Acil olgu yönetimini uygula
Çocuğu sakinleştir, hava yolu açıklığını sağla
SpO₂ % 94-98 aralığında olacak şekilde oksijen vermeye başla
Monitörize et, damar yolu aç
Ateşi yüksek (≥ 38 °C) ise antipiretik ver (PARASETAMOL IV 15 mg/kg)
Westley Krup Şiddeti Skorlamasını Değerlendir
DEKSAMETAZON 0,6 mg/kg 0,15-0,6 mg/kg (maks: 16 mg) oral/IM/IV uygula
DEKSAMETAZON 0,6 mg/kg (maks: 16 mg) oral/IM/IV ADRENALİN nebül (1/1000 lik) 0,5 mg/kg (10 kg üzerinde maks 5 mg) uygula
DEKSAMETAZON 0,6 mg/kg (maks: 16 mg) oral/IM/IV ADRENALİN nebül (1/1000 lik) 0,5 mg/kg (10 kg üzerinde maks 5 mg) uygula; düzelme olmazsa tekrarla
Solunum yetmezliği gelişirse ileri hava yolu uygulaması düşün
Anahtar Noktalar
| Yaş | Sistolik Kan Basıncına (mmHg) göre Hipotansiyon |
| Term yenidoğan | < 60 |
| 1 ay - 1 yaş | < 70 |
| 1 - 10 yaş | < 70 + ( 2 x yaş ) |
| > 10 yaş | < 90 |
| Yaş | En Düşük Değer - En Yüksek Değer |
| 1 - 12 ay | 100 - 160 |
| 1 - 3 yaş | 90 - 150 |
| 3 - 5 yaş | 80 - 140 |
| 6 - 12 yaş | 70 - 120 |
| > 12 yaş | 60 - 100 |
Acil olgu yönetimi uygula
Görünür aktif kanama varsa kontrol altına al
SpO₂ % 94-98 aralığında olacak şekilde oksijen vermeye başla (Solunum sıkıntısı artan, bilinci kapanan hastalarda ileri hava yolu uygulamalarını düşün)
Monitörize et, damar yolu aç (IV yol 90 sn de açılmazsa 10 yolu aç)
Ateşi ≥ 38 °C ise antipiretik ver (15 mg/kg IV PARASETAMOL)
Damar yolu açılır açılmaz % 0,9 NaCl IV yüklemesine başla
Bebek ve çocuklarda 20 ml/kg % 0,9 NaCl 5 - 10 dk da gidecek şekilde
Yenidoğanlarda 10 ml/kg % 0,9 NaCl 5 - 10 dk da gidecek şekilde
Pelvis travmasından şüpheleniyorsan pelvisi sabitle
Şok pozisyonu ver (Şok pozisyonu vermeye engel bir travma yoksa)
İlk sıvı tedavisine yeterli yanıt alınamazsa aynı miktarda sıvıyı ikinci veya üçüncü kez tekrarla (toplam 60 ml/kg) (yenidoğanlarda en fazla iki kez yükleme yapılır; toplam 20 ml/kg)
Üç kez sıvı yüklendiği halde şok bulguları düzelmezse ADRENALİN IV infüzyonu (0,1 - 1 mcg/kg/dk) ya da DOPAMİN IV infüzyonu (5 - 20 mcg/kg/dk) düşün (Adrenalin veya dopamin kullanımı rutin değildir; sadece sıvı tedavisine yanıtsız şokta kullanılmalıdır.) Hemorajik şokta 3. sıvı yüklemesinden sonra şok bulguları düzelmediyse eritrosit süspansiyonu verilmesi gerekir, bu nedenle hızlı naklini sağla
Anahtar Noktalar
500 ml % 0,9 NaCl içine 1 mg Adrenalin ampul konulur. Dakikada çocuk / bebeğin kilosu kadar damla gönderilmeye başlandığında 0,1 mcg/kg/ dk infüzyon uygulanmaya başlanmış demektir.
Bu pratik doz hesabının akılda kalması için ‘YARIM-TAM-TAM’ hatırlatması da kullanılabilir.
