Anahtar Noktalar
Ari sokmalarında iğne görünüyorsa çıkarılmalıdır
Yılan ya da akrep ısırıklarında turnike uygulanmamalıdır.Turnike yerine sıkma bantları veya sıkı bandaj tercih edilmelidir. Uygulama, bir parmağın rahatça girebileceği kadar gevşek olacak şekilde yapılmalıdır
Kene tutunmalarında kenenin azilmeden ve parçalanmadan çıkarılmasına dikkat edilmelidir. Ambulans ekibi keneyi gördüyse ve eğitimli ise, hastane öncesinde çıkarabilir. Ancak personel emin değilse veya uygun ekipman yoksa, keneyi çıkarmadan hastaneye sevk tercih edilir
Bulaşı engellemek için bu tür hastaların ilk müdahalesinde ve naklinde mutlaka kişisel koruyucu ekipman kullanılmalıdır
SB-ASH-Y-26
TÜRKİYE CUMHURİYETİ SAĞLIK BAKANLIĞI
Acil Tıp Teknisyeni / Teknikeri
Acil Tıp Teknikeri
SKKM/ÇM
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Anahtar Noktalar
Sağlık personeli suya girmeden at-çek-uzat protokolü ile hastayı sudan çıkarmalıdır. Bu yöntem ile hasta sudan çıkarılamışsa profesyonel yardım çağrılmalıdır
Bilinç kapalı ya da travma şüphesi (sığ suya dalma/atlama, su sporu kazaları vb.) varlığında spinal stabilizasyon sağlanmalıdır
Sudan çıkarıldıktan sonra hastanın ıslak kıyafetleri çıkarılmalı, kurulanmalı ve hipotermiden korunmalıdır
SB-ASH-Y-27
Acil Tıp Teknisyeni / Teknikeri
Acil Tıp Teknikeri
SKKM/ÇM
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
| 13 yaş üstü çocuklar ve erişkinler için (2x yanmış vücut yüzey alanı (VYA) %x kg)/16 Ringer Laktat (1. derece yanıklar hesaplamaya dahil edilmez.) | 13 yaştan küçükler için (3x yanmış VYA % x kg)/16 Ringer Laktat |
| Bu formüller saatlik başlangıç sıvı resüsitasyonu miktarını belirtmektedir. İdrar çıkışı izlemine göre sıvı, saatlik olarak %10-30 oranında artırılmalı veya azaltılmalıdır | Elektrik çarpmalarında ise herkes için (4x yanmış VYA % x kg)/16 Ringer Laktat olarak hesaplanır |
| Uzun süreli nakillerde sıvı tedavisi sırasında vital bulguların takibi, monitörizasyon ve idrar çıkış izlemi yapılmalıdır (idrar çıkışı O,5-1 ml / saat olmalıdır.) | Hastane öncesi vücut ağırlığı 30 kg ve üzerinde ise, % 15 ve üzeri yanık varsa, 30 kg in altında % 10 ve üzeri yanık var ise sıvı tedavisi verilir. |
| Parsiyel kalınlık > %25 VYA, yaş 10-50 arası | Ekstremiteyi çepeçevre saran yanıklar |
| Parsiyel kalınlık > %20 VYA, yaş < 10 veya > 50 değer aralıkları | İnhalasyon yaralanmasıyla birlikte olan yanıklar |
| Tam kat yanık > %10, herhangi bir kişide | Elektrik yanıkları, kimyasal yanıklar |
| El, yüz, ayak, perine yanıkları | Kırık veya başka travmayla birlikte olan yanıklar |
| Major eklemleri içeren yanıklar | Yüksek risk grubunda olan hastalardaki yanıklar |
| Termal yanık | Musluk suyu ile yıka, kurula |
| Toz kimyasal yanık | Sil, süpür, fırçala, yıka, kurula |
| Sıvı kimyasal yanık | Yıka, sil, kurula |
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Erişkinlerde “dokuzlar kuralı” genel bir fikir verebilir. Çocuklar için daha hassas diyagramların kullanılması daha uygun olacaktır (Bkz. Lund Browder). Pratik hesaplamada, hastanın parmakları bitişik olarak elin ayası ile birlikte yüzeyi, toplam vücut yüzey alanının %1'i olarak kabul edilebilir.
Dokuzlar Kuralı
Pratik Hesaplama
| YAŞ Ön veya Arka Yarı | O (%) | 1 (%) | 5 (%) | 10 (%) | 15 (%) | Erişkin (%) | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| I (Baş) | 9½ | 8½ | 6½ | 5½ | 4½ | 3½ | |
| II (Uyluk) | 2¾ | 3¼ | 4 | 4¼ | 4½ | 4¾ | |
| III (Bacak) | 2½ | 2½ | 2¾ | 3 | 3¾ | 3½ |
T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü. (2012). Yanık tedavi algoritması.
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Acil olgu yönetimini uygula
Geniş yanıklarda yanık örtüsü kullan
Yanık bölgesindeki giysileri ve takıları çıkart
(deri veya doku kaldırılmamalı, soyulmamalı)
Yanığın alanını ve derinliğini değerlendir, yanık yüzeyini yanık seti içindeki ekipman ile veya steril pansuman ile ört, vital bulguları değerlendir
Ringer Laktat başla
Evet
Şok bulguları var mı?
Ağrı kontrolü için ANALJEZİK/FENTANİL Fentanil için: 1 mcg/kg IV yavaş, IM
HIPOVOLEMİK ŞOK ALGORITMASINA GİT
Sıvı yüklemesi yapı; 1 saatten daha kısa nakiller için 500 ml Ringer Laktat, daha uzun süreli nakiller için PARKLAND formülü kullanılmalıdır
Hayır
Yanık merkezi/ünitesi olan merkeze nakil için SKKM/ÇM ile iletişime geçilmelidir.
YETİŞKİN ALGORİTMALARI
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
SB-ASH-Y-29
TÜRKİYE CUMHURİYETİ SAĞLIK BAKANLIĞI
Acil Tıp Teknisyeni / Teknikeri
Acil Tıp Teknikeri
SKKM/ÇM
Yaralının elektrik kaynağından ayrıldığından emin olmadan müdahaleye başlama.
Güç kaynağının kesilmiş olduğundan emin ol.
Yerdeki kabloların sıçrama ve akım oluşturma ihtimaline karşı en az 10 metre mesafede dur.
