Meslekî Yeterlilik Kurumundan:
Amaç ve kapsam MADDE 1- (1) Bu Tebliğin amacı, bu Tebliğin ekinde yer alan meslek standartlarının yürürlüğe konulmasını sağlamaktır. Dayanak MADDE 2- (1) Bu Tebliğ, 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 252 nci maddesi ile 19/10/2015 tarihli ve 29507 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ulusal Meslek Standartlarının ve Ulusal Yeterliliklerin Hazırlanması Hakkında Yönetmeliğin 10 uncu maddesine dayanılarak hazırlanmıştır. Yürürlük MADDE 3- (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme MADDE 4- (1) Bu Tebliğ hükümlerini Meslekî Yeterlilik Kurumu Başkanı yürütür. EKLER Ek-1 Yemenici (Seviye 4) Ulusal Meslek Standardı Ek-2 Talikacı (Seviye 6) Ulusal Meslek Standardı Ek-3 Bastoncu (Seviye 4) Ulusal Meslek Standardı Ek-4 Ebru Sanatkârı (Seviye 6) Ulusal Meslek Standardı Ek-5 Katı' (Kâğıt Oyma) Sanatkârı (Seviye 6) Ulusal Meslek Standardı Ek-6 Keçeci (Seviye 6) Ulusal Meslek Standardı Ek-7 Kalemişi Sanatkârı (Kalemkâr) (Seviye 6) Ulusal Meslek Standardı Ek-8 Tezhip Sanatkârı (Seviye 6) Ulusal Meslek Standardı
Ek-1
YEMENİCİ (SEVİYE 4) ULUSAL MESLEK STANDARDI
| Meslek: | Yemenici |
| Seviye: | 4¹ |
| Referans Kodu: | 24UMS0817-4 |
| Standardı Hazırlayan Kuruluş: | Anadolu El Sanatlarını Yaşatma ve Geliştirme Derneği (ANELSANDER) |
| Standardı Doğrulayan Sektör Komitesi: | MYK Kültür, Sanat ve Tasarım Sektör Komitesi |
| MYK Yönetim Kurulu Onay Tarih/Sayı: | 22/4/2026 Tarihli ve 2026/57 Sayılı Karar |
| Resmî Gazete Tarih/Sayı: | 23/8/2026 - 33349 |
| Revizyon No: | 00 |
¹Mesleğin yeterlilik seviyesi, 8 seviyeli Türkiye Yeterlilikler Çerçevesine göre Seviye 4 olarak belirlenmiştir.
Yemenici (Seviye 4) Ulusal Meslek Standardı
24UMS0817-4 / 22.4.2026 / 00 Referans Kodu / Onay Tarihi / Rev. No
ACİL DURUM: İş yerinin tamamında veya bir kısmında meydana gelebilecek veya iş yerini dışarıdan etkileyebilecek yangın, patlama, tehlikeli kimyasal maddelerden kaynaklanan yayılım, zehirlenme, salgın hastalık, radyoaktif sızıntı, sabotaj ve doğal afet gibi ivedilikle müdahale gerektiren olayları,
ACİL DURUM PLANI: İş yerlerinde meydana gelebilecek acil durumlarda yapılacak iş ve işlemler dâhil bilgilerin ve uygulamaya yönelik eylemlerin yer aldığı planı,
BALMUMU: Balı süzülmüş boş peteğin eritilip, tortuları alındıktan sonra ortaya çıkan, mum gibi halini,
BİZ: Ağaç saplı, dikiş yapılacak yere dikiş yeri (izi) açmak için kullanılan sivri uçlu demiri,
DERİ: Doğal bir yapıya sahip, yüzeysel delikleri sayesinde hava ve su sirkülâsyonuna olanak sağlayan, esnek dokulu hayvanlardan (manda, sığır ve benzeri) elde edilen yemenicilikteki ana ham maddeyi,
DİKİŞ MAKİNESİ: Dikiş makinesi özelliğinde olup, sadece yüz derisini ve astarını dikiş ile birleştiren makineyi,
FİNİSAJ: Freze ile aynı olup, devirli dönen bez fırça ile yapılan yüz parlatma işini,
FORA KAŞIĞI: Metalden yapılmış, kaşık şeklindeki ayakkabı çekeceğini,
FREZE MAKİNESİ: Deri üzerindeki lekeleri temizleyen aleti,
GÖN: Büyükbaş hayvanlardan sığır, manda gibilerin kalın derisinden elde edilen yemeni derisini,
ISCO: Uluslararası Standart Meslek Sınıflamasını,
İĞNE: Küt uçlu, ele batmayan, yemeniye dikiş atılmasını sağlayan aleti,
İPLİK: Pamuktan fabrikasyon imal edilmiş olarak alınan pamuk dikiş ipliğini,
İSG: İş sağlığı ve güvenliğini,
İŞ KAZASİ: İş yerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen engelli hâle getiren olayı,
KALAVRA/KALEVRA: Numarasız yemeniyi,
KALIP: Yemenilerin şekil almasında kullanılan, sağlam olması için meşe ağacından veya plastikten yapılmış çeşitli ölçülerde numaralara sahip aleti,
KAUÇUK SÜNGER: Dikiş diplerindeki ilaç lekelerinin temizlenmesine yarayan malzemeyi,
Yemenici (Seviye 4) Ulusal Meslek Standardı
24UMS0817-4 / 22.4.2026 / 00 Referans Kodu / Onay Tarihi / Rev. No
KİŞİSEL KORUYUCU DONANIM (KKD): Çalışanı, yürütülen işten kaynaklanan, sağlık ve güvenliği etkileyen bir veya birden fazla riske karşı koruyan, çalışan tarafından giyilen, takılan veya tutulan bu amaca uygun olarak tasarımı yapılmış tüm alet, araç, gereç ve cihazları,
KÖSELE: İşlenerek yemenide kullanılan, büyükbaş hayvanın dayanıklı derisini,
KÖŞGER/KÖŞKER: Yemeni üretimi ve tamirini yapan yemeniciyi,
KÖŞGERLİK: Yemeniciliği,
MONTE ÇİVİSİ: 3 cm uzunluğunda, 2 mm kalınlığında, metal çiviyi,
NUMARA: Yemenide ayak ölçüsünü (22-24 numara yarım metelik, 25-26 numara metelik, 27-28 numara kaba metelik, 29-30 numara küçük hasbe, 31-32 numara hasbe, 33- numara büyük hasbe, 34-35 numara vastani, 36-37 numara orta atak, 38-39 numara zeerden, 40-41 numara ges, 42-43 numara orta, 44-45 numara üzgar, 46-47 numara ulu ayak ve 48-49 numara zerber), ifade eden sözcükleri
ÖRS: Ayakkabı dikişlerinin dövülmesi için ayakkabının içine geçirilen L şeklindeki demir kalıbı,
RAMAK KALA OLAY: İş yerinde meydana gelen, çalışan, iş yeri ya da ekipmanı zarara uğratma potansiyeli olduğu halde zarara uğratmayan olayı,
RİSK: Tehlikeden kaynaklanacak kayıp, yaralanma ya da başka zararlı sonuç meydana gelme ihtimalini,
RİSK DEĞERLENDİRMESİ: İş yeri veya iş yeri dışında meydana gelebilecek tehlikelerin belirlenmesi, bu tehlikelerin riske dönüşmesine yol açan faktörlerin teşhis edilmesi, risklerin analiz edilerek derecelendirilmesi ve kontrol tedbirlerinin alınması amacıyla yapılması gereken çalışmaları,
SAHTİYAN: Uluslararası deri literatüründe, "Türk derisi" olarak tanınan, doğal yöntemlerle tabakhanede tabaklanmış keçi derisini,
SAYA: Yemeninin arka ve yüz kalıplarının dikilmiş şeklini,
TABAKLAMA: Deri işleme yöntemini; derinin fiziksel ve kimyasal işlemlere tabi tutulup endüstriyel bir ürün olarak kullanılacak hale getirilmesini,
TAKUNYA: Yemeninin içine konan numarasını belirleyen ahşap kalıbı,
TEBER: Deri ve köseleyi tıraş etme için kullanılan sapı yuvarlak ve kesici kısmı çelikten, 12-17 cm boyunda şimşir ağacından yapılmış aleti,
TEHLİKE: İş yerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek, çalışanı veya iş yerini etkileyebilecek zarar veya hasar verme potansiyelini,
YAPIŞTIRICI: Deriyi yapıştırmak için kullanılan tutkalı,
Yemenici (Seviye 4) Ulusal Meslek Standardı
24UMS0817-4 / 22.4.2026 / 00 Referans Kodu / Onay Tarihi / Rev. No
YEMENİ: Kısa kenarlı, kırmızı, siyah veya sarı sahtiyandan yapılan, üstü deri, tabanı köseleden dikilen, ökçeli, üstü açık, hafif kaba ayakkabı çeşidini,
ZENNE: Kadınlara özel ucu ibikli yemeniyi,
ifade eder.
Yemenici (Seviye 4) Ulusal Meslek Standardı
24UMS0817-4 / 22.4.2026 / 00 Referans Kodu / Onay Tarihi / Rev. No
Yemenici (Seviye 4) Ulusal Meslek Standardı 19/10/2015 tarihli ve 29507 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ulusal Meslek Standartlarının ve Ulusal Yeterliliklerin Hazırlanması Hakkında Yönetmelik ve 27/11/2007 tarihli ve 26713 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Mesleki Yeterlilik Kurumu Sektör Komitelerinin Kuruluş, Görev, Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre MYK'nın görevlendirdiği Anadolu El Sanatlarını Yaşatma ve Geliştirme Derneği (ANELSANDER) tarafından hazırlanmış, sektördeki ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak değerlendirilmiş ve MYK Kültür, Sanat ve Tasarım Sektör Komitesi tarafından incelendikten sonra MYK Yönetim Kurulunca onaylanmıştır.
Yemenici (Seviye 4) Ulusal Meslek Standardı
24UMS0817-4 / 22.4.2026 / 00 Referans Kodu / Onay Tarihi / Rev. No
Yemenici (Seviye 4); iş sağlığı ve güvenliği ile çevre koruma önlemlerini uygulayarak, kalite gereklilikleri çerçevesinde, iş organizasyonu yapan, yemeni için ön hazırlık yapan, yemeni yapan ve mesleki gelişim faaliyetlerini yürüten nitelikli kişidir. Yemeni, kısa kenarlı, kırmızı, siyah veya sarı sahtiyandan yapılan, üstü deri, tabanı köseleden dikilen, halk arasında sıhhatli olarak bilinen, ökçeli, üstü açık, bir ayakkabı çeşididir.
