TÜİK verilerine göre Türkiye'de 2024 yılında yüzde 93,4 olan il ve ilçe merkezlerinde yaşayanların oranı 2025 yılında yüzde 93,6 olmuştur. Buna karşılık, belde ve köylerde yaşayanların oranı yüzde 6,6'dan yüzde 6,4'e düşmüştür. TÜİK'in ADNKS sonuçlarına göre 2025 yılında belde ve köy nüfusu 5.536.693 kişi olmuştur. Köy nüfusunun 2.859.137'sini erkek, 2.677.556'sını kadın nüfusu oluşturmaktadır. Köylerimizde nüfus yaşlanmakta olup 65 yaş ve üzeri nüfus, 634.629'u kadın olmak üzere toplam 1.159.477 kişidir. TÜİK'in fiili kent-kır yapısını daha doğru yansıtan kent-kır sınıflamasına göre 2025 yılında Türkiye nüfusunun yüzde 67,5'i yoğun kent, yüzde 15,8'i orta yoğun kent ve yüzde 16,8'i kır olarak sınıflandırılan yerleşim yerlerinde yaşamaktadır.
TÜİK verilerine göre 2025 yılı ikinci çeyreğinde yüzde 14 olan tarım istihdamının toplam istihdam içindeki payı 2026 yılı ikinci çeyreğinde yüzde 13,7 olmuştur. 2026 yılı ikinci çeyreğinde tarım istihdamındaki kadınların oranı yüzde 16,7, erkeklerin oranı ise yüzde 12,3 olmuştur. Aynı dönemde tarımsal istihdam 4,53 milyon kişiden 4,46 milyon kişiye gerilemiştir. Bu durum, hizmetler ve sanayi sektörlerinin istihdam içerisindeki payını artırdığını göstermektedir.
Köylerin yol ve içme suyu gibi temel altyapı ihtiyaçlarına yönelik 2005 yılında başlatılan KÖYDES Projesine 2005-2026 döneminde toplam cari fiyatlarla 43,37 milyar TL, 2027 yılı için 15 milyar TL ödenek tahsis edilmiştir. 2005-2025 döneminde 147.229 km köy yolu yapılmış ve onarılmıştır. Suyu olmayan 5.870 yerleşim yerinde ve suyu yetersiz olan 79.454 yerleşim yerinde içmesuyu yatırımı gerçekleştirilmiştir. Küçük sulama yatırımlarıyla 190.021 hektar tarım alanı sulamaya açılmış, 167.442 çiftçi ailesi bu sulama yatırımlarından yararlanmıştır. Atıksu işlerinde 1.470 foseptik ve 68 atıksu arıtma yatırımı yapılmıştır.
İskân yatırımları kapsamında yeniden yerleşim işleri On İkinci Kalkınma Planında önemli bir yer tutmuştur. Kırsal iskân projeleri ile çeşitli nedenlerle yerleri kamulaştırılan (afet, baraj yapımı gibi) hanelerin yeniden iskânı yapılmaktadır. Bu kapsamda son yıllarda yürütülen en önemli projeler, Kızlaryolu Barajı Yeniden Yerleşim İşleri, Gömükan Barajı Yeniden Yerleşim İşleri, Kendi Evini Yapana Yardım (KEYY) projeleridir.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına 2026 yılında KÖYDES kapsamındaki köylerin yol ve içmesuyu yatırımları, iskan projeleri, baraj yapımından etkilenen hanelerin konut ve tarım arazisi alımları ve kendi evini yapmak isteyenlere yönelik destekler için toplam 8,12 milyar TL kaynak ayrılmıştır. DSİ Genel Müdürlüğüne barajlardan etkilenen alanların yeniden yerleşimine ilişkin projeler için 2026 yılında toplam 1,4 milyar TL ödenek tahsis edilmiştir. GAP Bölge Kalkınma İdaresi tarafından uygulanmakta olan Entegre Kırsal Kalkınma Programı kapsamında 60 milyon TL bütçe sağlanmıştır. Ayrıca Kahramanmaraş ve Hatay merkezli depremlerden etkilenen kırsal alanlardaki afet konutu ve ahir yapımları büyük ölçüde tamamlanmıştır.
Ulusal Kırsal Kalkınma Stratejisi ve Ortak Tarım Politikası çerçevesinde tarım ve kırsal kalkınma programlarının daha etkin uygulanması, programlar arasında koordinasyonun güçlendirilmesi, paydaş katılımının artırılması ve işbirliğinin teşvik edilmesi amacıyla çalışmalar devam etmektedir. Bu kapsamda Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı (KKYDP) ve IPARD Programı kapsamında kırsal alanda gelir düzeyinin yükseltilmesi, aile işletmeciliği faaliyetleri ile mikro, küçük ve orta ölçekli işletmelerin desteklenmesi, kırsal ekonomik altyapının güçlendirilmesi amacıyla üreticilerin ve üretici örgütlerinin yatırımlarına hibe desteği sağlanmaktadır.
KKYDP kapsamında 2006 yılından bu yana gerçek ve tüzel kişilerin bitkisel üretim, hayvancılık ve su ürünleri üretiminin artırılmasına, ürün işlenme, paketleme ve depolama tesislerinin inşasına ve modernizasyonuna, tarımsal amaçlı örgütler bünyesinde ortak makine parklarının kurulmasına, yenilenebilir enerji tesislerinin inşasına ve akıllı tarım teknolojilerinin kullanımına yönelik yatırımlara hibe desteği verilmektedir. Söz konusu Program kapsamında 2006-2026 yılları arasında 299.320 adet makine ekipman alımına ve 23.738 adet tarımsal ekonomik ve tarımsal altyapı yatırım projesine cari fiyatlarla toplam 113,9 milyar TL hibe desteği verilerek 181,4 milyar TL tutarında yatırım faaliyete geçirilmiş ve 131.154 kişiye istihdam sağlanmıştır.
IPARD Programı çerçevesinde kırsal alanlarda tarım ürünlerinin üretimi, işlenmesi ve pazarlanmasına yönelik altyapıların kurulumu ve modernizasyonu ile yenilenebilir enerji kullanımına yönelik yatırımlara, kırsal turizm ve zanaatkârlık gibi alanlarda çeşitli projelere hibe desteği sağlanmaktadır. Program ile kırsal alanda ekonomik faaliyetlerin çeşitlendirilmesi ve gelişimi, sosyo-ekonomik kalkınmanın gerçekleştirilmesi, istihdamın artırılması ve kırdan kente göçün önlenmesi amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda gerçek ve tüzel kişilerle üretici örgütlerine yüzde 50-75 oranlarında hibe desteği verilmektedir. 2011 yılında 42 ilde başlayan Program, 2024 yılından itibaren tüm illerde uygulanmaktadır. Program kapsamında Ağustos 2026 itibarıyla toplam hibe miktarı 2,04 milyar avro, tamamlanan toplam proje sayısı 26.965, devam eden proje sayısı 1.345, desteklenen genç yatırımcı sayısı 14.640, desteklenen kadın yatırımcı sayısı 7.368 ve oluşturulan toplam istihdam 107.077 kişi olmuştur.
Kırsal kesimde üretken işgücü oluşturularak ekonominin canlandırılması, sürdürülebilir doğal kaynak yönetiminin sağlanması ve yaşam kalitesinin artırılması suretiyle nüfusun kırsalda tutundurulması temel amaçtır.
| Politika/Tedbir | Sorumlu / İşbirliği Yapılacak Kuruluşlar | Yürütülecek Faaliyetler ve Projeler |
|---|---|---|
| Yöreye ve mekâna özgü özellikler dikkate alınarak kırsal alanlarda yaşam kalitesinin artırılması için kamu hizmet sunumu iyileştirilecektir. (Kalkınma Planı p.896) | ||
| Tedbir 896.1. Kır ve kentin etkileşimini sağlayan ulaşım, iletişim ve enerji altyapısı güçlendirilecek, Köylerin Altyapısının Desteklenmesi Projesi (KÖYDES) kapsamında köylerde ulaşım, kanalizasyon, içme suyu ve atık su altyapısının iyileştirilmesi sağlanacak, suyun etkin kullanılmasına yönelik proje ve uygulamalar sürdürülecektir. | Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (S), İçişleri Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, İl Özel İdareleri | 1. KÖYDES Projesi kapsamında 51 ilin yol, içmesuyu, tarımsal sulama ve atıksu projeleri desteklenecektir. 2. Köy envanterine ilişkin sayısal verilerin KÖYDES Yatırım İzleme Sistemine aktarılmasına yönelik çalışmalara devam edilecektir. |
| Tedbir 896.2. Kahramanmaraş ve Hatay merkezli depremlerden etkilenen kırsal alanlarda coğrafi, sosyal ve kültürel koşulları dikkate alan güvenli yerleşim alanları oluşturulacaktır. | Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (S), İçişleri Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, İl Özel İdareleri | 1. Depremlerden etkilenen kırsal alanlarda coğrafi, sosyal ve kültürel koşulları dikkate alan afetlere dirençli yerleşim alanlarının oluşturulmasına ilişkin çalışmalar tamamlanacaktır. |
| Tedbir 896.3. Kamulaştırma yapılan yerlerin iskânında yerleşim yeri seçiminde kamu harcamalarını asgariye indirmeye yönelik tedbirler alınacak ve hak sahipliğine ilişkin iskân mevzuatında düzenleme yapılacaktır. | Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (S), Tarım ve Orman Bakanlığı, DSİ | 1. Kamulaştırma yapılan yerlerin iskânında kamu harcamaları asgariye indirilecek, bu doğrultuda iskân mevzuat çalışmaları tamamlanacaktır. 2. Kırsal alanda yeniden yerleşimi gerektiren planlama çalışmalarında, altyapı ve üstyapı yatırımları, proje yer seçimi ve konut büyüklüğü gibi hususlar dikkate alınarak yeniden yerleşim maliyetlerinin asgari düzeyde tutulması sağlanacaktır. |
| Tedbir 897.1. Kırsalda başta kadınlar ve gençler olmak üzere özel politika gerektiren gruplara yönelik yenilikçi sosyal programlar hayata geçirilecektir. | Tarım ve Orman Bakanlığı (S), Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı | 1. KKYDP, IPARD ve diğer destek programları kapsamında kadın, genç ve çocukların faaliyet, proje ve eğitim programları çerçevesinde desteklenmesi devam edecektir. |
| Tedbir 897.3. Kırsalda yoksulluğun azaltılması amacıyla ölçek ve dayanışma ekonomisine önem verilerek üretici örgütleri sektörel işbirliği, satış ve pazarlama, üretim teknikleri, finansman ve mevzuat gibi konularda eğitimlerle desteklenecektir. | Tarım ve Orman Bakanlığı (S), İçişleri Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı | 1. Üreticilere tarımsal üretim, finansal okuryazarlık, üretim planlaması, markalaşma, satış ve pazarlama, ürün geliştirme ve örgütlenme gibi konularda eğitimler verilmeye devam edecektir. |
| Tedbir 897.4. Kırsalda üretici örgütlerinin güçlendirilmesi ve kooperatifciliğin etkinleştirilmesi amacıyla ilgili mevzuatta iyileştirmeler gerçekleştirilecektir. | Tarım ve Orman Bakanlığı (S), İçişleri Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı | 1. Üretici örgütlerinin güçlendirilmesi ve kooperatifciliğin etkinleştirilmesi amacıyla Tarımsal Üretici Birlikleri Kanunu ile Kooperatifler Kanunu'nda değişiklik yapılmasına yönelik mevzuat çalışmaları tamamlanacaktır. |
| Tedbir 897.5. Kırsal mahalle, köy ve orman köylerinin sürdürülebilir geçim kaynaklarının oluşturulması için aile işletmelerine yönelik destekler geliştirilecektir. | Tarım ve Orman Bakanlığı (S), Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Üniversiteler, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları, STK'lar | 1. Aile işletmeciliği faaliyetlerinin geliştirilmesine yönelik yatırımlara KKYDP kapsamında hibe desteği verilmeye devam edecektir. |
| Tedbir 898.1. Kırsal desteklerde verimliliğin artırılması, mükerrer uygulamaların önüne geçilmesi ve şeffaflığın sağlanması için etki analizleri yapılacak, destek programları arasında bütünlük sağlanmasına yönelik uygulama usulleri iyileştirilecektir. | Tarım ve Orman Bakanlığı (S), Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Üniversiteler, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları, STK'lar | 1. KKYDP ve lisanslı depoculuk destekleme uygulamalarının etki analizleri yapılacaktır. |
| Tedbir 898.2. IPARD III döneminde tarımsal işletmelerin fiziki varlıkları, tarım ve balıkçılık ürünlerinin işlenmesi ve pazarlanması, kırsal alanda kamu altyapı yatırımları ile kırsalda çiftlik faaliyetlerinin çeşitlendirilmesi ve tarım/çevre tedbirlerinin desteklenmesine devam edilecek ve IPARD kapsamında Yerel Kalkınma Stratejileri (LEADER) uygulanacaktır. | Tarım ve Orman Bakanlığı (S), Strateji ve Bütçe Başkanlığı, AB Başkanlığı, TKDK, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. IPARD III Programı döneminde tarımsal işletmelerin fiziki varlıkları, tarım ve balıkçılık ürünlerinin işlenmesi ve pazarlanması, kırsal alanda kamu altyapı yatırımları, kırsalda çiftlik faaliyetlerinin çeşitlendirilmesi ile tarım-çevre tedbirlerinin desteklenmesine devam edilecektir. 2. Yerel Kalkınma Stratejileri (LEADER) uygulanmasına devam edilecektir. |
| Tedbir 898.3. Kırsal ekonominin büyümesi için desteklenecek tarım dışı sektörler çeşitlendirilecek, girişimcilik ve kırsal yenilikçilik teşvik edilecektir. | Tarım ve Orman Bakanlığı (S), Strateji ve Bütçe Başkanlığı, AB Başkanlığı, TKDK, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. IPARD III Programının Çiftlik Faaliyetlerinin Çeşitlendirilmesi ve İş Geliştirme Bileşeni kapsamında yenilenebilir enerji yatırımları, kırsal turizm, el sanatları ve zanaatkârlık faaliyetlerine hibe desteği verilecektir. |
| Kırsal çevrenin iyileştirilmesine ve iklim değişikliğinin olumsuz etkilerini azaltmaya yönelik çalışmalar yapılacak ve doğal kaynakların sürdürülebilirliği sağlanacaktır. (Kalkınma Planı p.899) | ||
| Tedbir 899.1. Toprak ve su kaynaklarının sürdürülebilir ve etkin kullanılması sağlanacak, ormansızlaşmayı, biyoçeşitlilik kaybını ve arazi tahribatını engelleyecek çevre odaklı kırsal kalkınma projeleri ve programları yürütülecektir. | Tarım ve Orman Bakanlığı (S), Strateji ve Bütçe Başkanlığı, AB Başkanlığı, TKDK, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. IPARD III Programının Tarım-Çevre Bileşeni kapsamında organik tarım, erozyon kontrolü ve biyoçeşitliliğe yönelik pilot projeler desteklenecektir. 2. IPARD III Programının Tarım-Çevre Bileşeni kapsamında yerel hayvan ırkları ve bitki türlerinin korunması ve islahına yönelik uygulamaların hayata geçirilmesi için çalışma ve araştırmalar yapılacaktır. |
| Tedbir 899.2. Kırsal toplumun çevreye olan duyarlılığının artırılmasına yönelik bilinçlendirme çalışmaları yürütülecektir. | Tarım ve Orman Bakanlığı (S), Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, TKDK, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Doğa koruma ve biyoçeşitlilik unsurlarının korunması ve sürdürülebilirliğin sağlanması konularında okullarda ve korunan alanlarda öğrencilere doğa turizmi ve eğitim faaliyetleri düzenlenecektir. 2. Çevre ve iklim dostu uygulamaları içeren Nitrat Eylem Planı konusunda bilinçlendirme faaliyetleri yürütülecektir. |
| Performans Göstergeleri | Birim | 2025 | 2026 (1) | 2027 (2) |
| KÖYDES ve KIRDES Kapsamında Yapılan Köy Yolu Uzunluğu (Kümülatif) | km | 147 229 | 155 994 | 157 500 |
| Köylerde İçmesuyu Tesisi Yapılan ve Yenilenen Ünite Sayısı (Kümülatif) | Adet | 85 453 | 85 750 | 86 300 |
(1) Gerçekleşme Tahmini
(2) Program
Program döneminde Yargı Reformu Stratejisinde getirilen hedefler doğrultusunda adalete erişimin güçlendirilmesi, ceza adaleti sisteminin daha etkin hale getirilmesi, dijital suçlarla mücadele ve adalet hizmetlerinin sunumunda dijital uygulamaların güçlendirilmesi, ceza hukukunun yanı sıra özel hukuk ve usul hukukunda etkinliğin artırılması ve bireylerin hak arama özgürlüğünün güçlendirilmesi amacıyla önemli adımlar atılmış, adalet hizmetlerinin sunumunda beşerî ve fiziki kapasite artışları sağlanmıştır. Bu kapsamda yargı reformu paketlerinin çıkarılmasına devam edilmiş ve diğer düzenlemeler gerçekleştirilmiştir.
Kamuoyunda On Birinci Yargı Paketi olarak bilinen 24 Aralık 2025 tarihli ve 7571 sayılı Türk Ceza Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 631 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla; toplumsal huzurun desteklenmesi, suçla daha etkin mücadele edilmesi, temel hak ve özgürlüklerin daha etkin korunması, hukuki güvenliğin güçlendirilmesi, adalet hizmetlerinde etkinliğin artırılması, infaz adaletinin sağlanması amacıyla düzenlemeler yapılmıştır. Esas olarak kamuoyu nezdindeki “cezasızlık” algısının giderilmesini ve ceza adaletindeki “caydırıcılık” unsurunu güçlendirmeyi amaçlayan Kanun bilişim suçlarıyla mücadele kapsamında da önemli düzenlemeler getirmiştir.
Kamuoyunda On İkinci Yargı Paketi olarak bilinen 16 Temmuz 2026 tarihli ve 7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla, yargılamaların hızlandırılması, uyuşmazlıkların kısa sürede sonuçlandırılması, makul sürede yargılanma hakkının gözetilmesi, hak sahiplerinin menfaatlerinin daha etkin korunması, istinaf yargılamasının güçlendirilmesi, Anayasa Mahkemesi tarafından verilen çeşitli iptal kararlarının oluşturduğu hukuki boşlukların doldurulması amaçlanmıştır.
Program döneminde ceza adaletinin güçlendirilmesi ağırlık kazanmıştır. İhtisas daire başkanlıkları ve ihtisas soruşturma bürolarının kurularak ceza adaleti sisteminde uzmanlaşma ve eş güdümün güçlendirilmesi, adli süreçlerin etkinliğinin artırılması, faili meçhul cinayet ve kayıp şahıslara ilişkin dosyaların yeniden değerlendirmeye alınarak yıllardır çözüme kavuşturulamamış olan birçok faili meçhul olayın aydınlatılması önemli gelişmeler olarak karşımıza çıkmıştır.
Aynı dönemde çocuk odaklı adalet anlayışının güçlendirilmesi hedefi ön plana çıkmıştır. Bu çerçevede çocuğun üstün yararını merkeze alan düzenlemeler kapsamında ağır suçlarda ceza ve infaz rejiminin yeniden ele alınmasını, ailelerin bakım ve gözetim sorumluluklarının güçlendirilmesi ve çocukların dijital risklerden, bağımlılıktan ve ihmale
bağlı risklerden korunması yönünde yeni mekanizmalar oluşturulmasını öngören, suça sürüklenen çocuk ifadesini adli süreçteki çocuk olarak değiştiren, 7593 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun 18 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
2024 yılında Noterlik Kanunu'nda yapılan değişiklikle noterlerin hafta sonu ve tatil günlerinde çalışması esasının getirilmesi sonrasında Noterlerin Tatil Gün ve Saatlerinde Çalışmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikle hafta sonu nöbet sistemi detaylı bir şekilde düzenlenmiştir. Böylece noterlik hizmetlerinde zaman ve mekân kısıtı ortadan kaldırılmış ve vatandaşların noterlik hizmetlerine erişimi kolaylaştırılmıştır.
İcra ve İflas Kanunu kapsamında muhafaza işleminin dayanağı olan haciz kalkmış olup da yedieminde bulunan malların tasfiyesine ilişkin usul ve esasları düzenlemeyi amaçlayan İcra ve İflas Kanununun 88/A Maddesi Uyarınca Muhafazasına Gerek Kalmayan Malların Tasfiyesi Hakkında Yönetmelik 27 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Program döneminde temel hakların tam anlamıyla korunup geliştirilmesi hedefi önemini korumaya devam etmiştir. Bu kapsamda temel bir insan hakları ihlali olan kadına yönelik şiddetle mücadeleyi daha ileri seviyeye taşımak üzere "kadına yönelik şiddetsiz ve saygı temelli bir toplum vizyonu" anlayışıyla hazırlanan ve 2026-2030 yıllarını kapsayan Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele V. Ulusal Eylem Planı 3 Aralık 2025 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Başta eğitim, sağlık, istihdam, barınma, sosyal hizmet ve sosyal yardımlar olmak üzere sunulan hizmetlerle Roman vatandaşların desteklenmesini amaçlayan Roman Vatandaşlara Yönelik Strateji Belgesi (2023-2030) II. Aşama Eylem Planına (2026-2030) ilişkin 2026/1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi 20 Ocak 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Roman Vatandaşlara yönelik çalışmalar konusunda önümüzde 5 yıldaki yol haritasını belirleyen söz konusu Eylem Planı, kurumlar arası işbirliğine, yerel uygulama kapasitesinin artırılmasına ve izlenebilirliğe odaklanarak Roman Vatandaşlara sunulan hizmetlerin etkinliğinin artırılmasını amaçlamıştır.