Olay yeri yönetiminini uygula
Acil olgu yönetiminini uygula
Solunum sıkıntısı varsa, hava yolunu açık tut, oksijenasyon ve ventilasyonu destekle
Erken monitörizasyon, nabız ve ritim kontrolü yap
Rabdomyoliz riskine karşı erken ve yeterli sıvı (Ringer Laktat) tedavisi başla
Spinal immobilizasyonu sağla
Yanık Alanları için TERMAL YANIK ALGORİTMASINA GİT
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Kimyasal Yanıklar
SB-ASH-Y-30
TÜRKİYE CUMHURİYETİ SAĞLIK BAKANLIĞI
Acil Tıp Teknisyeni / Teknikeri
Acil Tıp Teknikeri
SKKM/ÇM
Olası bir KBRN durumuna hazırlıklı ol
Olay yeri yönetimini uygula
Acil olgu yönetimini uygula
Kimyasala maruziyeti kes;
• Görülebilen parçaları
• Bol su veya % 0,9
NaCl ile 20 dk boyunca
nazikçe yıka
TERMAL YANIK ALGORİTMASINA GİT
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
| Bilinç durumunda bozulma, konfüzyon, konvülziyonlar, koma | Solunum frekansında değişiklik |
| Pupil çapında değişiklik, lakrimasyon (Gözyaşı miktarında artma) | Bradikardi, taşikardi |
| Baş ağrısı, baş dönmesi, kulak çınlaması | Bulantı-kusma, karın ağrısı, batında hassasiyet, diyare |
| Aşırı terleme, tükrük salgısında artma veya azalma | Hipotansiyon, hipertansiyon |
Zehirlenmeler adli vakalardır, zehirlenme olgularında SKKM/ÇM önerisi alınmalıdır
Zehirlenme olgularında dekontaminasyon ve tedavi için SKKM/ÇM hekimi Zehir Danışma Merkezi önerisini alabilir
Kişisel koruyucu ekipman kullanımına dikkat edilmelidir
SB-ASH-Y-31
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
SB-ASH-Y-32
Acil Tıp Teknisyeni / Teknikeri
Acil Tıp Teknikeri
Yangın dumanının; özellikle PVC, naylon ve diğer sentetik materyallerin yanması sonucu karbonmonoksitin yanı sıra çok sayıda toksik ve irritan gaz içeriği unutulmamalıdır
Olay yeri yönetimi uygula
Acil olgu yönetimi uygula
10 L/dk dan yüksek olacak şekilde O₂ ver (rezervuarlı maske ile)
Vital bulguları takip et gerekirse PBV uygula, semptomatik tedavi ver
İleri hava yolu yönetimi için hazırlıklı ol
Nöbet varsa
NÖBET/KONVÜLZİYON ALGORİTMASINA GIT
Kapalı alan yangınlarında kişisel güvenlik öncelikli olmalı, dumana maruziyet en aza indirilmelidir
| Etken : Beta-Bloker, Kalsiyum Kanal Blokerleri | |
| Belirtiler ve Klinik Bulgular | Baş dönmesi, bilinç kaybı, bronkospazm (astim ve kronik bronşiti bulunan hastalarda), solunum depresyonu, bradikardi, hipotansiyon, hipoglisemi, bulantı-kusma, konuşma bozukluğu (geveleyerek konuşma) |
| Tedavi İlkeleri | Zehirlenmelerde genel yaklaşım ilkelerine ek olarak hipotansiyon tedavisine IV sıvı replasmanı uygulanabilir. Varsa semptomatik bradikardi tedavisi uygulanmalıdır |
| Antidot / ilaç Bilgileri | Semptomatik bradikardi tedavisi Atropin 1 mg IV uygulanmalıdır. 3-5 dk arayla maksimum 3 mg'a kadar uygulanabilir. Eksternal pace-maker uygulanabilir. Kalsiyum kanal blokerlerine bağlı olduğundan emin olunduğunda kalsiyum glukonat verilmelidir (10 ml kalsiyum glukonat 3 ampul (30 ml) 100 ml % 0,9 NaCl içinde 10 dk da IV verilir.) |
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Bradiaritmi var ise
BRADİKARDİ ALGORİTMASINA GİT
Hipotansiyon var ise
SKB > 90 mmHg olacak şekilde % 0,9 NaCl / RL IV hidrasyon başla
3 ampul KALSİYUM GLUKONAT IV % 0,9 NaCl içinde 10 dk da verilebilir
Kalsiyum kanal blokörü ile zehirlenmeden emin olunursa ve hipotansiyon da eşlik ediyorsa 3 ampul KALSİYUM GLUKONAT % 0,9 NaCl içinde 10 dk da verilebilir
Ciddi bulgu ve semptomların varlığını değerlendir.
Hipoglisemi var ise
DİYABETİK ACİLLER ALGORİTMASINA GİT
Ciddi bulgu ve semptomlar: Bilinç kaybı Bronkospazm (astım ve kronik bronşiti bulunan hastalarda) Solunum depresyonu Bradikardi Hipotansiyon
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Anahtar Noktalar
| Etken: Organofosfatlar | |
| Belirtiler ve Klinik Bulgular | İshal, ter, tükrük, gözyası salgılaraında ve idrarda artış, miyozis, dışkilamada artış, şiddetli karın ağırlısı, kusma veya kusma eğilimi ve solunum sıkıntıları olan hastalarda tarım ilacı zehirlenmesi düşünülmelidir. SSS baskılanması nedeniyle ajitasyon ve komaya kadar ilerleyen bilinç değişiklikleri, solunum felsefi, bradikardi/ taşikardi, hipertansiyon görülebilir |
| Tedavi İlkeleri | Öncelikle kişisel güvenlik önlemleri alınmalıdır. Kişisel koruyucu ekipman tam ve eksiksiz olarak kullanılmalı, sekresyonlarla temas edilmemeli. Dekontaminasyon ve cilt emilimi önlenmelidir. Hasta ambulans kabinine alınmadan önce kıyafetler çıkarılmalı, hasta yıkanmalı veya ıslak bezle silinmelidir. Hava yolu yönetimi ve oksijenizasyon önemlidir. Gastrik lavaj, ilk 30 dakika içinde ve ağızdan alımlarda etkili olmakla beraber, acil servislerde uygulanmalıdır |