ISCO 08: 7318 (Tekstil, deri ve benzer malzemeleri kullanan elişi çalışanları)
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (G. V. K.) ve yürürlükteki alt mevzuatı. 2872 sayılı Çevre Kanunu ve yürürlükteki alt mevzuatı. 4857 sayılı İş Kanunu ve yürürlükteki alt mevzuatı. 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu ve yürürlükteki alt mevzuatı. 5448 sayılı Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesinin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun ve yürürlükteki alt mevzuatı. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve yürürlükteki alt mevzuatı. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve yürürlükteki alt mevzuatı. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve yürürlükteki alt mevzuatı. 29/8/2009 tarihli ve 27334 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Süsleme Sanatları ve Geleneksel El Sanatları Kursları Yönetmeliği. 2/4/2015 tarihli ve 29314 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Atık Yönetimi Yönetmeliği.
Mesleğin icrasına yönelik İSG, çevre ve diğer konulardaki mevzuata uyulması esastır.
Yemenici (Seviye 4): ışık alan, iyi havalandırılmış, kapalı, uygulamaya uygun ortam sıcaklığındaki, sakin ve sessiz alanlarda çalışır. Malzeme hazırlığı ve uygulamalarda uzun süreler hareket halinde çalışmalar yapabilir. Çalışma gün ve saatleri görev uygulama yapacağı tekniklere göre değişkenlik göstermektedir. Hafta sonu veya resmi tatil günlerinde ve seyahat gerektiğinde önceden belirlenmiş çalışma koşulları, sözleşme, iş akdi ve ilgili kanunlar doğrultusunda çalışır.
Mesleğin icrası esnasında iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınmasını gerektiren kaza, meslek hastalığı ve yaralanma riskleri bulunmaktadır. Kullanılan kimyasal malzemeler cilt ve solunum hastalıklarına yol açabilir, kesici ve delici aletler yaralanmalara sebep olabilir. Ergonomik riskler sebebiyle kas-iskelet sistemi hastalıkları gelişebilir, kullanılan ekipmanlardan kaynaklı gürültü maruziyeti işitme kaybına veya çeşitli sağlık sorunlarına yol açabilir.
Mesleğe yönelik olarak ortaya çıkabilecek risklerle kaynağındaki mücadele edilir ve gerekli iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyularak bu riskler bertaraf edilebilir. Risklerin tamamen ortadan kaldırılamadığı durumlarda ise işveren tarafından sağlanan uygun kişisel koruyucu donanım kullanarak çalışır.
| Görev | A. İSG, çevre koruma, sürdürülebilirlik ve kalite gerekliliklerini uygulamak (devamı var) | Mesleki Bilgi ve Uygulama Becerileri | ||
|---|---|---|---|---|
| İşlemler | Başarım Ölçütleri | |||
| Kod | Açıklama | Kod | Açıklama | |
| A.1 | İş sağlığı ve güvenliği gerekliliklerini uygulamak | A.1.1 | İSG ile ilgili aldığı eğitim ve işverenin bu konudaki talimatları doğrultusunda, kendisinin ve hareketlerinden veya yapuğu işten etkilenen diğer çalışanların sağlık ve güvenliğini tehlikeye düşürmeyecek şekilde çalışır. | 1. İSG önlemleri ve bunların iş süreçlerine uygulanması 2. Araç, gereç ve ekipmanların kullanımında uyulması gereken sağlık ve güvenlik işaretleri ve anlamları 3. KKD türleri ve kullanımı 4. Çalışma ortamındaki risk ve tehlikejer 5. Çalışma ortamında görülebilecek tehlike, risk ve ramak kala olaylar ve alınması gereken önlemler |
| A.1.2 | İşin gerektirdiği araç, gereç ve ekipmanları sağlık ve güvenlik işaretlerine ve talimatlarına uygun şekilde kullanarak çalışır. | 6. Çalışma ortamında görülebilecek acil durum türleri ve alınması gereken önlemler | ||
| A.1.3 | Çalışma ortamında iş süreçlerine göre KKD'leri talimatlarına uygun olarak kullanarak çalışır. | 7. İş süreçlerinde ortaya çıkan atık türleri, tasnifi ve bertaraf yöntemleri 8. İş süreçlerinde ortaya çıkan geri kazanılabilir materyallerin toplanması, muhafazası ve teslim yöntemleri | ||
| A.1.4 | Kendisini ve çevresini etkileyeceğini gözlemledığı tehlike, risk ve ramak kala olayları yazılı ve/veya sözlü olarak ilgililer ile paylaşır. | |||
| A.1.5 | Acil durumlarda, tanımlanmış önleyici ve sınırlandırıcı tedbirlere uyarak çalışır. | |||
| A.2.1 | İş süreçlerinde ortaya çıkan atık malzemelerin tasnifini ve bertarafını talimatlara göre gerçekleştirir. | |||
| A.2.2 | İş süreçlerinde ortaya çıkan geri kazanılabilir materyallerin toplanmasını, muhafazasını ve teslimini talimatlara göre gerçekleştirir | |||
| A.2 | Çevre koruma önlemlerini uygulamak | |||
| Görev | A. İSG, çevre koruma, sürdürülebilirlik ve kalite gerekliliklerini uygulamak | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| İşlemler | Başarım Ölçütleri | Mesleki Bilgi ve Uygulama Becerileri | |||
| Kod | Açıklama | Kod | Açıklama | ||
| A.3 | Sürdürülebilirlik stratejilerini uygulamak | A.3.1 | Çalışma sürecinde kullanılan enerji, sarf malzemesi ve benzeri kaynakların etkin, tasarruflu ve verimli bir şekilde kullanılmasına yönelik önlemleri alır/alınmasını sağlar. | 9. Çalışma sürecinde kullanılan su, enerji, sarf malzemesi ve benzeri kaynakların etkin, tasarruflu ve verimli bir şekilde kullanımı | |
| A.3.2 | Çalışma sürecinde tüm süreçleri doğaya ve doğal kaynaklara zarar vermeden yürütür. | 10. Dogaya ve doğal kaynaklara zarar vermeden çalışma | |||
| A.3.3 | Çalışma sürecinde sürdürülebilirlik stratejileri kapsamında su tüketimini etkin, tasarruflu ve verimli bir şekilde kullanılmasına yönclik önlemler alır/alınmasını sağlar. | 11. İş süreçlerinde kullanılan araç, gereç ve ekipman seçiminde uyulması gereken kalite gereklilikleri | |||
| A.4 | Kalite gerekliliklerini uygulamak | A.4.1 | İş süreçlerinde belirlenmiş kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır. | 12. İş süreçlerinin uygulanması esnasında uyulması gereken kalite gereklilikleri | |
| A.4.2 | İş süreçlerinin iyileştirilmesine yönelik görüş ve önerilerde bulunur. | ||||
Yemenici (Seviye 4) Ulusal Meslek Standardı
24UMS0817-4 / 22.4.2026 / 00 Referans Kodu / Onay Tarihi / Rev. No
| Görev | B. İş organizasyonu yapmak | Başarım Ölçütleri | Mesleki Bilgi ve Uygulama Becerileri | ||
|---|---|---|---|---|---|
| İşlemler | Kod | Açıklama | Kod | Açıklama | |
| B.1 | İş planlaması yapmak | B.1.1 | Uygulayacağı yemeni modeline göre yapılacak işleri planlar. | 1. Uygulayacağı yemeni modeline göre işi planlama | |
| 2. Yemeni yapımında kullanılan araç, gereç ve ekipman türleri ve özellikleri | |||||
| 3. Yemeni yapımında kullanılan araç, gereç ve ekipmanları temin etme yöntemleri | |||||
| 4. İş süreçlerinde tutulması gereken kayıt türleri ve yöntemleri | |||||
| B.2 | Kişisel hazırlık yapmak | B.1.2 | Uygulayacağı yemeni modelinin yapımında kullanacağı araç, gereç ve ekipmanları temin eder. | 5. Kişisel temizlik ve hijyen kuralları | |
| 6. Çalışma ortamına ve işe uygun iş kıyafetleri | |||||
| 7. İş süreçlerinde kullanılan araç, gereç ve ekipmanların temizliği | |||||
| 8. İş süreçlerinde kullanılan araç, gereç ve ekipmanların bakımı | |||||
| B.3 | Kullanılan araç, gereç ve ekipmanların bakımını yapmak | B.2.1 | Çalışma öncesi kişisel temizlik ve hijyen önlemlerini alır. | 9. İş süreçlerinde kullanılan araç, gereç ve ekipmanların muhafaza koşulları | |
| 9. İş süreçlerinde kullanılan araç, gereç ve ekipmanların bakımı | |||||
