı | 1. Engelli bireylerin girişimcilik yoluyla ekonomik hayata katılımlarını desteklemek amacıyla kendi işini kurmaya yönelik hibe desteğinden yararlanan kişi sayısı artırılacaktır. 2. Engelli iş koçları vasıtasıyla engellilere yönelik sivil toplum kuruluşları ile işbirliği yapılarak engelli istihdam projelerinin bilgilendirme ve farkındalık çalışmaları gerçekleştirilecektir. |
| İşe alım ve çalışma süreçlerinde danışmanlık, yönlendirme, işbaşı eğitim ve iş ve meslek danışmanlığı hizmetlerinin etkinliği ve yaygınlığı artırılacaktır. (Kalkınma Planı p.761) | ||
| Tedbir 761.1. İl ve işkolu düzeyinde ihtiyaçlar belirlenerek bu çerçevede danışmanlık, yönlendirme, işbaşı eğitim ve iş ve meslek danışmanlığı hizmetlerinin planlaması yapılacaktır. | Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (S), Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı | 1. İşgücü piyasası araştırmaları yapılarak araştırma sonuçlarına göre iş ve meslek danışmanlığı hizmetleri sunulacak ve işbaşı eğitim programları düzenlenecektir. |
| Türkiye'de destekli istihdamın mevzuat altyapısı oluşturularak destekli istihdam, bir istihdam modeli olarak uygulanacaktır. (Kalkınma Planı p.762) | ||
| Tedbir 762.2. Destekli istihdama yönelik yürütülen pilot projeler yaygınlaştırılacaktır. | Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (S), Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı | 1. Engelli bireylerin işgücüne katılımını artırmak amacıyla destekli istihdam projeleri yaygınlaştırılacaktır. |
| Fiziksel çevre şartları, ulaşım hizmetleri, internet siteleri, mobil uygulamalar, basılı, dijital ve görsel medya yayınları ile kamusal hizmetler engellilerin erişilebilirliğine uygun hale getirilecektir. (Kalkınma Planı p.763) | ||
| Tedbir 763.1. Erişilebilirliği ilgilendiren işlerde çalışan meslek grupları başta olmak üzere toplumun tüm kesimlerinde erişilebilirlik konusunda bilgi ve farkındalığın artırılmasına yönelik çalışmalar yapılacaktır. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Farklı meslek gruplarına yönelik erişilebilirlik konusunda eğitimler düzenlenecektir. |
| Ulusal Engelliler Veri Tabanında ulusal bakım ihtiyaçları ve uluslararası standartlarla uyumlu, güncel, kapsamlı ve kaliteli engellilik göstergelerinin üretilmesi için çalışmalar yapılacaktır. (Kalkınma Planı p.764) | ||
| Tedbir 764.1. Ulusal Engelliler Veri Tabanındaki kapsam eksikliğinin giderilmesi ve veri kalitesinin iyileştirilmesine ilişkin yürütülen güncelleme çalışmaları tamamlanacaktır. | Sağlık Bakanlığı (S), Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, TÜİK, Üniversiteler | 1. e-Rapor platformunda yer alan Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu Raporları (ESKR) ve Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu (ÇÖZGER) sistemlerinden elde edilen verilerin, Ulusal Engelliler Veri Bankası ile veri entegrasyonu ve doğrulama süreçleri tamamlanacaktır. |
| Engelli bireylerin iyileşme ve gelişme süreçlerine katkı sağlamak amacıyla spor faaliyetleri yaygınlaştırılacaktır. (Kalkınma Planı p.765) | ||
| Tedbir 765.1. Spor tesisleri ve aletleri erişilebilir hale getirilecek ve kullanımları desteklenecektir. | Gençlik ve Spor Bakanlığı (S), Yerel Yönetimler | 1. Spor tesisi yatırımları erişilebilirlik kriterleri esas alınarak hayata geçirilecek ve mevcut spor alanlarında ise erişilebilirlik dönüşüm çalışmaları sürdürülecektir. |
Yoksulluğun azaltılması, çocuklar, gençler, kadınlar, engelliler ve yaşlılar gibi toplumun tüm kesimleri gözetilerek kimsenin geride bırakılmaması, sosyal yardım ve sosyal hizmetlerin etkinleştirilerek yaygınlaştırılması ile genel yaşam standardının artırılması ülkemizin sürdürülebilir kalkınma öncelikleri arasında yer almaktadır.
2026 yılı itibarıyla huzurevi sayısı 179, engelli bakım ve rehabilitasyon merkezi sayısı 296, sosyal hizmet merkezi sayısı 451, çocuk evleri sitesi sayısı 128, çocuk evi sayısı 1.192, ihtisaslaştırılmış çocuk evleri sitesi sayısı 61 olmuş, 112 olan kadın konukevi sayısı ise aynı kalmıştır. Sosyal hizmet kuruluşlarının ihtiyaç halinde sayılarının artırılması ve sunulan hizmetlerin etkinliğinin sağlanmasına yönelik çalışmalar önem taşımaktadır.
TABLO II: 50- Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına Bağlı Sosyal Hizmet Kuruluşlarının Sayı ve Kapasiteleri
| Kuruluş Türleri | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 (1) | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Sayı | Kapasite | Sayı | Kapasite | Sayı | Kapasite | Sayı | Kapasite | |
| Çocuk Evi (0-18 Yaş) (2) | 1 185 | 6 815 | 1 185 | 6 796 | 1 187 | 6 796 | 1 192 | 6 845 |
| Çocuk Evleri Sitesi (Sevgi Evleri) | 116 | 7 284 | 119 | 7 432 | 120 | 7 492 | 128 | 7 886 |
| İhtisaslaştırılmış Çocuk Evleri Sitesi (3) | 64 | 2 107 | 58 | 1 875 | 59 | 1 709 | 61 | 1 666 |
| Huzurevi | 168 | 17 542 | 169 | 17 651 | 172 | 17 908 | 179 | 18 498 |
| Engelli Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi (4) | 286 | 8 273 | 282 | 10 803 | 286 | 10 807 | 296 | 11 126 |
| Sosyal Hizmet Merkezi | 410 | 420 | 432 | 451 | ||||
| Kadın Konukevi ve İlk Kabul Birimi (5) | 112 | 2 805 | 112 | 2 814 | 112 | 2 819 | 112 | 2 819 |
| ŞÖNİM | 82 | 84 | 85 | 88 | ||||
Kaynak: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
(1) Eylül 2026 itibarıyladır. (2) Çocuk evleri müstakil apartman dairelerinden ibarettir. (3) Önceki yıllarda Çocuk Destek Merkezleri (ÇODEM) olan kuruluşların adı İhtisaslaştırılmış Çocuk Evleri Sitesi olarak değiştirilmiştir. (4) Yatılı engelli bakım ve rehabilitasyon merkezleri, umutevleri ve müstakil gündüzlü bakım kuruluşların toplamıdır. (5) Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı kadın konukevlerini ifade etmektedir.
2025 yılında sosyal hizmet kapsamında yapılan harcamalarda artış yaşanmış olup çocuk ve gençlere yaklaşık 43,9 milyar TL, yaşlı bireylere yaklaşık 18,6 milyar TL, engelli bireylerin bakımı için yaklaşık 29,8 milyar TL, aile, toplum ve kadına yönelik faaliyetler için ise yaklaşık 3,2 milyar TL kaynak kullanılmıştır. Millî Eğitim Bakanlığına ise yaklaşık 46,5 milyar TL engelli bireylerin özel eğitimleri için kaynak tahsis edilmiştir.
TABLO II: 51- Sosyal Hizmet Harcamalarının Harcama Yapılan Kesime Göre Dağılımı
| Harcama Yapılan Kesim | Kuruluş | 2023 | 2024 | 2025 |
|---|---|---|---|---|
| Çocuk-Genç | 14 886 283 | 28 678 939 | 43 871 465 | |
| Yaşlı | 5 755 557 | 10 942 619 | 18 600 995 | |
| Aile, Toplum, Kadın | ASHB | 1 271 171 | 2 561 925 | 3 272 209 |
| Engelli | Kurum Bakımı | 4 214 643 | 8 145 817 | 13 544 323 |
| Özel Kuruluşta Bakım | 6 244 093 | 11 806 993 | 16 258 041 | |
| Özel Eğitim | 18 671 700 | 34 500 000 | 46 538 810 | |
| Toplam | MEB | 51 043 447 | 96 636 293 | 142 085 843 |
Kaynak: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (ASHB), Millî Eğitim Bakanlığı (MEB)
Ülkemizde gündüzlü, geçici ve misafir bakım gibi hizmetler engellilerin ve yaşlıların ihtiyaçlarını karşılayabilecek düzeye ulaşamamıştır. Hâlihazırda Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı 40 adet engelli, 43 adet yaşlı gündüzlü bakım merkezi ile gündüzlü bakım hizmeti de veren 108 adet yatılı engelli bakım kuruluşu bulunmaktadır. Kurum bakımına alternatif olan bu modellerin yaygınlaştırılmaması yatılı bakıma olan talebi artırmaktadır. Engelli ve yaşlıların kendi çevrelerinden uzaklaşmadan aileleri yanında bakımlarını kolaylaştıran, bakım veren aile bireylerinin desteklenmesi ve yükünün hafifletilmesini sağlayan gündüzlü bakım hizmetlerinin yaygınlaştırılması ihtiyacı devam etmektedir.