| Antidot / ilaç Bilgileri | Atropin 1-2 mg IV verilmelidir, IV yol açılamaşsa açılana kadar 2-5 mg IM uygulanabilir. Trakeobronşiyal sekresyonlar azalıncaya kadar 5 dk da bir tekrarlanmalıdır. Atropin maksimum dozu bulunmamaktadır |
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Zehirlenme
SB-ASH-Y-35
TÜRKİYE CUMHURİYETİ SAĞLIK BAKANLIĞI
Acil Tıp Teknisyeni / Teknikerİ
Acil Tıp Teknikerİ
SKKM/ÇM
Hastaya müdahale etmeden önce kişisel koruyucu ekipmanları kullan, dekontaminasyon yap ve cilt emilimini önle
Oksijen SpO₂ > %94 olacak sekilde ver. Gerekirse PBV uygula
Ciddi bulgu ve semptomlar için
ATROPİN 1-2 mg IV ver. (IV yol açılamazsa 2-5 mg IM) Trakeobronşiyal sekresyonlar azalıncaya kadar 5 dk da bir tekrarla
Ciddi bulgu ve semptomlar (SLUDGE-BBB):
Salivasyon
Lakrimasyon
Urinasyon
Defekasyon
GIS krampları
Emezis
Bradikardİ
Bronkore
Bronkospazm
Kolinerjik etkilİ ajanlar: sırrı gazları, tarım ilaçları
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
| Etken: Opioid Analjezikler | |
| Belirtiler ve Klinik Bulgular | Bilinç değişikliği, kişilik değişiklikleri, konvülizyon, koma, solunum depresyonu, akciğer ödemi, bronkospazm, pinpoint pupiller, hipotansiyon, ritim bozukluğu, bradikardi, hipoglisiemi, terleme, hipotermi, bulantı, kusma, barsak seslerinde azalma, ileus, karaciğer yetmezliği, akut böbrek yetmezliği görülebilir |
| Tedavi İlkeleri | Zehirlenmelerde genel yaklaşım ilkelerine ek olarak solunum depresyonu varsa ileri hava yolu uygulaması yapılmalıdır. Hipoglisiemi veya hipovolemi varsa ilgili akış şemasına göre tedavi edilir |
| Antidot / İlaç Bilgileri | Nalokson SKKM/ÇM onayı ile opioid bağımlısı olmayanda 0,4-2 mg IV / 1M / 10 / SC uygulanır. Takiben istenen etki elde edilinceye kadar 0,1-0,4 mg tekrarlanabilir. Apne ya da siyanoz olan hastada 2 mg IV uygulanır. Maksimum 10 mg uygulanabilir. Solunum çabası geri gelirse veya ajitasyon olursa, IV Nalokson sonlandırılır |
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Oksijen SpO₂ > %94 olacak şekilde ver. Gerekirse PBV uygula. Solunum depresyonu varsa ileri hava yolu uygula
Kan şekeri ölçümü yap
Solunum depresyonu varsa
NALOKSON 0,4-2 mg IM / IV / IO / SC verilir (Maks 10 mg) Düzelme olmazsa 2-3 dk da bir tekrarla
Hipotansiyon varlığında % 0,9 NaCl IV yüklemesi yap
Solunum depresyonu devam ederse
İleri hava yolu uygulaması için hazırlan
Glikoz < 60 mg/dl ve/veya klinik olarak hipoglisi belirti ve bulgularının olması durumunda
DİYABETİK ACİLLER ALGORİTMASINA GİT
YETİŞKİN ALGORİTMALARI
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
| Etken, Trisiklik Antidepresan | |
|---|---|
| Belirtiler ve Klinik Bulgular | Antikolinerjik sendrom; sedasyon, deliryum, koma, midriyazis, kırmızı kuru cilt, ritim bozuklukları, konvülziyonlar, solunum arresti, hipertermi. QRS genişliği nöbet ve ventriküler aritmi habercisidir |
| Tedavi İlkeleri | Zehirlenmelere genel yaklaşım algoritması uygulanmalıdır. Erken solunum desteği sağlanmalı; ileri yaşam desteğine hazır olunmalı; şok tedavisi gecikmeden başlanmalı; hastaya erken monitörizasyon uygulanarak ritim bozuklukları ve konvülziyonlar tedavi edilmeli; ayrıca hipertermiye yönelik gerekli önlemler alınmalıdır |
| Antidot / İlaç Bilgileri | 1-2 mEq/kg IV puşe sodyum bikarbonat (NaHCO3) (EKG de QRS genişliği saptanmış ise) 5 küçük kare > 100 ms QRS nöbetler açısından habercidir 8 küçük kare > 160 ms QRS ventriküler aritmiler açısından habercidir |
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Zehirlenmesi
SB-ASH-Y-37
Acil Tıp Teknisyeni / Teknikeri
Acil Tıp Teknikeri
NÖBET/KONVÜLZİYON ALGORİTMASINA GİT
Hipotansiyon varlığında % 0,9 NaCl yüklemesi yap
QRS süresi 0,10 sn den uzunsa, 1-2 mEq/kg puşe NaHCO₃ ver 3-5 dk da bir tekrarla
HIPERTERMİ ALGORİTMASINA GİT
Hipertermi
Disritmiler
İLGİLİ RİTİM ALGORİTMASINA GİT
ZEHİRLENMELERE GENEL YAKLAŞIM ALGORİTMASINI UYGULA
Oksijen SpO₂ > %94 olacak şekilde ver. Gerekirse PBV uygula
Ciddi bulgu ve semptomlar için
Nöbet
YETİŞKİN ALGORİTMALARı
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Anahtar Noktalar
| Kritik Travma Hastasının Özellikleri | |
|---|---|
| Yetersiz ve Bozulmuş Hava Yolu, Bozulmuş Ventilasyon | Anormal hızlı ya da yavaş solunum |
| Hipoksi (Oksijen desteği ile düzelmeyen %94 altında kalan SpO2) | |
| Dispne | |
| Açık pnömotoraks ya da yelken göğüs | |
| Şüpheli pnömotoraks | |
| GKS < 13 | |
| Önemli Dış Kanama ya da Şüphelenilen İç Kanama, Anormal Nörolojik Durum | Geçirilen ya da geçirilmiş nöbet |
| Duyusal ya da motor defisit | |
| Penetran yaralanmanın kafa, boyun, gövdede olması, diz ve dirsek proksimalinde olması | |
| Parmaklar hariç distale doğru oluşan ekstremite ampütasyonları | |
| Yandaki Tabloda Belirtilen Durumlar ile Birlikte Herhangi Bir Travma Varlığında | Yandaş hastalık öyküsü (KAH, KOAH, kanama bozuklukları) |