| B.2.2 | Çalışma ortamına ve işe uygun iş kıyafetini giyer. | ||||
| B.3.1 | Kullamılan araç, gereç ve ekipmanların temizliğini talimatına uygun şekilde yapar. | ||||
| B.3.2 | Kullamılan araç, gereç ve ekipmanların bakımını talimatına uygun şekilde yapar. | ||||
| B.3.3 | Araç, gereç ve ekipmanları belirlenmiş saklama koşullarına uygun şekilde muhafaza eder. | ||||
| Görev | C. Yemeni için ön hazırlık yapmak | Başarım Ölçütleri | Mesleki Bilgi ve Uygulama Becerileri | |
|---|---|---|---|---|
| İşlemler | Kod | Açıklama | ||
| C.1 | Yemeni yapımı için malzemeye hazırlığı yapmak | C.1.1 Yemeni yüzünün yapımı için modele uygun yüz derisini seçer. C.1.2 Yemeni astarının yapımı için modele uygun astar derisini seçer. C.1.3 Yemeni numarasına göre modele uygun iç taban kösele derisini (kalınlığı 2 mm olan, boyasız, doğal işlenmiş kösele manda derisi ve benzeri) seçer. C.1.4 Yemeni alt taban kösele yapımı için modele uygun alt taban kösele derisini seçer. C.1.5 Yemeni modeline göre dikişinde kullanacağı malzemeleri seçer. | 1. Yemeninin kullanım amacı ve özellikleri 2. Yemeni modelleri (zenne, kalavra ve benzeri) ve özellikleri 3. Yemeniyi oluşturan parçalar ve özellikleri 4. Yemeni yapı Civimda kullanılan deri türleri (sahtıyan, gön ve benzeri) ve özellikleri 5. Yemeni dikişinde kullanılan malzemeler 6. Yemeni kalıbı türleri (takunya ve benzeri) ve kullanım amacı 7. İç taban köselesinin özellikleri 8. Taban ölçüsü alma 9. Ayak iç kalıbını hazırlama | |
| C.2 | Yemeni yapımı için kalıp hazırlığı yapmak | C.2.1 Yemeni modeline uygun tabanın ölçüsünü alır. C.2.2 Belirlenen numaraya uygun ayak iç kalıp ölçüsünü alır. C.2.3 Yemeni modeli için uygun taban kalıbını seçer. | ||
| Görev | D. Yemeni yapmak (devamı var) | Başarım Ölçütleri | Mesleki Bilgi ve Uygulama Becerileri | ||
|---|---|---|---|---|---|
| İşlemler | Kod | Açıklama | Kod | Açıklama | |
| D.1 | Yemeni modeline uygun saya yapmak | D.1.1 | Saya yapımının önemi ve kullanım alanları | ||
| D.1.2 | Ayakkabı numarasına ve modele uygun şekilde saya derisini keser. | ||||
| D.1.3 | Ayakkabı numarasına ve modele uygun şekilde iç astar derisini keser. | ||||
| D.1.4 | Yüz derisini ve iç astar derisini dikiş makinası ile dikerek birleştirir. | ||||
| D.2 | Sayayı gerdirmek | D.2.1 | Yemeni sayasını kalıba gerdirmeye uygun hale getirir. | ||
| D.2.2 | Sayaya uygun numara kalıbının tabanına iç tabanı monte eder. | ||||
| D.2.3 | Sayadan gelen yemeni yüzünün kalıbın yüzeyini saracak şekilde montajını yapar. | ||||
| D.2.4 | Kalıba monte edilen sayayı monte çivisi ile tutturur. | ||||
| D.2.5 | Monte çivisi ile tabana tuturulan saya ile iç tabanın arasına yapıstırcı sürer. | ||||
| D.2.6 | Yapıştırcı kuruduktan sonra sayanın uç kısımlarını tabana yapıstıracak şekilde çivileri eğer. | ||||
| D.2.7 | Alt taban ve yüz birbirine tamamen yapıştıktan sonra çivileri çıkarır. | ||||
Yemenici (Seviye 4) Ulusal Meslek Standardı
24UMS0817-4 / 22.4.2026 / 00 Referans Kodu / Onay Tarihi / Rev. No
| Görev | D. Yemeni yapmak (devamı var) | Başarım Ölçütleri | Mesleki Bilgi ve Uygulama Becerileri | |
|---|---|---|---|---|
| İşlemler | Kod | Açıklama | ||
| D.3 | Freze işlemlerini yapmak | D.3.1 | Temizlenen sayaya ve köseleye yapıştırıcı sürer. | 8. Freze işlemlerinin yapılış amacı 9. Freze işlemini gerçekleştirme 10. Yemeni dikiminde kullanılan malzemeler ve özellikleri |
| D.3.2 | Sağlamlaştırmak için çekici ile tabanı döver. | 11. Yemenide kullanılan dikiş tür ve yöntemleri 12. Kösele delmede kullanılan malzemeler ve özellikleri | ||
| D.3.3 | Taban kösele derisi yapılan yemeniye kalıbı ile birlikte dış kenarının düzeltilmesi için freze işlemi yapar. | |||
| D.3.4 | Finisaj işlemi tamamlanan yemeniyi kalıptan çıkarır. | |||
| D.4.1 | Dikişte kullanacağı pamuk ipliğini balmumu ile sıvar. | |||
| D.4 | Yemeni dikimini gerçekleştirmek | D.4.2 | Pamuk ipliğini köşker iğnesinden geçirerek dikişe hazırlar. | |
| D.4.3 | Biz yardımı ile köselenin dikiş yerine gelen kısmını delerek iğneyi geçirir. | |||
| D.4.4 | Dıştan çapraz iki iğne geçerek çift dikiş ile dikimi gerçekleştirir. | |||
Yemenici (Seviye 4) Ulusal Meslek Standardı
24UMS0817-4 / 22.4.2026 / 00 Referans Kodu / Onay Tarihi / Rev. No
| Görev | D. Yemeni yapmak | Başarım Ölçütleri | Mesleki Bilgi ve Uygulama Becerileri | |
|---|---|---|---|---|
| İşlemler | Kod | Açıklama | ||
| Kod | Açıklama | D.5.1 | Dikilen yemeniyi kendi kalıbına takar. | 13. Yemeni yapımını tamamlama işlemleri 14. Yemeni uygunluk kontrolleri |
| D.5 | Yemeni yapımını tamamlamak | D.5.2 | Yemeniyi kalıbını alması için 1 (bir) gün kurutmaya bırakır. | |
| D.5.3 | Kalıbını almış yemeniyi kalıptan çıkarır. | |||
| D.5.4 | Temizleyerek son kontrollerini gerçekleştirir. | |||
| Görev | E. Mesleki gelişim faaliyetlerini yürütmek | Başarım Ölçütleri | Mesleki Bilgi ve Uygulama Becerileri | |
|---|---|---|---|---|
| İşlemler | Kod | Açıklama | ||
| E.1 | Kod | Açıklama | Kod | 1. Alanı ile ilgili güncel bilgileri takip edeceği kurum, kuruluş ve yayınlar |
| 2. Mesleki eğitim veren kurum ve kuruluşlar | ||||
| 3. Alanıyla ilgili fuar ve etkinlikleri takip edeceği mecralar | ||||
| E.2 | Kod | Açıklama | E.1.1 Mesleği ile ilgili yenilikleri uygun kaynaklardan takip eder. | 4. Kişisel portföy oluşturma |
| E.1.2 Yemeni yapımı kapsamına dâhil süreçlerdeki gelişmeleri takip eder. | 5. Ahi ahlakının temel ilkeleri | |||
| E.2.1 Kişisel eğitim ihtiyaçlarına göre ilgili kurum veya kuruluşlar tarafından mesleki konulara ilişkin düzenlenen eğitim programlarına katılır. | ||||
| E.2.2 Kişisel kariyer hedeflerine göre kısa ve uzun dönemli mesleki gelişimini planlar. | ||||
| E.2.3 Mesleki eser, belge ve dokümanlarından kişisel portföyünü hazırlar. | ||||
| E.3.1 Çalışma yöntemi ve deneyimleri hakkında meslektaşları ile bilgi paylaşımında bulunur. | ||||
| E.3 | Kod | Açıklama | E.3.2 Meslektaşlarının talebi halinde mesleki ilkeler, konular ve uygulamaları hakkında görüş bildirir. | |
| E.3.3 Mesleğe ilgi duyan kişilere bilgi ve deneyimlerini aktarır. | ||||
| E.4 | Kod | Açıklama | E.4.1 Mesleğin geleneginden miras kalan tutum, tavır, ahlaki yaşatır ve aktarır. | Mesleğin sürdürülebilir şekilde yaşanılması ve gelecek kuşaklara aktarılması için çıkarak yetiştirir. |
| E.4.2 Mesleğin aktarımını sağlamak | ||||
Yemenici (Seviye 4) Ulusal Meslek Standardı
24UMS0817-4 / 22.4.2026 / 00 Referans Kodu / Onay Tarihi / Rev. No
Yemenici (Seviye 4) Ulusal Meslek Standardı
24UMS0817-4 /22.4.2026 / 00 Referans Kodu / Onay Tarihi / Rev. No
Ek-2
TALİKACI (SEVİYE 6) ULUSAL MESLEK STANDARDI
| Meslek: | Talikacı |
| Seviye: | 6¹ |
| Referans Kodu: | 24UMS0818-6 |
| Standardı Hazırlayan Kuruluş(lar): | Anadolu El Sanatlarını Yaşatma ve Geliştirme Derneği (ANELSANDER) |
| Standardı Doğrulayan Sektör Komitesi: | MYK Kültür, Sanat ve Tasarım Sektör Komitesi |
| MYK Yönetim Kurulu Onay Tarih/Sayı: | 22/4/2026 Tarihli ve 2026/57 Sayılı Karar |
| Resmî Gazete Tarih/Sayı: | 23/8/2026 - 33349 |
| Revizyon No: | 00 |
¹Mesleğin yeterlilik seviyesi, 8 seviyeli Türkiye Yeterlilikler Çerçevesine göre seviye 6 olarak belirlenmiştir.