1000 ml % 0,9 NaCl'nin yarısı 500 ml, 1 mg Adrenalin ampul, çocuk / bebeğin kilosu kadar damla
SB-ASH-Ç-08
Acil Tıp Teknisyeni / Teknikeri
Acil Tıp Teknikeri
SKKM/ÇM
Acil olgu yönetiminin uygula
Hava yolu yönetiminini uygula, bilinç açıksa oturur pozisyonda tut
SpO₂ % 94-98 aralığında olacak şekilde oksijen vermeye başla (Solunum sıkıntıları artan, bilinci kapanan hastalarda ileri hava yolu uygulamalarını düşün)
Monitörize et, damar yolu aç (IV yol 90 sn de açılmazsa 10 yolu aç)
Yüklenme bulguları var mı?
Evet
Hayır
1 mg/kg FUROSEMİD IV
Sıvı tedavisine yanıt alınamadığında veya yüklenme bulguları ortaya çıkarsa ADRENALİN IV infüzyonu planla 0,1-0,3 mcg/kg/dk)
Yüklenme bulguları Akciğerde ronküs Akciğerde raller Taşikardi Hepatomegali
Damar yolu açılır açılmaz 5-10 ml/kg 20-30 dk içerisinde gidecek şekilde % 0,9 NaCl IV vermeye başla
Yüklenme bulguları var mı?
İlk sıvı tedavisine yeterli yanıt alınamazsa aynı miktarda sıvıyı ikinci ve üçüncü kez tekrarla Maks: 20 ml/kg geçilmemelidir
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Tablosuna Yaklaşım
| Zaman | Yapılması Gerekenler |
| 0 - 5 dk | Şoku Tani: Taşikardi ya da nadiren bradikardi; bilinc değişikliği; kapiller geri dolum zamanı > 2 sn veya soluk, soğuk cilt, cutis marmaratus; periferik nabızlarda zayıflama |
| > 5 dk | Yaşamı Tehdit Eden Durumları Düzelt: Hemen rezervuarlı maske ile oksijen başla; gerekiyorsa ileri hava yolu uygulaması yap; damar yolu aç, açılmamıyorsa zaman kaybetmeden 10 yol aç; kan şekerini ölç (< 60 mg/dl ise %10 dekstroz 2 - 5 ml/kg IV puşe); 20 ml/kg serum fizyolojik 5 - 10 dk içinde hızlı IV puşe başla; her puşe sonunda hastayı değerlendir: düzelme oldu mu, kalp yetmezliği gelişti mi? Tedavi Hedefleri: Kapiller geri dolum zamanı < 2 sn olması; periferal ve santral nabızlar arasında fark olmaması, normal nabızların varlığı; sıcak ekstremitelerin varlığı; idrar çıkışının 1 ml/kg/ saat olması; bilincin normale veya hastanın önceki düzeyine dönmesi; yaşa göre normal kan basıncı değerleri varlığı; glikoz değerinin normal olması; düzelme yok ya da yetersiz ve kalp yetmezliği bulgusu yoksa serum fizyolojik ile yüklemeyi 3 defa yap (toplam 60 ml/kg); üç yüklemeye yanıt alınamadıysa veya yükleme sırasında kalp yetmezliği geliştiyse inotrop başla. Kalp Yetmezliği Bulguları: Akciğer oskültasyonunda bilateral krepitan ral; ronküs; gode bırakan ödem; kalp oskültasyonunda gallop ritmi |
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
500 ml % 0,9 NaCl içine 1 mg Adrenalin ampul konulur. Dakikada çocuk / bebeğin kilosu kadar damla gönderilmeye başlandığında 0,1 mcg/kg/dk infüzyon uygulanmaya başlanmış demektir. Bu pratik doz hesabının akılda kalması için 'YARIM-TAM-TAM' hatırlatması da kullanılabilir. 1000 ml % 0,9 NaCl nin yarısı 500 ml, 1 mg Adrenalin ampul, çocuk / bebeğin kilosu kadar damla