| 55 yaş üstü | |
| Yanık | |
| Hipotermi | |
| Gebelik | |
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
| M (Motor-Motor Yanıtı) | Skor | V (Verbal-Sözel Yanıt) | Skor | E (Eye-Göz Yanıtı) | Skor |
|---|---|---|---|---|---|
| Komutlara uyuyor | 6 | ||||
| Verilen uyarıyı lokalize ediyor | 5 | Oryante | 5 | ||
| Verilen uyarıya normal fleksör yanıt veriyor | 4 | Konfüze | 4 | Spontan göz açık | 4 |
| Verilen uyarıya anormal fleksör yanıt veriyor | 3 | Sözlü uyarıyı kelimelerle yanıtlıyor | 3 | Sesli uyaranla gözünü açıyor | 3 |
| Verilen uyarıya ekstansör yanıt veriyor | 2 | Sözlü uyarıyı anlamısız seslerle yanıtlıyor | 2 | Basınclı uyaranla gözünü açıyor | 2 |
| Yanıtsız | 1 | Yanıtsız | 1 | Yanıtsız | 1 |
| NT (Not Testable): Etkileyen diğer faktörler nedeniyle değerlendirilemiyor | NT: Etkileyen diğer faktörler nedeniyle değerlendirilemiyor | NT: Etkileyen diğer faktörler nedeniyle değerlendirilemiyor | |||
| Kişisel koruyucu ekipman mutlaka giyilmelidir | Olay yerine giriş ve çıkışlar emniyet ekipleri tarafından oluşturulan güvenli yoldan olmalıdır |
| Delil olabilecek biyolojik, kimyasal, fiziksel, iz bulgularına dokunulmamalı; yerleri değiştirilmemelidir | Olay yerinde ölen şahısların pozisyonları değiştirilmemeli, müdahale edilecekse mutlaka bilgi verilmelidir |
| Kapı ve pencere yüzeylerinde fail ya da faillere yönelik izler olabileceğinden mümkünse temastan kaçınılmalıdır | Olay yerinde sağlık ekipleri tarafından eldiven, enjektör, spanç vb. herhangi bir madde bırakılmamalıdır |
| Kolluk kuvvetleri ile birlikte çalışılmalıdır | Hasta kayıt defteri ve tablet üzerinden ASOS'a adli vaka girilmelidir |
| Hastane kayıt girişlerinde adli vaka olarak açacağı bildirilmelidir | Ateşli silah yaralanması vakasında hastanın kıyafetleri kesilirken kurşun giriş yeri kesilmemelidir. Kıyafetler tamamen çıkartılmışsa muhafaza edilerek bilgi verilmelidir |
| Ası vakalarında müdahale edilecekse ip düğüm bölgesinden değil düğüme uzak bir yerden kesilmelidir |
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Kanıt olabilecek materyallerin (giysilerin) korunmasını sağla
Olay yeri yönetimini uygula ve güvenliği sağla Travma mekanizmasının değerlendirilmesi
Eğer dışa doğru hayatı tehdit eden kanama varsa doğrudan bası uygula
Hava yolu açık ve güvenilir mi? Servikal ve spinal immobilizasyonu sağla
Hayır
Evet
Solunumu stabil mi? Her iki akciğer eşit havalanıyor mu? SpO₂ > %94 SS: 10-30 / dk
Hayır
Hayır
Evet
Nabız var mı?
Hayır
Solunumu destekle İleri hava yolu uygulamalarını düşün c decompresyon uygulaması yap Açık pnömotoraks varsa uygun teknikle kapat Hemotoraks varsa solunumu ve dolaşımı destekle
ARREST YÖNETİMİ ALGORİTMASINA GİT
Evet
Pelvis travması ya da şüphesi varsa pelvisi sabitle
Dolaşım stabil mi? KGD >2 sn, Nabız > 120 atım/dk, SKB < 90 mmHg
Hayır
HIPÖVOLEMİK ŞOK ALGORİTMASINA GİT
Evet
Bilinç normal mi? GKS=15, Uyanık, Basit komutlara uyuyor (Anizokori, midriyazis, pin-point pupil, taraf bulgusuna dikkat et)
Hayır
Evet
Tüm giysileri çıkararak vücut kontrolünü tamamla hipotermiden koru
Hayır
KAFA TRAVMALI HASTAYA YAKLAŞIM ALGORİTMASINA GİT
İkincil değerlendirmeyi tamamla (nakil sırasında), immobilizasyonu sürdür ve naklet
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Crush sendromunda en sık rastlanılan komplikasyonun hiperpotasemi olduğu unutulmamalıdır. Bu nedenle potasyum içerikli sıvılar (ringer laktat vb.) kullanılmamalıdır
Yarım saatten fazla göçük altında kalma, sıkışma ya da basıya bağlı yaralanmalarda crush sendromu düşünülmelidir.
Sıvı tedavisi başlamasından itibaren hasta 6 saat süreyle izlenmeli, idrar çıkışı olup olmadığına bakılmalı, idrar çıkışı var ve hastanın yakın takibi mümkünse 6000 ml/günden fazla IV sıvı verilmelidir. İdrar çıkışı var ancak hastanın takibi mümkün değilse 3000-6000 ml / gün IV sıvı verilmelidir. Hastada idrar çıkışı yok ise 500-1000 ml / gün ve bir önceki günün tahmin edilen toplam kaybı IV olarak verilmelidir
Hiperpotasemiye yönelik acil tedavi seçeneklerinden bazıları: kalsiyum glukonat, insülin-dekstroz, sodyum bikarbonat ve diyalizdir
Kişinin enkazdan kendi imkanları ile çıkmış olması ya da yürüyor olması crush sendromunu ekarte ettirmez
T dalgası sıvriliği
En az iki derivasyonda T dalgasının R dalgasından büyük olması
Kandaki potasyum seviyesi daha da yükseldikçe bradikardı, dal blokları, QRS genişlemesi
EKG bulgularının normal olması hiperpotasemiyi ekarte etmez
SB-ASH-Y-39
Acil Tıp Teknisyeni / Teknikeri
Acil Tıp Teknikeri
SKKM/ÇM
TÜRKİYE CUMHURİYETİ SAĞLIK BAKANLIĞI
YETİŞKİN ALGORİTMALARI
Acil olgu yönetimini uygula
Güvenliğin sağlandığından emin ol
IV / IO yolu açıldı mı?