Talikacı (Seviye 6) Ulusal Meslek Standardı
24UMS0818-6 /22.4.2026 / 00 Referans Kodu / Onay Tarihi / Rev. No
ACİL DURUM: İş yerinin tamamında veya bir kısmında meydana gelebilecek veya iş yerini dışarıdan etkileyebilecek yangın, patlama, tehlikeli kimyasal maddelerden kaynaklanan yayılım, zehirlenme, salgın hastalık, radyoaktif sızıntı, sabotaj ve doğal afet gibi ivedilikle müdahale gerektiren olayları,
ACİL DURUM PLANI: İş yerlerinde meydana gelebilecek acil durumlarda yapılacak iş ve işlemler dâhil bilgilerin ve uygulamaya yönelik eylemlerin yer aldığı planı,
ARKA BAĞCIK: Üzerine makasların bağlandığı ahşap parçayı,
ARKA KUNDAK: Arabanın metal arka dingilinin üzerine purvant ile sabitlenen, arka bağcık altında yer alan sabit ve güçlü ahşap parçayı,
ASTARLAMA: Ahşabı atmosferik etkilere karşı koruyan ve boyama işini kolaylaştıran ön işlemi,
BAŞLIK: Tekerleğin ortasında bulunan ve sert ağaçtan (meşe, kayın ve benzeri) tornada işlenerek şekillendirilen ahşap parçayı,
BAŞLIK ÇEMBERİ: Ahşap başlığın dış kısmında bulunan metal parçayı,
ÇEKİ DEMİRİ: Araba ile atı birbirine bağlayan parçayı,
DİNGİL MİLİ: İki ucu tornalanmış, yivlenmiş, üzerinde tekerleklerin döndüğü ön ve arka kundağına sabitlenen metal parçayı,
EDİRNE TALİKASI: Edirne'ye özgü, karşılıklı çift makasları olan yaylı at arabası çeşidini,
ESPİT: Tekerleğin dış çemberini oluşturan ve her biri dairenin 1/6'sına tekabül eden 6 adet ahşap parçayı,
IŞKI: Ahşabı oval ya da yuvarlak şekillendirmeyi sağlayan kavisli ve bir yüzeyi bilenmiş el aletini,
ISCO: Uluslararası Standart Meslek Sınıflamasını,
İSG: İş Sağlığı ve Güvenliğini,
İŞ KAZASI: İş yerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen engelli hâle getiren olayı,
KANAT: Arabanın kasa kısmında iki yanlarda bulunan şekillendirilmiş dokuz parça ahşap ve iki adet tahtadan oluşan yük ve eşya taşımayı kolaylaştırır yan yükseltiyi,
KASA: Altı adet taban tahtası, dört adet söven, iki adet üst yastık ve iki adet kanadın birleşiminden oluşan yük ve eşya taşımada kullanılan gövdeyi,
Talikacı (Seviye 6) Ulusal Meslek Standardı
24UMS0818-6 /22.4.2026 / 00 Referans Kodu / Onay Tarihi / Rev. No
KİŞİSEL KORUYUCU DONANIM (KKD): Çalışanı, yürütülen işten kaynaklanan, sağlık ve güvenliği etkileyen bir veya birden fazla riske karşı koruyan, çalışan tarafından giyilen, takılan veya tutulan, bu amaca uygun olarak tasarımı yapılmış tüm alet, araç, gereç ve cihazları,
MAKAS: Arabanın şasi ve kasasını birleştiren kasa genişliğinde ovalleştirilmiş altı parçadan oluşan esnemeyi sağlayan CK75 makaslık çelik yayı,
MAKAS BAŞLIĞI: Alt ve üst makasların birbirine çıvata ile sabitlenmesini sağlayan metal parçayı,
NEBATİ DESEN: Talikayı süslemede kullanılan bitkisel desenleri,
ÖN BAĞCIK: Üzerine makasların bağlandığı ahşap parçayı,
ÖN ÇEKİ BAĞLANTISI: İki adet çeki kolunun çatma ile birleştirilerek ön dingile aşağı ve yukarı hareket edecek şekilde bağlanan, atın arasına girerek arabayı hareket ettirmesini sağlayan ahşap parçayı,
ÖN KUNDAK: Arabanın metal ön dingilinin üzerine purvant ile sabitlenen, ön bağcık altında yer alan ve merkezinden delinerek arabanın sağa sola dönmesini sağlayan hareketli ve güçlü ahşap parçayı,
ÖZEK: Şasiyi oluşturan parçalardan ön bağcık, arka bağcık ve arka kundağı birbirine bağlayan önden arkaya uzanan ahşap ara parçayı,
ÖZEK ÇATALI: Özeğin iki yanında, arka bağcık ve arka kundağın arasında yer alan ve arka dingili sabitleyen 2 adet ahşap parçayı,
PANÇ: Yay şeritleri delmede kullanılan aleti,
PARMAK: Tekerleğin oluşumunda yer alan başlık ve espitleri birleştirmede kullanılan on iki adet ara parçayı,
PORYA: Tekerlek başlığının ortasına geçirilerek tekerleğin dönüşü esnasında ahşap başlığın yıpranmasını önleyici metal silindiri,
PURVANT: Uç kısmı yivli, kenarları dövülerek ezilmiş “U” biçiminde ahşap parçaları birbirine tutturmak amacıyla kullanılan tel parçaları,
PURVANT BAŞLIĞI: Purvantın yivli iki ucuna geçirilerek sabitlemeyi sağlayan metal parçayı,
RAMAK KALA OLAY: İş yerinde meydana gelen, çalışan, iş yeri ya da ekipmanı zarara uğratma potansiyeli olduğu halde zarara uğratmayan olayı,
RİSK: Tehlikeden kaynaklanacak kayıp, yaralanma ya da başka zararlı sonuç meydana gelme ihtimalini,
RİSK DEĞERLENDİRMESİ: İş yeri veya iş yeri dışında meydana gelebilecek tehlikelerin belirlenmesi, bu tehlikelerin riske dönüşmesine yol açan faktörlerin teşhis edilmesi, risklerin
Talikacı (Seviye 6) Ulusal Meslek Standardı
24UMS0818-6 /22.4.2026 / 00 Referans Kodu / Onay Tarihi / Rev. No
analiz edilerek derecelendirilmesi ve kontrol tedbirlerinin alınması amacıyla yapılması gereken çalışmaları,
SERT AHŞAP: Meşe, kayın, ceviz veya dişbudak gibi sağlam ağaçları,
SÖVEN: Arabanın kasa kısmında, yastıkların üzerine sabitlenen ve kanatların bağlandığı dört adet şekillendirilmiş dikey ahşap parçayı,
ŞASİ: Ön kundak, arka kundak, ön bağcık, arka bağcık, özek, iki adet özek çatalı, ön ve arka dingilden oluşan aksamı,
ŞERİT YAY: Makaslarda kullanılan sert çelik plakayı,
TABAN DEMİRİ: Isıtılarak genleştirilen ve sıcak haldeyken espitlerin dışına geçirilerek başlık, parmak ve espitleri birleştiren aynı zamanda yolculuk esnasında ahşaptan oluşan tekerleğin aşınmasını önleyen metal çemberi,
TALİKA: Yaylı at arabası çeşidini ve orijinal talika ölçülerinin doğru orantı ile küçültülerek modellenen talika çeşidini,
TEHLİKE: İş yerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek, çalışanı veya iş yerini etkileyebilecek zarar veya hasar verme potansiyelini,
TORNA: Ahşap ve metali şekillendirmede kullanılan aleti,
YASTIK: Kasanın altında yer alan ve üzerine sövenlerin altına makasların bağlandığı ahşap parçayı,
ifade eder.
Talikacı (Seviye 6) Ulusal Meslek Standardı
24UMS0818-6 /22.4.2026 / 00 Referans Kodu / Onay Tarihi / Rev. No
Talikacı (Seviye 6) Ulusal Meslek Standardı 19/10/2015 tarihli ve 29507 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ulusal Meslek Standartlarının ve Ulusal Yeterliliklerin Hazırlanması Hakkında Yönetmelik ve 27/11/2007 tarihli ve 26713 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Mesleki Yeterlilik Kurumu Sektör Komitelerinin Kuruluş, Görev, Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre MYK'nın görevlendirdiği Anadolu El Sanatlarını Yaşatma ve Geliştirme Derneği (ANELSANDER) tarafından hazırlanmış, sektördeki ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak değerlendirilmiş ve MYK Kültür, Sanat ve Tasarım Sektör Komitesi tarafından incelendikten sonra MYK Yönetim Kurulunca onaylanmıştır.
Talikacı (Seviye 6) Ulusal Meslek Standardı
24UMS0818-6 /22.4.2026 / 00 Referans Kodu / Onay Tarihi / Rev. No
Talikacı (Seviye 6); iş sağlığı ve güvenliği ile çevre koruma önlemlerini uygulayarak, kalite gereklilikleri çerçevesinde, talika yapımı için hazırladığı ölçeklendirmeye uygun olarak iş organizasyonu yapan, talika yapımı için ön hazırlık yapan, tekerlek yapımını gerçekleştiren, kasa yapımını gerçekleştiren, çeşitli renk ve süslemeler ile parçaları tamamlayan, hazırladığı parçaları birleştirerek talikayı tamamlayan ve mesleki gelişim faaliyetlerini yürüten nitelikli kişidir.
Günümüzde talika süs nesnesi olarak küçük ebatlarda da yapılmaktadır.
ISCO 08: 7317 (Ağaç, sepetçilik ve benzer malzemeleri kullanan elişi çalışanları)
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (G. V. K.) ve yürürlükteki alt mevzuatı. 2872 sayılı Çevre Kanunu ve yürürlükteki alt mevzuatı. 4857 sayılı İş Kanunu ve yürürlükteki alt mevzuatı. 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu ve yürürlükteki alt mevzuatı. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve yürürlükteki alt mevzuatı. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve yürürlükteki alt mevzuatı. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve yürürlükteki alt mevzuatı. 29/8/2009 tarihli ve 27334 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Süsleme Sanatları ve Geleneksel El Sanatları Kursları Yönetmeliği. 2/4/2015 tarihli ve 29314 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Atık Yönetimi Yönetmeliği.
Mesleğin icrasına yönelik İSG, çevre ve diğer konulardaki mevzuata uyulması esastır.
Talikacı (Seviye 6); ışık alan, iyi havalandırılmış, kapalı, uygulamaya uygun ortam sıcaklığındaki alanlarda çalışır. Çalışma ortamı sakin olmalıdır. Çalışmalarını tek başına veya grup ile birlikte yürütebilir. Malzeme hazırlığı ve uygulamalarda uzun süreler hareket halinde ve ayakta çalışmalar yapabilir. Çalışma gün ve saatleri görev uygulama yapacağı tekniklere göre değişkenlik göstermektedir. Hafta sonu veya resmî tatil günlerinde ve seyahat gerektiğinde önceden belirlenmiş çalışma koşulları, sözleşme, iş akdi ve ilgili kanunlar doğrultusunda çalışır. Mesleğin icrası esnasında iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınmasını gerektiren kaza, meslek hastalığı ve yaralanma gibi sorunlar oluşması riskleri bulunmaktadır. Kullanılan kimyasal malzemeler cilt ve solunum hastalıklarına yol açabilir, kesici ve delici aletler yaralanmalara sebep olabilir. Ergonomik riskler sebebiyle kas-iskelet sistemi hastalıkları gelişebilir, kullanılan ekipmanlardan kaynaklı gürültü maruziyeti işitme kaybına veya çeşitli sağlık sorunlarına yol açabilir.