Sosyal hizmet ve yardım alanına tüm toplumun katılımının ve sahiplenmesinin sağlanmasına yönelik olarak bu alanda bilinirlik ve gönüllülüğün artırılması ihtiyacı devam etmektedir.
2008 yılında yüzde 1,02 olan sosyal yardım harcamalarının GSYH'ya oranı 2025 yılında yüzde 0,84 seviyesinde gerçekleşmiştir.
TABLO II: 52- Sosyal Yardım Hizmeti Veren Kamu Kuruluşlarının Sosyal Yardım Harcamaları
| Kurum | Yardım Türü | 2023 | 2024 | 2025 | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Yararlanıcı Sayısı | Tutar (Bin TL) | Yararlanıcı Sayısı | Tutar (Bin TL) | Yararlanıcı Sayısı | Tutar (Bin TL) | ||
| Sosyal Yardımlardan Faydalanan Toplam Hane Sayısı | 4 989 456 | 4 574 684 | 3 991 766 | ||||
| Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı | Yaşlı ve Engelli Aylığı | 1 520 902 | 35 970 361 | 1 503 087 | 62 734 338 | 1 475 611 | 80 584 516 |
| Sosyal ve Ekonomik Destek (Çocukları Muhtaç Aileler) | 283 684 | 6 826 921 | 252 348 | 11 596 646 | 235 980 | 15 959 865 | |
| Evde Bakım | 560 060 | 31 657 199 | 542 619 | 54 798 377 | 516 720 | 68 844 984 | |
| SYDV'ler (Fon) Tarafından Verilen Tüm Sosyal Yardımlara Aktarılan Kaynak | 95 278 489 | 106 771 942 | 87 330 828 | ||||
| Genel Sağlık Sigortası Primleri | 9 021 162 | 61 107 145 | 9 444 458 | 105 626 543 | 8 217 937 | 128 502 272 | |
| Vakıflar Genel Müdürlüğü | Muhtaç Aylığı (yetim ve engelliler) | 4 603 | 153 406 | 6 358 | 337 530 | 6 858 | 548 415 |
| İmaret Hizmetleri | 175 433 | 660 388 | 270 150 | 1 710 673 | 275 925 | 2 467 639 | |
| Burs (ilk ve ortaöğretimdeki muhtaç öğrenciler) | 48 515 | 182 267 | 49 062 | 446 223 | 49 075 | 671 255 | |
| MEB | Burs (ilk ve ortaöğretimdeki muhtaç öğrenciler) | 348 367 | 3 258 905 | 349 861 | 6 504 385 | 328 120 | 8 603 474 |
| KYGM | Burs (yüköğretimdeki muhtaç öğrenciler) | 813 598 | 8 636 656 | 635 585 | 14 471 650 | 844 937 | 21 690 129 |
| TKİ-TTK | Kömür Yardımı | 1 891 440 (Hane) | - | 1 579 863 (Hane) | 6 965 934 | 1 283 784 (Hane) | 5 942 431 |
| Belediyeler (1) | Tüm Sosyal Yardımlar | 43 263 018 | 79 108 213 | 112 348 932 | |||
| TOPLAM | 286 994 755 | 451 072 454 | 533 494 740 | ||||
| TOPLAM/GSYH (Yüzde) | 1,06 | 1,01 | 0,84 | ||||
Kaynak: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
(1) Belediyelerin sosyal yardım harcamaları projeksiyon yöntemi ile tahmin edilmiştir.
Sosyal yardımlarda dağınıklığın giderilmesi ve etkinliğin artırılması amacıyla Bütünleşik Sosyal Yardım Bilgi Sisteminden elde edilen veriler kullanılarak yapılan sosyal yardımların rasyonelleştirilmesine yönelik projeksiyon çalışmasına 2026 Ocak ayında asgari ücrete yapılan artış yansıtılarak çalışmanın maliyet projeksiyonları yeniden hesaplanmıştır.
Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Programı (GETAD)'na ilişkin mevzuat hazırlıkları ve GETAD Programının sistemsel geliştirmelerine ilişkin program iş kuralları yazılım geliştirme çalışmaları yürütülmüştür.
SYDV'ler tarafından tespit edilen sosyal hizmet ihtiyacı olan hanelerin Aile Bilgi Sistemine iletilmesi amacıyla bilişim sistemleri arasında entegrasyon sağlanmış olup sisteme dâhil olan kamu kurumlarının artırılması önem arz etmektedir.
Sosyal yardımlarda etkinliğin artırılması için kamu kurumları, belediyeler ve sivil toplum kuruluşları arasındaki bilgi paylaşımının ve Bütünleşik Sosyal Yardım Bilgi Sistemi, Aile Bilgi Sistemi ve e-Belediye Sistemi arasındaki entegrasyonun güçlendirilmesi ihtiyacı
devam etmektedir. Sosyal yardım yararlanıcılarının mevcut istihdam edilebilirlik seviyelerinin yükseltilmesi ve sosyal yardım-istihdam bağlantısının güçlendirilmesine yönelik olarak sosyal yardım yararlanıcılarının İŞKUR tarafından verilen mesleki eğitim, istihdam ve çeşitli programlardan öncelikle faydalandırılması sağlanmakla birlikte söz konusu hizmetlerden yararlanan kişi sayısının ve istihdama katılımın artırılması ihtiyacı bulunmaktadır.
Aile Destek Merkezleri (ADEM) ve Sosyal Dayanışma Merkezleri (SODAM)'nin koruyucu önleyici eğitim müfredatına Afet Bilinci Eğitimi, Doğa ve Çevre Bilinci ve Sıfır Atık konulu eğitimler eklenmiş olup bu eğitimlerin yaygınlaştırılması gerekmektedir.
En zengin yüzde 20'lik grubun yıllık kullanılabilir gelirden aldığı payın en yoksul yüzde 20'lik grubun aldığı paya oranı (P80/P20) 2025 yılında bir önceki yıla göre 0,2 puan azalarak 7,5 seviyesinde gerçekleşmiştir. Eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert geliri medyan değerinin yüzde 60'ının altında gelirle yaşayan nüfusun toplam nüfusa oranı alınarak hesaplanan göreli yoksulluk oranı 2025 yılında bir önceki yıla göre 0,6 puan azalmıştır.
TABLO II: 53- Yoksulluk Göstergeleri (1)
| 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| P80/P20 | 7,8 | 7,4 | 8,0 | 7,6 | 7,9 | 7,9 | 7,7 | 7,5 |
| Göreli Yoksulluk (2) | 21,2 | 21,3 | 21,9 | 21,3 | 21,6 | 21,3 | 21,2 | 20,6 |
Kaynak: TÜİK Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırmaları ve Hanehalkı Bütçe Araştırmaları
(1) Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması sonuçlarına ilişkin gelir bilgileri bir önceki takvim yılına referans almaktadır.
(2) Göreli yoksulluk hesaplanırken eşdeğer hanehalkı kullanılabilir geliri medyan değerinin yüzde 60'ı yoksulluk sınırı olarak alınmıştır.