Hayır
Kurtarma öncesinde damar yolu açılamışsa damar yolu aç
% O,9 NaCl başla
Damar yolu bulunduğunda % O,9 NaCl başla (1000 ml/sa)
Kurtarma işlemi sırasında sıvı verilmişse % O,9 NaCl IV hidrasyona devam edin
TRAVMALI HASTADA ACİL OLGU YÖNETİMİNİ UYGULA Hiperkalemi açısından EKG çek
Hipotermiye karşı dikkatli ol
Kurtarma işlemi 2 saatten uzun sürerse % O,9 NaCl IV hidrasyon verilme hızını azalt (500 ml/sa veya daha az)
Toplamda 3000-6000 ml sıvı ver (Çeşitli faktörlerde bağlı olarak bu miktar değişebilir) Hiperpotasemi bulguları varsa KALSIYUM GLUKONAT %10 luk solüsyondan 10-30 ml IV (2-3 dk içinde) verilir
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Anahtar Noktalar
| KİBAS ve Herniasyon Bulguları | Ajite Hastalar İçin Sedasyon |
|---|---|
| Cushing Triadı (Bradikardi, solunum düzensizliği, hipertansiyon) | Midazolam 1-2,5 mg IV 3-5 dk da bir hasta sakinleşinceye kadar uygulanır |
| GKS'nin 2 puan veya daha fazla azalması | |
| Hemipleji veya hemiparalizi gelişmesi | |
| Anizokori | |
| Dikkat Edilecekler | |
| KİBAS varlığında şok bulguları yok ise sırt tahtasının baş kısmı gövdesiyle birlikte 30-45° yukarıda olacak şekilde sevk edilmelidir | |
Hastaya Yaklaşım SB-ASH-Y-40
TÜRKİYE CUMHURİYETİ SAĞLIK BAKANLIĞI
Acil Tıp Teknisyeni / Teknikeri
Acil Tıp Teknikeri
SKKM/ÇM
Acil olgu yönetimi uygula
İleri hava yolu yönetimi uygula
GKS ≤ 8 ya da solunum yetmezliği veya hava yolu tehlikesi varlığında
SpO₂ > %94-98 olacak şekilde oksijenizasyon ve ventilasyonu sağla Ventilasyon sayısı yetişkinlerde 10/dk, çocuklarda 20/dk, bebeklerde 25/dk
KŞ < 60 mg/dl veya > 300 mg/dl
Kan şekerini ölç
60 mg/dl < KŞ < 300 mg/dl
DİYABETİK ACİLLER ALGORİTMASINA GİT
IV sıvı tedavisine başla SKB > 100 mmHg olacak şekilde sıvı tedavisini sürdür
Nöbet varsa
KİBAS varsa
NÖBET / KONVÜLZİYON ALGORİTMASINA GİT
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Anahtar Noktalar
Triyaja, uygulayıcıya en yakın hastadan başlanır
Triyaj uygulamasında yaralıların nakil öncelik sırasını belirlemek amacıyla triyaj kartında sadece renk kodu işaretlenir Triyaj sırasında tedavi / KPR yapılmaz
Kanama kontrolü gibi hayat kurtarıcı müdahaleler için çevredeki uygun kişiler değerlendirilebilir
Triyaj süresi her hasta için 1 dk dan kısa olmalıdır
İdeal olarak tek sağlık personelinin triyaj yapması uygundur. Ancak geniş alanlarda ya da yaralı sayısının çok olduğu durumlarda birden fazla sağlık personeli alanı paylaşarak triyaj yapabilir
Zaman ve olanak olduğunda, triyaj tekrarlanmalıdır. Bu durumda yaralıya daha ciddi triyaj kodu verilebilir
SB-ASH-Y-41
TÜRKİYE CUMHURİYETİ SAĞLIK BAKANLIĞI
Acil Tıp Teknisyeni / Teknikeri
Acil Tıp Teknikeri
SKKM/ÇM
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Yenidoğan
ALGORİTMALARI
TÜRKİYE CUMHURİYETİ SAĞLIK BAKANLIĞI
SB-ASH-DY-01
Acil Tıp Teknisyeni / Teknikeri
Acil Tıp Teknikeri
SKKM/ÇM
Acil olgu yönetimini uygula
SpO₂ %94-98 olacak şekilde oksijenizasyonu sağla ve ventilasyonu destekle. Maske ile 10 L/dk oksijen ver
Ringer Laktat veya % 0,9 NaCl IV 125 ml/ saat - 40 damla/dk
Annenin dizlerini bükerek karnına doğru çekmesini sağla, Kalçasını battaniye veya minderle yükselt
Perine etrafında steril alan oluştur. Baş göründüğünde anneyi ikinması için teşvik et
Baş çıkarken kontrollü çıkmasını sağlamak için parmaklarını kafatasının kemik kısmına yerleştir (Fontanel ve yüzden sakın)
Baş doğorduktan sonra başı destekle. Ağız ve burunu temizle. Omuzların ön arka çapla doğması için başın rotasyonunu bekle
Bacaklar gelirken bacakları kavra
Göbek kordonu kesilene kadar mümkünse bebeği anne üzerine yatır
30-60 sn bekleyip göbek kordonunu klemple (ilk klem bebekten yaklaşık 10 cm ve ikinci klem ilkinden 10 cm uzaklıkta olmalıdır) Klempler arasından kordonu kes
Doğum sonrası plesantanın çıkışını gözle, doğum zamanını kaydet. Anne, bebek ve plesantayı uygun hastaneye naklet
KARBETOSİN 100 mcg/100 ml (IM veya IV 1 dk dan kısa olmayacak şekilde yavaş puşe)
Perineal bölgeye steril ped koy
Annenin bacaklarını indir bir araya toplanmasına yardımcı ol
Plasenta ayrıldıktan sonra uterusu kontrol et; yumusak ise uterin masaja başla (Uterin fundustan değil pubisin hemen üzerinden masaj yap)
Plasentayı temiz bir gazlı bez veya steril örtü ile sar, tıbbi atık poşetine koy
Standart koruyucu ekipman kullan
Göbek kordonunun boynuna dolanıp dolanmadığını kontrol et. Kordon dolanması varsa omuzdan kaydırarak veya klempleyip keserek çok
NORMAL YENİDOĞAN BAKIMI ALGORİTMASINA GİT
En kısa sürede anneyle tensel teması ve emzirmeyi sağla
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Acil Tıp Teknisyeni / Teknikerİ Acil Tıp Teknikerİ SKKM/ÇM
Kanama kontrolü yap Kontraksiyonları takip et, sıklığını not et Vital bulguları sık takip et
Damar yolu aç
Ringer Laktat veya % 0,9 NaCl IV 125 ml/saat - 40 damla/dk
SpO₂ %94-98 olacak şekilde oksijenizasyonu sağla ve ventilasyonu destekle Maske ile 10 L/dk oksijen ver
Annenin kalçalarını yükselt Baş gövde aşağı pozisyonda (diz güçlü pozisyonu) veya trendelenburg pozisyonu
Ekstremite ve/veya Makat Geliş
Göbek Kordonu Sarkması
Açıktaki kordonu ılık nemli bir gazlı bez veya pedlerle kapat
Anneden kasılmalar (kontraksiyonlar) sirasında sık nefes almasını ve ikinmamasını iste
Hiçbir durumda kordonu geri itme
Bilgi ver uygun hastaneye yönlendirme sağla
Doğum gerçekleşmişse NORMAL YENİDOĞAN BAKIMI ve/veya YENİDOĞAN CANLANDIRMA ALGORİTMASINA GİT
Önde gelen kısmi çekme destekle