Vatandaşların adalete erişimini kolaylaştıran ve başvuru süreçlerini hızlandıran uygulamalar geliştirilmeye devam edilmiştir. Bu kapsamda 5 yılı aşan ve halen devam eden dava dosyaları ile 3 yılı aşan ve halen devam eden soruşturma dosyalarındaki gecikmelere ilişkin olarak vatandaşların başvuru yapmasını sağlamak üzere yapay zekâ destekli Alo Adalet 135 Çağrı Hattı kurularak pilot illerde başlatılmıştır. Alo Adalet 135 Çağrı Hattına ilave olarak vatandaşlara adliyelerde bulunan Yargı Hizmetlerinin Etkinliği bürolarının yanı sıra UYAP Vatandaş Portalı üzerinden başvuru yapmaları imkânı sağlanmıştır.
Program döneminde iş yüküyle orantılı hale getirmek amacıyla hâkim ve savcı sayısının artırılmasına devam edilmiştir. 23 Eylül 2026 tarihi itibarıyla hâkim ve Cumhuriyet savcısı sayısı 26.642 olup bunların 18.167'si hâkim, 8.475'i ise Cumhuriyet savcısıdır. Adli hizmetlerde çalışan adalet personeli sayısı ceza infaz kurumları hariç 95.832'dir. Ceza infaz kurumlarında çalışan personel sayısı ise 85.920'dir. Eylül 2026 itibarıyla ülkemizde 210.646 avukat bulunmaktadır. Avukatların 107.785'i erkek, 102.861'i kadındır.
Vatandaşların adalete erişiminin güçlendirilmesi ve kolaylaştırılmasının en önemli unsurlarından biri olan adli yardım kapsamında yer alan zorunlu müdafi, beraat eden sanık lehine vekâlet ücret ödemeleri ile hukuk mahkemelerinde tesis edilen ödemeler için 2026 yılı Ocak-Eylül döneminde yaklaşık 6,8 milyar TL harcama yapılmıştır.
Yargının iş yükünü hafifleterek uyuşmazlıkların kısa sürede sonuçlandırılmasını amaçlayan alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinden uzlaştırma kapsamında, 23 Eylül 2026 tarihi itibarıyla 4.465.953 dosya uzlaştırma bürolarına gönderilmiş, bunların 2.146.246'sı uzlaşmayla sonuçlanmıştır. 31 Aralık 2025 tarihi itibarıyla arabuluculukla anlaşma sağlanan dosya sayısı 5.307.766 iken, 23 Eylül 2026 tarihi itibarıyla bu sayı 6.109.215'e ulaşmış ve arabuluculuk müessesesi kapsamında çözümlenen uyuşmazlıkların sayısı yüzde 15 artmıştır.
Adalet hizmetlerinin sunumunda fiziki kapasitenin artırılması çalışmaları sürdürülmüştür. 23 Eylül 2026 tarihi itibarıyla adli ve idari yargı hizmetleri 406'sı müstakil olmak üzere toplam 866 adalet binasında ifa edilmektedir. Adalet hizmeti verilen kapalı alan miktarı Eylül 2025 itibarıyla 5.934.830 m² iken geçen bir yılda 6.184.684 m²' ye ulaşmıştır.
23 Eylül 2026 tarihi itibarıyla adli yargıda 9.216, idari yargıda ise 247 faal mahkeme bulunmaktadır. Eylül 2026 itibarıyla bölge adliye mahkemeleri 18 ilde (Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Erzurum, Gaziantep, İstanbul, İzmir, Kayseri, Konya, Malatya, Sakarya, Samsun, Trabzon, Van, Tekirdağ, Denizli), bölge idare mahkemeleri ise 12 ilde (Ankara, Erzurum, Gaziantep, İstanbul, İzmir, Konya, Samsun, Adana, Bursa, Antalya, Diyarbakır, Kayseri) faaliyettedir. Edirne Bölge İdare Mahkemesi kurulmuş olup henüz faaliyete geçirilememiştir. Faaliyete geçirildiği 2016 yılında 477 olan istinaf mahkemeleri daire sayısı 23 Eylül 2026 itibarıyla 870 olmuştur.
Vatandaşların adalet hizmetlerine erişiminin kolaylaştırılması, mahkemelerde ihtisaslaşmanın sağlanması ve yargılamaların makul sürede sonuçlandırılması amacıyla 2026 yılında, adli yargıda 21'i deprem bölgesinde olmak üzere toplam 150 yeni mahkeme kurulmuştur. Bilecik ve Iğdır illerinde idare mahkemesi kurulmuş, Mersin, Kayseri ve Edirne illerinde idare mahkemelerinin sayısı artırılmıştır.
İcra dairelerinin etkinliğinin artırılması amacıyla geliştirilen yeni icra dairesi modeli kapsamında Program döneminde Kütahya icra dairesi faaliyete geçirilmiş, böylece yeni icra dairesi modeli uygulanan yer sayısı 94'e yükselmiştir.
23 Eylül 2026 itibarıyla tutuklu ve hükümlü sayısı toplam 433.474 kişi, ceza infaz kurumlarının kapasitesi ise 304.304 kişidir. 23 Eylül 2026 itibarıyla denetimli serbestlikten faydalanan kişi sayısı 505.059 olmuştur.
Ulusal Yargı Ağı Projesiyle (UYAP) ülke genelinde tüm adli hizmetler elektronik ortamda yürütülmektedir. 65 kurum ve kuruluşun UYAP ile entegrasyonu sağlanmıştır. UYAP'ta yapılan güncellemelerle vatandaşların adalet hizmetlerine erişimini kolaylaştıran, elektronik başvuru, ödeme, sorgulama, takip imkânlarını genişleten ve işlem güvenliğini güçlendiren uygulamaların hayata geçirilmesi hedeflenmiştir. Bu kapsamda icra işlemlerinin dijitalleştirilmesi, Vatandaş Portal üzerinden dijital erişimin genişletilmesi, UYAP'ta sorgulama ve işlem yapma imkânlarının artırılması çalışmaları yürütülmüştür.
İfade ve savunma alınması ile duruşmalarda video kaydı alınması ve video konferans yönteminin kullanılmasını sağlayan Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS) Projesi kapsamında Eylül 2026 itibarıyla 3.935 duruşma salonu ve 1.330 ceza infaz kurumu olmak üzere toplam 5.265 mahalde sistem kurulmuştur.
Hukuk bilincinin geliştirilmesi amacıyla temel eğitimde hukuk ve adalet dersinin seçmeli olarak verilmesine devam edilmektedir. Bu kapsamda uygulamanın başladığı 2013-2014 eğitim öğretim yılından 23 Eylül 2026 tarihine kadar bu dersi seçen öğrenci sayısı toplamda 1.170.293 olmuştur.
Hukukun üstünlüğü ve hukuk devletinin gerekleri doğrultusunda, yargı süreçlerinin adil, hızlı ve etkin şekilde işlemesi, öngörülebilir olması, adalete erişimin kolaylaştırılması ve adalet sistemine duyulan güvenin daha da artırılması temel amaçtır.
| Politika/Tedbir | Sorumlu / İşbirliği Yapılacak Kuruluşlar | Yürütülecek Faaliyetler ve Projeler |
|---|---|---|
| Anayasada güvence altına alınan temel hak ve özgürlükler güçlendirilecektir. (Kalkınma Planı p.913) | ||
| Tedbir 913.4. Ceza infaz personeline yönelik verilen insan hakları eğitimleri artırılacaktır. | Adalet Bakanlığı (S) | 1. Ceza ve infaz kurumlarındaki beş bin personele insan hakları alanında eğitim verilecektir. |
| Tedbir 913.5. Ulusal insan hakları kurumlarına başvurunun etkin bir hak arama yolu olarak görülmesi için farkındalık artırıcı faaliyetler yürütülecektir. | Adalet Bakanlığı (S) | 1. Sempozyum ve seminer gibi etkinlikler ile basılı ve görsel yayınlar aracılığıyla insan hakları kurumlarına başvuru konusunda toplumsal farkındalığın artırılması çalışmaları yürütülecektir. |
| Tedbir 913.6. Ceza muhakemesi sürecinde başta kadın ve çocuklar olmak üzere mağdur odaklı adalet anlayışına uygun uygulamaların güçlendirilmesine devam edilecektir. | Adalet Bakanlığı (S) | 1. Aile mahkemesi ve çocuk mahkemesi kurulan ya da yeni oluşturulan ağır ceza merkezlerinde yeni adli görüşme odaları açılacaktır. |
| Ayrımcılık ve nefretle mücadele güçlendirilecektir. (Kalkınma Planı p.914) | ||
| Tedbir 914.1. Ayrımcılık ve nefretle mücadele alanında izleme ve denetim mekanizmaları güçlendirilecektir. | Adalet Bakanlığı (S), Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu | 1. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumunun ayrımcılıkla mücadele çalışmaları kapsamında diyalog ve işbirliğini artırmaya yönelik olarak ilgili paydaşlarla toplantılar gerçekleştirilecektir. |
| Yargının bağımsızlığı, tarafsızlığı ve şeffaflığı güçlendirilecektir. (Kalkınma Planı p.915) | ||
| Tedbir 915.2. Hâkim ve savcılara ilişkin disiplin süreci hukuki öngörülebilirlik, hâkimlik teminatı ve hak arama hürriyeti çerçevesinde gözden geçirilecektir. | Hâkimler ve Savcılar Kurulu (S), Adalet Bakanlığı | 1. Disiplin mevzuatına yönelik taslağın tamamlanmasına dair çalışmalar yürütülecektir. |
| Başta kadınlar, çocuklar, yaşlılar ve engelliler olmak üzere vatandaşların adalete erişimi kolaylaştırılacaktır. (Kalkınma Planı p.916) | ||
| Tedbir 916.1. Mevzuatta yer alan adli yardım hükümleri adalete erişimin güçlendirilmesi amacıyla gözden geçirilecektir. | Adalet Bakanlığı (S), İlgili Kurum ve Kuruluşlar | 1. İlgili kurumlarla işbirliği hâlinde hukuk kliniklerinin standartlarının belirlenmesine yönelik çalışmalar yapılacaktır. |
| Tedbir 916.4. Adalet hizmetlerine erişimin kolaylaştırılması için dijital teknolojiler daha fazla kullanılacaktır. | Adalet Bakanlığı (S) | 1. Güncel teknolojilerle uyumlu ve siber güvenlik önlemleri güçlendirilmiş yeni UYAP yazılımı tamamlanacaktır. |
| Tedbir 916.5. Tüm adalet hizmet binaları engellilerin kolay erişimine uygun hale getirilecektir. | Adalet Bakanlığı (S), Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı | 1. İşitme engelli bireylerin adliyelerdeki iş ve işlemleri için ihtiyaç duyabilecekleri bilgilendirme ve yönlendirme hizmetlerine mobil uygulama aracılığıyla ulaşmaları sağlanacaktır. |
| Adli ve idari yargılama sürecinin etkinliği artırılacak, makul sürede yargılanma hakkı güçlendirilecektir. (Kalkınma Planı p.917) | ||
| Tedbir 917.1. Hukuk yargılamalarında duruşmaya hazırlık döneminin eksiksiz yürütülmesi ve hızlandırılmasına yönelik çalışmalar yapılacaktır. | Adalet Bakanlığı (S) | 1. Makul sürede yargılanma hakkı çerçevesinde ön inceleme aşamasının verimliliğinin analiz edilmesine yönelik çalışmalar yapılacaktır. |
| Tedbir 917.7. Makul sürede yargılanma hakkının daha etkin korunmasına yönelik mahkemeler teşkilatı güçlendirilecektir. | Adalet Bakanlığı (S), Hâkimler ve Savcılar Kurulu | 1. İlk derece yargılamalarında, dosyalara bakma sırasına ilişkin uygulamanın makul sürede yargılanma hakkının ihlalini önleyecek şekilde düzenlenmesi sağlanacaktır. 2. İş yükü ve davaların ortalama görülme süreleri kapsamında yapılacak ihtiyaç analizi doğrultusunda yeni mahkemeler kurulacaktır. |
| Tedbir 917.8. İstinaf mahkemelerinin daire sayıları iş yükü ile orantılı biçimde ve ihtisaslaşmayı sağlayacak şekilde artırılacaktır. | Adalet Bakanlığı (S), Hâkimler ve Savcılar Kurulu | 1. İş yükü ve davaların ortalama görülme süreleri dikkate alınarak bölge adliye ve bölge idare mahkemelerinin daire sayıları artırılacaktır. |
| Ceza adaleti sistemi bütüncül bir bakış açısıyla yeniden değerlendirilecektir. (Kalkınma Planı p.919) | ||
| Tedbir 919.2. Cumhuriyet savcılığı teşkilatında suç tiplerine göre uzmanlaşma sağlanacaktır. | Adalet Bakanlığı (S) | 1. Soruşturmaların etkinliğinin artırılması için Cumhuriyet başsavcılıklarında suç tiplerine göre ihtisaslaşmaya ve standartlaşmaya yönelik çalışmalar sürdürülecektir. |
| Tedbir 919.3. Adli sicil mevzuatı, lekelenmeme hakkı çerçevesinde yeniden düzenlenecektir. | Adalet Bakanlığı (S) | 1. Adli sicil silme kurallarının topluca uygulanabilmesi için yapay zekâ tabanlı öneri sistemi kurulacaktır. |
| Yargıda dijital dönüşüm sürdürülecek, adalet hizmetleri alanında yapay zekânın kullanımı artırılacaktır. (Kalkınma Planı p.920) | ||
| Tedbir 920.1. Yapay zekânın getirdiği imkânların dikkate alınması suretiyle karar destek sistemleri güçlendirilecektir. | Adalet Bakanlığı (S) | 1. Yargılama faaliyetlerini destekleyici karar destek sisteminin pilot uygulamasına başlanılacaktır. |
| Tedbir 920.3. Bilişim teknolojileri üzerinden duruşmalara katılım sağlanmasına imkân veren sistemler yaygınlaştırılacaktır. | Adalet Bakanlığı (S) | 1. Hukuk mahkemelerinde e-Duruşma uygulaması yaygınlaştırılacaktır. 2. Ses ve Görüntü Bilişim Sisteminin (SEGBİS) kullanımının yaygınlaştırılması amacıyla 200 mahalde cihaz kurulum ve yenileme çalışması yapılacaktır. |
| Yargıda ihtisaslaşma güçlendirilecektir. (Kalkınma Planı p.923) | ||
| Tedbir 923.1. Etki analizi yapılarak ihtisas mahkemelerine ilişkin yeni ihtiyaç alanları belirlenecektir. | Hâkimler ve Savcılar Kurulu (S), Adalet Bakanlığı | 1. Güncel talepler ve ortaya çıkan ihtiyaçlar doğrultusunda etki analizi yapılarak yeni ihtisas alanları belirlenecektir. |
Küresel ve bölgesel ölçekli jeopolitik rekabet ve çatışmalar, düzensiz ve yasa dışı göç hareketleri, örgütlü suçlar, uyuşturucu ve kaçakçılık faaliyetleri ile siber tehditler nedeniyle güvenlik ortamı karmaşık ve çok boyutlu niteliğini korumaktadır. Kamu düzeni ve güvenliğinin etkin şekilde tesis edilmesi, tehdit ve risklerin önleyici ve önetkin bir anlayışla değerlendirilmesi ile güvenlik hizmetlerinin hızlı, etkin, koordineli ve sürdürülebilir biçimde sunulması, ekonomik istikrarın ve sürdürülebilir kalkınmanın sağlanması bakımından stratejik önemini devam ettirmektedir.
Savunma ve caydırıcılığın güçlendirilmesi, askeri harcamaların artırılması, savunma sanayii işbirliğine hız kazandırılması ve Ukrayna'nın desteklenmesi gündemiyle 7-8 Temmuz 2026 tarihlerinde Türkiye'nin ev sahipliğinde Ankara'da 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi gerçekleştirilmiştir. Zirve Türkiye'nin küresel güvenlik mimarisindeki konumunun güçlendirilmesi ve İttifak'ın geleceğindeki rolünü daha görünür kılması açısından önem taşımaktadır.
Türkiye, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı arasında taraflardan birine yönelik silahlı saldırının diğer üyelere de yönelmiş kabul edilmesi esasına dayanan kolektif savunma anlayışıyla 7 Ağustos 2026 tarihinde Mekke Ortak Savunma Anlaşması imzalanmıştır. Anlaşmayla kapsayıcı ve kalıcı barışın tesisi ile savunma sanayii işbirliği, ortak teknoloji geliştirilmesi ve ortak üretim yoluyla üç ülkenin savunma yeteneklerinin ve silahlı kuvvetlerinin uyumunun güçlendirilmesi hedeflenmiştir.
2026 yılında Terörsüz Türkiye ve Terörsüz Bölge hedefi doğrultusunda terör kaynaklı tehditlerin ortadan kaldırılması ve terör örgütlerinin farklı alanlardaki uzantılarının tasfiyesine yönelik çalışmalar yürütülmüştür. Bu kapsamda 18 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete'de 7595 sayılı Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair
Kanun yayımlanmıştır. Kanunla PKK/KCK terör örgütü ve bağlantılı oluşumların silah ve faaliyetlerinin sona erdirilmesi sürecinde belirli şartların gerçekleşmesine bağlı olarak soruşturma ve kovuşturmaların, mahkûmiyet hükümlerinin infazının ve ilgili diğer adli işlemlerin ertelenmesine yönelik hükümlere yer verilmiştir.
Bu dönemde yeni nesil organize suç örgütleri ve uyuşturucu suçlarıyla mücadelede suçun ve suç gelirlerinin kaynağına yönelik operasyonel kapasitenin güçlendirilmesi, siber suçlar ve özellikle nitelikli dolandırıcılık, yasa dışı bahis ve suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerinin aklanmasıyla mücadelede dijital iz, finansal hareket ve yapay zekâ destekli analiz imkânlarının geliştirilmesi, risk ve veri odaklı kolluk anlayışının yaygınlaştırılması çalışmaları da öne çıkmıştır.
Okul ve çocuk güvenliğinin güçlendirilmesine, ayrıca kadın ve aileye karşı suçlar ile kayıp vakalarına yönelik müdahale kapasitesinin artırılmasına yönelik çalışmalar da ağırlık kazanmıştır. 18 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7593 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla ateşli silahların çocukların erişimine karşı güvenli şekilde muhafaza edilmesine ilişkin yeni suç düzenlemesi getirilmiş, amaç dışı bıçak ve benzeri kesici-delici aletlerin satış ve taşınmasına yönelik yeni idarî yaptırımlar öngörülmüş ve çocukların suça sürüklenmesiyle mücadeleye ilişkin güvenlik tedbirleri yeniden düzenlenmiştir.
Millî savunma ve güvenlik alanlarında yerli ve millî ürün ve teknolojilerin geliştirilmesi ve kullanımının yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalara devam edilmiştir. Bu çalışmalar kapsamında Millî Savunma Bakanlığı tarafından üretilen ülkemizin ilk sıvı roket yakıtlı, hipersonik hızda seyir yapabilen ve en uzun menzile sahip kıtalararası balistik füzesi Yıldırımhan tanıtılmıştır.
Sınır güvenliğinde etkinliğin artırılması, devam eden düzensiz göç hareketlerinin önlenmesi, yasa dışı giriş-çıkış, kaçakçılık başta olmak üzere sınır aşan suçların engellenmesi ve muhtemel terör faaliyetlerinin gerçekleşmeden önlenebilmesi amacıyla 2016 yılında başlatılan Sınır Fiziki Güvenlik Sistemleri projeleri kapsamında 25 Eylül 2026 tarihi itibarıyla 2.949 km olan kara sınırlarının yaklaşık yüzde 46'lık kısmını oluşturan 1.381 km'de güvenlik duvarı, yaklaşık yüzde 62'lik kısmını oluşturan 1.846 km'de devriye yolu çalışmaları tamamlanmıştır.
Tüm sınırlarımızın 1.507 km'lik kısmında sınır aydınlatma sistemi ile 376 km'lik kısmında kamera ve algılayıcı sistem bulunmaktadır. Eylül 2026 itibarıyla Suriye sınırının 145 km'lik kısmında ve Bulgaristan sınırının 20 km'lik kısmında kurulacak aydınlatma sistemi çalışmaları devam etmektedir.
Yüksek teknolojik özelliklere sahip termal kamera sistemlerinin daha etkin kullanılabilmesi için doğu ve güneydoğu sınırlarımızda Eylül 2026 itibarıyla 229 gözetleme kule sisteminin kurulumu tamamlanmıştır. 10.000 metreden insan algılama, 4.000 metreden insan tanıma yeteneğini haiz kamera sistemlerine sahip elektro-optik kule projesi kapsamında 250'si doğu sınırlarımızda olmak üzere toplam 362 kulenin yapımı tamamlanmıştır.
Doğu ve batı sınırlarımızdaki teknolojik gözetleme sistemlerinin enerji ihtiyaçlarının karşılanabilmesi için 2018 yılından Eylül 2026'ya kadar 704 km enerji nakil hattı yapılmıştır. İçişleri Bakanlığınca yürütülen ve AB fonlarıyla desteklenen proje kapsamında 147 zırhlı gözetleme aracı tedarik edilerek sınır birliklerinin kullanımına sunulmuştur.
Suçla mücadelede önemli bir araç olan Kent Güvenlik Yönetim Sistemleri (KGYS) kapsamında, Eylül 2026 sonu itibarıyla Emniyet Genel Müdürlüğü sorumluluk alanındaki tüm il merkezlerinde ve 920 ilçede 29.407 KGYS noktasında 100.107 KGYS kamerası, 3.995 Plaka Tanıma Sistemi (PTS), 600 Mobil Plaka Tanıma Sistemi (MPTS), Jandarma Genel Komutanlığı sorumluluk bölgesindeki 25 ilde ve 109 ilçede 1.650 KGYS noktasında 6.367 KGYS kamerası, 375 PTS, 1.068 MPTS olmak üzere toplam 106.474 kamera ile 31.057 KGYS noktası, 4.370 PTS, 1.668 MPTS noktası bulunmaktadır.