İhtiyaç duyan toplum kesimlerinin bakım, rehabilitasyon, psikososyal destek gibi sosyal hizmetlere en iyi şekilde erişimlerinin sağlanması, sosyal yardımların etkinliğinin artırılması, aile odaklı bir yaklaşımla sosyal dışlanma riskinin en aza indirilmesi, başta eğitim, sağlık ve barınma gibi temel hizmetlere erişimi de içeren yoksulluğun tüm yönleriyle mücadele edilerek giderilmesi ve sosyal içermenin sağlanması temel amaçtır.
| Politika/Tedbir | Sorumlu/İşbirliği Yapılacak Kurumlar | Yürütülecek Faaliyetler ve Projeler |
|---|---|---|
| Sosyal hizmet modellerinin çeşitlendirilmesi ve yaygınlaştırılması sağlanacak, bu hizmetlerin niteliği artırılacaktır. (Kalkınma Planı p.768) | ||
| Tedbir 768.1. Bakım hizmetlerinde öncelikle aile yanında veya evde bakım teşvik edilecek, destek hizmetleri ile gündüzlü bakım hizmetleri yaygınlaştırılacaktır. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), Yerel Yönetimler | 1. Koruyucu ve Destekleyici Tedbir Kararlarının Uygulanması Hakkında Yönetmeliğin ilgili hükümleri gözden geçirilerek 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ile uyumu sağlanacaktır. 2. Gündüzlü bakım merkezlerine yönelik ihtiyaç tespiti yapılacak, gündüzlü bakım merkezleri yaygınlaştırılacaktır. 3. Koruyucu aile hizmetinin tanıtım faaliyetleri gerçekleştirilecektir. |
| Tedbir 768.2. Sosyal hizmetlere ilişkin standartlar belirlenerek etkin bir izleme, değerlendirme ve denetleme mekanizması kurulacaktır. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), Üniversiteler, STK'lar | 1. Aile ve Toplum Temelli Sosyal Destek Modeli ile sosyal hizmet ve desteğe ihtiyaç duyan bireylerin erken dönemde tespit edilmesi ve yaşadıkları çevrede kapsayıcı, erişilebilir, sürdürülebilir destek mekanizmalarıyla buluşturulması için bilgilendirme ve yönlendirme süreçlerinde görev alan paydaşlarla işbirliği yapılacaktır. |
| Tedbir 768.3. Sosyal hizmet alanında faaliyet gösteren personelin niteliği artırılacak ve ihtisaslaşması yönünde çalışmalar yapılacaktır. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), Üniversiteler, Yerel Yönetimler, STK'lar | 1. Engelli, yaşlı ve çocuk bakım süreçlerinde yer alan personelin çalıştıkları alanlarda uzmanlaşmasına yönelik eğitimler düzenlenecektir. |
| Sosyal hizmet ve yardımların bilinirliği sağlanarak gönüllülük özendirilecektir. (Kalkınma Planı p.769) | ||
| Tedbir 769.1. Vatandaşların ve sivil toplumun sosyal hizmet ve yardımlara katılımına yönelik tanıtım ve bilgilendirme faaliyetleri yürütülecektir. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Yerel Yönetimler, STK'lar | 1. SYDV'lerin fon toplama kapasitesinin geliştirilmesi ve bilinirliğinin artırılması için vatandaşlara yönelik tanıtım ve bilgilendirme faaliyetleri yürütülecektir. |
| Tedbir 769.2. Sosyal hizmet alanında toplum temelli bakım hizmetlerine öncelik verilecektir. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), Yerel Yönetimler, STK'lar | 1. Engelli ve yaşlı bireylere yönelik gündüzlü aktif yaşam merkezlerinin sayısı artırılacaktır. |
| Sosyal yardım sisteminin etkinliği artırılacaktır. (Kalkınma Planı p.771) | ||
| Tedbir 771.2. Sosyal yardım sistemi gözden geçirilecek, işgücüne katılımma manı olmayacak şekilde bütünleşik bir yapıda, aile odaklı ve fert başına asgari bir geliri garanti edecek şekilde yeniden kurgulanacaktır. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Yerel Yönetimler | 1. Sosyal yardım programları bütünleşik bir yapıda aile odaklı ve fert başına asgari bir geliri garanti edecek şekilde yürütülecektir. |
| Sosyal yardım istihdam bağlantısı güçlendirilecektir. (Kalkınma Planı p.772) | ||
| Tedbir 772.1. Sosyal yardım sistemi ile aktif ve pasif işgücü programları arasında bağlantı kurulacaktır. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İŞKUR | 1. İŞKUR tarafından uygulanan Toplum Yararına Programlar, Mesleki Eğitim Programları, İşbaşı Eğitim Programları ve açık iş ilanları aracılığıyla sosyal yardım yararlanıcılarının istihdama katılmaları sağlanacaktır. |
| Tedbir 772.2. Sosyal yardım faydalanıcılarına yönelik iş arama desteği gibi uygulamalar yaygınlaştırılacaktır. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İŞKUR | 1. Çalışabilir durumdaki sosyal yardım yararlanıcıları tespit edilerek istihdama kazandırılmak üzere İŞKUR sistemine kaydedilecektir. 2. Düzenli sosyal yardımlardan faydalanan ve istihdam edilen kişilerin işveren sigorta primleri karşılanacaktır. |
| Sosyal yardım ve hizmetler altyapısı, afetler gibi olağanüstü durumlara hazırlıklı olma doğrultusunda güçlendirilecek ve kurumlar arası koordinasyon artırılacaktır. (Kalkınma Planı p.774) | ||
| Tedbir 774.1. Öncelikle yoksullar, kadınlar, çocuklar, engelliler ve yaşlılar olmak üzere nüfusun tümünün afetler ile ekonomik, sosyal ve çevre sorunları gibi durumlar için dirençleri artırılacaktır. | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (S), Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, AFAD, Üniversiteler, STK'lar | 1. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (ASHB) bünyesinde hizmet sunan kuruluş binaları afet ve acil durumlara hazırlıklı hale getirilecektir. 2. ASHB'ye bağlı bakım kuruluşlarına yönelik standart afet ve acil durum planı hazırlanacak, rehber ve eğitim materyalleri geliştirilecektir. 3. ASHB'ye bağlı kadın, çocuk, engelli ve yaşlılara yönelik hizmet sağlayan gündüzlü ve yatılı kuruluş personeline yönelik sivil savunma ve tahliye eğitimleri verilecektir. 4. Afetlere ve acil durumlarda psikososyal destek hizmet kalitesinin geliştirilmesine yönelik eğitimler düzenlenecektir. |
| Performans Göstergeleri | Birim | 2025 | 2026 (1) | 2027 (2) |
| Göreli Yoksulluk (3) | Yüzde | 20,6 | 20,2 | 19,8 |
| P80/P20 (4) | Oran | 7,5 | 7,4 | 7,3 |
Kaynak: TÜİK
(1) Gerçekleşme Tahmini, (2) Program
(3) Göreli yoksulluk hesaplanırken eşdeğer hanehalkı kullanılabilir geliri medyan değerinin yüzde 60'ı yoksulluk sınırları olarak alınmıştır.
(4) En yüksek gelire sahip yüzde 20'lik nüfus kesiminin gelirinin en düşük gelire sahip yüzde 20'lik nüfus kesiminin gelirine oranıdır.
Gelir dağılımı göstergesi olan Gini katsayısı kapsayıcı sosyal transfer ve gelirler politikası uygulamalarının etkisiyle 2024 yılında 0,413 seviyesinde iken 2025 yılında 0,410 seviyesine gerilemiştir. Sıralı yüzde 20'lik gelir gruplarının toplam gelirden aldığı pay incelendiğinde en düşük gelire sahip yüzde 20'lik grubun toplam gelirden aldığı payın bir önceki yıla göre 0,1 puan artarak yüzde 6,4 olarak gerçekleştiği, en yüksek yüzde 20'lik gelir grubunun toplam gelirden aldığı payın ise 0,1 puan azalarak yüzde 48 seviyesine gerilediği görülmektedir.
TABLO II: 54- Eşdeğer Hanehalkı Kullanılabilir Fert Gelirine Göre Gelir Gruplarının Toplam Gelirden Aldıkları Paylar ve Gini Katsayısı (1)
| 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Birinci Yüzde 20 (En yoksul) | 6,2 | 5,9 | 6,1 | 6,0 | 6,1 | 6,3 | 6,4 |
| İkinci Yüzde 20 | 10,9 | 10,6 | 10,8 | 10,4 | 10,2 | 10,4 | 10,4 |
| Üçüncü Yüzde 20 | 15,2 | 14,9 | 15,1 | 14,7 | 14,3 | 14,6 | 14,6 |
| Dördüncü Yüzde 20 | 21,4 | 21,1 | 21,3 | 20,9 | 20,6 | 20,7 | 20,7 |
| Beşinci Yüzde 20 (En zengin) | 46,3 | 47,5 | 46,7 | 48,0 | 48,7 | 48,1 | 48,0 |
| TOPLAM | 100 | 100 | 100 | 100 | 100 | 100 | 100 |
| Gini Katsayısı | 0,395 | 0,410 | 0,401 | 0,415 | 0,420 | 0,413 | 0,410 |
| (Yüzde) | |||||||
Kaynak: TÜİK Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırmaları ve Hanehalkı Bütçe Araştırmaları
(1) Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması sonuçlarına ilişkin gelir bilgileri bir önceki takvim yılına referans almaktadır.