TÜRKİYE CUMHURİYETİ SAĞLIK BAKANLIĞI
SB-ASH-DY-03
Acil Tıp Teknisyeni / Teknikeri
Acil Tıp Teknikeri
SKKM/ÇM
DOĞUM VE YENİDOĞAN ALGORİTMALARI
Karbetosin eğer doğum sırasında verildiyse yeterlidir
Acil olgu yönetimini uygula
Hava yolu açıklığını sağla
SpO₂ %94-98 olacak şekilde oksijenizasyonu sağla ve ventilasyonu destekle Geri solumasız maske ile 10L/dk oksijen ver Dolaşımı kontrol et Damaryolu aç
1000 ml den fazla kanama, devam eden aktif kanama veya klinik şok varlığında 2000 ml ye kadar % O,9 NaCl ile sıvı resüsitasyonu uygula
Uterusun tonusunu kontrol et
Plasenta çıkmış ve uterus yumuşak
Uterusa masaj yap
KARBETOSİN 100 mcg/100 ml (IM veya IV 1 dk dan kısa olmayacak şekilde yavaş puşe) Perinede görünen kanayan bir yırtık varsa ped ile kompresyon yap
Kanama devam ediyorsa transfer sırasında Bimanuel uterus masajı yap
Plasenta çıkmamışsa çıkarmaya çalışma
KARBETOSİN 100 mcg/100 ml (IM veya IV 1 dk dan kısa olmayacak şekilde yavaş puşe)
Plasenta çıkmış ve uterus sert
Perinede görünen kanayan bir yırtık varsa ped ile kompresyon yap
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Acil olgu yönetimini uygula Hastayı yarı oturur pozisyona al veya sol yanına yatır
Hava yolu açığını sağla
SpO₂ %94-98 olacak şekilde oksijenizasyonu sağla ve ventilasyonu destekle Maske ile 10 L/dk oksijen ver Damar yolu aç
Yutabiliyorsa
NİFEDİPİN 10 mg kapsül yuttur
20 dk sonra TA ≥ 160 / 110 ise
NİFEDİPİN 10 mg kapsül yuttur
20 dk sonra TA ≥ 160 / 110 ise
NİFEDİPİN 10 mg kapsül yuttur
4 gr MAGNEZYUM SÜLFAT, IV bolus şeklinde 15-20 dk da ver (100 ml içinde 4 gr hazır magnezyum solüsyonu) (Maksimum doz 6 gr)
Hazır solüsyon yoksa 100 ml % 0,9 NaCl içine 3 ampul % 15'lik MAGNEZYUM SÜLFAT 15-20 dk da ( 200 damla/dk) gidecek şekilde gönder
İdame olarak 4 gr MAGNEZYUM SÜLFAT 4 saatte gidecek (100 ml içinde 4 gr hazır magnezyum solüsyonu)
(Eklampsi) SB-ASH-DY-05
TÜRKİYE CUMHURİYETİ SAĞLIK BAKANLIĞI
Acil Tıp Teknisyeni / Teknikeri
Acil Tıp Teknikeri
SKKM/ÇM
DOĞUM VE YENİDOĞAN ALGORİTMALARI
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Acil olgu yönetiminini uygula
SpO2 %94-98 olacak şekilde oksijenizasyonu sağla ve ventilasyonu destekle Maske ile 10 L/dk oksijen ver Damar yolu aç
İleri hava yolu uygulaması için hazırlıklı ol
Hastayı engellemeye çalışma, nöbeti seyrine bırak. Yaralanmayı önlemek için hastanın başının altına yastık, katlanmış battaniye vs. yerleştir
Glikoz < 60 mg/dl ve/veya klinik olarak hipoglisemi belirti ve bulgularının olması durumunda DİYABETİK ACİLLER ALGORİTMASINA GİT
Hastayı sol yanına yatır
Nöbeti olan hastaya 4 gr MAGNEZYUM SÜLFAT IV bolus şekilde 15-20 dk da ver (100 ml 4 gr hazır Magnezyum solüsyonu) (Maks 6 gr)
Idame olarak 4 gr MAGNEZYUM SÜLFAT 4 saatte ( 1-2 gr/sa) gidecek (100 ml 4 gr hazır Magnezyum solüsyonu)
MAGNEZYUM SÜLFAT ile nöbet durdurulamazsa DİAZEPAM 5 mg IV
TA ≥ 160 / 110 MMHG İSE GEBELİKTE AKUT HİPERTANSİYON YÖNETİMİ ALGORİTMASINA GİT
Mümkün olan en kısa zamanda AVPU, vital bulgular, ÇKS, oksijen satürasyonu, EKG izlenimi, patella refleksi kontrolü
Hazır solüsyon yoksa; 100 ml % O,9 NaCl içine 3 ampul %15 ılık MAGNEZYUM SÜLFAT 15-20 dk da IV bolus (200 damla/dk) gidecek şekilde gönder
SB-ASH-DY-06
Acil Tıp Teknisyeni / Teknikerİ
Acil Tıp Teknikerİ
Anne yanında olağan bakım:
Kurula
Isıt ve vücut sıcaklığını koru Gerekirse salgıları temizle
(önce ağız sonra burun) Değerlendirmeyi sürdür
Kurula Isıt Uyaran ver Pozisyon ver Gerekirse salgıları temizle
Solunum yok, iç çekme tarzında solunum veya kalp atım hızı < 100 atım/dk
YENİDOĞAN CANLANDIRMASI ALGORİTMASINA GİT
Solunum güçlükü veya inatçı siyanoz
Pozisyon ver ve hava yolunu temizle SpO₂ izle Gerektikçe oksijen desteği PBV
32 hafta öncesi doğan bebeklerde şi kaybını önlemek için yenidoğan, kurulama yapılmadan polietilen torba içerisine konur
DOĞUM VE YENİDOĞAN ALGORİTMALARI
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
80
| Düzeltici Adımlar | Girişim | |
|---|---|---|
| M | Maskenin yerleştirilmesi (Mask) | Maskeyi yüze tekrar yerleştirin. Mümkünse iki el tekniğini kulanın |
| R | Başat tekrar pozisyon verin (Reposition) | Başı nötral veya hafif ekstansiyon pozisyonuna getirin |
| PBV a devam edin ve göğüs hareketini tekrar değerlendirin | ||
| S | Ağz ve burnu aspire edin (Suction) | Puar veya aspirasyon kateteri kullanın |
| O | Ağzı açın (Open mouth) | Ağzı açın ve çeneyi ileriye itin |
| PBV a devam edin ve göğüs hareketini tekrar değerlendirin | ||
| P | Basıncı artırın (Pressure) | 5-10 cmH2O artışlarla basıncı artırın; maksimum 40 cmH2O |
| PBV a devam edin ve göğüs hareketini tekrar değerlendirin | ||
| A | Alternatif hava yolu ( Alternative airway ) | Endotrakeal tüp ( ETT ) veya laringeal maske yerleştirin |
| PBV a devam edin ve göğüs hareketini tekrar değerlendirin | ||
| 1. Dk | %60-%65 | 4. Dk | %75-%80 |
| 2. Dk | %65-%70 | 5. Dk | %80-%85 |
| 3. Dk | %70-%75 | 10. Dk | %85-%95 |
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Eğer umbikalın venöz yol açılmışsa IV yol olarak kullanılabilir
Solunum yok, iç çekme tarzında solunum veya kalp atım hızı < 100 atım/dk
PBV uygula (40-60 soluk/dk) SpO₂ izle EKG izlemini düşün
KAH < 100 atım/dk
Evet
NORMAL YENİDOĞAN BAKIMI ALGORİTMASINA GİT
Göğüs hareketlerini kontrol et Gerekirse ventilasyon düzeltici adımlar uygula Gerekirse ETT veya laringeal maske uygula
KAH < 60 atım/dk
Henüz yapılmamışsa ETT veya LMA yerleştir KPR (%100 O₂ ile eşgüdümü PBV) başlat EKG izlemini yap.