500 ml % 0,9 NaCl içine 100 mg Dopamin ampul konulur (Dopamin ampul 200 mg); dakikada çocuğun / bebeğin kilosunun yarısı kadar damla gönderildiğinde 5 mcg/kg/dk infüzyon uygulanmaya başlanmış olur. Bu pratik doz hesaplamasının akılda kalması için 'YARIM-YARIM-YARIM' hatırlatması da kullanılabilir. 1000 ml % 0,9 NaCl; 200 mg 1 ampul Dopaminin yarısı: 100 mg çocuk / bebeğin kilosunun yarısı kadar damla
Çocuk / bebeklerde adrenalin ilk tercih vazoaktif ajandır. Adrenalinin temin edilemediği veya kullanılamadığı durumlarda dopamin infüzyonu alternatif olarak düşünülebilir
Sıvı replasmanına rağmen hipotansiyonun devam ettiği (dirençli hipotansiyon) ve diğer bilinen nedenler dışında organ disfonksiyonu ve perfüzyon anormallığının görüldüğü durumdur (oligüri varlığı gibi). Tanıya qSOFA skoru yardımcıdır
| 1 PUAN | O PUAN | |
| Solunum sayısı > 22 /dk | Evet | Hayır |
| Mental durum değişikliği | Evet | Hayır |
| SKB ≤ 100 mmHg | Evet | Hayır |
| > 2 puan olduğunda kötü sonlanım ile ilişkilidir | ||
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Acil olgu yönetimini uygula
Hava yolu yönetimini sağla
SpO₂ % 94-98 aralığında olacak şekilde oksijen vermeye başla (Solunum sıkıntısı artan, bilinci kapanan hastalarda ileri hava yolu uygulamalarını düşün)
Monitörize et, damar yolu aç, kan şekeri ölç, hipoglisemi varsa düzelt, vücut isısını ölç, hastayı hipo/hipertermiden koru
Damar yolu aç (IV yol 90 sn de açılmazsa 10 yolu aç)
20 ml/kg % 0,9 NaCl IV (Yenidoğanlarda 10 ml/kg) 5 - 10 dk da gidecek şekilde vermeye başla
İlk sıvı tedavisine yanıt alınamazsa aynı miktarda sıvıyı ikinci veya üçüncü kez tekrarla (Toplam 60 ml/kg; yenidoganda toplam 30 ml/kg)
Sıvı tedavisine rağmen şok bulguları düzeltmezse ADRENALİN IV 0,1, 0,3 mcg/kg/dk ya da DOPAMİN IV 5 - 20 mcg/kg/dk infüzyon başla
Antibiyotik tedavisine erken başlanabilmesi için hızla nakil sağla
Septik şokta verilen sıvının damar dışına çıkma riski olduğundan hastayı boluslar arası yüklenme bulguları açısından (Akciğerlerde raller, ronküs, taşikardi, hepatomegali) değerlendir
COCUK ALGORİTMALARI
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Adrenalin 1 mg 1 ml (1/1000) + 9 ml SF = 10 ml (1/10.000)
Adrenalin 0,5 mg 1 ml (1/2000) + 4 ml SF = 5 ml (1/10.000)
Adrenalin 0,25 mg 1 ml (1/4000) + 1,5 ml SF = 2,5 ml (1/10.000)
1/10.000 lik hale getirilmiş adrenalin solüsyonundan 0,1 ml/kg uygulanır (kilo başına 1 dizyem)
| Yaş | En düşük - En yüksek değer |
| 1 - 12 ay | 100 - 160 |
| 1 - 3 yaş | 90 - 150 |
| 3 - 5 yaş | 80 - 140 |
| 6 - 12 yaş | 70 - 120 |
| > 12 yaş | 60 - 100 |
Hipoksi, hipotermi, kalp blokları, kafa içi basınç artışı, aşırı vagal uyarı
Acil olgu yönetimini uygula
SpO₂ % 94-98 aralığında olacak şekilde oksijen ver Gerekiyorsa solunumu BVM ile destekle
Monitörize et, damar yolu aç (IV/IO)
Birincil değerlendirme sonunda dolaşım yetmezliği bulguları var mı? (Hipotansiyon, şok bulguları, ani bilinç değişikliği)
Evet
Hayır