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı tarafından açıklanan İnsani Gelişme Endeksi (İGE) sıralamasında ülkemiz 0,853 endeks değeri ile 193 ülke ve bölge arasında 51'inci sırada yer alarak çok yüksek insani gelişme kategorisindeki yerini korumuştur. İGE değeri
1990-2023 yılları arasında yüzde 42,6 oranında artış göstermiş ve bu dönemde doğumda beklenen yaşam süresi 9,4 yıl, ortalama eğitim süresi ise 4,5 yıl artmıştır.
Gelirler politikası başta olmak üzere enflasyonla mücadelede kullanılacak makroekonomik politikaların gelir dağılımını iyileştirici yönde uygulanması, vergi yapısının gelir dağılımını iyileştirecek şekilde gözden geçirilmesi, sosyal transferler aracılığıyla fırsat eşitliğinin artırılması, işgücü piyasasında ortalama ücret seviyesinin yükseltilmesine yönelik politikalar yoluyla tüm refah bileşenlerinin toplum içinde adil dağıtılması, yoksulluk ve sosyal dışlanma riski altında bulunan kesimlerin ekonomik ve sosyal hayata katılımlarının artırılması ve fırsat eşitsizliğinin gelecek nesillere sirayet etmesinin önüne geçilmesi suretiyle gelir dağılımının iyileştirilmesi temel amaçtır.
| Politika/Tedbir | Sorumlu/İşbirliği Yapılacak Kuruluşlar | Yürütülecek Faaliyetler ve Projeler |
|---|---|---|
| Sosyal yardım sisteminin kapsamı ve yeterliliği artırılacak, sosyal transferler yoluyla fırsat eşitliği artırılacaktır. (Kalkınma Planı p.777) | ||
| Tedbir 777.2. Aktif işgücü programlarının kapsamı genişletilerek dijitalleşme ve teknolojik gelişmenin getirdiği daha yüksek ücretli işlerde istihdamın artırılması sağlanacaktır. | Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (S), YÖK, Üniversiteler | 1. Dijital dönüşümden etkilenen sektörler ve meslekler analiz edilecek ve bu alanlarda ihtiyaç duyulan beceriler belirlenerek aktif işgücü programları etkin biçimde uygulanacaktır. |
| Tedbir 777.3. Kayıt dışı istihdama yönelik denetim faaliyetleri artırılacaktır. | Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (S) | 1. Kayıt dışı istihdamın önlenmesi amacıyla sektörel, yaygın/yoğun ve risk odaklı denetimler gerçekleştirilecektir. |
| Tedbir 777.4. Gençlere yönelik işbaşı eğitim programları kapsamında verilen prim ve ücret desteklerinin etkinliği artırılacaktır. | Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (S) | 1. Mesleki deneyim kazanmalarını ve işgücü piyasasına geçişlerini desteklemek amacıyla işbaşı eğitim programlarından yararlanan gençlerin sayısı artırılacaktır. |
| Gelir adaletinin sağlanmasıma yönelik toplumsal bilincin güçlendirilmesi ve kurumsal yapının oluşturulması sağlanacaktır. (Kalkınma Planı p.778) | ||
| Tedbir 778.1. Ekonomik politikaların, gelir dağılımı üzerinde etkili sosyal politikalarla bütüncül bir anlayış içinde oluşturulması amacıyla Ekonomik ve Sosyal Konsey (ESK) etkin hale getirilecektir. | Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği (S), Strateji ve Bütçe Başkanlığı | 1. Ekonomik politikaların, gelir dağılımı üzerinde etkili sosyal politikalarla bütüncül bir anlayış içinde oluşturulması süreçlerine sosyal tarafların katılımını sağlayan sosyal diyalog mekanizmaları güçlendirilecektir. |
| Performans Göstergeleri | Birim | 2025 | 2026 (1) | 2027 (2) |
|---|---|---|---|---|
| Gini Katsayısı | - | 0,410 | 0,407 | 0,400 |
(1) Gerçekleşme Tahmini
(2) Program
a) Mevcut Durum
Somut ve somut olmayan kültürel mirasımızın yurt içinde ve yurt dışında korunmasına yönelik restorasyon, sayısallaştırma ve envanter çalışmalarına devam edilmiştir. Restorasyon çalışmalarında tek eser ölçeğinden tematik projelere doğru bütüncül bir anlayışa yönelme gözlenmektedir. Sayısallaştırma çalışmaları tamamlanan yazma eserler internet ortamında faydalanıcıların erişimine açılmıştır. Bu gelişmelere karşılık restorasyon çalışmalarında niteliğin geliştirilmesi ve eserin özgün amacına göre işlevlendirilmesi, envanter çalışmalarında kapasitenin geliştirilmesi ve kurumlar arası eş güdümün sağlanması ihtiyacı devam etmektedir.
Ülkemiz kültür ve tabiat varlıkları açısından oldukça zengin bir mirasa sahiptir.ational, cultural, and social values are being restored and enhanced. This is being achieved through the preservation of traditional building techniques and the use of local materials. New construction is being done using sustainable building practices. The use of local labor and materials is encouraged. The building of new structures is being done with attention to detail and using high quality materials. The preservation of historical buildings is being maintained through the restoration of their original appearance and the installation of modern facilities while preserving the historical character of the buildings.
Selçuklu, Beylikler Dönemi ve Osmanlı'dan günümüze intikal eden yurt içindeki 52.000 taşınmaz vakıf kültür varlığının tespit ve tescil edilmesi, envanterinin çıkarılması, belgelerinin arşivlenmesi ve projelerinin hazırlanarak restorasyon ve onarımlarının yapılması çalışmalarına devam edilmektedir. 2003-2026 yılları arasında 5.930 vakıf kültür varlığının restorasyonu veya onarımı tamamlanmıştır.
Kültür varlıklarının korunması ve sürdürülebilir yönetimi açısından envanter, belgeleme ve dijital kayıt çalışmaları son yıllarda hız kazanmıştır. Müze Ulusal Envanter Sistemi ile oluşturulan altyapıya 1,1 milyondan fazla eser ve yaklaşık 1,5 milyon yüksek çözünürlüklü fotoğraf aktarılmış, dijitalleşme oranı yüzde 57 seviyesini aşmış, 351 bina, 2.392 alan ve 19.644 alt konum dijital ortamda kayıt altına alınmıştır. Bunun yanında Türk-İslam Dönemi Kitabeleri ve Mezar Taşları Ulusal Envanter Projesi kapsamında kültürel miras unsurlarının üç boyutlu belgeleme, coğrafi bilgi sistemleri ve dijital arşivleme yöntemleriyle kayıt altına alınmasına yönelik çalışmalar sürdürülmektedir. 2025 yılında 4 pilot ilde yürütülen çalışmalar, 2026 yılında 17 ile yaygınlaştırılmıştır.
Kültür merkezi, müze, kütüphane, tiyatro salonu gibi kültürel altyapı unsurlarının sayısı artmıştır. Eylül 2026 itibarıyla Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı 124 kültür merkezi, 1.302 halk, çocuk ve edebiyat müze kütüphanesi, 23 yazma eser kütüphanesi, 220 müze ve 148 ören yerinin yanı sıra 458 özel müze ve 1.909 sinema salonu hizmet vermektedir. Devlet
Tiyatroları Genel Müdürlüğü bünyesinde hizmet veren tiyatro salonu sayısı 69, Devlet Opera ve Bale Genel Müdürlüğü bünyesinde hizmet veren opera-bale salonu sayısı ise 11'dir.
TABLO II: 55- Kültürel Altyapı İstatistikleri
| 2005 | 2010 | 2015 | 2020 | 2024 | 2025 | 2026 (1) | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kütüphane Sayısı | 1 144 | 1 136 | 1 130 | 1 212 | 1 296 | 1 301 | 1 302 |
| Kütüphane Alanı (m²) | 244 159 | 261 085 | 300 451 | 445 282 | 532 280 | 752 362 | 777 912 |
| Sinema Salonu Sayısı | 987 | 1 834 | 2 356 | 2 850 | 2 396 | 2 336 | 1 909 |
| Kültür Merkezi Sayısı | 49 | 79 | 105 | 116 | 122 | 122 | 124 |
| Müze Sayısı | 180 | 188 | 195 | 199 | 216 | 217 | 220 |
| Özel Müze Sayısı | 94 | 146 | 216 | 291 | 431 | 444 | 458 |
Kaynak: Kültür ve Turizm Bakanlığı
(1) Ekim 2026 itibarıyla.