Henüz açılmamışsa IV veya 10 yol aç
KAH < 60 atım/dk
ADRENALİN 0,02 mg/kg 1/10000 lik IV uygula KAH halen < 60 atım/dk ise
Hipovolemi ve/veya pnömotoraksı düşün
KAH < 60 atım/dk devam ediyorsa ARREST YÖNETİMİ ALGORİTMASINA GİT
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
ALGORİTMALARI
SB-ASH-Ç-01
Acil Tıp Teknisyeni / Teknikerİ
Acil Tıp Teknikerİ
ACİL OLGU YÖNETİMİ ALGORİTMASINA GİT
İhtiyaç duyulan ekip ve ekipmanı iste
Birden fazla hasta veya yaralı varsa triyaj yap. Ek kaynak ihtiyacını belirle
Olay, yaralananma ve/veya hastalığın oluş式 şeklindeki vaka sayısını, ek kaynak ihtiyacını değerlendir
Evet Hasta/Yaralı güvenliği var mı?
Hasta güvenliğini sağla
Kişisel koruyucu malzemelerini kullan
Evet Olay yeri güvenliği var mı?
Gerekli ise ilgili kurum desteği iste. Güvenlik sağlanınca kadar güvenli noktada bekle
Hayır
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Anahtar Noktalar
| Görünüm | Solunum Çabası | Cilt Dolaşım |
| Ç: Çevre ile iletişim | Anormal solunum sesleri | Solukluk |
| A: Avutulabilirlik | Anormal pozisyon | Aşırı terli cilt |
| B: Bakış / Göz teması | Çekilmeler | Benekli ve alacalı görünüm |
| U: Uygun konuşma ve ağlama | Burun kanadı solunumu | Siyanoz |
| K: Kas tonusu | Solunumla kafanın sallanması |
| Vital Bulgular | Tıbbi Öykü | Vücut Muayenesi |
| Solunum hızı ve derinliği | S- Belirti Bulgular | Baş değerlendirmesi |
| Kalp hızı | A- Alerji öyküsü, kötü alışkanlıklar | Boyun değerlendirmesi |
| Kan basıncı | M- Kullanılan İlaçlar | Toraks değerlendirmesi |
| Kapiller geri dolum zamanı | P- Tıbbi özgeçmiş | Karın değerlendirmesi |
| Ritim monitörizasyon | L- Son ilaç/ gıda alımı | Pelvis değerlendirmesi |
| Oksijen satürasyon | E- Çağrı gerektiren durum | Ekstremitelerin değerlendirilmesi |
| Kan şekeri | Nörolojik değerlendirme | |
| Vücut sıcaklığı | ||
| GKS |
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Olay yeri güvenliği Gerekli ise triyaj
Olay yeri güvenli değil
OLAY YERİ YÖNETİMİ ALGORİTMASINA GİT
Olay yeri güvenli
Gerekli tüm ekipmanları al
İletişim ve onam alma
Çocuk değerlendirme üçgeni (Görünüm, solunum çabası, cilt dolaşımı)
Kısa bilinç kontrolü
X: Hayatı tehdit eden kanama kontrolü
A: Hava yolu
B: Solunum
C: Dolaşım
D: Nörolojik değerlendirme
E: Vücut kontrolü
Not: Ekip sorumlusu herhangi bir basamakta hayati tehdit edecek bir sorun saptarsa müdahale ederek devam eder
(Ayrıntılı Vücut Muayenesi- Tıbbi Öykü- Nörolojik Değerlendirme-Vital Bulgular)
Ön tanı
İLGİLİ ALGORİTMAYA GİT
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Anahtar Noktalar
Bebek, yüzü yere bakacak ve başı gövdesinden aşağıda olacak şekilde ön kol üzerine yatırılır. Baş ve çene parmaklarla desteklenir. Diğer elin tabanıyla kürek kemikleri arasına aşağı-elleri yönde saniyede bir kez ve toplam 5 kez sert sırt vurusu yapılır
Göğüste sternum üzerinde, göğüs kompresyonu yapılan noktaya işaret parmağı ile orta parmağı ya da orta parmağı ile yüzük parmağı yerleştirilerek bebeğin göğsü ile temasını kesmeden, aşağıya ve ileriye olacak şekilde parmaklarla saniyede bir kez ve toplam 5 bası yapılır. Bu derinliği bebeğin göğüs ön arka çapının 1/2si ile 1/3ü oranında olmalıdır
Bir el ile göğüs desteklenerek hava yolu aşağıda olacak şekilde öne doğru eğilmesi sağlanır. Skapulaların arasına ileri ve içeriye olacak şekilde saniyede bir kez ve toplam 5 vuruş yapılır
Bir el yumruk yapılır ve yumruk yapılan elin başparmağı ksifoidin iki parmak altına yerleştirilir. Boşta olan diğer el ile yumruk yapılmış el tutulur, beş kez içeri ve yukarıya olacak şekilde kuvvetlice bastırılır
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Hava Yolu Tıkanıklığı SB-ASH-Ç-03
TÜRKİYE CUMHURİYETİ SAĞLIK BAKANLIĞI
Acil Tıp Teknisyeni / Teknikeri
Acil Tıp Teknikeri
SKKM/ÇM
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Anahtar Noktalar