Uyuşturucuyla sokak düzeyinde mücadele etmek amacıyla kurulan ve 81 ilde faaliyette olan Narkotimler Ocak-Eylül 2026 itibarıyla 53.211 olay olmak üzere, kurulduğu 2015 yılından günümüze kadar toplam 624.732 olaya müdahale etmiştir.
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığına (AFAD) 2012 yılında başlatılan İkaz ve Alarm Sistemi (İKAS) kapsamında çeşitli şehirlerde bulunan ve halkı tehlikeler karşısında uyarmak amacıyla kurulan, ekonomik ve teknik ömürlerini tamamlamış olan eski tip siren sistemlerinin yeni teknoloji ürünü gelişmiş siren sistemleriyle yenilenmesine devam edilmiştir. 2025 yılında başlayan Ankara (Faz 1), Artvin, Bartın, Düzce, Ordu, Samsun illerinde sistem kurulumları 2026 yılı içerisinde tamamlanmıştır. Ayrıca Ankara (Faz 2) ve Eskişehir illeri için çalışmalar devam etmektedir.
Siber dolandırıcılık olaylarına tek merkezden, yapay zekâ desteğiyle ve adli makamlarla koordineli şekilde hızlı müdahale edilmesini hedefleyen Dolandırıcılıkla Mücadele Merkezi (DOLUNAY) Projesinin hayata geçirilmesi için mevzuat çalışmalarına başlanmıştır. Projeyle, yapay zekâ destekli analizlerle şüpheli para hareketlerinin ve dijital izlerin anlık takip edilerek paranın farklı hesaplara veya kripto varlıklara aktarılmasının engellenmesi hedeflenmektedir.
Hafif ateşli silah (14,5×114 mm çap dâhil), hafif ateşli silah mühimmatı ve balistik koruyucu malzemelere ilişkin uluslararası akreditasyona ve sertifika düzenleme yetkisine sahip olan Millî Balistik Test Merkezinin inşaatı tamamlanmıştır.
TÜİK tarafından 17 Şubat 2026 tarihinde yayımlanan yaşam memnuniyeti araştırması verilerine göre 2025 yılında vatandaşların asayiş hizmetlerinden memnuniyet oranı kamu hizmetleri arasındaki en yüksek seviyesini korumuş, bir önceki yıla göre yüzde iki artarak yüzde 74,1 olmuştur. Yaşadığı çevrede gece yalnız yürürken kendini güvende hissedenlerin oranı yüzde 66,5 iken kendini güvende hisseden kadınların oranı yüzde 57,6, erkeklerin oranı ise yüzde 75,7 olarak gerçekleşmiştir. Bununla birlikte bireylerin kendi evinde yalnızken güvende hissetme oranı ise yüzde 89,1 olarak gerçekleşmiştir.
12 Mart 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Malî Suçlarla Mücadele Koordinasyon Kurulunun Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikle suç gelirlerinin aklanması ve terörizmin finansmanıyla mücadelede kamu kurumları arasındaki koordinasyonun güçlendirilmesine ve ilgili kurumların görev ve çalışma usullerinin belirlenmesine yönelik düzenlemeler getirilmiştir. Ayrıca 2026-2030 döneminde suç gelirlerinin aklanması, terörizmin finansmanı ve suçtan elde edilen mal varlıklarının müsaderesiyle mücadeleyi daha bütüncül ve risk temelli bir yaklaşımla yürütülmesini amaçlayan Türkiye'de Suç Gelirlerinin Aklanması ve Terörizmin Finansmanı ile Mücadele ve Müsadere Uygulamalarında Etkinliğin Artırılması Strateji Belgesi (2026-2030) ile ilgili 2026/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi 4 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
Artan nüfus yoğunluğu, değişen afet yönetimi stratejileri ve yakın coğrafyamızda devam eden çatışmalar dolayısıyla konvansiyonel saldırı ve KBRN saldırısı riskinin artması nedeniyle sığınak politikaları güncellenmiş, sığınak yönetimi daha sistematik bir hale getirilerek AFAD'ın bu alandaki konumu güçlendirilmiştir. Bu kapsamda 7 Kasım 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Sığınak Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelikle genel sığınakların koordinasyonunun AFAD tarafından yürütülmesine yönelik düzenleme yapılmış, nükleer, kimyasal, biyolojik ve konvansiyonel tehditlere karşı sığınaklara ilişkin teknik ve idari esaslar güncellenmiştir. Acil durum, harp ve kriz anında kesintisiz hizmet vermesi gereken kritik önemdeki birimlerde sığınak yapılması zorunlu hale getirilmiş ve yeraltı raylı sistemlerinin gerektiğinde genel sığınak olarak kullanılabilmesine yönelik esaslar belirlenmiştir.
Hukukun üstünlüğü ve hukuk devleti ilkeleri çerçevesinde güvenliğin tüm yönleriyle ele alınarak huzur ve güven ortamının sürdürülebilir kılınması, vatandaş odaklılık, şeffaflık, hesap verebilirlik ilkeleri doğrultusunda ve önetkin bir yaklaşımla güvenlik hizmetlerinin geliştirilmesi, güvenlikle ilgili ürün ve teknolojilerde kendine yeterliliğin güçlendirilmesi ve suçla mücadele bilincinin artırılarak vatandaş katılımının sağlanması temel amaçtır.
| Politika/Tedbir | Sorumlu / İşbirliği Yapılacak Kuruluşlar | Yürütülecek Faaliyetler ve Projeler |
|---|---|---|
| Sınır güvenliğinin etkinliği artırılacak, teknolojik ve fiziki altyapı geliştirilecek, sınır yönetimi alanında ortak analiz ve raporlama çalışmalarının yapılabilmesi amacıyla veri toplama kapasitesi güçlendirilecektir. (Kalkınma Planı p.926) | ||
| Tedbir 926.1. Kara sınır güvenliğinin sağlanması için risk değerlendirmesine dayalı güvenlik duvarı, gözetleme kulesi, algılayıcı sistemler, güvenlik yolları gibi gerekli fiziki ve teknolojik güvenlik sistemleri geliştirilecektir. | İçişleri Bakanlığı (S), Millî Savunma Bakanlığı | 1. 200 km güvenlik yolu yapılacaktır. |
| Tedbir 926.2. Kıyı sınır güvenliği için gerekli karakol, liman, rihtim, makine ve teçhizat altyapısı güçlendirilecektir. | İçişleri Bakanlığı (S), Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı | 1. Deniz Yetki Alanlarında Sahil Güvenlik Komutanlığı uçar unsurlarının görev etkinliğinin artırılması amacıyla İzmir'de yapımı devam eden Sahil Güvenlik Hava Komutanlığı Uçak Hangarı Binası inşaatı tamamlanacaktır. 2. Sahil Güvenlik Komutanlığı özel harekat timlerinin eğitimlerinin yapılabilmesi ve görevlerinin etkin bir şekilde yürütülmesi amacıyla Foça Sahil Güvenlik Özel Harekat Komutanlık Binası inşaatı tamamlanacaktır. |
| 3. Sahil Güvenlik Komutanlığı lojistik altyapısının güçlendirilmesi ve görev etkinliğinin artırılması amacıyla yapımı devam eden İstanbul Sahil Güvenlik İkmal Merkezi Komutanlığı inşaatı tamamlanacaktır. | ||
| Tedbir 926.3. Sahil Güvenlik Yönetim Sistemi Projesiyle Türk deniz yetki alanlarında teknolojik gözetleme, tespit ve teşhis imkân ve kabiliyeti artırılacaktır. | İçişleri Bakanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Bir adet elektro-optik gözetleme kapasitesine sahip Sahil Gözetleme İstasyonu Sahil Güvenlik Yönetim Sisteminde entegre edilecektir. |
| Tedbir 926.4. Veri paylaşım altyapısı oluşturularak paydaş kurumlarla veri bütünlüğü sağlanacaktır. | İçişleri Bakanlığı (S), Millî Savunma Bakanlığı, Savunma Sanayii Başkanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Sahil-NET Deniz Projesi kapsamında Marmara Denizi, Akdeniz ve Karadeniz sorumluluk sahalarında deniz-deniz ve deniz-kara birlikleri arasında iletişim altyapısının güçlendirilmesi maksadıyla bir adet merkez, dört adet istasyon ve 10 adet platformda kurulum faaliyeti tamamlanacaktır. |
| Tedbir 926.5. Yasadışı göçle mücadelede etkinlik artırılacaktır. | İçişleri Bakanlığı (S) | 1. Jandarma Genel Komutanlığının göçmen kaçakçılığı ve insan ticaretiyle mücadele etkinliğini artırmak için projeler geliştirilecek ve eğitim verilecek personel sayısı ihtiyaca göre artırılacaktır. 2. Göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti suçunu işleyen şüphelilere yönelik takipli operasyon sayısı geçen yıla oranla yüzde 10 artırılacaktır. |
(Kalkınma Planı p.927)
| Tedbir 927.1. Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik ve Nükleer (KBRN) tehlike ve tehditlere karşı ülkemizin müdahale kapasitesi güçlendirilecek, gerekli korunma ve savunma önlemleri geliştirilecek, eylem planlarının etkinliği artırılacak, savunma araçları ve yöntemleri, riskli bölgeler başta olmak üzere ülke düzeyinde geliştirilerek yaygınlaştırılacaktır. | İçişleri Bakanlığı (S), Millî Savunma Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Nükleer Düzenleme Kurumu, Sağlık Bilimleri Üniversitesi | 1. Jandarma Kriminal Başkanlığı tarafından 26 kursiyere KBRN Tehdidi İçeren Patlayıcı Madde Olaylarına müdahale Kursu verilecektir. |
| Tedbir 927.3. Ülkemizin güvenliğini tehdit eden akımlarla önetkin bir yaklaşımla mücadele edilebilmesi için akademik çalışmalar ve analizler yapılacaktır. | İçişleri Bakanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Sosyal medya aracılığıyla ülkemizin güvenliğini tehdit eden akımlarla mücadeleye yönelik yapılan çalışmalar ilgili kurumlarla paylaşılacaktır. |
| Tedbir 927.4. Tüm suç türlerine karşı risk ve tehdit değerlendirmesi, suç potansiyeli incelemesi yapılarak suçun önlenmesi konusunda gerekli tedbirler alınacaktır. | İçişleri Bakanlığı (S), Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, Üniversiteler, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. İnternet üzerinde gerçekleştirilen sanal devriye faaliyetleri kapsamında suç içeriği olabileceği değerlendirilen paylaşımlar raporlanarak ilgili birimlere gönderilecektir. 2. Kadına karşı fiziksel şiddet suçlarına ilişkin seminer programları düzenlenecektir. 3. Uyuşturucu kullanma suçuna ilişkin seminer programları düzenlenecektir. |
| Güvenlik hizmetlerinin sunumunda kalite ve etkinlik artırılacaktır. (Kalkınma Planı p.928) | ||
| Tedbir 928.4. 112 Acil Çağrı Merkezlerinde hizmet standartlarının ve kalitesinin yükseltilmesi sağlanacak, 112 tek numara farkındalığının artırılması için tanıtım faaliyetleri gerçekleştirilecektir. | İçişleri Bakanlığı (S), Millî Eğitim Bakanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. 112 Tek Numara farkındalığının artırılması için tanıtım çalışmaları yapılacaktır. 2. Acil Çağrı Hizmetleri Koordinasyon Merkezi hizmet binasının yapımı tamamlanacaktır. |
| Tedbir 928.5. Arama kurtarma platformu ve teçhizatlarının teknolojik imkânlarının geliştirilmesiyle denizlerde arama kurtarma kapasitesi artırılacaktır. | İçişleri Bakanlığı (S), Millî Savunma Bakanlığı, Savunma Sanayii Başkanlığı | 1. İnsansız Deniz Aracı (İDA) Tedariki projesi kapsamında bir adet İDA tedarik edilecektir. 2. İki adet AB 412-EP Sahil Güvenlik helikopteri modernize edilecektir. 3. Milli Sahil Güvenlik Gemisinin üretimine başlanılacaktır. 4. Sahil Güvenlik Komutanlığının denizde arama kurtarma kapasitesini artırmak maksadıyla bir adet Dalış, Emniyet, Güvenlik, Arama ve Kurtarma (DEGAK) Timi teşkil edilecektir. 5. Dikey İniş Kalkış Yapabilen İnsansız Hava Aracı (VTOL) Tedariki projesi kapsamında iki adet VTOL tedarik edilecektir. |
| Tedbir 928.6. Kent Güvenlik Yönetim Sistemi, Plaka Tanıma Sistemi ve Mobil Plaka Tanıma Sistemi yaygınlaştırılacaktır. | İçişleri Bakanlığı (S), Savunma Sanayii Başkanlığı | 1. 600 KGYS noktası ve 200 PTS noktasında kurulum, genişleme ve modernizasyon yapılacaktır. 2. J/KGYS Faz-2 kapsamında 1.445 KGYS noktası devreye alınacak ve 50 PTS noktasında kurulum tamamlanacaktır. |
| Tedbir 928.8. Güvenlikle ilgili veri paylaşımı ve ortak bilgi sistemleri altyapısı geliştirilerek güvenlik veri altyapısı büyük veri incelemesine olanak sağlayacak şekilde düzenlenecektir. | İçişleri Bakanlığı (S), Millî Savunma Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. KamuNet Ağı, e-Devlet Kapısı ve e-Otoban sistemleriyle bütünleşmenin sağlanması için Sahil Güvenlik Komutanlığınca yürütülen Sahil NET Kara Projesinin karasal ağ kurulumunda yüzde 90 seviyesine ulaşılacaktır. |
| Tedbir 928.9. Güvenlikle ilgili iletişim altyapısı geliştirilip genişletilecek, iletişimin daha hızlı ve güvenli olması sağlanacaktır. | İçişleri Bakanlığı (S), Savunma Sanayii Başkanlığı | 1. Bir ilde Kriptolu Emniyet Telsiz Muhabere (KETUM) Sistemi kurulacaktır. |
| Tedbir 928.10. Güvenlik hizmetlerinin sunumunda yapay zekâ, robot teknolojisi, büyük veri analizi, iletişim ve uzay teknolojisi gibi teknolojilerden etkin olarak yararlanılacak, bu alanda yerli teknoloji ve üretim geliştirilecektir. | İçişleri Bakanlığı (S) | 1. Jandarma Genel Komutanlığı tarafından yapay zekâ, robot teknolojisi, büyük veri analizi, iletişim ve uzay teknolojisi gibi teknolojilerden istifade edilerek 16 proje tamamlanacaktır. 2. Yeni Nesil 112 Yazılımı kapsamında yapay zekâ uygulamaları vatandaş odaklı hizmetlerde kullanılmak üzere genişletilecektir. |
| Tedbir 928.11. Başta kolluk birimleri olmak üzere tüm kuruluşlar arasında eşgüdüm ve işbirliği artırılacaktır. | İçişleri Bakanlığı (S), Millî Eğitim Bakanlığı, Millî Savunma Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Kolluk kuvvetleri ve diğer kuruluşlar arasında işbirliğinin artırılması amacıyla ağ servis bütünleşmeleri, imzalanan protokoller kapsamında yürütülecektir. |
| Tedbir 928.14. Güvenlik konusunda uluslararası işbirliği ve eşgüdüm geliştirilecektir. | İçişleri Bakanlığı (S), Dışişleri Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı | 1. Ülkeler ve uluslararası kuruluşlarla işbirliği kapsamında toplantı ve benzeri 95 faaliyet gerçekleştirilecektir. |
| Güvenlik kuruluşlarının suçun incelenmesi ve aydınlatılması kapasitesi güçlendirilecektir. (Kalkınma Planı p.929) | ||
| Tedbir 929.1. Suçun ve suçluların soruşturulması, incelenmesi ve aydınlatılmasında bilgi ve iletişim teknolojileri daha etkin kullanılacaktır. | İçişleri Bakanlığı (S) | 1. Jandarma Genel Komutanlığı tarafından 120.000 dijital materyal incelemesi yapılacaktır. |
| Tedbir 929.3. Olay yeri inceleme ekiplerinin sayısı, suç inceleme ve olay yeri inceleme kapasitesi artırılacaktır. | İçişleri Bakanlığı (S) | 1. Olay yeri inceleme ve kimlik tespit branş, kan seyir analizi, atışın yeniden yapılandırması, parmak izi geliştirme laboratuvarı, adli görüntüleme ve kimlik tespit eğitimleri verilecektir. |
| Terör ve terörizmin finansmanıyla mücadeleye çok boyutlu, bütüncül ve önetkin bir yaklaşımla devam edilecektir. (Kalkınma Planı p.930) | ||
| Tedbir 930.1. Terörü kaynağına yok etme ve kesintisiz operasyon anlayışıyla terör örgütlerinin eylem ve finansman faaliyetleri baskı altına alınarak hareket kabiliyetleri kısıtlanacak, maddi ve lojistik destekleri yok edilecektir. | İçişleri Bakanlığı (S) | 1. Terör örgütlerinin eylem ve finansman faaliyetlerine yönelik 2.970 operasyon yapılarak terör örgütlerinin maddi destekleri azaltılacak, lojistik destekleri kesilecek ve aktarım kapasiteleri daraltılacaktır. |
| Tedbir 930.2. Terörle mücadele hizmetlerinde suç önleme stratejileri ile bilimsel mücadele yöntemlerinin uygulamaya dönüşümünü sağlayan eğitimlere devam edilecektir. | İçişleri Bakanlığı (S) | 1. Emniyet Genel Müdürlüğü personeline 302 dönem halinde eğitim verilecektir. |
| Tedbir 930.6. Yabancı teröristlere karşı gerekli önlemler alınacak, yabancı teröristlerle mücadelede ulusal ve uluslararası işbirliği artırılacaktır. | İçişleri Bakanlığı (S) | 1. Otogarlar, havalimanları, kara ve deniz hudut kapıları, tren garları ve uygulama noktalarında yürütülen risk analiz faaliyetlerine devam edilecektir. |
| Tedbir 930.7. Terör örgütlerinin ülkemize deniz yoluyla girmesinin engellenmesine yönelik tedbirler artırılacaktır. | İçişleri Bakanlığı (S), Millî Savunma Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı | 1. KKTC Sahil Gözetleme Radar Sistemi (SGRS) Projesi kapsamında iki sahil gözetleme istasyonu kurulacaktır. |
| Tedbir 930.8. Terör örgütlerinin propagandası, teröre yol açan radikalleşme ve şiddete varan aşırıcılıkla mücadele edilecek, devletin gerçekleştirdiği hizmetler konusunda kamuoyu düzenli olarak bilgilendirilecek, toplumu bilinçlendirmeye yönelik projeler uygulanacaktır. | İçişleri Bakanlığı (S), Millî Eğitim Bakanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Terörle mücadelenin öneminin anlatılması için yürütülecek çalışmalar kapsamında 9.000 etkinlikle 950 bin kişiye ulaşılacaktır. 2. Radikalleşmeyle mücadele seminerleri gerçekleştirilecektir. 3. Terör örgütlerinin propaganda için kullandığı başlıca iletişim kanalları ve medya araçları incelenerek gerekli önlemler alınacaktır. |
| Uyuşturucuyla mücadeleye çok boyutlu, bütüncül ve önetkin bir yaklaşımla devam edilecektir. (Kalkınma Planı p.931) | ||
| Tedbir 931.1. Her türlü uyuşturucu ve uyarıcı maddenin ülke genelinde ve uluslararası boyutta kaçakçılığı, üretimi, dağıtımı, kullanımı ve sokak düzeyinde satışi engellenecek, bunların üretiminde kullanılan ara kimyasalların üretimi ve ticaretinin denetiminde etkinlik artırılacaktır. | İçişleri Bakanlığı (S), Adalet Bakanlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı | 1. Uyuşturucu suçlarıyla mücadele kapsamında 254.678 operasyon gerçekleştirilecektir. |
| Tedbir 931.4. Uyuşturucu ile bağlantılı suçlar değerlendirilerek kolluk kuvvetlerine ve kamuoyuna yönelik eğitim ve bilinçlendirme çalışmaları artırılacaktır. | İçişleri Bakanlığı (S), Adalet Bakanlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, Millî Savunma Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Üniversiteler | 1. Uyuşturucu suçlarıyla mücadele kapsamında 30 bin kolluk görevlisine eğitim verilecektir. 2. Uyuşturucuyla mücadele kapsamında toplumsal farkındalığın sağlanması amacıyla başta çocuk ve gençler olmak üzere toplumun her kesiminden 732 bin kişi bilgilendirilecektir. 3. Uyuşturucu madde suçlarının nedenleri ve risk etmenlerinin belirlenmesi amacıyla madde kullanım suçundan işlem gören kişilere yönelik 25 bin anket yapılacaktır. |
| Tedbir 931.5. Uyuşturucuyla mücadelede ulusal ve uluslararası kurumlarla işbirliği ve eşgüdüm geliştirilecektir. | İçişleri Bakanlığı (S), Sağlık Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Ülkemizde görülen ve görülme riski yüksek olan yeni psikoaktif maddelerin risk değerlendirmelerinin yapılarak 2313 sayılı Kanun kapsamına alınması ve sistematik olarak takip edilmesi için kurulan Erken Uyarı Sistemi Ulusal Çalışma Grubu koordinesinde sorumlu kurum ve kuruluşlarla iki toplantı gerçekleştirilecektir. |
| Organize suçlar ve kaçakçılıkla mücadeleye çok boyutlu, bütüncül ve önetkin bir yaklaşımla devam edilecektir. (Kalkınma Planı p.932) | ||
| Tedbir 932.1. Organize suç türleri ve terör örgütleri arasındaki bağlantılar belirlenecek, suçun oluşmadan önlenmesine yönelik çalışmalar geliştirilecektir. | İçişleri Bakanlığı (S), Adalet Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı | 1. Organize suç örgütleriyle mücadele kapsamında yapılan operasyon sayısı geçen yıla oranla yüzde 1 artırılacaktır. 2. Terör örgütlerinin organize suçlardan kaynaklanan gelirlerinin tespiti ve engellenmesine yönelik başta MASAK olmak üzere ilgili birimlerle koordineli çalışmalar yürütülecektir. |