Oksijen vermeye devam et
Kalp hızı < 60 atım/dk ve oksijen ile ventilasyona hızlı yanıt vermiyorsa: Derhal göğüs basısına başla ADRENALİN uygula IV/IO 0,01 mg/kg (1/10.000 solüsyon 0,1 ml/kg) (gerektiğinde 3 - 5 dk da bir tekrarla) 2 dk da bir ritim ve nabız değerlendir
Kalp hızı > 60 atım/dk ise: Hava yolu açıklığını sürdürerek solunum desteğine devam et Gerekirse BVM geç Oksijenle yeterli havalandırmaya rağmen dolaşım bozukluğu bulguları devam ediyorsa sıvı desteği düşün
İnotrop ilaç (Adrenalin, Dopamin) infüzyonu düşün
Özel durumlarda (primer AV blok, aşırı vagal uyarı varsa) ATROPİN 0,02 mg/kg IV (Maksimum tek doz çocuklarda 0,5 mg' dir)
| Supraventriküler Taşikardi ve Sinüs Taşikardisinin Farkları | |
|---|---|
| Sinüs Taşikardisi | Supraventriküler Taşikardi (SVT) |
| Altta yatan ateş, ağrı vb. bir öykü vardır | Genellikle altta yatan bir neden saptanamaz |
| P dalgası var / normal | P dalgası yok / anormal |
| Kalp hızı aktivite ile değişir | Kalp hızı aktivite ile değişmez sabittir |
| Hız: bebeklerde < 220 atım/dk, çocuklarda < 180 atım/dk | Hız: bebeklerde > 220 atım/dk, çocuklarda > 180 atım/dk |
| Vagal Uyarılar | |
| Bebeklerde ve küçük çocuklarda | Hava yolunu kapatmamaya dikkat ederek yüze buz uygulanır. Cevap alınamaz ise ikinci kez uygulama tekrarlanır. |
| Büyük çocuklarda | Valsalva manevraları uygulanır (dar bir enjektöre üfletilerek veya ikindirilarak). Karotis masajı veya göz küresine bası önerilmez. |
| ADENOZİN Uygulama Dozları | |
| İlk Doz | O,1 mg / kg IV (maksimum 6 mg) |
| İkinci Doz | O,2 mg / kg IV (maksimum 12 mg) |
| Mümkünse T - konnektöre veya üçlü musluğa bağlı iki enjektör ile uygulanmalı, Enjektörün birinden adenozin hızla verilir verilmez diğer enjektörden 5 ml normal izotonik verilmelidir, Yarı ömrü çok kısa olduğu için yavaş uygulamalarda başarı sağlanamaz, Adenozin uygulamasından birkaç saniye sonra hastanın kendini iyi hissetmeyeceği ve göğsünde rahatsızlık duyabileceği hasta ve yakınlarına söylenmelidir, Adenozin yan etkileri minimal ve geçicidir. | |
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
SB-ASH-Ç-11
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Anahtar Noktalar
| Geri Döndürülebilir Nedenler | NOT | |
|---|---|---|
| Hipovolemi | Toksinler | Bebek (1 yaş altı): İleri hava yolundan önce göğüs basısı / ventilasyon oranı 15/2 İleri hava yolundan sonra kesintisiz 100-120 dk bası, dakikada 30 ventilasyon Çocuk (1 yaş üstü): İleri hava yolundan önce göğüs basısı / ventilasyon oranı 30/2 İleri hava yolundan sonra kesintisiz 100-120 dk bası, dakikada 20 ventilasyon |
| Hipoksi | Tamponad (kalp) | |
| Hidrojen iyonu (asidoz) | Tansiyon pnömotoraks | |
| Hiper/ hipokalemi | Tromboz (koroner) | |
| Hipotermi | Tromboz (pulmoner) | |
| Hipoglisiemi | Etkin Kalp Masajının (Kaliteli KPR) Özellikleri | |
| Göğüs basısı sayısı: 100-120 /dakika | Bası sonrası göğüs tam olarak eski haline dönmesine izin ver | |