Mesleğe yönelik olarak ortaya çıkabilecek risklerle kaynağında mücadele edilir ve gerekli iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyularak bu riskler bertaraf edilebilir. Risklerin tamamen ortadan kaldırılamadığı durumlarda ise işveren tarafından sağlanan uygun kişisel koruyucu donanım kullanarak çalışır.
| Görev | A. İSG, çevre koruma, sürdürülebilirlik ve kalite gerektiklerini uygulamak (devamı var) | Başarım Ölçütleri | Mesleki Bilgi ve Uygulama Becerileri |
|---|---|---|---|
| Kod | Açıklama | Kod | |
| A.1 | İş sağlığı ve güvenliği gerektiklerini uygulamak | A.1.1 | 1. İSG önlemleri ve bunların iş süreçlerine uygulanması 2. Araç, gereç ve ekipmanların kullanımında uyulması gereken sağlık ve güvenlik işaretleri ve anlamları 3. KKD türleri ve kullanımı |
| A.1.2 | 4. Çalışma ortamındaki risk ve tehlikeler 5. Çalışma ortamında görülebilecek tehlike, risk ve ramak kala olaylar ve alınması gereken önlemler | ||
| A.2 | Çevre koruma önlemlerini uygulamak | A.1.3 | 6. Çalışma ortamında görülebilecek acil durum türleri ve alınması gereken önlemler 7. İş süreçlerinde ortaya çıkan atuk türleri, tasnifi ve bertaraf yöntemleri 8. İş süreçlerinde ortaya çıkan geri kazanılabilir materyallerin toplanması, muhafazası ve teslim yöntemleri |
| A.1.4 | Kendisini ve çevresini etkileyeceğini gözlemlediği tehlike, risk ve ramak kala olayları yazılı ve/veya sözlü olarak ilgililer ile paylaşır. | ||
| A.1.5 | Acil durumlarda, tanımlanmış önleyici ve sınırlandırıcı tedbirlere uyarak çalışır. | ||
| A.2.1 | İş süreçlerinde ortaya çıkan atuk malzemelerin tasnifini ve bertarafını talimatlara göre gerçekleştirilir. | ||
| A.2.2 | İş süreçlerinde ortaya çıkan geri kazanılabilir materyallerin toplanmasını, muhafazasını ve teslimini talimatlara göre gerçekleştirilir. |
| Görev | A. İSG, çevre koruma, sürdürülebilirlik ve kalite gerekliliklerini uygulamak | ||
|---|---|---|---|
| İşlemler | Başarım Ölçütleri | Mesleki Bilgi ve Uygulama Becerileri | |
| Kod | Açıklama | Kod | Açıklama |
| A.3 | Sürdürülebilirlik stratejilerini uygulamak | A.3.1 | Çalışma sürecinde kullanılan enerji, sarf malzemesi ve benzeri kaynakların etkin, tasarruflu ve verimli bir şekilde kullanılmasına yönelik önlemleri alır/ alınmasını sağlar. |
| A.3.2 | Çalışma sürecinde tüm süreçleri doğaya ve doğal kaynaklara zarar vermeden yürütür. | ||
| A.3.3 | Çalışma sürecinde sürdürülebilirlik stratejileri kapsamında su tüketimini etkin, tasarruflu ve verimli bir şekilde kullanulmasına yönelik önlemler alır/ alınmasını sağlar. | ||
| A.4 | Kalite gerekliliklerini uygulamak | A.4.1 | İş süreçlerinde belirlenmiş kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır. |
| A.4.2 | İş süreçlerinin iyileştirilmesine yönelik görüş ve önerilerde bulunur. |
Talikacı (Seviye 6) Ulusal Meslek Standardı
24UMS0818-6 / 22.4.2026 / 00 Referans Kodu / Onay Tarihi / Rev. No
| Görev | B. İş organizasyonu yapmak | Başarım Ölçütleri | Mesleki Bilgiler ve Uygulama Becerileri | ||
|---|---|---|---|---|---|
| Kod | Açıklama | Kod | Açıklama | ||
| B.1 | İş planlaması yapmak | B.1.1 | Talika yapımı için yürütülecek işleri planlar. | 1. Uygulayacağı Talika hazırlama teknığıne göre işi planlama 2. Talika çeşidine göre malzeme belirleme | |
| B.1.2 | Talika yapımında kullanılacak malzemelerin teminini sağlar. | 3. Talika malzemesi temin etme yöntemleri | |||
| B.1.3 | İş süreçlerinde kayıt tutma ve arşivlemeye yönelik işlemleri yöntemine uygun olarak yapar. | 4. İş süreçlerinde tutulması gereken kayıt yöntemleri 5. İş süreçlerinde arşivleme yöntemleri | |||
| B.2.1 | Çalışma öncesi kişisel temizlik ve hijyen önlemlerini alır. | 6. Kişisel temizlik ve hijyen kuralları 7. Çalışma ortamına ve işe uygun iş kıyafetleri | |||
| B.2 | Kişisel hazırlık yapmak | B.2.2 | Çalışma ortamına ve işe uygun iş kıyafetini giyer. | 8. İş süreçlerinde kullanılan araç, gereç ve ekipmanların temizliği 9. İş süreçlerinde kullanılan araç, gereç ve ekipmanların bakımını 10. İş süreçlerinde kullanılan araç, gereç ve ekipmanların muhafaza koşulları | |
| B.3.1 | Kullanılan araç, gereç ve ekipmanların temizliğini talimatına uygun şekilde yapar. | ||||
| B.3 | Kullanılan araç, gereç ve ekipmanların bakımını yapmak | B.3.2 | Kullanılan araç, gereç ve ekipmanların bakımını talimatına uygun şekilde yapar. | ||
| B.3.3 | Araç, gereç ve ekipmanları belirlenmiş saklama koşullarına uygun şekilde muhafaza eder. | ||||
Talikacı (Seviye 6) Ulusal Meslek Standardı
24UMS0818-6 / 22.4.2026 / 00 Referans Kodu / Onay Tarihi / Rev. No
| Görev C. Talika için ön hazırlık yapmak (devamı var) | Başarım Ölçütleri | Mesleki Bilgiler ve Uygulama Becerileri | ||
|---|---|---|---|---|
| Kod | Açıklama | Kod | Açıklama | |
| C.1 | Talika yapıını için ölçeklendirme yapmak | C.1.1 | Talikanın her parçasının orijinal ölçülerini alır. | 1. Talikaların türleri ve özellikleri 2. Talikaları oluşturan parçalar ve özellikleri 3. Talika parçalarının ölçülerini almada izlenen yöntemler |
| C.1.2 | Talikanın orijinal ölçülerindeki her parçayı yapacağı talikanın ebadına göreölçeklendirir. | 4. Talika parçalarının ölçülerini alma 5. Ölçeklendirme yöntemleri 6. Orijinal ölçüyeye göre parçaların ölçeklendirilerek küçültülmesi | ||
| C.1.3 | Talika yapımında kullanacağı tüm parçaların ebatlarını hazırlar. | 7. Talika yapımında kullanılan ağaç türleri ve özellikleri 8. Tekerlek yapımında kullanılan kalıp türleri ve kalıp hazırlama yöntemleri | ||
| C.1.4 | Ölçeklendirmeye göre kullanacağı serit ağacı (meşe, kestane, kayın ve benzeri) seçer. | |||
| C.2 | Tekerlek için kalıp hazırlığı yapmak | C.2.1 | Uygun malzemeyi (karton, MDF ve benzeri) kullanarak tekerlek kalıbını hazırlar. | |
| C.2.2 | Espit kalıbını uygun malzeme kullanarak hazırlar. | |||
Talikacı (Seviye 6) Ulusal Meslek Standardı
24UMS0818-6 / 22.4.2026 / 00 Referans Kodu / Onay Tarihi / Rev. No
| Görev | C. Talika için ön hazırlık yapmak | ||
|---|---|---|---|
| İşlemler | Başarım Ölçütleri | Mesleki Bilgiler ve Uygulama Becerileri | |
| Kod | Açıklama | Kod | Açıklama |
| C.3 | Kasa için kalıp hazırlığı yapmak | C.3.1 | Ölçeklendirdiği talikanın kasasına uygun söven kalıbını hazırlar. |
| C.3.2 | Ölçeklendirdiği talikanın kasasına uygun kanat kalıbını hazırlar. | ||
| C.3.3 | Ölçeklendirdiği talikanın kasasına uygun kasa taban kalıbını hazırlar. | ||
| C.3.4 | Ölçeklendirdiği talikanın kasasına uygun yastık kalıplarını ve iki adet taban yastığını hazırlar. | ||
| C.3.5 | Ölçeklendirdiği talikanın kasasına uygun ön ve arka bağcık kalıplarını hazırlar. | ||
| C.3.6 | Ölçeklendirdiği talikanın kasasına uygun ön ve arka kundak kalıplarını hazırlar. | ||
| C.3.7 | Ölçeklendirdiği talikanın kasasına uygun özek ve özek çataлиm kalıbını hazırlar. | ||
| C.3.8 | Ölçeklendirdiği talikanın kasasına uygun ön çeki kalıbını hazırlar. |
Talikacı (Seviye 6) Ulusal Meslek Standardı
24UMS0818-6 / 22.4.2026 / 00 Referans Kodu / Onay Tarihi / Rev. No
| Görev | D. Talika tekerleği yapmak | Başarım Ölçtleri | Mesleki Bilgiler ve Uygulama Becerileri | ||
|---|---|---|---|---|---|
| Kod | Açıklama | Kod | Açıklama | ||
| D.1 | Başlığa şekil vermek | D.1.1 | Tornada başlığı çeker. | 1. Başlığa şekil vermede kullanılan malzeme, ekipman ve aletler | |
| D.1.2 | Başlık üzerinde parmakların yerleşceği yere, dıkdörtgen şeklinde on iki adet eşit aralıklı delik açar. | 2. Başlığa şekil vermede kullanılan yöntemler | |||
| D.1.3 | Başlığın göbeğine porya geçirir. | 3. Parmaklara şekil vermede kullanılan malzeme, ekipman ve aletler | |||
| D.2.2 | Frezede parmakları hazırlar. | 4. Parmaklara şekil vermede kullanılan yöntemler | |||
| D.2 | Parmaklara şekil vermek | D.2.1 | Frezede parmakları hazırlar. | 5. Espitlere şekil vermede kullanılan malzeme, ekipman ve aletler | |