| Tedbir 932.3. Göçmen kaçakçılığı, insan/organ/doku ticareti, silah/mühimmat kaçakçılığı yapan organize suç örgütleriyle mücadeleye kararlılıkla devam edilecektir. | İçişleri Bakanlığı (S), Adalet Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı | 1. Göçmen kaçakçılığı, insan/organ/doku ticareti, silah/mühimmat kaçakçılığı yapan organize suç örgütleriyle mücadele edilecek, yapılan operasyonların sayısı geçen yıla oranla yüzde 5 artırılacaktır. 2. Göçmen kaçakçılığı, insan/organ/doku ticareti suçlarıyla mücadele edilmesi amacıyla en az 3.250 operasyon gerçekleştirilecektir. 3. Göçmen kaçakçılığı, insan/organ/doku ticareti, silah/mühimmat kaçakçılığı yapan organize suç örgütleriyle mücadele kapsamında 250 personele eğitim verilecektir. 4. Silah ve mühimmat kaçakçılığının önlenmesi amacıyla gerekli risk analizleri yapılarak operasyonel çalışmalara ağırlık verilecektir. 5. Göçmen kaçakçılığı suçunu örgütü olarak işleyen şüphelilere yönelik en az 80 operasyon gerçekleştirilecektir. |
| Tedbir 932.4. Ulusal ve uluslararası kuruluşlarla işbirliği ve eşgüdüm geliştirilecektir. | İçişleri Bakanlığı (S), Millî Savunma Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Dost ve müttefik ülkelerin Sahil Güvenlik Teşkilatları ile çok taraflı forumlar (HACGAM, CGGS, BSCF, MCGFF vb.) aracılığıyla iki faaliyet icra edilecektir. |
| Asayiş suçlarıyla mücadelede etkinlik artırılarak ülke genelinde huzur ve güvenlik ortamına katkı sağlanacaktır. (Kalkınma Planı p.933) | ||
| Tedbir 933.1. Güvenlik kuruluşlarının kurumsal ve teknolojik altyapısı güçlendirilecektir. | İçişleri Bakanlığı (S), Savunma Sanayii Başkanlığı | 1. Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde kullanılmak üzere bir operatif İHA sistemi (AKSUNGUR), dört adet Dikey İniş Kalkış Yapabilen Küçük İHA (VTOL) Sistemi ve 150 adet Döner Kanat Mikro İHA tedarik edilecektir. |
| Tedbir 933.2. Asayiş suçlarına ilişkin başvuruların e-devlet üzerinden izlenmesi sağlanacaktır. | İçişleri Bakanlığı (S), Adalet Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, STK'lar | 1. e-Devlet üzerinden yapılan ihbar başvurularının takibine yönelik altyapı entegrasyon çalışmaları yürütülecektir. |
| Tedbir 933.3. Dolandırıcılık suçlarıyla etkin mücadele, toplumsal bilincin ve farkındalığın artırılması amacıyla vatandaşların bilgilendirilmesine yönelik faaliyetler yürütülecektir. | İçişleri Bakanlığı (S), Adalet Bakanlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, TRT | 1. Dolandırıcılık suçlarıyla mücadele kapsamında toplumsal bilincin ve farkındalığın artırılması için 900.000 vatandaşla ulaşılacaktır. 2. Dolandırıcılık suçunu konu alan, uyarıci nitelikte 192 milyon kısa mesaj gönderilecektir. |
| Siber suçlarla etkin bir şekilde mücadele edilecektir. (Kalkınma Planı p.934) | ||
| Tedbir 934.2. Örgün ve yaygın eğitimde siber suçlara yönelik bilinçlendirme çalışmaları yapılacak, bu çalışmalarda iletişim araçları etkin kullanılacaktır. | İçişleri Bakanlığı (S), Gençlik ve Spor Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Siber Güvenlik Başkanlığı, TRT, YÖK, Üniversiteler | 1. Siber suçlara yönelik bilinçlendirme faaliyetleri kapsamında 58 çeşit materyal (afiş, broşür sunum, bilgi notu vb.) hazırlanacaktır. |
| Koruyucu ve önleyici güvenlik hizmetlerinin etkinliği artırılacaktır. (Kalkınma Planı p.935) | ||
| Tedbir 935.1. Vatandaşla kolluk güçleri arasındaki güven esasına dayanan ilişkinin geliştirilmesi amacıyla toplum destekli kolluk yaklaşımı güçlendirilecektir. | İçişleri Bakanlığı (S), Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı | 1. Toplum destekli polislik faaliyetleri kapsamında genel güvenlik konularında toplumu bilgilendirmeye yönelik gerçekleştirilecek huzur toplantılarıyla 370 bin kişiye ulaşıllacaktır. 2. Toplum Destekli Polislik Faaliyetleri kapsamında 13 bin kişiye mağdur destek ziyareti gerçekleştirilecektir. 3. İçişleri Bakanlığı ile Millî Eğitim Bakanlığı arasında imzalanan Geleceğin Denizcilerini Bilgilendirme İş Birliği Protokolü çerçevesinde ilk ve ortaöğretim kuruluşlarında en az 500 bilgilendirme çalışması yapılacaktır. |
| Tedbir 935.2. Suçla mücadelede önleyici güvenlik tedbirleri artırılacaktır. | İçişleri Bakanlığı (S) | 1. Genel asayişin ve kamu düzeninin devamının sağlanmasına yönelik 12 Türkiye Güven Huzur Uygulaması yapılacaktır. |
| Tedbir 935.3. Suça yönelik bildirim ve ihbar sistemi geliştirilecek, suçun önlenmesine yönelik halk katılımı artırılacaktır. | İçişleri Bakanlığı (S), Gençlik ve Spor Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, Üniversiteler | 1. Suçun önlenmesine yönelik halk katılımının artırılması ve doğru suç ihbarında bulunma farkındalığının oluşturulması amacıyla 112 Acil Çağrı Merkezlerince kolluk birimlerinin faaliyetleriyle ilgili tanıtım çalışmaları yapılacaktır. 2. Sahil Güvenlik Komutanlığı internet ihbarlarının ihbar.ng112.gov.tr üzerinden alınması sağlanacaktır. 3. Toplum Destekli Polislik Faaliyetleri kapsamında suç ve suçluyla mücadelede vatandaşın güvenlik hizmetlerine aktif katılımını ve suç bildiriminin teşvik edilmesi amacıyla 112 Acil Çağrı hattının kullanımı hakkında bilgilendirme ve bilinçlendirme çalışmaları yapılarak 3.250.000 kişiye ulaşılacaktır. |
| Tedbir 935.5. Genel kolluk ile özel güvenlik arasındaki ilişki ve işbirliği güçlendirilecek, özel güvenlik hizmetlerinin geliştirilmesi sağlanacaktır. | İçişleri Bakanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Genel Kolluk Özel Güvenlik İşbirliği ve Entegrasyonu (KAAN) Uygulaması kapsamındaki özel güvenlik personeli sayısı artırılacaktır. 2. KAAN Uygulaması kapsamındaki genel kolluk personeli sayısı artırılacaktır. |
| Tedbir 935.6. Özel güvenlik kuruluşlarının eğitim programları geliştirilecek, bu birimlerin denetiminde etkinlik artırılacaktır. | İçişleri Bakanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Özel sektör kuruluşlarında çalışan 4.000 özel güvenlik görevlisi ve yöneticisine eğitim verilecektir. 2. Özel güvenlik hizmetlerinin denetimi kapsamında 5.000 noktada patlayıcı madde ve silahların sivil kullanımıyla ilgili denetim gerçekleştirilecektir. 3. Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan 550 özel güvenlik görevlisine eğitim verilecektir. |
Türkiye'de sivil toplum dernek, vakıf, sendika, sosyal kooperatif, platform ve girişimler gibi farklı örgütlenme biçimleri aracılığıyla toplumsal ihtiyaçların ifade edilmesine, kamu politikalarının geliştirilmesine ve sosyal dayanışmanın güçlendirilmesine katkı sunmaktadır. Son yıllarda sivil toplumun niceliksel gelişiminin yanında kurumsal kapasitesinin artırılması, karar alma mekanizmalarına katılımının güçlendirilmesi ve kamu kurumlarıyla işbirliği imkânlarının geliştirilmesine yönelik çalışmalar önem kazanmıştır. Bu doğrultuda sivil toplumun daha etkin, kapsayıcı ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulmasına yönelik çalışmalar sürdürülmektedir.
2026 itibarıyla Türkiye'de 103 binin üzerinde faal dernek ve 6,4 binin üzerinde yeni vakıf bulunmaktadır. Derneklerin önemli bir bölümü mesleki ve sosyal dayanışma alanında
faaliyet göstermektedir. Yeni vakıflar ise ağırlıklı olarak eğitim ve sosyal yardım alanında faaliyet göstermektedir. Sivil toplum kuruluşlarının sayısal gelişiminin yanı sıra kurumsal ve mali kapasitelerinin güçlendirilmesi ve faaliyetlerinin etkinliğinin artırılması önemini korumaktadır.
Sivil toplumun karar alma, politika yapımı, izleme ve denetleme süreçlerine katılımının güçlendirilmesi amacıyla kamu kurumlarının ilgili mevzuatı incelenmiş ve mevcut katılım mekanizmalarının geliştirilmesine yönelik ihtiyaçlar belirlenmeye başlanmıştır. Mevzuat taraması sonucunda ortaya çıkan bulgular doğrultusunda katılım süreçlerinin etkinliğinin ve verimliliğinin artırılmasına yönelik ihtiyaç analizlerinin yapılması planlanmaktadır. Bununla birlikte, STK'ların merkezi ve yerel düzeyde istişare ve katılım mekanizmalarına ilişkin bilgi ve farkındalıklarının artırılmasına yönelik çalışmalar yürütülmektedir.
STK'ların politika geliştirme ve proje uygulama kapasitelerinin güçlendirilmesi amacıyla stratejik planlama, proje hazırlama ve fon kaynaklarına erişim konularındaki eğitimlerin yanı sıra yeni teknolojilerin kullanımına yönelik faaliyetlere ağırlık verilmektedir. Bu kapsamda Yapay Zekâ Destekli Proje Yazma Eğitimi gerçekleştirilmiştir.
Sivil toplum alanında dijital dönüşümün desteklenmesi amacıyla STK'ların ve kamu hizmetlerinin ihtiyaçları doğrultusunda bilgi sistemlerinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar devam etmektedir. Dernekler Bilgi Sistemi (DERBİS) ve kurumsal internet sitesinde istatistik, sorgulama ve bilgilendirme hizmetlerinin geliştirilmesine yönelik düzenlemeler yapılmakta olup STK'lara sunulan hizmetlerin daha hızlı, erişilebilir ve kullanıcı odaklı hale getirilmesine yönelik çalışmalar sürdürülmektedir.
STK'lara yönelik kamu politikalarının ve hizmetlerinin daha eş güdümlü yürütülmesi amacıyla kamu kurumları arasındaki koordinasyon ve bilgi paylaşımının geliştirilmesine yönelik çalışmalar devam etmektedir. Aynı zamanda kamu tarafından STK'lara sağlanan mali desteklerin daha şeffaf, hesap verilebilir ve nesnel kriterlere dayalı olarak yürütülmesi, desteklerin ulusal önceliklerle uyumunun güçlendirilmesi ve uygulamalarda kurumlar arası tecrübe paylaşımının artırılması yönünde çalışmalar yürütülmektedir.
Sivil toplumun kendi içerisindeki işbirliği ve dayanışma kapasitesinin geliştirilmesine de önem verilmektedir. Kurumsal kapasitesi daha güçlü STK'ların küçük ölçekli STK'lara bilgi ve deneyim aktarımını teşvik edecek uygulamalar ile farklı illerde gerçekleştirilen çalıştaylar aracılığıyla STK'lar arasında deneyim paylaşımının artırılması ve kurumsal gelişimin desteklenmesi amaçlanmaktadır.
Önümüzdeki dönemde sivil toplumun karşı karşıya olduğu ekonomik ve sosyal sorunların yanı sıra dijitalleşme, çevresel değişim ve temel haklar alanındaki gelişmelerin çok boyutlu etkiler oluşturması beklenmektedir. Bu çerçevede, STK'ların kamu politikalarının oluşturulması ve uygulanmasının yanı sıra izleme ve değerlendirme süreçlerine daha etkin katılımının sağlanması, sivil katılım mekanizmalarının geliştirilmesi ve gönüllülüğün yaygınlaştırılması önem taşımaktadır. STK'ların kurumsal ve mali kapasitelerinin güçlendirilmesi, kamu-STK işbirliğinin geliştirilmesi ve sivil topluma hizmet sunan kamu kurumlarının kapasitesinin artırılmasına yönelik çalışmalar devam etmektedir.
Demokratik, katılımcı, kapsayıcı, hesap verebilir ve işbirliği, uyum yeteneği ve aktif vatandaşlık bilinci yüksek bir sivil toplumun yapısının oluşturulmasını teminen sivil toplum kuruluşları (STK)'nın kamu politikalarının planlama, yapım, izleme ve denetleme aşamalarında etkin bir rol oynaması temel amaçtır.
| Politika/Tedbir | Sorumlu / İşbirliği Yapılacak Kuruluşlar | Yürütülecek Faaliyetler ve Projeler |
|---|---|---|
| Sivil toplumun güçlendirilmesine yönelik mevzuat güncellecektir. (Kalkınma Planı p.937) | ||
| Tedbir 937.5. Dijitalleşmenin sunduğu fırsatlarla sivil toplum alanında ortaya çıkan yeni yapılanmalara yönelik düzenlemeler yapılacaktır. | İçişleri Bakanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları, STK'lar | 1. Proje Destek Sisteminin (PRODES) yeniden yazılması için gereksinim analiz çalışması yapılacaktır. |
| STK'ların kurumsal ve mali kapasiteleri güçlendirilecektir. (Kalkınma Planı p.938) | ||
| Tedbir 938.1. STK'lara yönelik stratejik plan hazırlama, proje hazırlama ve fon bulma gibi alanlar başta olmak üzere kapasite geliştirme eğitimleri yaygınlaştırılacaktır. | İçişleri Bakanlığı (S), AB Başkanlığı, STK'lar | 1. İhtiyaç duyulan alanlarda STK'lara yönelik kapasite geliştirme ve rehberlik eğitimleri gerçekleştirilecektir. |
| Tedbir 938.2. STK'ların yıllık bütçe, faaliyet raporu ve genel kurul bilgilerinin internet sayfalarında düzenli ve şeffaf biçimde yayımlanması sağlanacaktır. | İçişleri Bakanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları, STK'lar | 1. STK'ların yıllık bütçe, faaliyet raporu ve genel kurul bilgilerinin internet sayfalarında düzenli ve şeffaf biçimde yayımlanmasına yönelik gerekli mevzuat analiz çalışmaları yapılacaktır. |
| Tedbir 938.4. STK'ların uluslararası teşkilatlanmalarını ve işbirliklerini artırıcı program ve destekler geliştirilecektir. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), Dışişleri Bakanlığı, YTB | 1. Yurt dışında yerleşik Türk STK'ların kapasitelerini artırmaya yönelik programlar düzenlenecektir. |
| Tedbir 938.6. STK'ların kurumsal ve mali sürdürülebilirliklerine katkı sağlayacak idari ve mali alanlarda düzenlemeler gerçekleştirilecektir. | İçişleri Bakanlığı (S), Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, STK'lar | 1. İhtiyaç analizi ve mevzuat hazırlık çalışması yapılacaktır. |
| Tedbir 938.8. Kurumsal açıdan gelişmiş STK'ların daha küçük ölçekteki STK'lara yönelik yönderlik faaliyetlerinin teşvik edilmesine yönelik çalışmalar yapılacaktır. | İçişleri Bakanlığı (S), Dışişleri Bakanlığı, STK'lar | 1. Kurumsal açıdan gelişmiş STK'ları daha küçük STK'larla bir araya getirebilecek çalışmalar yapılacaktır. |
| Kamu kurumlarının sivil toplum alanında topladığı verilerin uluslararası standartlarla uyumu sağlanacak, şeffaflığı artırılacaktır. (Kalkınma Planı p.939) | ||
|---|---|---|
| Tedbir 939.1. STK'lara ilgili kamu kurumlarının topladığı verilerin STK'ların kapasitelerini de ortaya koyacak şekilde çeşitliliği artırılacak ve Resmi İstatistik Programına dâhil edilerek karşılaştırılabilir ve kamuoyunun erişimine açık bir veri tabanında toplanması çalışmaları tamamlanacaktır. | İçişleri Bakanlığı (S), Hazine ve Maliye Bakanlığı | 1. STK Bilgi Sisteminde yönelik geliştirme çalışmaları tamamlanacaktır. |
| Sivil topluma hizmet sunan kurumların kurumsal kapasiteleri güçlendirilecektir. (Kalkınma Planı p.940) | ||
| Tedbir 940.1. STK'lara yönelik kamu politika, program, faaliyet ve hizmetlerin bütüncül şekilde yürütülmesini sağlamak üzere kurumsal kapasite güçlendirilecektir. | İçişleri Bakanlığı (S), Strateji ve Bütçe Başkanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları, STK'lar | 1. STK'lara yönelik kamu politika, program, faaliyet ve hizmetlerin bütüncül şekilde yürütülmesini sağlamak üzere ilgili kamu kurumlarının kurumsal kapasitelerinin güçlendirilmesi amacıyla Danışma Kurulu Toplantısı yapılacaktır. |
Stratejik yönetim ve planlama konularında merkezi uyumlaştırma fonksiyonu, 13 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin verdiği yetkiyle Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından yürütülmektedir.
Stratejik plan hazırlamakla yükümlü merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri, sosyal güvenlik kurumları, KİT'ler, il özel idareleri ile nüfusu 50 bin ve üzerinde olan belediyelerde stratejik plan hazırlanmaktadır. Program bütçeye uygun bir şekilde hazırlanan performans programları aracılığıyla stratejik planlar uygulamaya geçirilmekte ve gerçekleşme sonuçları faaliyet raporlarıyla izlenmektedir.
Ekim ayı itibarıyla 2026 yılında dokuzu merkezi kamu idaresi ve 30'u devlet üniversitesince hazırlanmış toplam 39 stratejik plan, üst politika belgelerine ve stratejik planlamayla ilgili mevzuatta yer alan usul ve esaslara uygunluk açısından incelenmiş ve ilgili idarelere değerlendirme raporları aracılığıyla geri bildirimde bulunulmuştur. Ayrıca, talep eden kamu idarelerine yönelik stratejik plan hazırlık çalışmaları sürecinde bilgilendirme ve rehberlik faaliyetleri yürütülmüştür.
Stratejik yönetim konusunda yol göstermek ve bilgi paylaşımını sağlamak amacıyla kamu idarelerince hazırlanan belgeler kamuda stratejik yönetim internet sitesinde (www.sp.gov.tr) arşivlenerek kamuoyuyla paylaşılmaktadır. Bununla birlikte söz konusu sitenin ihtiyaçlar çerçevesinde yenilenmesine yönelik çalışmalar gerçekleştirilmiştir.
İç kontrol sistemlerinin izlenmesi ve değerlendirilmesine yönelik çalışmalar kapsamında kamu idarelerinin Kamu İç Kontrol Standartlarına uyum eylem planları incelenmekte ve raporlanmaktadır. Kamu idarelerinde iç kontrol sistemlerinin ve iç denetim
uygulamalarının etkinliğini artırmak amacıyla mali hizmetler personeline yönelik eğitim ve rehberlik faaliyetleri yürütülmüştür.
Kamu hizmetlerinde katılımcılık, şeffaflık ve vatandaş memnuniyetini artırmak amacıyla CİMER sistemi, vatandaşların görüş ve ihtiyaçları çerçevesinde geliştirilmekte ve farklı içeriklerle zenginleştirilmektedir.
Kamuda stratejik yönetimin uygulama etkinliğinin artırılması ve hesap verebilirlik anlayışının, planlamadan izleme ve değerlendirmeye kadar yönetim döngüsünün tüm aşamalarında hayata geçirilmesi temel amaçtır. Bu amaç doğrultusunda kamu hizmetlerinin hız ve kalitesinin artırılması ile katılımcılık, şeffaflık ve vatandaş memnuniyetinin sağlanması hedeflenmektedir.
| Politika/Tedbir | Sorumlu/İşbirliği Yapılacak Kuruluşlar | Yürütülecek Faaliyetler ve Projeler |
|---|---|---|
| Kamu idarelerinde iç kontrol sistemleri ve iç denetim uygulamalarının etkinliği güçlendirilecektir. (Kalkınma Planı p.943) | ||
| Tedbir 943.1. Kamu idarelerinde iç kontrol sistemlerinin ve iç denetim uygulamalarının etkinliğini artırmaya yönelik eğitim ve rehberlik faaliyetleri yoluyla kurumsal kapasite geliştirilecektir. | Hazine ve Maliye Bakanlığı (S), Sayıştay, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Kamu idarelerinin mali hizmetler birimlerinin etkinliğini artırmaya yönelik eğitim ve rehberlik faaliyetleri düzenlenecektir. |
| Tedbir 943.2. İç kontrol uygulamalarının güçlendirilmesine yönelik kamu idarelerinin iç kontrol sistemlerinin izlenmesi ve değerlendirilmesi çalışmaları yaygınlaştırılacaktır. | Hazine ve Maliye Bakanlığı (S), Sayıştay, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Kamu idareleri tarafından Hazine ve Maliye Bakanlığına iletilen iç kontrole ilişkin dokümanlar da dikkate alınarak kamuda iç kontrol sisteminin izlenmesi, değerlendirilmesi ve raporlanmasına yönelik faaliyetler yürütülecektir. |
| Tedbir 943.3. Kamu idarelerindeki iç denetçi sayısı artırılacaktır. | Hazine ve Maliye Bakanlığı (S), Sayıştay, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Kamu idarelerinde iç denetçi istihdam kapasitesinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar yürütülecektir. |
| Açık yönetim politikalarına yönelik çerçeve oluşturulacaktır. (Kalkınma Planı p.946) | ||
| Tedbir 946.2. Açık Yönetim Ortaklığının temel ilkeleri kapsamında ulusal eylem planı hazırlanmasına yönelik çalışma yürütülecektir. | Strateji ve Bütçe Başkanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Açık yönetim alanındaki uluslararası uygulamalar saydamlık, hesap verebilirlik, katılımcılık ve benzeri temaları çerçevesinde Türkiye açısından değerlendirilerek raporlar hazırlanacaktır. 2. Kamu kurum ve kuruluşlarınca yürütülen saydamlık, katılımcılık, hesap verebilirlik ve benzeri uygulamaların envanteri çıkarılarak mevcut durum ve öncelikli alanları içeren raporlar hazırlanacaktır. |
Tedbir 947.1. Kamu hizmetlerinin etkin tanıtımı yapılarak kamu hizmetlerine ilişkin farkındalık düzeyi artırılacaktır.