Yaşayan kütüphaneler anlayışı çerçevesinde yalnızca bilgi kaynaklarının korunduğu ve ödünç verildiği yerler olmaktan çıkarılan kütüphaneler bilginin üretildiği, paylaşıldığı, deneyimlendiği ve toplumun sosyalleştığı alanlar haline dönüştürülmektedir. Tüm dünyada ev, iş ve okul haricinde üçüncü mekân arayışına bir seçenek olan kütüphaneler kendini bina ve tefriş bakımından yenileyerek yeni cazibe merkezlerine dönüşmektedir. Bu çerçevede 2018 yılından bu yana 29 yeni nesil kütüphane binasının yapımı tamamlanmış ve 616 kütüphane modern donanım ve yeni bir anlayış ile yeniden yapılandırılarak hizmete açılmıştır. Böylelikle 160 bin kişilik kapasiteye sahip 777 bin m²'yi aşan kapalı alanda 1.300'ün üzerinde halk kütüphanesi hizmet verir hale gelmiştir. 2025 itibarıyla halk kütüphanelerindeki mevcut kitap sayısı 26,1 milyona, üye sayısı 7,2 milyon ve kullanıcı sayısı 39,2 milyon kişiye ulaşmıştır.
GRAFİK II: 1- Kütüphane Sayısındaki Gelişmeler
Kaynak: Kültür ve Turizm Bakanlığı, Ekim 2026 itibarıyla.
Modern kütüphane amaçlarına göre tasarlanmış taşıtlar aracılığıyla yerleşik kütüphane hizmetlerinden yararlanamayan kullanıcılara hizmet götüren gezici kütüphane sayısı 78'e ulaşmıştır.
Türk Edebiyatının Dışa Açılımı Projesi kapsamında Kültür ve Turizm Bakanlığına edebiyat ve yayıncılık alanında 2005 yılından bu yana desteklenen eser sayısı Eylül 2026 itibarıyla 4.832'ye ulaşmıştır. Türk edebiyatı alanında yeni ve özgün eserlerin üretilmesi, yayımlanması ve yeni yazarların desteklenmesi amacıyla Edebiyat Eserlerini Destek Projesi kapsamında aynı dönemde 642 ilk edebi esere destek verilmiştir. Yayıncılık sektörü tarafından üretilen kitap başlık sayısı (Uluslararası Standart Kitap Numarası-ISBN almış kitap) 2025 yılı itibarıyla 100.545, Uluslararası Standart Süreli Yayın Numarası (ISSN) verilen yayın sayısı 600'dür.
GRAFİK II: 2- Yayın Sayısı
Kaynak: Kültür ve Turizm Bakanlığı
Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı koleksiyonlarındaki 811.527 yazma ve nadir matbu eserle İslam ve Türk-İslam tarihinin entelektüel hafizası muhafaza edilmektedir. 2012 yılından bugüne kadar 27.201 yazma ve nadir matbu eser satın alınarak koleksiyonlara eklenmiştir. Yazma Eser Kütüphanelerindeki eserlerin sayısallaştırma oranı yüzde 93'e ulaşmıştır.
2025-2026 sanat sezonunda Devlet Tiyatroları tarafından 117'si yerli, 134'ü çeviri olmak üzere 251 oyun sahnelenmiştir. Sezonda gerçekleştirilen 6.019 temsilin yanı sıra özel projeler, atölyeler, sergiler, konserler, ulusal ve uluslararası festivallerin açılış-kapanış gösterileri ile kentlere yayılan diğer etkinlikler neticesinde toplam 4.052.329 seyirciye ulaşılmıştır. Kamyon Tiyatrosu ile daha önce ulaşılamayan ilçelerde tiyatro oyunlarının çocuk ve gençlerle buluşturulması hedeflenmiş, bu kapsamda 15 il, 40 ilçede 95 temsil gerçekleştirililmiş ve 31.115 seyirciye ulaşılmıştır. İkisi ulusal, yedisi uluslararası olmak üzere toplam dokuz tiyatro festivali gerçekleştirilmiştir.
2025-2026 sanat sezonunda Devlet Opera ve Balesi Müdürlüklerince yerleşik sahnelerde 837 temsil gerçekleştirilerek 488.151 seyirciye ulaşılmıştır. Eylül 2026 itibarıyla
gerçekleştirilen dört uluslararası opera-bale festivali kapsamında sahnelenen 47 temsili 50.970 seyirci izlemiştir.
2021 yılında Beyoğlu Kültür Yolu Festivaliyle başlayan ve şehirlerimizin kent kültürüne, marka değerine ve tanıtımına katkı sağlamayı amaçlayan Kültür Yolu Festivali programına 2026 yılında Aydın, Eskişehir, Kahramanmaraş, Mersin, Ordu ve Sakarya dahil edilerek festival düzenlenen il sayısı 26'ya ulaşmıştır.
Millî gelire, istihdama ve ticarete yaptığı katkıların yanı sıra toplumsal bütünlük, sosyal içerisinde, kültürel çeşitlilik ve beşeri sermayeye faydaları nedeniyle diğer ekonomik alanlardan farklılık arz eden kültür ekonomisi ülkelerin ve uluslararası kuruluşların gündemindeki önemini korumaktadır. Kültür ekonomisi hem ekonominin genelinden daha hızlı büyümesi hem de cirosuna oranla ürettiği katma değer açısından imalat, inşaat ve ulaştırma gibi sektörleri geride bırakması hasebiyle Türkiye'nin sürdürülebilir kalkınması için önemli bir potansiyel vaat etmektedir. Türkiye'de kültür ekonomisi ağırlıklı olarak kamu sektörü tarafından desteklenmekte olup özel sektör ve üçüncü sektörün alana katkıları sınırlıdır. Küresel salgın ve dijitalleşme gibi küresel sınamaların getirdiği tehditler karşısında çeşitliliği ve sürdürülebilirliği risk altında olan kültür endüstrileri için etkili ve yerinde kamu desteklerine ihtiyaç daha da artmıştır.
Kültür ekonomisi Türkiye'nin sürdürülebilir kalkınması için önemli bir potansiyel taşımaktadır. Telif hakları endüstrilerinin oluşturduğu katma değerin GSYH içindeki payı, 2024 yılında yüzde 3,8, toplam istihdam içindeki payı yüzde 6,4 olarak hesaplanmıştır.
Türkiye, Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü tarafından yayımlanan Küresel İnovasyon Endeksi 2026 Raporuna göre 139 ülke arasında 45. sırada yer almıştır.
Kültür ekonomisini oluşturan sektörler içinde dünyada en çok düzenleme ve destek sinema sektörüne yönelik yapılmaktadır. Bu bağlamda uluslararası rekabet gücümüzün artırılması ve ülkemizin film üretim merkezlerinden biri haline gelmesi amacıyla 5224 sayılı Sinema Filmlerinin Değerlendirilmesi ve Sınıflandırılması ile Desteklenmesi Hakkında Kanun çerçevesinde sinema sektörüne destek sağlanmaya devam edilmiştir. Eylül 2026 itibarıyla 94'ü yerli ve 192'si yabancı olmak üzere 286 yeni film gösterime girmiştir. 5 milyonu yerli film izleyicisi olmak üzere 18 milyon seyirci sayısına ulaşılmıştır. Son yıllarda nitelikli yapımların ortaya çıkması ve uluslararası festivallerde ödüller alınmaya başlanması, Türk sinemasının bir marka olma yolunda önemli adımlar attığının göstergesi olarak değerlendirilmektedir.
TABLO II: 56- Sinema Sektörüne İlişkin Gelişmeler
| 2005 | 2010 | 2015 | 2020 | 2025 | 2026(2) | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Vizyona Giren Yerli Film Sayısı | 27 | 65 | 139 | 57 | 158 | 94 |
| Vizyona Giren Toplam Film Sayısı | 221 | 252 | 406 | 176 | 416 | 286 |
| Yerli Film Seyirci Sayısı (Bin) | 11 000(1) | 21 706 | 34 700 | 13 949 | 12 918 | 5 071 |
| Toplam Seyirci Sayısı (Bin) | 27 000(1) | 41 064 | 60 739 | 17 414 | 24 524 | 18 891 |
| Yerli Film Hasılat (Bin TL) | 69 811 | 186 997 | 684 230 | 235 130 | 2 515 732 | 1 056 100 |
| Toplam Hasılat (Bin TL) | 177 374 | 380 202 | 316 987 | 299 712 | 5 201 974 | 4 825 932 |
| Sinema Sektörüne Verilen Destek (Bin TL) | 8 816 | 27 234 | 38 723 | 68 088 | 491 644 | 460 028 |
Kaynak: Kültür ve Turizm Bakanlığı, Sinema Genel Müdürlüğü
(1) Yaklaşık seyirci sayılarıdır.