| D.2.2 | Içki ile parmaklara şekil verir. | 6. Espitlere şekil vermede kullanılan yöntemler | |||
| D.2.3 | Parmakları başlığın etrafına yerleştirir. | 7. Tekerlek parçalarını birleştirmede kullanılan malzeme, ekipman ve aletler | |||
| D.3.1 | Kıl veya şerit testere ile espitleri keser. | 8. Kesim ve kaynak yöntemleri | |||
| D.3 | Espitlere şekil vermek | D.3.2 | Espitleri parmakların etrafına geçirir. | 9. Taban demiri hazırlama | |
| D.3.3 | Çekiçle vurarak espitlerin sabitlenmesini sağlar. | 10. Tekerlek parçalarını birleştirmey yöntemleri ve tekerleği boyama | |||
| D.4.1 | Şekillenen tekerleği mengene ile sıkıştır. | ||||
| D.4.2 | Taban demirini uygun kesim ve kaynak yöntemlerini kullanarak hazırlar. | ||||
| D.4 | Tekerlek parçalarını birleştirmek | D.4.3 | Özel hazırlanmış taban demirini ısıtarak espitlerin etrafına geçirir. | ||
| D.4.4 | Tekerleği seçtiği renk ile boyar. | ||||
Talıkaçı (Seviye 6) Ulusal Meslek Standardı
24UMS0818-6 / 22.4.2026 / 00 Referans Kodu / Onay Tarihi / Rev. No
| Görev | E. Kasa yapımını gerçekleştirmek (devamı var) | Başarım Ölçütleri | Mesleki Bilgiler ve Uygulama Becerileri | |
|---|---|---|---|---|
| Kod | Açıklama | |||
| E.1 | Söven ve alt yastıkları şekillendirmek | Kod | Açıklama | 1. Sövene şekil vermede kullanılan malzeme, ekipman ve aletler 2. Sövene şekil vermede kullanılan yöntemler 3. Alt yastıklara şekil vermede kullanılan malzeme, ekipman ve aletler 4. Alt yastıklara şekil vermede kullanılan yöntemler |
| E.1.1 | Kalıba uygun şekilde söveni kıl testere veya şerit testere ile şekillendirir. | |||
| E.2 | Kanatları şekillendirmek (devamı var) | E.1.2 | Kalıba uygun şekilde alt yastıkları kıl testere veya şerit testere ile şekillendirir. | 5. Kanat parçalarına şekil vermede kullanılan malzeme, ekipman ve aletler 6. Kanat parçalarına şekil vermede kullanılan yöntemler 7. Kanat parçalarını birleştirme yöntemleri 8. Astarlama işlemi |
| E.1.3 | Söven ile alt yastıkları birleştirir. | |||
| E.1.4 | Sövenin dış kısmını freze veya içkı aracılığıyla oyarak şekillendirir. | |||
| E.1.5 | Kullanımıza hazır hale gelen söveni zımparalar. | |||
| E.2.1 | Kalıba uygun şekilde sekiz adet kanat parçasını kıl testere veya şerit testere ile kullanacağı yere uygun olarak şekillendirir. | |||
| E.2.2 | Şekillendirilen sekiz adet kanat parçasını, çerçeve kısmı dışta kalacak şekilde birbirine geçirecek birleştirir. | |||
| E.2.3 | Kanatların iç kısmına, üstüne süslemeler eklenebilecek şekilde ahşap yerleştirir. | |||
| E.2.4 | Kullanımıza hazır hale gelen kanatları zımparalar. | |||
| E.2.5 | Kanatların astarını atarak boyaya hazır hale getirir. | |||
| Görev | E. Kasa yapımını gerçekleştirmek | Başarım Ölçütleri | Mesleki Bilgiler ve Uygulama Becerileri | ||
|---|---|---|---|---|---|
| İşlemler | Kod | Açıklama | Kod | Açıklama | |
| E.2 | Kanatları şekillendirmek | E.2.6 | Astarı kuruyan kanatların iç kısmını zemin rengine boyayarak kurumaya bırakır. | 9. Kanat parçalarını boyama yöntemleri 10. Kanat parçalarını boyamada kullanılan malzeme, ekipman ve aletler | |
| E.2.7 | Kanatların iç kısmı kuruduktan sonra dış kısmını zemin rengi ile boyayarak kurumaya bırakır. | 11. Alt tabana şekil vermede kullanılan malzeme, ekipman ve aletler | |||
| E.2.8 | Zemin rengi kuruyan dış kasayı çeşitli renk ve desenlerle bezer. | 12. Alt tabana şekil vermede kullanılan yöntemler 13. Üst kasayı hazırlamada kullanılan malzeme, ekipman ve aletler | |||
| E.2.9 | Boyama işlemi tamamlandıktan sonra vernik atarak boyanın sabitlenmesini sağlar. | 14. Üst kasayı yerleştirmede kullanılan yöntemler | |||
| E.3 | Alt tabanı şekillendirmek | E.3.1 | Alt tabanı kalıplara göre hazırladığı altı parçayı yan yana koyarak bitleştirir. | ||
| E.3.2 | Birleşirdiği alt tabanı kasanın iç kısmına göre şekillendirir. | ||||
| E.4 | Üst kasayı oluşturmak | E.4.1 | Yastıklara bağlanan sövenlere kanatları vida ve çivi kullanarak sabitler. | ||
| E.4.2 | Alt tabanı yastıkların üzerine iki kanadın arasına yerleştirir. | ||||
| Görev | F. Talikayı tamamlamak | Başarım Ölçütleri | Mesleki Bilgiler ve Uygulama Becerileri | ||
|---|---|---|---|---|---|
| İşlemler | Kod | Açıklama | Kod | Açıklama | |
| F.1 | Alt şaseyi hazırlamak | F.1.1 | Ön ve arka dingilleri metal malzeme kullanarak tekerlek başlıklarındaki poryaların hacmine göre tornada çeker. | 1. | |
| 2. | |||||
| 3. | |||||
| 4. | |||||
| F.2 | Parçaları birleştirmek | F.1.2 | Purvantları hazırlar. | 5. | |
| 6. | |||||
| 7. | |||||
| 8. | |||||
| F.3 | Çalışma alanını toplamak | F.2.1 | Makasları purvantlar yardımıyla alt ve üst yastıklara sabitler. | 9. | |
| 10. | |||||
| 11. | |||||
| 12. | |||||
| F.3.1 | Çalışma esnasında kullandığı malzemelerin (firça, içki, testere ve benzeri) temizliğini yaparak uygun şekilde muhafaza eder. | F.2.2 | Alt ve üst makasları civatalarla birbirine sabitleyerek kasa ve üst şaseyi birleştirir. | 13. | |
| 14. | |||||
| 15. | |||||
| 16. | |||||
| F.3.2 | Çalışma esnasında kullandığı malzemelerin (firça, içki, testere ve benzeri) temizliğini yaparak uygun şekilde muhafaza eder. | F.2.3 | Tekerleri poryalardan dingillere geçirek yerleştirip, yivli kısıma somun takarak sabitler. | 17. | |
| 18. | |||||
| 19. | |||||
| 20. | |||||
| F.3.3 | Çalışma ortamını yeni uygulamalar için düzenler. | F.2.4 | Çeki demirini ön dingilin ahşap kısmına aşağı yukarı hareket edecek şekilde menteşe ile sabitler. | 21. | |
| 22. | |||||
| 23. | |||||
| 24. | |||||
| F.3.4 | Çalışma ortamını yeni uygulamalar için düzenler. | F.3.1 | Çalışma esnasında kullandığı boyaları yöntemine uygun şekilde muhafaza eder. | 25. | |
| 26. | |||||
| 27. | |||||
| 28. | |||||
| Görev | G. Mesleki gelişim faaliyetlerini yürütmek | ||
|---|---|---|---|
| İşlemler | Başarım Ölçütleri | Mesleki Bilgiler ve Uygulama Becerileri | |
| Kod | Açıklama | Kod | Açıklama |
| G.1 | Mesleği ile ilgili yenilikleri ve süreçleri takip etmek | G.1.1 | Mesleği ile ilgili yenilikleri uygun kaynaklardan takip eder. |
| G.2 | Bireysel mesleki gelişimini sağlamak | G.1.2 | Talika yapımı kapsamına dâhil süreçlerdeki gelişmeleri takip eder. |
| G.3 | Meslektaşlarının mesleki gelişimine katkı sağlamak | G.2.1 | Kişisel eğitim ihtiyaçlarına göre ilgili kurum veya kuruluşlar tarafından mesleki konulara ilişkin düzenlenen eğitim programlarına katılır. |
| G.4 | Mesleğin aktarımını sağlamak | G.2.2 | Kişisel kariyer hedeflerine göre kısa ve uzun dönemli mesleki gelişimini planlar. |
| G.2.3 | Mesleki eser, belge ve dokümanlarından kişisel portföyünü hazırlar. | ||
| G.3.1 | Çalışma yöntemi ve deneyimleri hakkında meslektaşları ile bilgi paylaşımında bulunur. | ||
| G.3.2 | Meslektaşlarının talebi halinde mesleki ilkeler, konular ve uygulamaları hakkında görüş bildirir. | ||
| G.3.3 | Mesleğe ilgi duyan kişilere bilgi ve deneyimlerini aktarır. | ||
| G.4.1 | Mesleğin geleneğinden miras kalan tutum, tavır, ahlaki yaşatır ve aktarır. | ||
| G.4.2 | Mesleğin sürdürülebilir şekilde yaşatılması ve gelecek kuşaklara aktarılması için çırak yetiştirir. |
Talikacı (Seviye 6) Ulusal Meslek Standardı
24UMS0818-6 / 22.4.2026 / 00 Referans Kodu / Onay Tarihi / Rev. No
Talikacı (Seviye 6) Ulusal Meslek Standardı
24UMS0818-6 / 22.4.2026 / 00 Referans Kodu / Onay Tarihi / Rev. No
Ek-3
BASTONCU (SEVİYE 4) ULUSAL MESLEK STANDARDI
| Meslek: | Bastoncu |
| Seviye: | 4¹ |
| Referans Kodu: | 24UMS0819-4 |
| Standardı Hazırlayan Kuruluş: | Anadolu El Sanatlarını Yaşatma ve Geliştirme Derneği (ANELSANDER) |
| Standardı Doğrulayan Sektör Komitesi: | MYK Kültür, Sanat ve Tasarım Sektör Komitesi |
| MYK Yönetim Kurulu Onay Tarih/Sayı: | 22/4/2026 Tarihli ve 2026/57 Sayılı Karar |
| Resmî Gazete Tarih/Sayı: | 23/8/2026 - 33349 |
| Revizyon No: | 00 |
¹Mesleğin yeterlilik seviyesi, 8 seviyeli Türkiye Yeterlilikler Çerçevesine göre seviye 4 olarak belirlenmiştir.