## Pulmonary Index Score (PIS) e Göre Astım Şiddetinin Değerlendirilmesi
| Skor | Solunum sayısı | Hişli (Wheezing) | İnspiryum / ekspiryum orani | Çekilmeler | Çekilmeler SpO2 | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| < 6 yaş | > 6 yaş | |||||
| 0 | < 30 | < 20 | Yok | 2:1 | Yok | 99-100 |
| 1 | 31-45 | 21-35 | Ekspiryum sonu | 1:1 | + | 96-98 |
| 2 | 46-60 | 36-50 | Ekspiryumun tamamında | 1:2 | ++ | 93-95 |
| 3 | > 60 | > 50 | İnspiryum ve ekspiryumda | 1:3 | +++ | < 93 |
## Pulmonary Index Score (PIS) e Göre Astım Şiddetinin Puanlaması
| Atağın Şiddetli | Hafif Atak | Orta Atak | Ağır Atak |
|---|---|---|---|
| <7 | 7-11 | >12 |
## Astım Atağında Kullanılan İlaçlar ve Dozları
| İlaç | Doz ve Uygulama Yolu |
| Salbutamol (ölçülü doz inhaler ile) | 4-8 puf (5 yaş altı 2-6 puf); her 20 dk da bir 3 defa |
| Salbutamol (nebülizatör ile) | 0,15 mg/kg/doz (minımum 2,5 mg; maksimum 5 mg); 20 dk arayla 3 defa verilir |
| İpratropium bromür (nebülizatör ile; salbutamol ile aynı anda verilebilir) | <20 kg: 250 mcg/doz; ≥ 20 kg: 500 mcg/doz 20 dk arayla 3 doz |
| Metil Prednizolon | 1-2 mg/kg/doz (maksimum 60 mg/gün) IV |
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Acil olgu yönetiminin uygula
Hava yolu açıklığını sağla
Oksijen satürasyonunu değerlendir SpO₂ % 94-98 aralığında olacak şekilde geri solumasız rezervuarlı maske ile 10 L/dk oksijen vermeye başla
Monitörize et, damar yolu aç
Atağı sınıflandır
SALBUTAMOL uygula (nebülizatör için 1 nebül, inhaler için doz 4-8 puf (5 yaş altı 2-6 puf)) Orta atakta ilk doz salbutamola yeterli yanıt alınamazsa ilk 1 saat içinde İPRATROPIJUM BROMÜR ver (Çocuklarda 1 nebül 250 mcg)
20 dakika sonra
Düzelme yoksa ikinci SALBUTAMOL nebülizatör için 1 nebül, inhaler için doz 4-8 puf (5 yaş altı 2-6 puf) Orta atakta ikinci SALBUTAMOL ile birlikte İPRATROPIJUM BROMÜR (çocuklarda 1 nebül 250 mcg) tekrarla (Düzelme olmazsa her iki ilac da 20 dk arayla tekrarlanabilir. Maks:3 kez)
Bir saat içinde yeterince rahatlama olmazsa METİL PREDNİZOLON 1-2 mg/kg IV bolus uygula (IV ve oral maks 60 mg/gün)
SALBUTAMOL ve İPRATROPIJUM BROMÜR uygula. SALBUTAMOL nebülizatör için 1-2 nebül, inhaler için doz 4-8 puf (5 yaş altı 2-6 puf) İPRATROPIJUM BROMÜR çocuklarda 1 nebül 250 mcg
20 dakika sonra
Düzelme yoksa ikinci SALBUTAMOL ve İPRATROPIJUM BROMÜR uygula (Düzelme olmazsa her iki ilac da 20 dk arayla tekrarlanabilir. Maks:3 kez)
ÇOCUK ALGORİTMALARI
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Epiglottit
SB-ASH-Ç-05
Acil Tıp Teknisyeni / Teknikeri
Acil Tıp Teknikeri
SKKM/ÇM
Acil olgu yönetimini uygula
Çocuğu sakinleştir, uygun ve rahat pozisyon ver (oturur pozisyon)
Hava yolu açıklığını sağla, ağız içi muayenesi yapmaktan kaçın
SpO₂ % 94-98 aralığında olacak şekilde oksijen vermeye başla
Bilinç kapalı ise BVM ile solutmaya başla (airway uygulamadan)
Hava yolu tıkanmışsa ileri hava yolu uygulaması yap
Monitörize et, gerekirse damar yolu aç
Düzelme olmazsa
ARREST YÖNETİMİ ALGORİTMASINA GİT
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Anahtar Noktalar
| Klinik Durum | Puanlama Kriterleri | Puan |
|---|---|---|
| Bilinç | Normal ise | 0 |
| Oryantasyon bozuksa | 5 | |
| Siyanoz | Yok | 0 |
| Sadece hasta ajite olduğunda görülüyorsa | 4 | |
| Sakin durumdayken görülüyorsa | 5 | |
| Stridor | Yok | 0 |
| Sadece hasta ajite olduğunda görülüyorsa | 1 | |
| Sakin durumdayken görülüyorsa | 2 | |
| Hava girişi | Normal | 0 |
| Azalmış | 1 | |
| Çok azalmış | 2 | |
| Çekilmeler | Yok | 0 |
| Hafif | 1 | |
| Orta | 2 | |
| Şiddetli | 3 |
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
| Skor | Şiddet | Tedavi |
| < 2 | Hafif | Deksametazon 0,15-0,6 mg/kg (maksimum 16 mg) oral / IM / IV |
| 3-7 | Orta | Deksametazon 0,15-0,6 mg/kg (maksimum 16 mg) oral / IM / IV Nebüllize adrenalin (1/1000 lik) 0,5 mg/kg (10 kg üzerinde maks 5 mg) |
| > 7 | Ağır | Deksametazon 0,15-0,6 mg/kg (maksimum 16 mg) oral / IM / IV Nebüllize adrenalin (1/1000 lik) 0,5 mg/kg (10 kg üzerinde maks 5 mg); düzeltme olmazsa tekrarlanır |