(2) Eylül 2026 itibarıyladır.
5225 sayılı Kültür Yatırımları ve Girişimlerini Teşvik Kanunu kültür alanında kamu ve özel sektör arasında işbirliği adına önemli bir açılım sağlamış olmakla birlikte, sponsorluk
uygulamasında henüz istenen seviyeye ulaşılamamıştır. Kültürel faaliyetlerin ülkenin bütününe yaygınlaştırılması amacıyla, yerel yönetimlerin kültürel faaliyetlerini artırmalarına ihtiyaç duyulmaktadır. Kültür alanında kamu ve özel sektör arasında işbirliğinin geliştirilmesi ve devletin destekleyici rolünün artırılması önemli görülmektedir.
Sahih dini bilgiye erişimi kolaylaştırmak amacıyla Diyanet İşleri Başkanlığına eğitimler düzenlenmeye devam edilmiştir. 2025-2026 eğitim-öğretim yılında 894.904 öğrenciye Kur'an-ı Kerim ve manevi değerleri kapsayan dini eğitim verilmiş, 2026 yılı yaz Kur'an kurslarında açılan 113.547 derste 2.499.985 çocuğa Kur'an kursu hizmeti sunulmuştur. Din istismarıyla mücadele kapsamında vatandaşlara yönelik 13.682 konferans, panel veya seminer, 285.712 vaaz ve irşat programı düzenlenmiştir.
Kültür ve sanat alanında kapsamlı ve düzenli araştırmaların yapılması konusu önemini korumaktadır. Kültür istatistiklerinin uluslararası raporlarda yayımlanan biçim ve içerikten farklı olması nedeniyle kıyaslama yapmakta sıkıntılar yaşanmaktadır. Bu konudaki eksikliği gidermek ve politika yapıcılara analiz imkânı verecek verileri temin etmek amacıyla, kültür alanına ilişkin toplanan istatistiklerin yöntem ve kapsam itibarıyla gözden geçirilerek güncellenmesine ihtiyaç duyulmaktadır.
Kültür ve sanat mirasımızın zenginlik ve çeşitliliğinin korunup geliştirilerek gelecek nesillere aktarılması, milli kültür ve kadim medeniyetimizin ortak değerleri etrafında toplumsal bütünlüğün ve dayanışmanın güçlendirilmesi, kültür ve sanat faaliyetlerinin toplum genelinde yaygınlaştırılarak kalkınmadaki çok boyutlu etkisinin artırılması temel amaçtır.
| Politika/Tedbir | Sorumlu/İşbirliği Yapılacak Kuruluşlar | Yürütülecek Faaliyetler ve Projeler |
| Yurt içi ve yurt dışındaki kültür mirasımız, toplumun kültür, tarih ve estetik bilincini geliştirecek, kültür turizmine katkı sağlayacak ve afet riskini dikkate alacak şekilde korunacak, taşınmaz vakıf kültür varlıklarına vakfiye şartları doğrultusunda işlevsellik kazandırılacaktır. (Kalkınma Planı p.780) | ||
| Tedbir 780.1. Yurt içi ve yurt dışında taşınmaz kültür varlıklarımızın ihyasına yönelik bakım, onarım ve yenileme faaliyetleri nitelik ve nicelik olarak geliştirilecektir. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), Kapadokya Alan Başkanlığı, Vakıflar Genel Müdürlüğü | 1. 100 tescilli taşınmaz kültür varlığının projelendirilmesi ve restorasyonu gerçekleştirilecektir. 2. Yurt içinde 160, yurt dışında dört vakıf eserinin restorasyonu uluslararası standartlara göre tamamlanacaktır. 3. Beş peri bacasının onarım, güçlendirilme ve restorasyon işlemi tamamlanacaktır. 4. Müzelerde Enerji Tüketiminin Yenilenebilir Enerji Sistemlerinden Karşılanması Projesi hayata geçirilecektir. |
| Tedbir 780.3. Yurt içi ve yurt dışındaki taşınmaz kültür mirasımızın korunmasına yönelik yürütülen tespit ve envanter çalışmalarına devam edilecek ve elde edilen veriler dijital ortama aktarılacaktır. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı | 1. Çanakkale Tarihi Alanı Dijital İkiz altyapısı oluşturulacaktır. 2. Carthage Batığının kültürel miras unsurlarının belgelenmesi ve dijitalleştirilmesi gerçekleştirilecektir. |
| Tedbir 780.6. Kültürümüzün temel unsurları, tarihimizin önemli şahsiyetleri ve olayları, masal kahramanları ve kültürel zenginlik unsurlarımız tiyatro, sinema, belgesel, dizi ve çizgi filmlerle anlatılacaktır. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), Atatürk Kültür Merkezi | 1. Türk Devlet ve Düşünce Hayatına Yön Veren Şahsiyetlerin Kısa Yaşam Öyküleri Serisi ve Çevirisi Projesi kapsamında iki şahsiyetin hayat hikayesini konu alan eserler yabancı dile çevrilecek ve yayımlanacaktır. 2. Türk Kültürünün Canlı Tanıkları Belgesel Serisi Projesi kapsamında Türk kültürünü araştıran, tanıtan, yayan ve halen hayatta olan önemli bilim ve kültür insanlarının hayatından kesitler sunan dört belgesel filmi hazırlanacaktır. 3. Çocuklar İçin Türk Masallarından Seçmeler Projesi kapsamında 50 masalın yeniden yazdırılması, İstanbul Türkçesi ve yöre ağızlarıyla seslendirmesi, sekiz dile çevrilmesi tamamlanacak, 10 masalın animasyon filmi yapılacaktır. |
| Tedbir 780.7. Çanakkale şehitlikleri ve savaş alanları ihya edilerek Tarihi Alan açık hava müzesine dönüştürülecek, yurt dışı Türk şehitliklerinin ihya edilmesiyle ilgili gerekli çalışmalar ve düzenlemeler gerçekleştirilecektir. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı | 1. Anafarta Yollarının İhyası kapsamında Yangın Tahliye Yolu Yapımı ile Mimoza ve Anzak Koyu Tahkimat Yolları tamamlanacaktır. 2. Bağlantı Noktası alanlarındaki Şehitlik ve Tabyaların koruma çalışmaları yapılacaktır. 3. Çanakkale Tarihi Alanı Ziyaretçi Yönetim Planı hazırlanacaktır. |
| Tedbir 780.8. Özel müzelerin kurulması teşvik edilerek çağdaş müzecilik anlayışı içerisinde müzelerin nitelik ve niceliği artırılacaktır. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S) | 1. Özel müzelere yönelik eğitim, rehberlik ve kurumsal kapasite geliştirme programları desteklenecektir. 2. Özel müzelerde dijitalleşme, erişilebilirlik ve sürdürülebilirlik projeleri desteklenecektir. |
| Tedbir 780.9. Türk-İslam tarihinin farklı dönemlerini kültürel, sanatsal ve toplumsal açıdan araştıran arkeolojik kazı çalışmaları ve bilimsel araştırmalar desteklenecektir. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S) | 1. Türk-İslam Dönemi Mezar Taşları ve Kitabeleri Ulusal Envanter Projesi kapsamında elde edilen verilerin dijitalleştirilmesi ve ulusal veri tabanına aktarılması tamamlanacaktır. |
| Tedbir 780.10. Yazma ve nadir eserler ile bu eserlere ilişkin çalışmalar çeşitli yöntemlerle yayımlanarak okuyuculara sunulacak, ihya ve dijitalleştirme çalışmalarıyla sonraki nesillere aktarımı sağlanacaktır. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), Türkiye Yazma Eserler Kurumu | 1. Türk-İslam klasığı 45 yazma eser yayımlanacaktır. 2. 1.100 yazma ve nadide eser restore edilecektir. 3. 20.000 yazma ve nadir eser sayısallaştırılarak dijital arşivleri oluşturulacaktır. |
| 4. Yurt içi ve yurt dışındaki kamu koleksiyonlarında ve özel koleksiyonlarda bulunan 4.000 yazma ve nadir matbu eser, satın alma ve bağış yoluyla yazma eser kütüphane koleksiyonlarına kazandırılacaktır. 5. Yazma ve nadir eserler alanında ulusal ve uluslararası düzeyde seminer, sempozyum, sergi gibi 251 kültürel ve bilimsel etkinlik düzenlenecektir. 6. 27.000 eserin detaylı bibliyografik künyesi çıkartılacaktır. | ||
| Tedbir 780.11. Somut olmayan kültürel miras öğeleri korunacak ve kayıt altına alınacak, yaşayan insan hazineлepinin toplumla etkileşim imkânları artırılacaktır. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S) | 1. Somut Olmayan Kültürel Miras Türkiye Ulusal Envanterine 15 yeni kültürel miras unsuru kaydedilecektir. |