İletişim Başkanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları, Üniversiteler, İlgili STK'lar
Devlet Enformasyon Sistemi (DES)'ne eklenen haber ve yayın sayısındaki artış devam ettirilerek faaliyetlerin sürekliliği sağlanacaktır.
Yerel ve ulusal medyaya yönelik sergi, çalışmaya, panel, buluşma ve etkinlikler düzenlenecektir.
İletişim fakültesi öğrencileri ve yerel medya mensuplarına yönelik çeşitli mesleki yayınlar hazırlanacak ve eğitimler gerçekleştirilecektir.
Kamu çalışanlarına yönelik sosyal medya yönetimi eğitimleri verilecektir.
Terörle mücadele, afet, kriz, insani yardım, kamu politikaları, ülkemizin tarihi ve kültürü konularının yanı sıra medya ve iletişim alanında süreli ve akademik yayınlar, rehberler ile görsel ve işitsel yayınlar hazırlanacaktır.
Kamu hizmetlerinin görünürlüğü ile vatandaşların kamu hizmetleri ve politikalar konusunda farkındalıklarını ölçmek, toplumun çeşitli konulardaki düşünce ve ihtiyaçlarını değerlendirmek üzere kamuoyu araştırmaları gerçekleştirilecektir.
Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER) sistemine gelen başvurular dikkate alınarak vatandaşların farkındalığını artırmayı hedefleyen halkla ilişkiler yayınları hazırlanacaktır.
Dezenformasyon Bildirim Servisi (DBS)'nin etkinliğinin artırılmasına yönelik geliştirme ve yaygınlaştırma çalışmaları yürütülecektir.
Kamu kurum ve kuruluşlarının personeline yönelik dezenformasyonla mücadele eğitimleri düzenlenecek ve eğitim faaliyetleri yaygınlaştırılacaktır.
Dezenformasyonla mücadele konusunda toplumsal farkındalığın artırılmasına yönelik kamu spotu vb. kampanyalar yürütülecektir.
| Tedbir 947.2. Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER) sisteminin altyapısı geliştirilerek hizmet kalitesi yükseltilecektir. | İletişim Başkanlığı (S) | 1. CİMER sisteminin yapay zekâ ile entegrasyonu gerçekleştirilecektir. 2. CİMER sisteminin teknik kapasitenin geliştirilmesine yönelik cimer.gov.tr ve kapi.cimer.gov.tr internet adresleri güncellenecektir. 3. Çocukların erken yaşta dilekçe ve bilgi edinme hakkı konusunda farkındalık kazanmasını sağlamak üzere çocuk.cimer.gov.tr internet adresinin oluşturulmasına yönelik çalışmalar gerçekleştirilecektir. |
Kamu yönetiminde kanıta dayalı politika oluşturma süreci güçlendirilerek ve mevzuat düzenlemelerinin ilgili paydaşlar üzerindeki olası iktisadi ve sosyal etkileri ortaya konularak kaynakların etkin kullanımının sağlanması temel amaçtır.
| Politika/Tedbir | Sorumlu/İşbirliği Yapılacak Kuruluşlar | Yürütülecek Faaliyetler ve Projeler |
|---|---|---|
| Ülkemizde kanıta dayalı politika oluşturma süreci güçlendirilecek, düzenleyici etki analizinin farkındalığı artırılacak ve politika oluşturma ile bütçeleme arasındaki bağ kuvvetlendirilecektir. (Kalkınma Planı p.949) | ||
| Tedbir 949.1. Kamu idarelerindeki düzenleyici etki analizi yapmaya yönelik idari yapı güçlendirilecek ve kurumsal kapasite artırılacaktır. | Strateji ve Bütçe Başkanlığı (S), Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği, Adalet Bakanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Düzenleyici etki analizi raporlarını hazırlayan kamu idarelerinin ihtiyaçları doğrultusunda çalışma toplantıları yapılacaktır. 2. Düzenleyici etki analizi konusunda uluslararası kuruluşlar tarafından düzenlenen ülke değerlendirmelerine yönelik süreçler iyileştirilecektir. |
| Tedbir 949.2. Düzenleyici etki analizine ilişkin mevzuat, rehber ve yönlendirici dokümanlar uygulama tecrübeleri de dikkate alınarak bütüncül bir anlayışla gözden geçirilecek ve güncellenecektir. | Strateji ve Bütçe Başkanlığı (S) | 1. Tespit edilen ihtiyaçlar çerçevesinde rehber ve yönlendirici belgeler gözden geçirilerek güncellenecektir. 2. Düzenleyici etki analizine ilişkin bilgilendirici belgeler hazırlanacaktır. |
| Tedbir 949.3. Düzenleyici etki analizi konusunda uygulama tecrübesi ile iyileştirilebilecek hususlardan faydalanılmasını teminen yıllık değerlendirme raporları hazırlanacaktır. | Strateji ve Bütçe Başkanlığı (S) | 1. Düzenleyici etki analizi yıllık değerlendirme raporu hazırlanacak ve kamu kurumlarıyla paylaşılacaktır. |
| Tedbir 949.4. Düzenleyici etki analizi konusunda farkındalığı artırmaya yönelik çalışmalar yürütülecektir. | Strateji ve Bütçe Başkanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları, İlgili STK'lar, Üniversiteler | 1. Ulusal ve uluslararası düzeyde düzenleyici etki analizi faaliyetlerine katılım sağlanacaktır. 2. Kamu idarelerine yönelik düzenleyici etki analizi anketi yapılacaktır. 3. İrtibat noktalarına yönelik farkındalık artırıcı faaliyetler sürdürülecektir. |
| Tedbir 949.5. Düzenleyici etki analizine ilişkin idari ve beşeri kapasiteyi geliştirmeye yönelik eğitim programları uygulanacaktır. | Strateji ve Bütçe Başkanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları, Üniversiteler | 1. Kamu idarelerinin düzenleyici etki analizine ilişkin eğitim talepleri karşılanacaktır. 2. Düzenleyici etki analizine yönelik eğitim içerikleri hazırlanacaktır. |
| Tedbir 949.6. Düzenleyici etki analizi kapsamında paydaş tespitinin etkin yapılması ve ilgili tarafların politika yapma süreçlerine katkılarının alınması sağlanacaktır. | Strateji ve Bütçe Başkanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Paydaş analizi şablonunun kullanımı yaygınlaştırılacaktır. |
| Performans Göstergeleri | Birim | 2025 | 2026 (1) | 2027 (2) |
| Düzenleyici Etki Analizine İlişkin Yönlendirici Yeni Belge Sayısı | Adet | 4 | 6 | 4 |
| Kamu İdareleri ile Düzenleyici Etki Analizi Hakkında Yapılan Çalışma Toplantılarının Sayısı | Adet | 50 | 35 | 25 |
(1) Gerçekleşme Tahmini
(2) Program
Türkiye'de Eylül 2026 itibarıyla 51 il özel idaresi, 1.402 belediye bulunmaktadır. 2025 yıl sonu itibarıyla 18.215 köy ile il özel idareleri, belediyeler ve köylerin üyesi olduğu 713 mahalli idare birliği bulunmaktadır. TÜİK tarafından yayımlanan 2025 yılı ADNKS sonuçlarına göre belediye sınırları içerisinde 81.859.145 kişi yaşamakta olup bu nüfusun toplam nüfusa oranı yüzde 95,08'dir.
Yerel yönetimlerde norm kadro yönetmelikleriyle personel istihdamına ilişkin standartlar belirlenmiş olup bu idarelerde çalışan personel sayısı 2011 yılında 258.540 iken 2025 yılı itibarıyla 180.264'e düşmüştür. 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle yerel yönetimlerde alt yükleniciler tarafından personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı sözleşmeleri çerçevesinde çalıştırılan işçiler mahalli idare şirketlerine geçirilmiştir. Bu kapsamda 2025 yılı itibarıyla belediye ve bağlı idarelerin şirketlerinde 660.438 kişi istihdam edilmektedir. İl özel idarelerinde çalışan 12.039 ve belediye birliklerinde çalışan 660 kişi dâhil edildiğinde bu sayı 673.137 olmaktadır.
Merkezi idare ile yerel yönetimler arasında görev, yetki, kaynak paylaşımı ve hizmet ilişkilerinin esaslarına yönelik yasal düzenlemeler çerçevesinde ülke düzeyinde belirli hizmet seviyesine ulaşmak için merkezi idarece gerekli standartların belirlenmesi ve bunlara uyumun sağlanmasına ilişkin ihtiyaç duyulan çalışmalara devam edilmektedir.
Yerel yönetimlerin idari, mali ve teknik kapasitelerinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar sürdürülmektedir. Bu çerçevede kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılması ile mali saydamlığı ve hesap verilebilirliği artırmak amacıyla yerel yönetimlerin performans esaslı program bütçeleme sistemine geçişi kapsamında sistemin etkin şekilde uygulanmasına yönelik çalışmalar devam etmektedir.
İklim değişikliğiyle mücadele ve uyum ile afetlere müdahale konusunda yerel yönetimlerin hizmet kapasitelerinin güçlendirilmesine ilişkin çalışmalar sürdürülmektedir.
Yerel yönetimlerin dijital dönüşüm ve akıllı şehir uygulamalarındaki kapasitelerinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar sürdürülmektedir. Bu kapsamda 19 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 2026/11 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile 2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı doğrultusunda, akıllı şehir dönüşümü, veri odaklı yönetişim, yapay zekâ destekli karar alma mekanizmaları, akıllı şehir hizmetlerinin entegrasyonu ve dijital şehir yönetiminin geliştirilmesi hedeflenmektedir. Ayrıca şehirlerin ihtiyaçlarına yönelik teknolojik çözümlerin etkin, güvenli ve sürdürülebilir biçimde uygulanmasına yönelik çalışmaların güçlendirilmesi öngörülmektedir.
Belediye organlarınca alınan kararların uygulanması ve kaynakların yerindelik ilkesi çerçevesinde kullanılmasını sağlamak üzere hizmetlerin önceliklendirilmesi ve vatandaşların katılım sürecinin güçlendirilmesine yönelik çalışmalar sürdürülmektedir.
Yerel yönetimlerin şirket faaliyetlerinde ve kamu özel işbirliğiyle yapılacak çalışmalarda kamu yararı ve mahalli müşterek ihtiyaçların gözetilmesi önem arz etmektedir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununda, köy veya belde belediyesi iken mahalleye dönüşen ve büyükşehir belediyesi sınırları içinde bulunup sosyoekonomik durumu, şehir merkezine uzaklığı, belediye hizmetlerine erişebilirliği, mevcut yapılaşma durumu ve benzeri hususlar dikkate alınarak ilgili ilçe belediye meclisinin kararı ve teklifi üzerine büyükşehir belediye meclisinin en geç 90 gün içinde alacağı kararla kırsal yerleşim özelliği taşıdığı tespit edilen mahallelerin kırsal mahalle kabul edileceği hükmü bulunmaktadır. Bu kapsamda, köyden mahalleye dönüşen alanlarda hizmete erişimin kolaylaştırılması ve belirtilen alanların sürdürülebilirliğinin sağlanması amacıyla çalışmalar yürütülmektedir.
2 Ağustos 2024 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7527 sayılı Kanunla 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanununda düzenlemeler yapılmıştır. Bu kapsamda büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu 25 bini aşan belediyeler 31 Aralık 2028 tarihine kadar hayvan bakımevleri kurmakla ve mevcut bakımevlerinin koşullarını iyileştirmekle yükümlü tutulmuştur. Ayrıca belediyelere bakımevleri kurmak, rehabilitasyon işlemlerini gerçekleştirmek ve sahipsiz hayvanlara sahiplendirilinceye kadar bakmak için bütçelerinden belirli bir pay ayırma zorunluluğu getirilmiştir. Sahipsiz hayvanların rehabilitasyonu hususu önemini korumakta olup bu kapsamda faaliyet gösteren yerel yönetimler Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü tarafından desteklenmeye devam edilmektedir.
Yerel yönetimlerin vatandaş memnuniyetini gözeten, etkin, hızlı ve kaliteli hizmet sunabilen, afetlere hazırlıklı, iklim değişikliğine dirençli, çevrenin korunmasını önceleyen, teknolojik gelişmelere uyum sağlayan, katılımcı, şeffaf, hesap verebilir ve mali sürdürülebilirliği sağlayan bir yapıya kavuşturulması temel amaçtır.
| Politika/Tedbir | Sorumlu/İşbirliği Yapılacak Kuruluşlar | Yürütülecek Faaliyetler ve Projeler |
|---|---|---|
| Yerel yönetim hizmetlerinin standartları belirlenecek ve bu standartlara uyumun denetimini sağlayacak mekanizma geliştirilecektir. (Kalkınma Planı p.951) | ||
| Tedbir 951.1. Yerel yönetimlerin hizmetlerinin idari, mali ve teknik asgari standartları tespit edilecektir. | Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (S), Yerel Yönetimler | 1. Yerel yönetimlerin hizmetlerini vatandaşlara standart bir şekilde sunabilmelerine yönelik çalışmalara devam edilecektir. |
| Tedbir 951.2. Standartların uygulanması ve denetlenmesine yönelik mevzuat düzenlemesi yapılacaktır. | Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (S), Yerel Yönetimler | 1. Yerel yönetimlerin hizmetlerine yönelik belirlenen standartların uygulanması ve denetlenmesine yönelik mevzuat çalışması tamamlanacaktır. |
| Yerel yönetimlerde insan kaynağının uzmanlaşma düzeyi ve kapasitesi artırılacaktır. (Kalkınma Planı p.952) | ||
| Tedbir 952.1. Yerel yönetimlerde çalışan personelin niteliğini artırmaya yönelik eğitimler verilecektir. | Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (S), Yerel Yönetimler, Türkiye Belediyeler Birliği | 1. Başta büyükşehir belediyeleri olmak üzere yerel yönetim personeline eğitimler verilecektir. |
| Tedbir 952.2. Yerel yönetimlerdeki iyi uygulama örneklerinin yer aldığı bir platform oluşturulacaktır. | Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (S), Yerel Yönetimler, Türkiye Belediyeler Birliği | 1. Yerel yönetimlerin yürütmüş olduğu iyi uygulamaların örnek olması amacıyla bir platform oluşturulacaktır. |
| Belediyelerin karar alma süreçlerinde vatandaşların ve muhtarların katılım rolü güçlendirilecektir. (Kalkınma Planı p.953) | ||
| Tedbir 953.1. Kent konseylerinin etkinleştirilmesi sağlanacaktır. | Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (S), Yerel Yönetimler | 1. Kent konseylerini daha aktif hale getirmek amacıyla mevcut sorunlar tespit edilerek mevzuat çalışması tamamlanacaktır. |
| Tedbir 953.2. Kadın, genç, yaşlı ve engellilerin yerel yönetimlerdeki temsil ve karar alma süreçlerine katılım mekanizmaları güçlendirilecektir. | Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (S), Yerel Yönetimler | 1. Yerel yönetimlerin karar alma sürecinde kadın, genç, yaşlı ve engellilerin görüşlerinin alınması ve bilgilendirilmesini temin edecek mekanizmalar geliştirilecektir. |
| Tedbir 953.3. Muhtarların kent yönetimlerinin karar alma süreçlerine katkısı artırılacaktır. | Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (S), Yerel Yönetimler | 1. Muhtarların meclis çalışmalarına katkı sağlamalarına yönelik gerekli düzenlemeler yapılacaktır. |
| Yerel yönetimlerin hizmet sunumlarını etkinleştirmeye yönelik görev, yetki ve hizmet alanının yeniden yapılanması sağlanacaktır. (Kalkınma Planı p.954) | ||
| Tedbir 954.1. Yerel yönetimlerin en uygun hizmet ve coğrafi alan büyüklüğü tespit edilerek yeniden yapılandırılmasına ilişkin modelleme ve mevzuat çalışması yapılacaktır. | Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (S), Yerel Yönetimler | 1. Belediyelerin sundukları hizmetlere vatandaşların erişimini kolaylaştırmak ve hizmetlerin sunumunda maliyetleri düşürmek için yöntem ve araçların geliştirilmesine yönelik analiz çalışması yapılacaktır. |
| Tedbir 954.2. Büyükşehir belediyeleriyle büyükşehir ilçe belediyeleri arasında koordinasyon eksikliği nedeniyle ortaya çıkan hizmet aksamalarının giderilmesi için gerekli çalışmalar yürütülecektir. | Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (S), Yerel Yönetimler | 1. Belediyeler arası koordinasyonda aksayan ve iyileştirilmesi gereken unsurların tespit edilmesine yönelik analiz çalışmasına devam edilecektir. |
| Yerel yönetimlerin afetlerle ve iklim değişikliği ile mücadele kapasitesinin geliştirilmesi sağlanacaktır. (Kalkınma Planı p.955) | ||
| Tedbir 955.1. Yerel yönetim altyapı tesisleri yapımında teknoloji ve yer seçimi ile inşa süreçlerinde afet risklerinin dikkate alınmasını sağlayacak mevzuat hazırlanacaktır. | Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (S), AFAD, İLBANK, Yerel Yönetimler | 1. Yerel yönetimlerin sorumlu olduğu altyapı tesislerinin yapımıyla ilgili süreçlerde afet risklerinin dikkate alınmasını sağlayacak mevzuat tamamlanacaktır. |
| Tedbir 955.3. İtfaiye ve zabıta hizmetlerinin afetlerle mücadele kapasitesinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar yapılacaktır. | Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (S), AFAD, Yerel Yönetimler | 1. Belediyelerin itfaiye teşkilatlarının arama, kurtarma ve müdahale hizmetlerine ilişkin kapasiteleri geliştirilecektir. |
| Yerel yönetimlerin girişimciliğin geliştirilmesine yönelik kapasiteleri artırılacaktır. (Kalkınma Planı p.956) | ||
| Tedbir 956.1. Yerel yönetimlerin üretim ve pazarlamaya yönelik kuracağı yapılara destek sağlanacaktır. | Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (S), Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Yerel Yönetimler | 1. Yerel yönetimlerin girişimcilik faaliyetlerinin etkinleştirilmesi amacıyla rehber hazırlanacaktır. |
| Sahipsiz hayvanların şehir hayatını olumsuz etkilemeyecek şekilde yerel yönetimlerin daha etkin çalışmasını sağlayacak uygulamalar hayata geçirilecektir. (Kalkınma Planı p.957) | ||
| Tedbir 957.1. Yerel yönetimlerin şehirlerdeki sahipsiz hayvanların sağlık, beslenme ve barınma ihtiyaçlarına yönelik faaliyetlerinde birlik modeli dâhil alternatif yöntemler geliştirilerek bu çerçevedeki projeleri desteklenecektir. | Tarım ve Orman Bakanlığı (S), Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Yerel Yönetimler, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Sahipsiz hayvanların sağlığı, barınmaları ve beslenmeleri için belediyelere, mahalli idare birliklerine ve il özel idarelerine mali destek verilmeye devam edilecektir. |
Kamu hizmetlerinin geliştirilmesi ve etkin şekilde sunulması bakımından kamuda nitelikli insan kaynağı büyük önem taşımaktadır. Haziran 2026 itibarıyla kamuda istihdam edilen 5.417.126 personelin 3.582.025'i kadrolu, 419.801'i sözleşmeli ve 1.267.501'i işçi statüsündedir.
Kamu insan kaynakları yönetiminin değişen ihtiyaçlar ve yeni çalışma biçimleri doğrultusunda geliştirilmesi, kamu personelinin bilgi, beceri ve yetkinliklerinin güçlendirilmesi ve nitelikli insan kaynağının kamu hizmetlerine etkin şekilde katkı sunmasının desteklenmesi amacıyla çalışmalar yürütülmektedir. Bu kapsamda, insan
kaynakları yönetiminde etkinliğin artırılması, süreçlerin iyileştirilmesi, yenilikçi yaklaşımların geliştirilmesi ve kamu kurumlarının insan kaynakları kapasitesinin güçlendirilmesine yönelik politika, program, proje ve uygulamalar hayata geçirilmektedir.
Kamu kurumlarındaki açıktan atama ilanları ile kurum içi görevde yükselme, unvan değişikliği ve yurt dışına eğitim amacıyla gönderilecek kamu personeline ilişkin süreçlerin kamuoyuyla paylaşılması amacıyla kullanılan Kariyer Kapısı Kamu İşe Alım Platformu kurumların ve vatandaşların ihtiyaçları doğrultusunda geliştirilmeye devam edilmektedir. Ekim 2026 itibarıyla 17 bakanlık dâhil 278 kamu kurumu istihdam süreçlerini Kariyer Kapısı üzerinden yürütmektedir.
Kamuda insan kaynağı kalitesinin artırılmasına yönelik olarak Memurların Yetiştirilmeleri ve Eğitimleri Hakkında Genel Yönetmelik 19 Mart 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulmuştur. Bu kapsamda bütün kamu kurum ve kuruluşları için yıllık eğitim planı ve eğitim programları hazırlanırken eğitim ihtiyaç analizi yapılması zorunlu hale getirilmiştir.