Bastoncu (Seviye 4) Ulusal Meslek Standardı
24UMS0819-4 / 22.4.2026 / 00 Referans Kodu / Onay Tarihi / Rev. No
ACİL DURUM: İş yerinin tamamında veya bir kısmında meydana gelebilecek veya iş yerini dışarıdan etkileyebilecek yangın, patlama, tehlikeli kimyasal maddelerden kaynaklanan yayılım, zehirlenme, salgın hastalık, radyoaktif sızıntı, sabotaj ve doğal afet gibi ivedilikle müdahale gerektiren olayları,
ACİL DURUM PLANI: İş yerlerinde meydana gelebilecek acil durumlarda yapılacak iş ve işlemler dâhil bilgilerin ve uygulamaya yönelik eylemlerin yer aldığı planı,
ASA: Sopanın ucunda tutma yeri olmayan veya tutma yeri topuz şeklinde olan bastonları,
BASTON: Yürürken dayanmaya yarayan, ağaç veya metalden yapılan aracı,
BASTON AĞACI: Kızılcık, ceviz, akgürgen, yabani elma, yabani erik, döngel (muşmula), dişbudak türü ağaçları,
BASTON ÇEŞİTLERİ: Yılanlı, burma, budaklı, çentikli, oyma, klasik, ortopedik, asâ, baklava dilimli ve madenci bastonunu,
BASTON TEZGÂHI: Bastonun üretim sürecinin doğrultma-düzeltme, sap ve pabuca kavela deliğinin açılması ve törpü aşamalarında kullanılan el yapımı düzeneği,
BİÇAK: Oyma ve süsleme işleminde kullanılan aleti,
BOYALAR: Bastonlara renk vermek veya onları dış etkilerden korumak için kullanılan renkli boyar maddeleri,
BOYNUZ: Bastonun özellikle yere değen uç kısmında ve sap kısmında kullanılan hayvan boynuzunu,
ÇINKO: Kezzaba sarı renk verilmesi işleminde kullanılan 1-2 mm kalınlığında çinko levhayı,
DİŞÇİ FREZESİ: Ucuna takılan ufak uçlarla bastonda süslemeyi ortaya çıkarma veya oyma işleminde kullanılan aleti,
DOĞRULTMA DÜZELTME TAHTASI: Ağaç baston saplarının düzeltilmesini sağlayan tahtayı,
DOLGU VERNİK: Bastonun verniklenmesi işleminde kullanılan, marangoz ve mobilya atölyelerinin kullandığı selülozik tip dolgu verniğini,
EĞE: Çaprazlamada dişleri olan ve parçacıklar kopartarak yüzeyi temizleyen çelikten yapılmış aleti,
EL TORNASI: Demirden yapılmış, bastonluk dalın kabuklarından soyulup düzeltilmesinde ve kavela açılmasında kullanılan özel yapım aleti,
Bastoncu (Seviye 4) Ulusal Meslek Standardı
24UMS0819-4 / 22.4.2026 / 00 Referans Kodu / Onay Tarihi / Rev. No
FATURA AÇMAK: Tornalanan parçada çap değişikliğinin meydana geldiği yüzeylere istenilen biçimi vermeyi,
FIRINLAMA: Ağacın yapay olarak kurutulmasını sağlayan işlemi,
ISCO: Uluslararası Standart Meslek Sınıflamasını,
ISITMA DÜZENEĞİ: Tüp, ocak, su tenekesi ve buhar kazanı olmak üzere dört parçadan oluşan, baston dallarının ısıtılması işleminde kullanılan düzeneği,
İSG: İş Sağlığı ve Güvenliğini,
İSKARPELA: Ağaç işlerinde ahşaba şekil vermek üzere kullanılan el aletini,
İŞ KAZASI: İş yerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen engelli hâle getiren olayı,
KAVELA: Ahşapta bağlantı yerlerini güçlendirmek için yapılan işlemi,
KEZZAP: Bastona renk vermede kullanılan asetik asit ya da nitrik asit adıyla bilinen sıvı asidi,
KIL TESTERE: Baston ve sapın birbirine tam birleşmesini önleyen pürüzlerin giderilmesinde kullanılan küçük testereyi,
KİŞİSEL KORUYUCU DONANIM (KKD): Çalışanı, yürütülen işten kaynaklanan, sağlık ve güvenliği etkileyen bir veya birden fazla riske karşı koruyan, çalışan tarafından giyilen, takılan veya tutulan, bu amaca uygun olarak tasarımı yapılmış tüm alet, araç, gereç ve cihazları,
MENGENE: Bastona zarar vermeden sıkıştırmak suretiyle onu sabitleyen ve baston üzerinde figür çalışması yapılmasını sağlayan aleti,
MÜREKKEP: Yazı yazmakta kullanılan türlü renklerde sıvı boyayı (Bastonda daha çok siyah çini mürekkebi kullanılarak süslemeler yapılır.),
PARLAK VERNİK: Bastonun verniklenmesi işleminde kullanılan, marangoz ve mobilya atölyelerinin kullandığı selülozik tip parlak verniği,
RAMAK KALA OLAY: İş yerinde meydana gelen, çalışan, iş yeri ya da ekipmanı zarara uğratma potansiyeli olduğu halde zarara uğratmayan olayı,
RENDE: Ana gövde üzerindeki delikten geçen çelik bıçağın, ayar demiri ile sıkıştırma tahtası arasında sabitlenmesi ile oluşmuş kesici-düzeltici, ahşap aleti,
RİSK: Tehlikeden kaynaklanacak kayıp, yaralanma ya da başka zararlı sonuç meydana gelme ihtimalini,
RİSK DEĞERLENDİRMESİ: İş yeri veya iş yeri dışında meydana gelebilecek tehlikelerin belirlenmesi, bu tehlikelerin riske dönüşmesine yol açan faktörlerin teşhis edilmesi, risklerin analiz edilerek derecelendirilmesi ve kontrol tedbirlerinin alınması amacıyla yapılması gereken çalışmaları,
Bastoncu (Seviye 4) Ulusal Meslek Standardı
24UMS0819-4 / 22.4.2026 / 00 Referans Kodu / Onay Tarihi / Rev. No
SEDEF: Bastonu süslemek amacıyla kullanılan; birçok deniz hayvanının kabuğunda bulunan, sert, beyaz gökkuşağı pırıltılı maddeyi,
SİSTİRE: Ahşap malzemelerde pürüzlü yüzeyleri düzeltmek için kullanılan çelikten yapılmış aleti,
ŞERİT TESTERE: Tornalanmamış dalların uçlarının kesilerek düzeltilmesi ve sap yapılması işleminde kullanılan testere türünü,
TEHLİKE: İş yerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek, çalışanı veya iş yerini etkileyebilecek zarar veya hasar verme potansiyelini,
TİNER: Verniğin akışkanlığını sağlamak için kullanılan selülozik eins kimyasalı,
TORNA: Ahşap malzemeyi yuvarlamaya yarayan aleti,
TÖRPÜ: Motif konturlarını açmak için kullanılan aleti,
TUTKAL: Marangoz ve mobilya atölyelerinde kullanılan ağaç yapıştırıcısını,
YAKI KALEMİ: Elektrik akımıyla ısıtılmış krom-nikel tel vasıtasıyla bastonda yılan gibi çeşitli hayvanların çizimi, isim yazma, çiçek motifi yapma gibi bezemelerin yapılmasında kullanılan aleti,
ifade eder.
Bastoncu (Seviye 4) Ulusal Meslek Standardı
24UMS0819-4 / 22.4.2026 / 00 Referans Kodu / Onay Tarihi / Rev. No
Bastoncu (Seviye 4) Ulusal Meslek Standardı 19/10/2015 tarihli ve 29507 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ulusal Meslek Standartlarının ve Ulusal Yeterliliklerin Hazırlanması Hakkında Yönetmelik ve 27/11/2007 tarihli ve 26713 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Mesleki Yeterlilik Kurumu Sektör Komitelerinin Kuruluş, Görev, Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre MYK'nın görevlendirdiği Anadolu El Sanatlarını Yaşatma ve Geliştirme Derneği (ANELSANDER) tarafından hazırlanmış, sektördeki ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak değerlendirilmiş ve MYK Kültür, Sanat ve Tasarım Sektör Komitesi tarafından incelendikten sonra MYK Yönetim Kurulunca onaylanmıştır.
Bastoncu (Seviye 4) Ulusal Meslek Standardı
24UMS0819-4 / 22.4.2026 / 00 Referans Kodu / Onay Tarihi / Rev. No
Bastoncu (Seviye 4); iş sağlığı ve güvenliği ile çevre koruma önlemlerini uygulayarak, kalite gereklilikleri çerçevesinde, iş organizasyonu yapan, baston çeşidine uygun malzeme hazırlığı yapan, baston yapan ve mesleki gelişim faaliyetlerini yürüten nitelikli kişidir.
Bastonculuk; klasik modeller, özgün modeller ve kullanım amacına göre şekillendirilen modeller olmak üzere geniş çeşitliliği olan bir zanaattır. Uygulamada farklı ahşap türleri, kemik, gümüş, altın, plastik, boynuz, sedef ve benzeri birçok malzeme kullanılmaktadır. Uygulayıcıların klasik modelleri bilmesi ve yeni tasarımlar yapabilmesi için el becerileri ve yaratıcılık özelliklerinin iyi olması beklenir.
ISCO 08: 7317 (Ağaç, sepetçilik ve benzer malzemeleri kullanan elişi çalışanları)
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (G. V. K.) ve yürürlükteki alt mevzuatı.
2872 sayılı Çevre Kanunu ve yürürlükteki alt mevzuatı.
4857 sayılı İş Kanunu ve yürürlükteki alt mevzuatı.
5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu ve yürürlükteki alt mevzuatı.
5448 sayılı Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesinin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun ve yürürlükteki alt mevzuatı.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve yürürlükteki alt mevzuatı.
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve yürürlükteki alt mevzuatı.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve yürürlükteki alt mevzuatı.
29/8/2009 tarihli ve 27334 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Süsleme Sanatları ve Geleneksel El Sanatları Kursları Yönetmeliği.