| Kültürel altyapı unsurlarının daha verimli ve etkili kullanılabilmesi için mimarisi, işletme ve yönetim modeli işlevsel hale getirilecek; farklı etkinliklere imkân veren esnek mekânsal tasarımlar geliştirilecektir. (Kalkınma Planı p.781) | ||
| Tedbir 781.1. Kültür yapılarının sosyal hayatın bir parçası olarak ev ve işten sonra üçüncü mekân olarak benimsenmesi için ulaşılabilir, yaygın ve cazip yapılar tasarlanacaktır. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S) | 1. Şehrin ruhuna uygun, yeni nesil kütüphane anlayışı içeren 10 kütüphane açılacak, 12 kütüphanenin inşaatı tamamlanacak, 12 kütüphane işlevsel olarak yeniden yapılandırılacaktır. 2. İki kültür merkezinin yapımı tamamlanarak hizmete açılacaktır. |
| Kültür ve sanata erişim ve katılım olanakları artırılacaktır. (Kalkınma Planı p.783) | ||
| Tedbir 783.2. Okuma kültürünün oluşturulması ve yaygınlaştırılması amacıyla kütüphanecilik hizmetleri geliştirilecek, yeni teknolojiler ve yönetim yaklaşımlarından da istifade edilerek kütüphaneler mekânsal ve işlevsel olarak yeniden yapılandırılacaktır. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), Türk Tarih Kurumu, Üniversiteler | 1. Üniversitelerin merkez kütüphanelerinde 10 adet Türk Tarih Kurumu 100. Yıl Kitaplığı açılacaktır. |
| Tedbir 783.4. Kültür ve sanat hizmetlerinin sunumunda mahalli idareler, özel sektör ve sivil toplumun rolü güçlendirilecektir. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), Yerel Yönetimler, STK'lar | 1. Kültür Yolu Festivali etkinliği düzenlenen iller arasına Balıkesir, Denizli, Hatay, Kocaeli, Muğla ve Tekirdağ dahil edilecektir. |
| Klasik ve Çağdaş Türk Sanatları yaygınlaştırılacaktır. (Kalkınma Planı p.784) | ||
|---|---|---|
| Tedbir 784.1. Türk-İslam tarihinin farklı dönemlerine ait kültürel mirasımıza öncelik verilmek suretiyle, kültürel mirasımızın araştırılması, korunması, günümüz toplumuna ve gelecek kuşaklara aktarılması sağlanacaktır. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), Vakıflar Genel Müdürlüğü | 1. Kosova, Kuzey Makedonya ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde bulunan vakıf eserlerinin arşiv belgelerinin tespit, tercüme ve transkript çalışmaları yürütülecektir. 2. Cumhuriyet Dönemi Türk Sanatı Tarihi, Türk Sanatında Sanatçılar Ansiklopedisi, Türkiye Giyinme Kimliği Dijital Platformu, Türk Mutfak Kültürü Dijital Atlası ve Ansiklopedisi projelerinde madde sayıları artırılacaktır. |
| Tedbir 784.3. Usta-çırak yöntemiyle devamlılığı sağlanabilen ve yok olma tehdidi altındaki geleneksel Türk sanatlarının öğretiminin kurumsal bir şekilde devam ettirilmesi sağlanacaktır. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S) | 1. Türk süsleme ve geleneksel el sanatları alanında 100 kurs açılacaktır. |
| Tedbir 784.4. Toplumsal ve milli değerlerimizi yansıtan, insanların bilgi, görüş ve estetik değerlerini yükselten tiyatro ve opera eserleri sahnelenecek ve toplumun tüm kesimlerine ulaştırılacaktır. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü, Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü, Üniversiteler | 1. Genç yönetmen ve rejisör adayları DT Genç Sahne Projesi kapsamında desteklenecek, Kampüs Oyunları adı altında üniversitelerde oyunlar sahnelenecektir. 2. Farklı ülkelerin katılımıyla dört uluslararası opera ve bale festivali düzenlenecek, Türk bestecilere ait bir eserin dünya prömiyeri gerçekleştirilecektir. 3. Anadolu Opera ve Bale Festivali kapsamında 10 temsil gerçekleştirilecektir. |
Türkçe'nin zenginliği ortaya çıkarılarak dünyada yaygın ve geçerli bir dil haline gelmesi ve hayatın her alanında doğru kullanımı sağlanacaktır. (Kalkınma Planı p.785)
| Tedbir 785.1. Türk dilinin zengin bir kelime dağarcığıyla, kültürel değerlerin nesiller arası iletimini sağlayarak yaşatacak şekilde erken yaşlardan itibaren öğrenilerek konuşulmasını teminen ninni, tekerleme, masal, hikâye, dua ve şiir gibi dil ve kültür öğelerinin aktarımını güçlendiren yayın ve yapımlar desteklenecek, tüm örgün eğitim müfredatına yansıılacaktır. | Millî Eğitim Bakanlığı (S), Kültür ve Turizm Bakanlığı | 1. MEB Atasözleri Bilgi Ağı, MEB Terim-Bilim ve Meslek Terimleri Bilgi Ağı ile MEB Söz Varlığı Bilgi Ağı kullanıma açılacaktır. |
| Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), Türk Dil Kurumu | 2. Türk dil tarihi dönemlerini anlatan bir, Türk diline emek verenleri anlatan üç belgesel hazırlanacaktır. |
| Tedbir 785.3. Mevzuat, resmi yazışma ve raporlar başta olmak üzere kamu kurum ve kuruluşlarının yazılı, görsel ve işitsel tüm yayınlarında ve yükseköğretim kuruluşlarının başta yüksek lisans ve doktora tezleri olmak üzere Türk dilinde hazırlanan tüm akademik yayınlarda Türkçe'nin doğru ve yerinde kullanımı sağlanacaktır. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), Türk Dil Kurumu | 1. Türkçenin doğru ve yerinde kullanımı, resmî yazışmalar, Türkçe dil bilgisi kuralları gibi konularda kamu kurum ve kuruluşlarına yönelik 12 eğitim verilecektir. |
| Tedbir 785.4. Türkçe'nin zenginliğinin kayıt altına alınması için etimolojik sözlük tamamlanacaktır. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), Türk Dil Kurumu | 1. Türkiye Türkçesi Köken Bilgisi Sözlüğü Projesi kapsamında 1.000 madde tamamlanacaktır. 2. Türkiye Türkçesi Ağız Atlası Projesi tamamlanarak hizmete sunulacaktır. |
| Tedbir 785.5. Yurt dışında Türk dili ve kültürünün öğretimi ve tanıtımı faaliyetleri geliştirilecektir. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), Dışişleri Bakanlığı, Yunus Emre Enstitüsü | 1. Tercihim Türkçe Projesinin uygulandığı ülke sayısı 22, okul sayısı 257'ye çıkartılacaktır. 2. Yurt dışında yabancı dil olarak Türkçe öğretimi faaliyetleri kapsamında yüz yüze ve çevrimiçi Türkçe kurslarıyla 65.000 kişiye ulaşılmaktır. 3. El sanatları, sergi, sahne sanatları, seminer, sempozyum, söyleşi, Türk mutfağı gibi alanlarda 1.480 kültürel faaliyet gerçekleştirilecektir. |
| Tedbir 785.6. Her türlü basın, yayın ve medya ortamında Türkçenin güzel kullanılması öenzendirilecek, mesajını dille ileten tüm sanat eserlerinde kelime zenginliği teşvik edilecektir. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), RTÜK, Türk Dil Kurumu | 1. Dilde, Fikirde, İşte Birlik Türk Dünyası Edebiyat Ödülleri ve Türk Diline Hizmet Ödülleri verilecektir. |
| Tedbir 785.7. Türk kültür ve medeniyetine dair referans niteliğindeki metinler belirli bir program dâhilinde akademik niteliği haiz üniversiteler, yayınevleri ve ilgili kamu kurumlarınca yayımlanacaktır. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), Türk Dil Kurumu, Türk Tarih Kurumu, Atatürk Araştırma Merkezi, Atatürk Kültür Merkezi | 1. Türk tarihine ait 104 eser yayımlanacaktır. 2. Türk kültürüne ilişkin 24 eser yayımlanacaktır. 3. Türk diline ilişkin 35 yeni yayın ve 16 süreli yayın kullanıcıların istifadesine sunulacaktır. 4. Türkiye Cumhuriyeti Tarihi ve Atatürk ile ilgili 22 eser yayımlanacaktır. |