Kamu personelinin sürekli gelişiminin desteklenmesi ve kamuda hayat boyu öğrenme kültürünün güçlendirilmesi amacıyla Uzaktan Eğitim Kapısı üzerinden eğitim ve gelişim faaliyetleri yürütülmeye devam edilmektedir. Ekim 2026 itibarıyla 1.599 kamu kurumundan yaklaşık 4,5 milyon kamu çalışanının erişimine açık olan Platformda, kişisel, mesleki ve yönetsel gelişime yönelik içeriklerin yanı sıra, değişen ihtiyaçlar doğrultusunda hazırlanan eğitim programlarına da yer verilmektedir. Bu kapsamda başta yapay zekâ ve dijital beceriler olmak üzere güncel yetkinlik alanlarına yönelik eğitimlere ağırlık verilmekte olup farklı görev, sorumluluk ve ihtiyaçlara sahip hedef kitleler için özel eğitim programları sunulmaktadır. Ayrıca kullanıcıların ilgi alanları ve öğrenme ihtiyaçlarıyla daha uyumlu içeriklere erişimini desteklemek amacıyla yapay zekâ temelli eğitim öneri sistemi hayata geçirilmiş olup böylece Platformun kişiselleştirilmiş öğrenme imkânları güçlendirilmiştir.
Kamuda veri odaklı insan kaynakları politikalarının oluşturulmasına katkı sağlamak üzere yürütülen Kamu Personeli Bilgi Sistemi (KPBS) altyapı ve standartlaştırma çalışmaları kapsamında ilgili kamu personeline yönelik veri girişlerinin tamamlanması ve personel bilgilerinin sisteme kademeli olarak aktarılması süreci devam etmektedir. Bu çalışmaların ilerleyen süreçte sistemin karar destek ve raporlama işlevlerini yerine getirmesine zemin hazırlaması öngörülmektedir.
Yüksek verimlilikle kaliteli hizmet sunan insan kaynağına sahip, objektif ölçütlerin ve liyakat ilkelerinin hâkim olduğu, değişen koşullara uyum sağlayan kamu personel sisteminin oluşturulması temel amaçtır.
| Politika/Tedbir | Sorumlu/İşbirliği Yapılacak Kuruluşlar | Yürütülecek Faaliyetler ve Projeler |
|---|---|---|
| Kamu sektöründe stratejik insan kaynakları yönetimi geliştirilecektir. (Kalkınma Planı p.959) | ||
| Tedbir 959.1. Merkezi kamu personeli bilgi sistemi kurulacaktır. | Strateji ve Bütçe Başkanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Kamu e-Uygulama sisteminde yer alan modüller (disiplin, kadro/pozisyon, sosyal atama vb.) aşamalı olarak Kamu Personeli Bilgi Sistemine aktarılacaktır. |
| Tedbir 959.2. Kamu sektöründe stratejik insan kaynakları planlaması uygulamalarının etkinliği artırılarak yaygınlaştırılacaktır. | Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği (S), Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı | 1. Kamu kurumlarındaki açıktan atama ilanları ile kurum içi görevde yükselme, unvan değişikliği süreçleri, Kariyer Kapısı üzerinden şeffaf ve izlenebilir bir yapıda yürütülecektir. |
| Tedbir 959.3. Kamu kurumlarında personel birimlerinin kullandıkları araç ve yöntemler iyileştirilerek idari ve teknik kapasiteleri geliştirilecektir. | Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği (S), Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı | 1. Kamu Personeli Bilgi Sistemine Hizmet İçi Eğitim Modülü eklenerek kurumsal eğitim kapasiteleri artırılacaktır. |
| Kamu personelinin verimliliğinin artırılmasına yönelik çalışmalar yapılarak iyi uygulamalar yaygınlaştırılacaktır. (Kalkınma Planı p.960) | ||
| Tedbir 960.1. Kamu sektöründe esnek çalışma modellerinin uygulanmasına yönelik mevzuat çalışmaları yapılacaktır. | Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Kamu sektöründe esnek çalışma modellerinin uygulanmasına yönelik mevzuat çalışmaları sürdürülecektir. |
| Tedbir 960.2. Görevde yükselmede uygulanan seçme yöntemleri liyakat esaslı teknikler gözetilerek geliştirilecektir. | Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Kariyer ve liyakat ilkeleri ile hizmetin gereği göz önünde bulundurularak görevde yükselme ve unvan değişikliği sisteminde nesnel ve işlevsel ölçütler içeren mevzuat düzenlemeleri yapılacaktır. |
| Tedbir 960.4. Kamu personeline yönelik eğitim ihtiyaç analizleri yapılarak hizmet öncesi ve hizmet içi eğitim faaliyetlerinin etkinliğini artırmaya yönelik çalışmalar yapılacaktır. | Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Kamu personeline yönelik olarak kurumlar özelinde geliştirilen yıllık eğitim programlarının hazırlanması sürecinde yapılacak eğitim ihtiyaç analizi için araç ve yöntem önerileri geliştirilecek ve kurumların kullanımına sunulacaktır. 2. Kamu personeli içerisindeki özel politika gerektiren gruplar için eğitim yöntemleri ve programları geliştirilerek kurumlarla paylaşılacaktır. |
| Tedbir 960.6. Kamu insan kaynakları yönetiminde veri analizi ve yapay zekâ gibi ileri teknolojilerin kullanılmasına yönelik çalışmalar sürdürülecektir. | Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Ölçülebilir kamu hizmetlerini yürütecek personel sayısının tespitine ilişkin ortak standartlar belirlenecektir. |
| Kamu personel mevzuatı kamu personel statüleri ve sınıflandırma kriterleri dikkate alınarak geliştirilecektir. (Kalkınma Planı p.961) | ||
|---|---|---|
| Tedbir 961.2. Kamu personeli ücret sistemi sadeleştirilecek, ücret düzeyleri görev ve sorumluluk esasına dayalı olarak yeniden düzenlenecektir. | Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği (S), Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı | 1. Farklı statülerde istihdam edilen tüm kamu personelinin ücret sistemleri analiz edilerek, ünvanların iş güçluğu, yetki ve sorumluluk düzeylerini esas alan yeni ve sadeleştirilmiş bir kamu personeli ücret sistemi oluşturulmasına ilişkin çalışmalar yapılacaktır. |
| Tedbir 961.3. Kamuda istihdam edilen kariyer meslek personelinin görev alanlarını, atanma süreçlerini ve meslekte yükselme gibi hususları düzenleyen mevzuat çalışması yapılacaktır. | Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği (S), Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı | 1. Kariyer meslek personelinin etkililiğini artırmak ve yetişmiş kalifiye personelin kamuda istihdamının devamının sağlanması amacıyla, kurumsal ihtiyaçlar ve değişen hizmet gerekleri doğrultusunda mevzuat çalışması yapılacaktır. |
Kamu hizmetlerinin elektronik ortamda sunulması ve bu yolla kullanımının artırılmasına yönelik çalışmalara devam edilmiştir. e-Devlet Kapısına yeni hizmetler dâhil edilmiş, hizmetlerin “çalışma hayatım, ikametgâhım, araçlarım” gibi başlıklar etrafında bütünleşik bir yaklaşımla sunumu ön plana çıkarılmıştır. Eylül 2026 itibarıyla e-Devlet Kapısı üzerinden, merkezi kamu kurumları, belediyeler ve iştirakleri, üniversiteler ve özel kurumlar dâhil olmak üzere, 1.130 kurum ve kuruluşun toplam 9.436 hizmetine ulaşılabilmektedir. e-Devlet Kapısının mobil uygulamaları üzerinden de 5.378 hizmete erişim sağlanabilmektedir. Bu hizmetlerden aynı dönem itibarıyla 69,8 milyona ulaşan kayıtlı kullanıcı istifade etmektedir. 2026 yılı TÜİK Hanehalkı Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırmasına göre e-devlet hizmetlerini kullananların oranı yüzde 76 düzeyindedir.
Dijital kamu hizmetlerinin bütüncül, kullanıcı odaklı ve katılımcı bir yaklaşımla sunumunun yaygınlaştırılması ve kullanımının artırılması temel amaçtır.
| Politika/Tedbir | Sorumlu/İşbirliği Yapılacak Kuruluşlar | Yürütülecek Faaliyetler ve Projeler |
|---|---|---|
| Dijital kamu hizmetlerinin tasarımı ve sunumu, süreçler yeniden yapılandırılarak iyileştirilecektir. (Kalkınma Planı p.963) | ||
| Tedbir 963.1. e-Devlet Kapısı, ortak ödeme ve kimlik doğrulama uygulamaları ile bütünleşik hizmetleri ön plana çıkaracak şekilde geliştirilecek, Kapıdan sunulan belediye hizmetlerinin standardizasyonu sağlanacaktır. | Siber Güvenlik Bakanlığı (S), İçişleri Bakanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Kamu çalışanları öncelikli olmak üzere temel kimlik ve diploma belgelerini içeren ulusal dijital kimlik cüzdanı prototipi geliştirilecek ve pilot bir yükseköğretim kurumunda test edilecektir. |
| Dijital devlet çalışmalarına yönelik yönetim kapasitesi ve stratejik yönetim çerçevesi güçlendirilecektir. (Kalkınma Planı p.964) | ||
|---|---|---|
| Tedbir 964.4. Dijital devlet mimarisi ile uyumlu kurumsal dijital dönüşüm olgunluk modeli geliştirilecek, bu doğrultuda kurumsal dijital dönüşüm yol haritaları hazırlanacaktır. | Siber Güvenlik Başkanlığı (S) | 1. Kamu dijital dönüşüm olgunluk modeli için ulusal ve uluslararası örnekler incelenerek taslak model oluşturulacak, kurumların dijital dönüşüm olgunluğunu belirlemek üzere platform ve iş modeli hayata geçirilecektir. |
| Kamu kurumlarında veri yönetişimi ve ileri veri analitiği kapasitesi geliştirilecek ve kurumlar arası veri paylaşım mekanizmaları güçlendirilecektir. (Kalkınma Planı p.967) | ||
| Tedbir 967.4. Kamu verisinin paylaşımına yönelik hukuki düzenlenme yapılacak, ulusal açık veri portalı hayata geçirilecektir. | Siber Güvenlik Başkanlığı (S), Adalet Bakanlığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, KVKK, TÜİK, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Açık devlet verisi mevzuat çalışması tamamlanacaktır. |
| Kamu kurumlarının siber güvenlik tehditlerine karşı korunması ve dijital hizmetlerin sunumunda kişisel bilgilerin mahremiyetinin sağlanması ile yapay zekâ etik ilkelerinin tatbikine yönelik mekanizmalar güçlendirilecektir. (Kalkınma Planı p.968) | ||
| Tedbir 968.2. Kamuda yapay zekâ uygulamalarının geliştirilmesi ile ürün ve hizmet tedarikinde güvenilir yapay zekâ etik ilkeleri tatbik edilecektir. | Siber Güvenlik Başkanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Kamu idarelerinin yapay zekâ teknolojileri kaynaklı risklere karşı bilinçlendirilmesi ve potansiyel risklerin azaltılmasına yönelik etki analizi çerçevesi oluşturulacak ve yapay zekâ yönetim sistemi belgelendirme mekanizması hayata geçirilecektir. |
| Performans Göstergeleri | Birim | 2025 | 2026 (1) | 2027 (2) |
|---|---|---|---|---|
| e-Devlet Hizmetlerini Kullanan Bireyler | Yüzde | 76,1 | 76,0(3) | 77,0 |
| e-Devlet Kapısı Kayıtlı Kullanıcı Sayısı | Milyon | 68,5 | 70,0 | 71,0 |
| e-Devlet Kapısından Sunulan Hizmet Sayısı (Kümülatif) | Adet | 8 700 | 9 500 | 10 000 |
| e-Devlet Kapısından Sunulan Bütünleşik Hizmet Sayısı (Kümülatif) | Adet | 7 | 8 | 9 |
| e-Devlet Kapısından Sunulan Mobil Hizmet Sayısı (Kümülatif) | Adet | 5 400 | 6 500 | 7 500 |
(1) Gerçekleşme Tahmini
(2) Program
(3) 16-74 yaş aralığındaki bireyler içerisinde e-devlet hizmetlerinden yararlanma oranını ifade eden TÜİK anket verisidir.
a) Mevcut Durum
Jeopolitik gerilimler, küresel ekonomik belirsizlikler, iklim değişikliği ve afetler, gıda ve enerji güvenliğine ilişkin riskler ve teknolojik gelişmelerin uluslararası kalkınma gündemini yeniden şekillendirdiği günümüzde, kalkınma işbirliği anlayışı da dönüşüm geçirmektedir. Türkiye, bu dönüşen küresel mimaride insanı merkeze alan, ülkeler arasındaki gelişmişlik farklarını gözeterek refahın daha adil paylaşımını önceleyen ve ulusal refahı da güçlendirmeye yönelik bir yaklaşımla kalkınma işbirliği faaliyetlerini sürdürmektedir.
Bu çerçevede ülkemiz, kalkınma işbirliği faaliyetlerini birlikte kalkınma perspektifiyle, başta TİKA, YTB, AFAD, Yunus Emre Enstitüsü, Türk Kızılay, Türkiye Maarif Vakfı ve Türkiye Diyanet Vakfı olmak üzere ilgili tüm paydaş kurumlar vasıtasıyla yürütmektedir.
OECD verilerine göre Resmî Kalkınma Yardımları (RKY), diğer resmi akımlar, özel sektörün doğrudan yatırımları ve STK'lar tarafından sağlanan katkılar dahil olmak üzere Türkiye'nin 2024 yılı toplam kalkınma yardımları 8,9 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. Ülkemizin 2015 yılında 3,9 milyar dolar olan RKY tutarı önemli bir artış göstererek 2025 yılı öncül verilerine göre 7,5 milyar dolar olarak gerçekleşmiş ve bu kapsamda yardım yapan ülkeler arasında ilk sıralardaki yerini korumuştur. Ayrıca öncül verilere göre RKY/GSMH oranı 2025'te binde 5,0 düzeyinde gerçekleşerek OECD Kalkınma Yardımları Komitesi (DAC) üyesi ülkeleri ortalamasının (binde 2,6) oldukça üzerinde yer almıştır.
TABLO II: 60- Türkiye'nin Resmî Kalkınma Yardımları
| 2015 | 2018 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025(1) | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| RKY (Milyon Dolar) | 3 919 | 8 612 | 7 711 | 7 116 | 6 842 | 7 397 | 7 522 |
| RKY/GSMH (Binde) | 5,0 | 11,0 | 9,6 | 7,9 | 6,2 | 5,6 | 5,0 |
Kaynak: OECD, TİKA
(1) TİKA öncül verisidir.
Türkiye'nin RKY tutarının yüzde 99'unu ikili yardımlar oluşturmakta olup bu yardımlar ağırlıklı olarak Orta Doğu, Afrika, Balkanlar/Doğu Avrupa ile Güney ve Orta Asya bölgelerinde yoğunlaşmaktadır.
TABLO II: 61- Türkiye'nin İkili Resmî Kalkınma Yardımlarının Bölgesel Dağılımı
(Milyon Dolar)
| 2015 | 2018 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Balkanlar/Doğu Avrupa | 223 | 218 | 86 | 105 | 93 | 124 |
| Asya | 3 420 | 7 183 | 6 940 | 6 420 | 6 143 | 6 297 |
| Uzak Doğu | 6 | 8 | 7 | 7 | 10 | 10 |
| Güney ve Orta Asya | 257 | 256 | 138 | 83 | 99 | 91 |
| Orta Doğu | 2 988 | 6 745 | 6 794 | 6 322 | 6 032 | 6 196 |
| Diğer (Asya) | 169 | 174 | 1 | 8 | 2 | 0 |
| Afrika | 183 | 135 | 99 | 60 | 59 | 140 |
| Amerika | 19 | 21 | 19 | 23 | 19 | 17 |
| Diğer (1) | 0 | 876 | 484 | 366 | 493 | 723 |
| Toplam | 3 846 | 8 433 | 7 628 | 6 974 | 6 807 | 7 302 |
Kaynak: OECD, TİKA
(1) Bölgelere ayrıştırılamayan yardım miktarıdır.
2024 yılında Türkiye tarafından gerçekleştirilen RKY'nin yüzde 82'si insani yardımlardır. 2015 yılında 2,7 milyar dolar olarak gerçekleşen RKY niteliğindeki insani yardımlar, 2024 yılında 6,07 milyar dolar seviyesine ulaşmıştır. Bu performansıyla Türkiye, küresel ölçekte en fazla insani yardım sağlayan ikinci ülke olmuştur. İnsani yardımların ardından eğitim, sağlık ve kültür alanlarında yapılan yardımlar ön plana çıkmakta olup bu durum Türkiye'nin insani kalkınma anlayışının sahadaki somut yansımasını göstermektedir.
RKY'nin yanı sıra STK ve özel sektör katkıları da Türkiye'nin çok boyutlu donör ülke kimliğinin güçlenmesinde önemli rol oynamaktadır. 2014-2024 döneminde Türk STK'ları yaklaşık 5,3 milyar dolar düzeyinde yardım sağlarken Türk özel sektörü tarafından ise doğrudan yatırımlar aracılığıyla 7 milyar dolar tutarında kalkınma yardımı gerçekleştirilmiştir.
2026 yılında Türkiye'nin kalkınma tecrübesinin bölge ülkeleri başta olmak üzere yakın işbirliği içinde olunan ülkelere aktarılması amacıyla sağlık hizmetlerine erişimin artırılması, gıda güvenliğinin sağlanması, mesleki ve teknik eğitim kapasitenin geliştirilmesi, ortak kültür mirasının korunması, dijital devlet uygulamalarının yaygınlaştırılması ile tarım ve hayvancılığın desteklenmesine yönelik projeler uygulanmıştır.
Ülkemizin uluslararası görünürlüğünün artırılması ve imajının güçlendirilmesi kapsamında yurt dışındaki vatandaşlarımız ile soydaş ve akraba topluluklarımıza yönelik eğitim, staj ve burs destekleri sürdürülmüştür. Türk dünyasında ortak kültürel mirasın korunmasına ve beşerî sermayenin geliştirilmesine dönük programlar düzenlenmiştir. Bununla birlikte düzensiz göçün kaynağı olan ülkelerde göçü önlemeye yönelik çalışmalar yürütülmüştür.
Dış politika öncelikleriyle uyumlu, bölgesel ve küresel sorunlara hızlı ve kalıcı çözümler sunan ve kaynakların etkin kullanımını sağlayan kalkınma işbirlikleri geliştirmek temel amaçtır.