2/4/2015 tarihli ve 29314 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Atık Yönetimi Yönetmeliği.
Mesleğin icrasına yönelik İSG, çevre ve diğer konulardaki mevzuata uyulması esastır.
Bastoncu (Seviye 4); ışık alan, iyi havalandırılmış, kapalı, uygulamaya uygun ortam sıcaklığındaki alanlarda çalışır. Çalışma ortamı sakin ve sessiz olmalıdır. Malzeme hazırlığı ve uygulamalarda uzun süre hareket halinde çalışmaları gerekebilir. Çalışma gün ve saatleri görev uygulama yapacağı tekniklere göre değişkenlik göstermektedir. Hafta sonu veya resmî tatil günlerinde ve seyahat gerektiğinde önceden belirlenmiş çalışma koşulları, sözleşme, iş akdi ve ilgili kanunlar doğrultusunda çalışır.
Mesleğin icrası esnasında iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınmasını gerektiren kaza, meslek hastalığı ve yaralanma gibi sorunlar oluşması riskleri bulunmaktadır. Kullanılan kimyasal malzemeler cilt ve solunum hastalıklarına yol açabilir, kesici ve delici aletler yaralanmalara sebep olabilir. Ergonomik riskler sebebiyle kas-iskelet sistemi hastalıkları gelişebilir, kullanılan
Bastoncu (Seviye 4) Ulusal Meslek Standardı
24UMS0819-4 / 22.4.2026 / 00 Referans Kodu / Onay Tarihi / Rev. No
ekipmanlardan kaynaklı gürültü maruziyeti işitme kaybına veya çeşitli sağlık sorunlarına yol açabilir.
Mesleğe yönelik olarak ortaya çıkabilecek risklerle kaynağında mücadele edilir ve gerekli iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyularak bu riskler bertaraf edilebilir. Risklerin tamamen ortadan kaldırılamadığı durumlarda ise işveren tarafından sağlanan uygun kişisel koruyucu donanım kullanarak çalışır.
| Görev | Başarım Ölçütleri | Mesleki Bilgi ve Uygulama Becerileri | |
|---|---|---|---|
| İşlemler | Kod | ||
| A.1 | İş sağlığı ve güvenliği gerekliliklerini uygulamak | A.1.1 | İSG ile ilgili aldığı eğitim ve işverenin bu konudaki talimatları doğrultusunda, kendisinin ve hareketlerinden veya yaptığı işten etkilenen diğer çalışanların sağlık ve güvenliğini tehlikeye düşürmeyeyecek şekilde çalışır. A.1.2 İşin gerektirdiği araç, gereç ve ekipmanları sağlık ve güvenlik işaretlerine ve talimatlarına uygun şekilde kullanarak çalışır. A.1.3 Çalışma ortamında iş süreçlerine göre KKD'leri talimatlarına uygun olarak kullanarak çalışır. A.1.4 Kendisini ve çevresini etkileyeceğini gözlemlediği tehlike, risk ve ramak kala olayları yazılı ve/veya sözlü olarak ilgililer ile paylaşır. |
| A.2 | Çevre koruma önlemlerini uygulamak | A.1.5 | Acil durumlarda, tanımlanmış önleyici ve sınırlandırcı tedbirlere uyarak çalışır. A.2.1 İş süreçlerinde ortaya çıkan atık malzemelerin tasnifini ve bertarafını talimatlara göre gerçekleştirir. |
| A.2.2 | İş süreçlerinde ortaya çıkan geri kazanılabilir materyallerin toplanmasını, muhafazasını ve teslimini talimatlara göre gerçekleştirir. | ||
| Görev | A. İSG, çevre koruma, sürdürülebilirlik ve kalite gerekliklerini uygulamak | ||
|---|---|---|---|
| İşlemler | Başarım Ölçütleri | Mesleki Bilgi ve Uygulama Becerileri | |
| Kod | Açıklama | Kod | Açıklama |
| A.3 | Sürdürülebilirlik stratejilerini uygulamak | A.3.1 | Çalışma sürecinde kullanılan enerji, sarf malzemesi ve benzeri kaynakların etkin, tasarruflu ve verimli bir şekilde kullanılmasına yönlık önlemleri alır/alınmasını sağlar. |
| A.3.2 | Çalışma sürecinde tüm süreçleri doğaya ve doğal kaynaklara zarar vermeden yürütür. | ||
| A.3.3 | Çalışma sürecinde sürdürülebilirlik stratejileri kapsamında su tüketimini etkin, tasarruflu ve verimli bir şekilde kullanılmasına yönelik önlemler alır/alınmasını sağlar. | ||
| A.4 | Kalite gerekliklerini uygulamak | A.4.1 | İş süreçlerinde belirlenmiş kalite gerekliklerine uygun olarak çalışır. |
| A.4.2 | İş süreçlerinin iyileştirilmesine yönelik görüş ve önerilerde bulunur. | ||
| Görev | B. İş organizasyonu yapmak | ||
|---|---|---|---|
| İşlemler | Başarım Ölçütleri | Mesleki Bilgi ve Uygulama Becerileri | |
| Kod | Açıklama | Kod | Açıklama |
| B.1 | İş planlaması yapmak | B.1.1 | Uygulayacağı baston modeline göre yapılacak işleri planlar. |
| B.1.2 | Uygulayacağı baston modelinin yapısında kullanacağı araç, gereç ve ekipmanları temin eder. | ||
| B.1.3 | İş süreçlerinde kayıt tutma ve arşivlemeye yönelik işlemleri yöntemine uygun olarak yapar. | ||
| B.2.1 | Çalışma öncesi kişisel temizlik ve hijyen önlemlerini alır. | ||
| B.2 | Kişisel hazırlık yapmak | B.2.2 | Çalışma ortamına ve işe uygun iş kıyafetini giyer. |
| B.3 | Kullanılan araç, gereç ve ekipmanların bakımını yapmak | B.3.1 | Kullanılan araç, gereç ve ekipmanların temizliğini talimatına uygun şekilde yapar. |
| B.3.2 | Kullanılan araç, gereç ve ekipmanların bakımını talimatına uygun şekilde yapar. | ||
| B.3.3 | Araç, gereç ve ekipmanları belirlermiş saklama koşullarına uygun şekilde muhafaza eder. | ||
| Görev | C. Baston çeşidine uygun malzeme hazırlığı yapmak (devamı var) | ||
|---|---|---|---|
| İşlemler | Başarım Ölçütleri | Mesleki Bilgi ve Uygulama Becerileri | |
| Kod | Açıklama | Kod | Açıklama |
| C.1 | Üreteceği baston çeşidini belirlemek | C.1.1 | Üreteceği bastonun çeşidini bastonların özelliklerini, klasik modelleri ve özgün modelleri dikkate alarak belirler. |
| C.1.2 | Kullanıcının isteğine, kullanım amacına veya tasarım tercihine göre bastonun niteliklerini tespit eder. | ||
| C.1.3 | Üreteceği baston çeşidine, kullanılacak süslemede malzemelere karar verir. | ||
| C.2.1 | Baston gövdesi yapımında kullanacağı ham ağaç türünü seçer. | ||
| C.2.2 | Ham ağacı baston türüne göre belirtilen ölçülerde keser. | ||
| C.2 | Baston gövdesi için malzeme hazırlığı yapmak | C.2.3 | Kesilen ham ağacı fırınlamaya uygun hale getirir. |
| C.2.4 | Ham ağacıın nemini atması ve yumuşaması için fırınlar. | ||
| C.2.5 | Fırınlanmış hain ağacı düzeltme tahtasında doğrultur. | ||
| Görev | C. Baston çeşidine uygun malzeme hazırlığı yapmak | ||
|---|---|---|---|
| İşlemler | Başarım Ölçütleri | Mesleki Bilgi ve Uygulama Becerileri | |
| Kod | Açıklama | Kod | Açıklama |
| C.3 | Baston sapı için malzeme hazırlığı yapmak | C.3.1 | Bastonun sap kısmı yapımında kullanacağı malzemeleri (farklı ağaç türleri, kemik, gümüş, altın, plastik, boynuz, sedef ve benzeri) seçer. |
| C.3.2 | Baston türüne göre sapta kullanacağı malzemeleri belirtilen ölçülerde keserek hazırlar. | ||
| C.4 | Baston süslemesi için malzeme hazırlığı yapmak | C.4.1 | Bastonu süslemede kullanacağı malzemeleri (boya, vernik, cila, mürekkep, sedef, gümüş, alüminyum ve benzeri) temin eder. |
| C.4.2 | Baston süslemede kullanacağı araç ve gereçleri temin eder. |
| Görev | D. Baston yapmak (devamı var) | Başarım Ölçütleri | Mesleki Bilgi ve Uygulama Becerileri | ||
|---|---|---|---|---|---|
| İşlemler | Kod | Açıklama | Kod | Açıklama | |
| D.1 | Baston gövdesine elle şekil vermek | D.1.1 | Gövdeyi yapılmak istenen modele göre törpü ile yuvarlar. | ||
| D.1.2 | Gövde üzerini süsleme tekniklerini kullanarak (oyma, kazıma, yakma ve boyama) elle işler. | ||||
| D.2 | Baston gövdesine torna ile şekil vermek | D.1.3 | Süslemcyi eşe ile ayrıntılandırır. | ||
| D.1.4 | Şekillendirdiği gövdeye yöntemine uygun sistire çeker. | ||||
| D.3 | Baston sapına şekil vermek | D.1.5 | Gövdenin sap kısmına kavela deliklerini uygun ekipman yardımı ile açar. | ||
| D.2.1 | İstenilen süslemeye göre gövdeye torna ile fatura açar. | ||||
| D.2.2 | Gövdeyi, kullanacağı süsleme teknığıne göre tornada işler. | ||||
| D.2.3 | Gövdenin sap kısmına kavela deliklerini torna kullanarak açar. | ||||
| D.3.1 | Sap kısmında kullanacağı ağacı, modelleyeceği baston çeşidine göre şerit makine ile biçer. | ||||
| D.3.2 | İstenilen süslemeye göre baston sapında kullanacağı ağacı uygun yöntemle şekillendirir. | ||||
| D.3.3 | İstenilen süslemeye göre baston sapında kullanılacak diğer malzemeleri uygun yöntemle şekillendirir. | ||||
| D.3.4 | Şekillendirdiği malzemeleri birleştirerek sapı oluşturur. | ||||