| Tedbir 785.8. Türkçedeki gelişmeleri değerlendirmek üzere ilgili tüm kesimlerin katılımıyla Türk Dil Şurası toplanacak, Türk dilinin korunarak geliştirilmesine, doğru ve yaygın bir biçimde kullanımına yönelik bir eylem planı oluşturulacaktır. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), Türk Dil Kurumu | 1. Türk Dil Şûrası stratejisinin belirlenmesi amacıyla Danışma Kurulu oluşturularak eylem planı hazırlanacaktır. |
| Kültür endüstrileri ve kültürel girişimlere yönelik mevcut devlet yardımlarının etki değerlendirmesi yapılacak, kapsayıcı, objektif ve kolay erişilebilir devlet yardımları geliştirilecek, fikri mülkiyet hak sahipliği korunacaktır. (Kalkınma Planı p.787) | ||
|---|---|---|
| Tedbir 787.1. Kültürel ürünlerin üretim, gösterim ve dağıtımında tekelleşmeyi önleyici tedbirler alınacak, kültürümüze özgü ürünlerle yönelik markalaşma, pazarlama ve finansman destek programları geliştirilecektir. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S) | 1. Sanat filmlerinin gösterilmesi ve sinema salonlarının desteklenmesi sağlanacaktır. 2. Kültürümüze özgü ürünlerle yönelik markalaşma, pazarlama ve finansmanına ilişkin proje başvuruları öncelikli olarak desteklenecektir. |
| Tedbir 787.3. Sektördeki çeşitliliğin artırılması amacıyla küçük işletme ve girişimlerin desteklenmesi sağlanacaktır. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S) | 1. 5224 sayılı Kanun kapsamında kısa film yapım, ilk uzun metrajlı kurgu film yapım, senaryo ve diyalog geliştirme alanlarında destek sağlanacaktır. |
| Türk sinemasının dünyada tanınan bir marka haline gelmesi için sinema endüstrisinin gelişimi sağlanarak uluslararası rekabetçiliği artırılacaktır. (Kalkınma Planı p.788) | ||
| Tedbir 788.1. Sinema yapım, dağıtım ve gösterim faaliyetlerinde tekelleşmenin önüne geçmeye yönelik düzenlemeler yapılacak, kültür merkezi ve benzeri yapıların sinema statüsüyle kullanımının teşviki sağlanacaktır. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S) | 1. Yeni inşa edilecek kültür merkezlerindeki salonlara sinema gösterimine uygun donanım sağlanacaktır. |
| Tedbir 788.2. Sinema eserlerinin yurt içi ve yurt dışında daha fazla seyirciye ulaşmasını sağlamak üzere etkin tanıtım ve destek faaliyetleri gerçekleştirilecektir. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S) | 1. Türk dizi ve sinema endüstrisinin uluslararası alanda bilinirliğini sağlamak üzere Cannes ve Berlin Film Festivalleri ile uluslararası içerik fuarlarında stand kurulacaktır. |
| Tedbir 788.4. Yapay zekâ araçlarının sinema sektöründe kullanımına yönelik mevzuat düzenlemesi yapılacaktır. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S) | 1. Yapay zekâ destekli veya tamamen yapay zekâ araçlarıyla üretilen film ve dizilerin sınıflandırılması, etiketlenmesi ve gösterimine ilişkin usul ve esaslar belirlenecektir. |
| Nitelikli din hizmetleri ile toplumun birlik, beraberlik, barış ve huzur içinde manevi bütünlüğüne katkı sağlanacak, yaygın din eğitimi toplumun tüm kesimlerine ulaştırılacaktır. (Kalkınma Planı p.789) | ||
| Tedbir 789.3. Toplumun güncel ihtiyaçlarını karşılamak, kasıtlı, yanlış ve hurafeye dayalı yaklaşımları ayırt ederek temel dini bilgilere doğru ve sağlıklı biçimde erişimini sağlamak amacıyla yazılı, görsel ve işitsel kanallar aracılığıyla etkin bir bilgilendirme imkânı sunulacaktır. | Diyanet İşleri Başkanlığı (S) | 1. Alo 190 Diyanet Fetva Hattı Uygulayıcı Kılavuzu hazırlanacaktır. |
| Kültürümüz yurt dışında tanıtıılacak, kamu ve STK'larca yürütülen kültürel diplomasi faaliyetleri geliştirilerek eşgüdüm artırılacak ve uluslararası ilişkilerde kültürün yapıcı rolünden istifade edilecektir. (Kalkınma Planı p.790) | ||
| Tedbir 790.2. Türkiye'nin bilimsel ve akademik birikimi yurt dışında tanıtılacaktır. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), Atatürk Araştırma Merkezi | 1. Atatürk'e ve Türkiye Cumhuriyeti tarihine ilişkin yurt dışında üç bilimsel etkinlik düzenlenecektir. |
| Tedbir 790.4. Soydaş ve akraba topluluklar ile "Türkiye Mezunları"nın ülkemizle olan ekonomik, sosyal ve kültürel bağlarının geliştirilmesi sağlanacak, yurt dışında yaşayan vatandaşlarımızın anavatan ile olan bağları güçlendirilecektir. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı | 1. Çocuklara ve gençlere yönelik kamp, kültürel gezi ve eğitim programları düzenlenecektir. |
| Kitap ve süreli yayın yayımcılığı alanlarının geliştirilmesine yönelik faaliyetler desteklenecektir. (Kalkınma Planı p.791) | ||
| Tedbir 791.2. Nitelikli kültürel yayınlara daha fazla sayıda okurun ulaşımını temin etmek üzere e-kitap formatındaki kamu yayınы sayısı artırılacaktır. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), Türk Dil Kurumu, Türk Tarih Kurumu, Atatürk Kültür Merkezi, Atatürk Araştırma Merkezi | 1. Türk kültürüne ilişkin 10 e-kitap yayımlanacaktır. 2. Türk tarihine ilişkin beş e-yayın hazırlanacaktır. 3. Atatürk'e ve Türkiye Cumhuriyeti tarihine ilişkin sekiz e-yayın hazırlanacaktır. 4. Dil bilgisi ve dil araştırmalarına ilişkin 15 e-kitap yayımlanacaktır. 5. 20 milli kültür eseri, e-kitabım mobil uygulamasına eklenecektir. |
| Tedbir 791.3. Türk edebiyatının dünya çapındaki tanınırlığının ve yurt dışı telif gelirinin artırılması için tanıtım çalışmaları gerçekleştirilecek ve mevcut destek programlarının içeriği geliştirilecektir. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S) | 1. Edebiyat Üretiminin ve Yayıncılığın Desteklenmesi Hakkında Yönetmelik güncellenecek, Eser, Yazar ve Çizer Tanıtım Desteği Programı kapsamında 40 başvuru desteklenecektir. |
| Tedbir 791.4. Edebi üretimi teşvik etmek ve yayımlanma imkânı bulamamış nitelikli edebi üretimlerin okura ulaştırılmasını sağlamak üzere uygulanan ilk eser desteği yaygınlaştırılacaktır. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S) | 1. Türk edebiyatı alanında yeni ve özgün eserlerin üretilmesi, yayımlanması ve yeni yazarların desteklenmesi amacıyla 105 ilk edebi eser desteklenecektir. |
| Tedbir 791.5. Türk edebiyatı ve yayımcılığının yurt dışında tanıtımına yönelik faaliyetlerin ve bu faaliyetlerde kullanılan bilgilendirici içeriklerin çevrimiçi ortamlarda yer alması sağlanacaktır. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), Yunus Emre Enstitüsü | 1. Son 10 yıldaki Cumhurbaşkanlığı Kültür Sanat Büyük Ödüllerine, Edebiyat alanında layık görülen isimlerin ve eserlerinin yurt dışında tanıtımına yönelik çeviri projeleri, şiir-öykü-deneme yarışmaları, okuma günleri niteliğinde sekiz faaliyet gerçekleştirilecektir. |
| Tedbir 791.6. Türk kültür ve sanatını, önemli şahsiyetlerini ve olaylarını tanıtıcı eserler başta olmak üzere çocuk edebiyatı ürünlerine özgü bir destek geliştirilecektir. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), Türk Dil Kurumu | 1. Çocukların günümüz çocuk edebiyatının seçkin örnekleriyle buluşturulması amacıyla iki eser yayımlanacaktır. |