| Politika/Tedbir | Sorumlu/İşbirliği Yapılacak Kuruluşlar | Yürütülecek Faaliyetler ve Projeler |
|---|---|---|
| Ülkemizin öncelikleri ve alıcı ülkelerin ihtiyaçları çerçevesinde sektörel ve tematik kalkınma işbirliği programları geliştirilecektir. (Kalkınma Planı p.970) | ||
| Tedbir 970.1. İhtiyaç duyan ülkelerde sürdürülebilir ve kaliteli sağlık hizmetlerine erişimi, gıda güvenliği ve güvenirliğini, özellikle mesleki eğitimin geliştirilmesine yönelik kültürel hassasiyetlerle uyumlu programlara dayalı temel eğitim kapasitesinin artırılmasını sağlamaya yönelik programlar geliştirilecektir. | Sağlık Bakanlığı (S), Dışişleri Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), Dışişleri Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı Millî Eğitim Bakanlığı (S), Kültür ve Turizm Bakanlığı | 1. Uluslararası sağlık profesyonellerine yönelik sağlık meslek eğitimleri düzenlenerek ülkemizin güçlü sağlık sisteminin tanıtımı yapılacaktır. 2. Sağlık alanında yabancı ülkeler ve uluslararası kuruluşlarla var olan işbirliği artırılarak Türk sağlık reformu ile elde edilen bilgi ve tecrübelerin talep eden ülkelerle paylaşılmasına yönelik kapasite geliştirme eğitimleri verilecektir. 3. Kalkınma işbirliği ortağı ülkelerde sağlık ve gıda alanlarında tecrübe aktarımına yönelik eğitimler düzenlenecektir. 4. Talep eden ülkelere mesleki ve teknik eğitim sistem tasarımı, program geliştirme ve eğiticilerin eğitimi vb. konularda destek verilecektir. |
| Tedbir 970.2. Hedef ülkelerde kamu hizmetlerine erişimde etkinliğin artırılması için ülkemizin dijital dönüşüm alanındaki tecrübelerinin paylaşımına yönelik programlar yürütülecektir. | Siber Güvenlik Başkanlığı (S), Dışişleri Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, YÖK, Üniversiteler, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Hedef ülkelerde kamu hizmetlerine erişimde etkinliğin artırılması için ülkemizin dijital dönüşüm ve dijital devlet alanındaki tecrübelerinin paylaşımına yönelik faaliyetler yürütülecektir. |
| Tedbir 970.3. Göçün etkin yönetimi kapsamında kaynak ülkelerde istihdam oluşturmaya yönelik kalkınma işbirliği programları geliştirilecektir. | İçişleri Bakanlığı (S), Dışişleri Bakanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları, İlgili STK'lar Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), Dışişleri Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları, İlgili STK'lar | 1. Göçün etkin yönetimi kapsamında düzensiz göçle mücadele etmek amacıyla kaynak ülkelerle işbirlikleri geliştirilecektir. 2. Düzensiz göç kaynağı ülkelerde, istihdam sağlama başta olmak üzere, göçü önlemeye katkı sağlayacak ekonomik ve sosyal kalkınma projeleri gerçekleştirilecektir. |
| Tedbir 970.4. Körfez bölgesini Avrupa ve diğer büyük pazarlara bağlamayı hedefleyen ve paydaşı olduğumuz Kalkınma Yolu Projesi'nin hayata geçirilmesine yönelik çabalar yoğunlaştırılacaktır. | Dışişleri Bakanlığı (S), Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı | 1. Proje kapsamında Irak makamlarıyla çalışmalar sürdürülecek, Irak tarafınca ilk etabının 2028 yılında tamamlanması öngörülen projeye ilişkin süreç takip edilecektir. |
| Tedbir 970.5. En az gelişmiş ülkeler başta olmak üzere, gelişmekte olan ülkelerdeki kamu kurum ve kuruluşlarının fiziki kapasitelerinin geliştirilmesine yönelik proje ve faaliyetler uygulanacaktır. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), Dışişleri Bakanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları, İlgili STK'lar Dışişleri Bakanlığı (S), Sağlık Bakanlığı | 1. Türkiye'nin birçok alanda sahip olduğu kalkınma tecrübesiyle En Az Gelişmiş Ülkelerdeki (EAGÜ) kamu kurum ve kuruluşlarının fiziki kapasitelerinin geliştirilmesine yönelik inşa, onarım ve donatım projeleri gerçekleştirilecektir. 2. Suriye Arap Cumhuriyeti ile imzalanan Şam Kalp Cerrahisi Hastanesi ve Halep Onkoloji İşletme Protokolü çerçevesinde Halep Onkoloji Hastanesi'nin açılarak faaliyete geçirilmesi çalışmaları Suriye tarafıyla koordine edilecektir. |
| Tedbir 970.6. En az gelişmiş ülkeler başta olmak üzere, talep odaklı yaklaşım ile gelişmekte olan ülkelerin beşeri kapasitelerinin artırılmasına yönelik eğitim, sağlık ve tarım gibi alanlarda tecrübe paylaşım programları düzenlenecektir. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), Millî Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları, İlgili STK'lar Strateji ve Bütçe Başkanlığı (S), Dışişleri Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. EAGÜ'ler başta olmak üzere, talep odaklı yaklaşımla gelişmekte olan ülkelerin beşeri kapasitelerinin artırılmasına yönelik eğitim, sağlık ve tarım gibi alanlarda tecrübe paylaşımı programları düzenlenecektir. 2. Gelişmekte olan ülkelere yönelik kurumsal kapasitenin geliştirilmesi amacıyla tecrübe paylaşım programları yürütülecektir. |
| Tedbir 971.1. Balkanlar ve Doğu Avrupa'da çok kültürlü yapının muhafazası ve geliştirilmesi de dikkate alınarak uluslararası kalkınma işbirliği programları, projeleri ve faaliyetleri geliştirilecektir. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), Dışişleri Bakanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları, İlgili STK'lar Dışişleri Bakanlığı (S), Kültür ve Turizm Bakanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Balkanlar ve Doğu Avrupa'da eğitim, sağlık, kültür, üretim ve kurumsal kapasitelerin geliştirilmesi başta olmak üzere ihtiyaç duyulan alanlarda program ve projeler gerçekleştirilecektir. 2. Balkanlar ve Doğu Avrupa ülkeleriyle ikili ve çok taraflı işbirliği çalışmaları yürütülecektir. 3. Balkanlardaki Türk ve akraba topluluklarla eş güdüm ve işbirliği çalışmaları yürütülecektir. |
| Tedbir 971.2. Türk dünyasıyla ekonomik ve ticari işbirliğini derinleştirecek programlar geliştirilecektir. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), Dışişleri Bakanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları, İlgili STK'lar Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (S), Dışişleri Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, İletişim Başkanlığı, Üniversiteler | 1. Türk devletlerine yönelik ekonomik, ticari, sosyal ve kültürel işbirliğine de katkı sunacak, eğitim, sağlık, kültür, üretim ve kurumsal kapasitelerin geliştirilmesi başta olmak üzere ihtiyaç duyulan alanlarda program ve projeler gerçekleştirilecektir. 2. Sanayi ve teknoloji alanında Türk devletlerindeki ilgili kurumlar arasında bilgi ve tecrübe paylaşımında bulunulacaktır. |
| Tedbir 971.3. Yakın coğrafyamız başta olmak üzere enerji arzı yüksek ülkelerde petrol dışı alanların geliştirilmesine katkı sağlamak amacıyla ülkemizin sanayi, teknoloji ve hizmetler sektörlerindeki tecrübesinin aktarılmasına yönelik programlar, projeler ve faaliyetler desteklenecektir. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), Dışişleri Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Enerji arzı yüksek ülkelerde petrol dışı alanların geliştirilmesine hizmet eden faaliyetlere destek sağlanacaktır. |
| Tedbir 971.4. Orta Doğu ve Afrika'da altyapının iyileştirilmesine ilişkin talepler başta olmak üzere hedef ülkelerin kendi beşeri, doğal ve kurumsal kaynakları harekete geçirilerek STK ve özel sektör gibi paydaşlarla birlikte kalkınma işbirliği programları geliştirilecektir. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), Dışişleri Bakanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları, İlgili STK'lar | 1. Orta Doğu ve Afrika'da öncelikle eğitim, sağlık, kültür ve üretim alanları ile ihtiyaç duyulan diğer alanlarda kurumsal kapasitenin geliştirilmesine yönelik STK ve özel sektör paydaşlarının da dâhil olduğu program ve projeler gerçekleştirilecektir. |
| Dışişleri Bakanlığı (S), Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 2. İklim değişikliği nedeniyle tarımsal potansiyeli olumsuz etkilenen Batı ve Orta Afrika ülkeleriyle tarım alanında sürdürülebilir işbirlikleri çeşitlendirilerek geliştirilecektir. 3. Suriye Arap Cumhuriyeti ile Tarım Alanında İş Birliğinin Güçlendirilmesine dair imzalanan Niyet Beyanı ve 2025-2027 Ortak Eylem Planının uygulamaya konulmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir. | |
| Tedbir 971.5. Asya-Pasifik ve Latin Amerika ülkeleriyle uluslararası kalkınma işbirliği programları geliştirilecektir. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), Dışişleri Bakanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları, İlgili STK'lar | 1. Asya-Pasifik ve Latin Amerika ülkelerinde eğitim, sağlık, kültür ve üretim başta olmak üzere ihtiyaç duyulan alanlarda kurumsal kapasitenin geliştirilmesine yönelik program ve projeler gerçekleştirilecektir. |
| Dışişleri Bakanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 2. Latin Amerika ve Karayip ülkeleriyle karşılıklı üst düzey resmî görüşmelerin yanı sıra bölgeyle ticaretin artırılması ve çeşitlendirilmesi, yeni pazarlara erişim, uluslararası adaylıklara destek sağlanması ve ülkemiz aleyhine çalışan lobilerle mücadele edilmesine yönelik faaliyetler yürütülecektir. |
Kalkınma işbirliği faaliyetlerinin etkinliğinin artırılmasına yönelik ulusal altyapıyı güçlendirecek araçlar ve modeller geliştirilecektir. (Kalkınma Planı p.972)
| Tedbir 972.2. Uluslararası kalkınma işbirliği alanında ihtiyaç duyulan mevzuat düzenlemeleri yapılacaktır. | Strateji ve Bütçe Başkanlığı (S), Dışişleri Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Kalkınma işbirliği faaliyetlerinin stratejik bir çerçevede yürütülmesi amacıyla eş güdümün güçlendirilmesi ve faaliyetlerin etkin izlenmesine imkân verecek teknik alt yapının oluşturulmasına yönelik çalışmalar sürdürülecektir. |
| Tedbir 972.3. Kalkınma işbirliği faaliyetlerinin finansmanına yönelik mevcut araçlar da değerlendirilerek yeni finansman yöntemleri geliştirilecektir. | Hazine ve Maliye Bakanlığı (S), Ticaret Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Kalkınma işbirliğinde mevcut araçlar da değerlendirilerek yeni finansman yöntemlerine ilişkin çalışmalar yürütülecektir. |
| Tedbir 972.5. Uluslararası bağışçılar, STK'lar ve özel sektör gibi paydaşlarla üçlü işbirliği program ve proje ortaklıkları geliştirilecektir. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), Dışişleri Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Üçlü işbirliği program ve projeleri gerçekleştirilecektir. |
| Tedbir 972.6. Kalkınma işbirliğinde dış temsil ağının genişletilmesi ve etkinleştirilmesi sağlanacak, yurt dışı temsilcilikler ve kamu kurumlarının dış ilişkiler birimlerinde çalışan personelin yetkinlikleri geliştirilecek ve bu birimlerin idari ve teknik kapasitesi güçlendirilecektir. | Dışişleri Bakanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), Dışişleri Bakanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Kamu kurum ve kuruluşlarından dış temsilciliklere atanan personele yönelik tayin öncesi yönlendirme kursları düzenlenecektir. 2. Kamu kurum ve kuruluşlarının dış ilişkiler birimlerinde görevli personele diplomasi, müzakere teknikleri, protokol gibi konularda eğitim verilecektir. 3. Yurt dışında kültürel diplomasi alanında faaliyet gösteren kuruluşların kapasitelerinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar sürdürülecektir. |
Türkiye'nin uluslararası görünürlüğünün artırılması ve imajının güçlendirilmesi için kamu, kültür ve eğitim diplomasisi faaliyetleri derinleştirilecek, uluslararası kamuoyunda Türkiye'nin tanıtımına yönelik etkili çalışmalar yürütülecektir. (Kalkınma Planı p.973)
| Tedbir 973.1. İnsani yardımlarımız dâhil kalkınma yardımlarının görünürlüğünün artırılmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir. | Dışişleri Bakanlığı (S), İçişleri Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, İletişim Başkanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Kalkınma yardımları etkinliklerine katılım sağlanarak ülkemizin bu konudaki tecrübeleri aktarılacaktır. |
| Tedbir 973.2. Türk kültürünün tanıtımı kapsamında hedef ülkelerde Türk Dili ve Edebiyatı lisans programlarının açılması desteklenecektir. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), Dışişleri Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, YÖK, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Yabancı üniversitelerde Türk Dili ve Edebiyatı kürsüsü kurulması desteklenecek ve hazırlanan protokoller çerçevesinde işbirlikleri yapılacaktır. 2. Türk Dili ve Edebiyatı bölümü veya kürsüsü bulunan yabancı üniversitelerde talep edilmesi halinde öğretim üyesi veya okutman görevlendirilmesine yönelik çalışmalar yürütülecektir. 3. Yabancı ülkelerde Türkoloji bölümlerindeki öğretim görevlileri ve öğrencileri desteklemek amacıyla Türkçe öğretimine yönelik programlar düzenlenecektir. 4. Yurt içinde ve yurt dışında Türkoloji alanında eğitim, sempozyum ve akademik programların düzenlenmesi desteklenecektir. |
| Tedbir 973.3. Yurt dışındaki vatandaşlarımızla soydaş ve akraba topluluklarımıza yönelik eğitim, staj ve burs destekleri sağlanacak, Türkiye'de yükseköğretim uluslararasılaşması çalışmaları kapsamında başta Türkiye Bursları olmak üzere "Study in Türkiye" gibi uluslararası programların planlama, değerlendirme ve seçim süreçleri geliştirilerek sürdürülecektir. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), Millî Eğitim Bakanlığı, YÖK, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Soydaş ve akraba toplulukların yaşadıkları ülkelerde eğitimlerine destek olmak amacıyla yerinde burslandırma çalışmaları sürdürülecektir. 2. Türkiye Bursları Programı kapsamında Uluslararası Değişim Burs Programı çalışmaları sürdürülecektir. 3. Yurtdışı Vatandaşlar Burs Programı faaliyetlerine devam edilecek ve yurt dışında yükseköğrenim gören gençlere yönelik staj programları sürdürülecektir. 4. Türkiye Bursları başta olmak üzere uluslararası öğrenci programlarında planlama, değerlendirme ve seçim süreçlerinin verimliliğini artırmak amacıyla veri temelli ve yetkinlik odaklı değerlendirme modelleri geliştirilecektir. |
| Tedbir 973.4. Türkiye mezunlarının ülkemizle ilişkilerinin kurumsallaşmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir. | Kültür ve Turizm Bakanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Türkiye mezun dernekleri desteklenecek, öncelikli bölgelerde yeni mezun derneklerinin kurulmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir. |
| Tedbir 973.5. Uluslararası kamuoyu üzerinde etkili olan ve Türkiye ile ilgili çalışmalar yapan kurum ve kuruluşlar, üniversiteler, STK'lar ve bireylerle işbirliği geliştirilecek ve Türkiye'nin tanıtımına yönelik çalışmalar yürütülecektir. | İletişim Başkanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. STK'lar, düşünce kuruluşları, üniversiteler, akademisyenler, uzmanlar ile işbirliği geliştirilerek Türkiye'nin tezlerinin anlatılması hususunda ortak çalışmalar yapılacaktır. 2. Türkiye'nin yumuşak gücünü artırmaya ve kamu diplomasisi politikalarını etkili bir şekilde hayata geçirmeye yönelik projeler, yayın çalışmaları, spor etkinlikleri, toplantılar ve tanıtım videoları gibi çalışmalar yapılacaktır. 3. Türk Diasporası Genç Liderler Programı ve Vatandaş Diplomat Buluşmaları düzenlenecektir. 4. Stratejik iletişim çalışmaları kapsamında Uluslararası Stratejik İletişim Zirvesi düzenlenecek, etkinlik, proje ve yayınlar yapılacaktır. |
| Millî Eğitim Bakanlığı (S), Dışişleri Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Türkiye Maarif Vakfı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 5. Türkiye'nin eğitim diplomasisi alanındaki uluslararası görünürlüğünün artırılması ve eğitimin küresel sorunlarına ortak çözümlerin bulunması amacıyla Eğitim Diplomasi Forumu ve Seminerleri düzenlenecektir. 6. Uluslararası Kardeş Okul Uygulaması kapsamında okullar arasında işbirliğini geliştirmek amacıyla çalıştay vb. çeşitli faaliyetler yürütülecektir. |
| Tedbir 973.6. Türkiye'nin girişimci ve insani dış politikasına uygun şekilde geleneksel ve yeni medya araçlarıyla yürütülen kamu diplomasisi faaliyetleri sürdürülecek, Türkiye'nin tanıtımına katkı sağlayacak uluslararası nitelikteki organizasyonlara katılım sağlanacak ve söz konusu faaliyetlerin etkinliğini artırmaya yönelik çalışmalar yürütülecektir. | İletişim Başkanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. G20, BM, İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT), Türk Devletleri Teşkilatı (TDT), Uluslararası İslamofobi ile Mücadele Forumu etkinlikleri kapsamında konferans, panel, forum, eğitim gibi faaliyetler gerçekleştirilecektir. 2. Türkiye'yi tehdit eden tüm terör örgütlerinin küresel bir tehdit olduğunun duyurulması, 1915 Olayları, Kıbrıs meselesi, Türkiye-AB ilişkileri, Filistin meselesi, Türkiye-Afrika ilişkileri gibi konular hakkında uluslararası kamuoyunun doğru bilgilendirilmesine yönelik faaliyetler gerçekleştirilecektir. 3. Uluslararası kamu diplomasisi faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi ve bu kapsamda nitelikli yayınların çıkarılmasına yönelik çalışmalar yapılacaktır. 4. Türkiye'nin tanıtımı ve ülke gündemine ilişkin ulusal/uluslararası faaliyetlerin etkinliğini artırmaya yönelik çeşitli dillerde sözlü ve yazılı çeviri çalışmaları yürütülecektir. |
Birleşmiş Milletler (BM) kuruluşlarının 2026-2030 döneminde ülkemizde yürütecekleri program ve projelerin çerçevesini belirleyen BM Sürdürülebilir Kalkınma İşbirliği Çerçevesi (UNSDCF) 2026 yılı itibarıyla uygulamaya konulmuştur. Bu kapsamda Ortak Yönlendirme Komitesinin ilk toplantısı gerçekleştirilmiştir. Ayrıca BM kuruluşlarının ülkemizde yürüttükleri program ve projelerin etkin bir biçimde izlenmesine yönelik oluşturulan Uluslararası Kalkınma İşbirliği Bilgi Sistemi (UKİBS) vasıtasıyla 2025 yılı gerçekleştirmelerine ilişkin izleme ve değerlendirme raporu hazırlanmıştır.
Ülkemizin ev sahipliği yaptığı uluslararası kuruluşlar ile bölgesel merkezlerin uluslararası platformlarda görünürlüğünün artırılmasına yönelik çalışmalar yürütülmüş, bu kuruluşların faaliyetlerinin etkinliğinin artırılması hususunda gerekli destek sağlanmıştır.
Ülkemizin önemli stratejik hedeflerinden biri olan AB üyeliğine yönelik politikalar kapsamında, AB'ye katılım için 2025-2028 Ulusal Eylem Planı güncelleme çalışmaları tamamlanmış olup Planda yer alan tedbirlerin uygulanma durumunun izlenmesine başlanmıştır. Ayrıca AB müktesebatına uyum çalışmaları çerçevesinde Avrupa Komisyonu ile alt komite toplantıları gerçekleştirilmeye devam edilmektedir.
İSEDAK kapsamında, İslam ülkelerinin kalkınma çabalarına katkıda bulunmaya ve İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) üyesi ülkeler arasındaki ekonomik ve ticari ilişkileri geliştirmeye yönelik faaliyetler sürdürülmektedir. Bu doğrultuda İSEDAK'ın Ticaret, Turizm, Ulaştırma ve İletişim, Tarım, Yoksulluğun Azaltılması ve Mali İşbirliği Çalışma Grupları kapsamında İslam ülkelerinin karşılaştıkları önemli kalkınma meselelerine ilişkin 32 ülke incelemesi ve somut politika önerilerini içeren altı araştırma raporu hazırlanmıştır. Öte yandan 2026 yılında
İSEDAK Proje Finansman Mekanizması kapsamında 31 projeye ve İSEDAK Kudüs Programında 10 projeye destek verilmektedir. Ayrıca 2026 yılında başlatılan Suriye Programı kapsamında helal ve uluslararası standartlar, ticaret, mesleki eğitim ile planlama, program ve strateji yönetimi alanlarında beş proje desteklenmektedir.
İIT Üyesi Devletler Arasında Tercihli Ticaret Sistemi (TPS-OIC)'nin kapsamının ve üye kompozisyonunun genişletilmesi amacıyla Ticaret Müzakereleri Komitesi tarafından ön müzakerelere başlanmış ve bu çerçevede üç toplantı gerçekleştirilmiştir. Ayrıca Sistemin etkin uygulanması amacıyla İIT'nin Arap ve Asya grubu ülkelerine yönelik eğitimler düzenlenmiştir. İIT Tahkim Merkezi'nin kurumsallaşması ve uluslararası görünürlüğünün artırılması sürecine destek verilmiştir. Helal belgelerinin İIT üyesi ülkeler arasında karşılıklı tanınmasını sağlamak amacıyla kurulan Helal Akreditasyon Kurumları İslami Forumu'nun (IFHAB) kurumsallaşmasına yönelik çalışmalar yakından takip edilmiş ve sürece katkı sunulmuştur.
İSEDAK KOBİ Programı kapsamında İslam ülkelerindeki KOBİ'ler arasında ağların güçlendirilmesi, KOBİ'lere yönelik destek programlarının tasarlanması ve KOBİ'lerin yenilikçi finansman modellerinden yararlanması alanlarında üç proje desteklenmiştir. Üye ülkeler arasında dijital dönüşüm alanında işbirliğini geliştirmek, tecrübe paylaşımını teşvik etmek ve ortak projeleri desteklemek amacıyla kurulan İSEDAK Yüksek Düzeyli Dijital Dönüşüm Forumu kapsamında dijital becerilerin geliştirilmesi faaliyetlerine destek sağlanmıştır.
Bölgesel işbirliklerinden daha fazla istifade edilmesi politikası çerçevesinde, kurucu üyesi olduğumuz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT), Gelişen Sekiz İlçe (D-8), Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (KEİ), Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) ve TÜRKSOY gibi bölgesel kuruluşların faaliyetlerine aktif bir şekilde katılım sağlanmaya devam edilmiştir. Ülkemiz, TDT'nin yakaladığı ivmeyi sürdürmesi ve Türk dünyasında refah ve istikrara katkı sağlammasını teminen, TDT faaliyetlerine etkin ve aktif bir şekilde iştirak etmeye devam etmiştir.
Birlikte Kalkınma ve Refah için Güçlendirilmiş Ortaklık temasıyla İstanbul'da gerçekleştirilen Üçüncü Türkiye-Afrika Ortaklık Zirvesinde alınan kararların, Afrika ülkeleriyle işbirliğimizin geliştirilmesini teminen 2022-2026 Türkiye-Afrika Ortak Eylem Planı çerçevesinde uygulanmasına devam edilmiştir.
Ülkemizin çok taraflı kalkınma sistemindeki rolü, etkinliği ve görünürlüğünü artırmak ve uluslararası kuruluş ve platformların küresel kalkınma gündemine yönelik çalışmalarına aktif katkı sağlamak temel amaçtır.
| Politika/Tedbir | Sorumlu/İşbirliği Yapılacak Kuruluşlar | Yürütülecek Faaliyetler ve Projeler |
|---|---|---|
| Ülkemizin çok taraflı kalkınma sistemindeki rolü, etkinliği ve görünürlüğü artırılacaktır. (Kalkınma Planı p.975) | ||
| Tedbir 975.1. Türkiye'nin çok taraflı kalkınma sistemindeki önceliklerine, hedeflerine ve işbirliği yöntemlerine ilişkin bütüncül stratejik çerçeve oluşturulacaktır. | Dışişleri Bakanlığı (S), Hazine ve Maliye Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Türkiye'nin çok taraflı kalkınma sistemine ilişkin bütüncül stratejik çerçeve oluşturulması kapsamında mevcut durumun tespitine yönelik çalışmalar yürütülecektir. |
| Tedbir 975.2. Başta ev sahipliği yapılan kuruluşlar olmak üzere Güney-Güney ve üçgen işbirliği mekanizmaları da kullanılarak ülkemizin uluslararası kuruluşlara verdiği program bazlı destekler artırılacak ve bu kuruluşlarla tecrübe paylaşımına yönelik program ve projeler geliştirilecektir. | Dışişleri Bakanlığı (S), Hazine ve Maliye Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Türkiye'de bölgesel ve küresel ofisleri bulunan BM kuruluşlarıyla etkin işbirliği sürdürülecektir. |
| Tedbir 975.3. Küresel kalkınma çabalarına katkı sağlamak üzere uluslararası kuruluşların bölgesel ofislerine ev sahipliği yapılmasına yönelik diplomatik girişimler sürdürülecek ve ev sahipliği yapılan kuruluşların uluslararası platformlarda görünürlüğünün artırılmasına dönük çalışmalar yapılacaktır. | Dışişleri Bakanlığı (S), Hazine ve Maliye Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Uluslararası kuruluşların bölgesel ofislerine ev sahipliği yapılmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir. |
| Tedbir 975.4. Uluslararası düzeyde iş yapma kapasitesine sahip STK'ların ve özel sektör kuruluşlarının çok taraflı işbirliklerine dâhil olmaları teşvik edilecektir. | Dışişleri Bakanlığı (S), Hazine ve Maliye Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Özel sektör temsilcilerinin uluslararası kuruluşlarla işbirliği çabalarının ve UNDP İstanbul Kalkınmada Uluslararası Özel Sektör Merkezi'nin çalışmalarının desteklenmesine devam edilecektir. |
| Tedbir 975.5. Ülkemizin arabuluculuk alanındaki uluslararası işbirliği ve görünürlüğünün güçlendirilmesine yönelik faaliyetler artırılacaktır. | Dışişleri Bakanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. İstanbul Arabuluculuk Konferanslarının düzenlenmesine yönelik çalışmalar ile BM, AGİT ve İİT'de Arabulucular Dostlar Grubu eş başkanlıkları çerçevesindeki faaliyetler sürdürülecek, arabuluculuk alanında başta Afrika Birliği olmak üzere diğer bölgesel/uluslararası örgütlerle işbirliği geliştirilecektir. |
| BM, OECD, DTÖ, G20 ve İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) gibi uluslararası kuruluşların ve platformların küresel problemlerin tespiti ve çözüm önerilerine dönük çalışmalarında aktif rol üstlenilecektir. (Kalkınma Planı p.976) | ||
|---|---|---|
| Tedbir 976.1. En az gelişmiş ülkeler ile gelişmekte olan ülkelerin kalkınma meselelerinin uluslararası kuruluşların gündeminde daha fazla yer almasına yönelik çalışmalar sürdürülecek ve bu kapsamda ev sahipliği yaptığımız En Az Gelişmiş Ülkeler için BM Teknoloji Bankası faaliyetleri desteklenecektir. | Dışişleri Bakanlığı (S), Kültür ve Turizm Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. EAGÜ'lerin kalkınma meselelerinin uluslararası kuruluşların gündeminde daha fazla yer almasına yönelik çalışmalar sürdürülecek olup EAGÜ'lere ve EAGÜ'ler için BM Teknoloji Bankasına ülkemizin yanı sıra diğer ülkelerin de destek vermesine yönelik girişimlerde bulunulacaktır. |
| Tedbir 976.2. Küresel kalkınma gündeminin iklim değişikliği, yeşil dönüşüm, yenilenebilir enerji, sürdürülebilir gıda sistemleri, afet risklerinin azaltılması ve dijitalleşme ile ülkemizin öncülüğünde yürütülen sıfır atık hareketi bağlamında sürdürülebilir atık yönetimi gibi meselelerine ilişkin uluslararası kuruluşlar nezdinde yürütülen çalışmalara aktif katkı sağlanacaktır. | Dışişleri Bakanlığı (S), Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Siber Güvenlik Başkanlığı | 1. Çevre sorunları ve iklim değişikliğiyle mücadelede ülkemiz görünürlüğünün uluslararası platformlarda artırılmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir. 2. Enerji güvenliğimizin ilerletilmesi için temiz enerji geçişi odaklı uluslararası faaliyetlere aktif katılım sağlanacak ve ülkemizin iklim değişikliğiyle mücadele çabalarıyla örtüşen yenilenebilir ve nükleer temelli enerji üretimine yönelik uluslararası işbirlikleri takip edilecektir. 3. Dijitalleşme alanında ülkemizin öncelikleri doğrultusunda uluslararası politika ve standartların geliştirilmesine yönelik çok taraflı süreçlere aktif katkı sağlanacak ve ilgili kurumlarla eş güdüm güçlendirilecektir. |
| Tedbir 976.3. Düzensiz göçle mücadelede adil yük paylaşımı ve gönüllü geri dönüşlerin teşviki gibi konuların başta BM olmak üzere ilgili uluslararası kuruluşların gündeminde tutulması ile yapıcı çözüm önerileri ve ortak projeler geliştirilmesine dönük çabalar devam ettirilecektir. | Dışişleri Bakanlığı (S), İçişleri Bakanlığı | 1. Başta BM kuruluşları olmak üzere göç konusunda aktif uluslararası kuruluşların düzensiz göç, insan ticareti ve göçmen kaçakçılığıyla mücadele ve gönüllü geri dönüşler konusundaki toplantılarına aktif katılım sağlanacaktır. |
| Tedbir 976.4. G20, MIKTA ve BRICS gibi uluslararası platformlarda ülkemizin etkinliği artırılacak ve önceliklerimiz doğrultusunda bu platformların olanaklarından daha fazla yararlanılacaktır. | Dışişleri Bakanlığı (S), Hazine ve Maliye Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. G20, MIKTA ve BRICS gibi uluslararası platformlarda ülkemizin etkinliğinin artırılması ve bu platformların olanaklarından ülkemiz öncelikleri doğrultusunda daha fazla yararlanılması için çalışmalar sürdürülecektir. |
| Tedbir 976.5. Ülkemizin kültür, eğitim, bilim ve iletişim alanındaki politikalarının uluslararası kurum ve kuruluşların faaliyetlerine etkin bir şekilde yansıtılması suretiyle, ülkemizin bu alanlardaki görünürlüğü artırılacaktır. | Dışişleri Bakanlığı (S), Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, İletişim Başkanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. UNESCO'nun başta Yürütme Kurulu ve Dünya Miras Komitesi olmak üzere karar alma organlarında ülkemizin aktif şekilde yer alması sağlanacaktır. 2. Uluslararası kuruluşların kültür, eğitim, bilim ve iletişim alanındaki gündemleri aktif bir şekilde takip edilecek ve ülkemizin bu alanlardaki çalışmalarının anılan gündemlere yansıtılmasına çalışılacaktır. 3. Ülkemizin miras alanlarının Dünya Miras Listesine, somut olmayan kültürel miras unsurlarının ise UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listelerine kaydı için gerekli çalışmalar yürütülecektir. |
| Tedbir 976.6. BM ve diğer uluslararası platformlarda insani yardım konularında düzenlenen toplantılara aktif katılım sağlanacak, benzeri toplantılara ev sahipliği yapılması konusunda girişimlerde bulunulacaktır. | İçişleri Bakanlığı (S), Dışişleri Bakanlığı | 1. İnsani yardım operasyonu yürütülen ülkelere yönelik uluslararası kuruluşlarla işbirliği içerisinde düzenlenen toplantılara aktif katılım sağlanacaktır. |
| Tedbir 977.1. İIT üyesi ülkelerin ortak kalkınma meselelerine yönelik bilgi ve veriye dayalı somut yol haritaları ve işbirliği önerileri geliştirilecektir. | Strateji ve Bütçe Başkanlığı (S), Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Hazine ve Maliye Bakanlığı (S), Dışişleri Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, TCMB, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. İSEDAK Çalışma Grupları kapsamında yapılacak anketler ve saha ziyaretlerini de içeren araştırmalarda İIT üyesi ülkelerin kalkınma seviyelerine göre yol haritaları ve somut politika tavsiyeleri ortaya konulmasına yönelik çalışmalar sürdürülecektir. 2. İSEDAK Altın Borsası Projesinin hayata geçirilmesine yönelik işbirliği çabaları sürdürülecektir. 3. Gayrimenkule Dayalı ve Gelişen Finansal Araçlar Bilgi Sistemi'ne (GEFAS) yeni İIT üyesi ülkelerin ve finansal ürünlerin dâhil edilmesine ve sistem içerisinde gayrimenkule dayalı ürünlerin alım-satım işlemlerinin gerçekleştirilmesine yönelik çalışmalar sürdürülecektir. |
| Tedbir 977.2. İSEDAK çalışma gruplarında ortaya konulan politika tavsiyelerinin İİT üyesi ülkelerde hayata geçirilmesine yönelik program ve proje destekleri geliştirilerek sürdürülecektir. | Strateji ve Bütçe Başkanlığı (S), Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. İSEDAK Bakanlar Toplantısında kabul edilen politika tavsiyelerinin hayata geçirilmesi için İİT üyesi ülkeler ve İİT kuruluşlarının proje önerilerine destek sağlanacaktır. |
| Tedbir 977.3. “İSEDAK Yüksek Düzeyli Dijital Dönüşüm Forumu” kapsamında üye ülkeler arasında somut işbirliği program ve projeleri geliştirilecektir. | Siber Güvenlik Başkanlığı (S), Dışişleri Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. İSEDAK Yüksek Düzeyli Dijital Dönüşüm Forumu kapsamında İİT üyesi ülkelere yönelik dijital alanda işbirliğinin ve becerilerin artırılmasını hedefleyen çalışmalar yürütülecektir. |
| Tedbir 977.4. İİT üyesi ülkelerdeki KOBİ'lere yönelik İSEDAK KOBİ Programı hayata geçirilecektir. | Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (S), Strateji ve Bütçe Başkanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. İSEDAK KOBİ Programı kapsamında İİT üyesi ülkeler ve ilgili İİT kuruluşları ile ortak çalışmalar yürütülecektir. |
| Tedbir 977.5. İİT Tahkim Merkezinin kurumsallaşmasına ve uluslararası görünürlüğünün artırılmasına yönelik çabalar desteklenecektir. | Ticaret Bakanlığı (S), Dışişleri Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, TOBB | 1. İİT Tahkim Merkezinin uluslararası ticaret ve yatırım uyuşmazlıklarının çözümü noktasında uluslararası görünürlüğünün artmasına yönelik destekler sürdürülecektir. |
| Tedbir 977.6. İİT içi ticaretin geliştirilmesine yönelik İİT Üyesi Devletler Arasında Tercihli Ticaret Sistemi (TPS-OIC)'nin tüm katılımcı ülkelerde etkin bir biçimde uygulanmasına ve Sisteme taraf olan ülke sayısının artırılmasına yönelik girişimler sürdürülecektir. | Ticaret Bakanlığı (S), Dışişleri Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı | 1. TPS-OIC'in taraf ülkelerde etkin bir şekilde uygulanmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir. 2. TPS-OIC'in kapsamının genişletilmesi amacıyla yeni müzakerelere başlanmasına yönelik girişimler sürdürülecektir. |
| Tedbir 977.7. Helal belgelerinin İİT üyesi ülkeler arasında karşılıklı tanınmasına yönelik Helal Akreditasyon Kurumları İslami Forumunun kuruluş ve faaliyete geçme süreçlerine aktif destek sağlanacaktır. | Ticaret Bakanlığı (S), Dışişleri Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı | 1. Helal Akreditasyon Kurumları İslami Forumunun kurumsallaşmasına yönelik çalışmalara aktif destek sağlanacaktır. |
| Tedbir 977.8. Ülkemizin ev sahipliği yaptığı "İslam Ülkeleri İstatistik, Ekonomik ve Sosyal Araştırma ve Eğitim Merkezi", "İslam Tarih, Kültür ve Sanat Araştırma Merkezi", "İİT İslam Ülkeleri Standartlar ve Metroloji Enstitüsü" ve "İslam İşbirliği Gençlik Forumu" çalışmalarına verilen destekler sürdürülecektir. | Dışişleri Bakanlığı (S), Hazine ve Maliye Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Ülkemizin ev sahipliği yaptığı İİT kuruluşlarının çalışmalarına destek sağlanacaktır. |
| Ülkemizin önemli stratejik hedeflerinden biri olan AB üyeliğine ilişkin politikalar kararlılıkla uygulanacak ve AB müktesebatına uyum çalışmaları yürütülecektir. (Kalkınma Planı p.978) | ||
| Tedbir 978.1. Türkiye'nin AB'ye katılım müzakerelerinin yeniden canlandırılması, Türkiye ve AB arasındaki kritik tematik konularda yüksek düzeyli diyalog toplantılarının sürdürülmesi, "Vize Serbestisi Diyaloğu"nda ilerleme sağlanması ve Gümrük Birliği'nin güncellenmesi müzakerelerine başlanması için AB ile üst düzey diyalog ve temaslar artırılacaktır. | Dışişleri Bakanlığı (S), İçişleri Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. AB ile kritik tematik konularda yüksek düzeyli diyalog toplantıları ile üst düzey temaslar sürdürülecektir. |
| Tedbir 978.2. AB müktesebatına uyum çerçevesinde AB Komisyonu ile istişareler sürdürülecek, Alt Komite Toplantıları yapılacaktır. | Dışişleri Bakanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Avrupa Komisyonu nezdinde Alt Komite Toplantılarının yapılmasına ilişkin girişimlerde bulunulacaktır. |
| Tedbir 978.3. AB'ye Katılım için Ulusal Eylem Planı güncellenecektir. | Dışişleri Bakanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. AB'ye Katılım için Ulusal Eylem Planı'nın uygulanmasına ilişkin izleme raporu her üç ayda bir hazırlanacaktır. |
| Bölgesel işbirliklerinden daha fazla istifade edilmesi için çalışmalar artırılacaktır. (Kalkınma Planı p.979) | ||
| Tedbir 979.1. Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) üye ülkeleriyle yürütülen ekonomik, sosyal, kültürel ve bilimsel alanlardaki işbirliği "Türk Dünyası 2040 Vizyonu" doğrultusunda derinleştirilecektir. | Dışişleri Bakanlığı (S), Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. TDT'nin kurumsallaşma sürecinin faaliyetlerinin diğer üye ülkeler ve gözlemcilerle etkin bir işbirliği içinde geliştirilmesi yönünde çalışılacaktır. 2. Türk dünyasındaki kalkınma, ekonomi ve yatırım odaklı faaliyet yürüten kuruluşların kurumsal kapasitelerini artırmaya yönelik ortak faaliyetler yürütülecektir. 3. Enerji ve bağlantısallık, teknoloji, inovasyon, sanayi ve bilim alanlarında işbirliğinin geliştirilmesine yönelik üst düzey toplantılar düzenlenecektir. 4. Türkiye-Azerbaycan-Türkmenistan Üçlü Mekanizması canlandırılacak, üst düzey toplantılar ve zirveler yoluyla enerji, ulaştırma ve ticaret konularında ikili ve üçlü işbirliği çalışmaları yürütülecektir. |
| Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği (S), Kültür ve Turizm Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 5. TDT üye ve gözlemci ülkeleri ile insan kaynakları alanında tecrübe paylaşımı yapılmasına yönelik faaliyetler somutlaştırılarak sürdürülecektir. | |
| Millî Eğitim Bakanlığı (S), Dışişleri Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 6. Ortak Türk Tarihi, Ortak Türk Edebiyatı ve Türk Dünyası Coğrafyası ders kitaplarının TDT üye ülkelerinde kullanımının yaygınlaştırılmasına yönelik koordinasyon çalışmaları yürütülecek, öğretmen ve öğrenci değişim programı gerçekleştirilecek ve TDT Kardeş Okul Programı kapsamında üye ülkelerdeki eğitim kurumları arasında kardeş okul eşleştirmeleri yapılacaktır. 7. Türk dünyasına özgü, sürdürülebilir ve ortak öğrenmeyi destekleyen Türk Devletleri Teşkilatı Eğitim Bilgi Ağı kurulmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir. | |
| Tedbir 979.3. Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü (KEİ), Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT) ve Gelişen Sekiz Ülke (D-8) gibi bölgesel kuruluşların sonuç odaklı program ve projelere yoğunlaştırılması yönünde girişimlerde bulunulacaktır. | Dışişleri Bakanlığı (S), Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. D-8 bünyesinde halihazırda yürütülmekte olan reform çalışmalarına katkı sağlanacaktır. 2. EİT bünyesindeki işbirliklerinin etkinliğinin artırılmasına yönelik çalışmalara devam edilecektir. 3. KEİ'nin bölgesel krizler nedeniyle ivme kaybeden işbirliği faaliyetlerinin ilerletilmesine yönelik çalışmalarda bulunulacaktır. |
| Tedbir 979.4. TDT, D-8 ve EİT bünyesinde ticaretin geliştirilmesi için çalışmalarda bulunulacak ve mevcut bölgesel ticaret anlaşmalarının hayata geçirilmesine ilişkin çabalar artırılacaktır. | Ticaret Bakanlığı (S), Dışişleri Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. D-8 Tercihli Ticaret Anlaşmasının kapsamının genişletilmesi amacıyla müzakerelere başlanması için girişimlerde bulunulacaktır. 2. EİT Ticaret Anlaşmasının (ECOTA) güncellenmesi amacıyla müzakerelere başlanması için girişimlerde bulunulacaktır. |
| Tedbir 979.5. Yeniden Asya Girişimi kapsamında Asya'da üyesi ya da ortağı olduğumuz bölgesel kuruluşlar ve çok taraflı mekanizmaların çalışmalarına aktif ve yenilikçi bir vizyonla katkı sağlanacaktır. | Dışişleri Bakanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Yeniden Asya Girişimi çerçevesinde Asya'da üyesi ya da ortağı olunan ASEAN, CICA, ŞİÖ, PAF, ACD ve IORA gibi uluslararası kuruluşlar ile işbirliği derinleştirilecek ve çalışmalara aktif katılım sağlanacaktır. |
| Tedbir 979.6. Üçüncü Türkiye-Afrika Ortaklık Zirvesinde alınan kararların etkin bir şekilde hayata geçirilmesine ve dördüncü zirvenin düzenlenmesine ilişkin çalışmalar yürütülecektir. | Dışişleri Bakanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Afrika kıtasındaki bölgesel teşkilat ve mekanizmalarla temaslar artırılacak ve ortaklık mekanizmaları işletilecektir. |
| Tedbir 979.7. Latin Amerika ve Karayipler Bölgesi ile yürütülen Açılım Politikası stratejik ve yapısal bir bakış açısıyla ve ortaklık anlayışıyla derinleştirilecek ve bölgedeki uluslararası kuruluşlara proje temelli katkılar sağlanacaktır. | Dışişleri Bakanlığı (S), Kültür ve Turizm Bakanlığı | 1. Latin Amerika ve Karayipler Bölgesindeki bölgesel kuruluşlar ile ülkemiz ilişkilerinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar yürütülecek ve bu kuruluşlar nezdinde ülkemiz görünürlüğünün artırılmasına yönelik projelere katkı sağlanacaktır. |
| Bölgesel ve uluslararası kuruluşlarda görev yapan Türk vatandaşlarının sayısı ve niteliği artırılacaktır. (Kalkınma Planı p.980) | ||
| Tedbir 980.1. Bölgesel ve uluslararası kuruluşlarda görevlendirilen kamu personeli sayısı artırılacak ve ülkemizin uluslararası kuruluşlar nezdindeki daimi temsilciliklerinde yer alan uzman kadroları güçlendirilecektir. | Dışişleri Bakanlığı (S), İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Bölgesel ve uluslararası kuruluşlarda görevlendirilen kamu personeli sayısının artırılmasına yönelik girişimler sürdürülecektir. |
| Tedbir 980.2. Yükseköğrenim düzeyindeki öğrencilere uluslararası kuruluşlardaki kariyer olanakları ve bu kuruluşlara başvuru süreçlerine ilişkin farkındalık artırma programları düzenlenecektir. | Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği (S), Dışişleri Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, YÖK, İlgili Kamu Kurum ve Kuruluşları | 1. Yükseköğrenim düzeyindeki öğrencilerin uluslararası kuruluşlardaki kariyer olanakları hakkında bilgilendirilmesi için hazırlanan programlar ve içerikler mevcut dijital araçlar üzerinden paylaşılacaktır. |
Küresel salgın, artan gıda ve enerji güvensizliği, çatışmalar ile iklim değişikliğiyle bağlantılı çevresel felaketler gibi zorluklar Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarındaki (SKA) küresel ilerlemeyi sınırlamış ve bazı alanlarda geriye gidişler yaşanmıştır. Birleşmiş Milletler tarafından yayımlanan 2026 yılı Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri Raporunda SKA'ların sadece yüzde 36'sının planlandığı şekilde veya orta düzeyde ilerlediği ve yüzde 15'inin ise geriye doğru gittiği belirtilmektedir. Bu doğrultuda, önümüzdeki süreçte tüm ülkelerin SKA'lara ulaşılmasına yönelik gayretlerini artırması ve somut hedefler yoluyla ilerlemeyi izlemeleri beklenmektedir.
Türkiye'nin SKA'lara yönelik siyasi sahipliği ve ilerleme kararlılığını ulusal ve uluslararası düzeylerde göstermeye hizmet eden Ulusal Gönüllü Gözden Geçirme Raporları SKA'ların uygulama sürecini etkinleştirmektedir. Bu doğrultuda, Türkiye'nin üçüncü VNR hazırlıkları Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı koordinasyonunda başlatılmış olup süreç tüm paydaşların işbirliği ile yürütülecektir. Ulusal Sürdürülebilir Kalkınma Koordinasyon Kurulunun üçüncü VNR hazırlıkları sırasında üst düzey bir sahiplikle etkili bir izleme ve değerlendirme sürecine katkı sağlaması öngörülmektedir. TÜİK tarafından SKA göstergeleri için ulusal düzeyde izlemenin sağlanması ve gösterge setinin genişletilmesi amacıyla çalışmalar yürütülmektedir. Bu kapsamda, SKA göstergeleriyle ilgili güncel gelişmeler Sürdürülebilir Kalkınma Göstergeleri internet portalı üzerinden kullanıcıların hizmetine sunulmaktadır. Ekim 2026 itibarıyla portalda 170 gösterge seti raporlanmakta