| Kalp masajı derinliği: göğüs ön-arka çapının 1/3' ü kadar | KPR için vakanın sert zeminde yatması gereklidir. | |
| Kalp masajı derinliği: bebeklerde (1 yaş altı) 4 cm | ||
| Endotrakeal Tüp Boyutu Hesaplama Formülü | ||
| İki yaşından küçük 4 kg dan ağır bebekler için iç çapı 4 mm olan tüpler kullanılabilir. | ||
| İki yaşından büyük çocuklar için | ||
| Kafsız tüpler için iç çapı (mm) | (Yaş (yıl) / 4) + 4 | |
| Kaflı tüpler için iç çapı (mm) | (Yaş (yıl) / 4) + 3,5 | |
| Üst Dudaktan İtibaren Endotrakeal Tüp Seviyesi Hesaplama Formülü (cm ) | ||
| Tüp kafsız ise; hasta için uygun kafsız tüp numarası x 3 | ||
| Tüp kaflı ise; (yaş / 2) + 12 | ||
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
TÜRKİYE CUMHURİYETİ SAĞLIK BAKANLIĞI
SB-ASH-Ç-12
Acil Tıp Teknisyeni / Teknikeri
Acil Tıp Teknikeri
SKKM/ÇM
Acil olgu yönetimini uygula
Bilinç kapalı / yanıtsız hasta
Hava yolunu aç, solunumu kontrol et
Solunum yok veya iç çekmearcında solunum varsa
BVM ile solunumu destekle 2-3 saniyede bir nefes (20-30 nefes/dk)
Nabız > 60 atım/dk
Solunumla eş zamanlı olarak dolaşımı değerlendir (10 sn yi geçmemeli)
BVM ye devam 2 dk da bir tekrar solunum nabız kontrolü yap (En fazla 10 sn süre)
Nabız yok veya < 60 atım/dk ve dolaşım yetersiz (KGD >2 sn)
Hasta monitörize edilene kadar KPR uygula
Monitör hazır olur olmaz ritim ve nabız değerlendir
Spontan dolaşım geri döndü mü?
Yeniden değerlendirme
RESÜSİTASYON SONRASI BAKIM ALGORİTMASINA GİT
ŞOKLANIR RİTİM VF / NABIZSIZ VT ALGORİTMASINA GİT
Şoklanır Ritim
Şoklanamaz Ritim
ŞOKLANAMAZ RİTİM ASİSTOLİ / NEA ALGORİTMASINA GİT
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
İlk 2 J/kg ve daha sonrakilerde 4 J/kg olarak devam edilir
Monofazik - bifazik defibrilatörlerde enerji dozu aynıdır
Kaşıkların arasında en az 3 cm mesafe olması gereklidir
10 kg altında küçük kaşıklar (5 cm çapında), 10 kg üzerinde büyük kaşıklar (8-10 cm çapında) kullanılmalıdır
Defibrilatör jeli göğse, uygulama yapılacak bölgeye sürülmelidir, iki bölge arasına jel sürülmemelidir
Kaşıklardan biri sternumun sağına 2. ve 3. interkostal aralığa gelecek şekilde yerleştirilmelidir
Kaşıklar göğse yerleştirilmeden önce jel sürülmüş, uygun akım seçilmiş olmalıdır (Jel/Joule/Şok)
Uygulama sırasında kaşıklar gövdeye tam temas etmeli, göğüs üzerine 10 kg altında çocuklarda yaklaşık 3 kg; 10 kg üzerindeki çocuklarda yaklaşık 5 kg ağırlık uygulanmalıdır
Ambulans hareket halinde iken defibrilasyon uygulanmamalıdır, uygulama yapılacak ise ambulans durdurulmalıdır
Hastanın üzeri ıslak ise uygulama öncesi mutlaka kurulanmalı, hasta ıslak zemin üzerinde ise güvenli alana alınmalıdır
Uygulama öncesi hastanın oksijen ile bağlantısı kesilmeli, oksijen kaynağı uzaklaştırılmalıdır
Uygulama öncesinde ' ben çekildim, siz çekilin, herkes çekilsin, oksijeni uzaklaştır ' uyarısında bulunularak kimsenin hastaya dokunmadığından emin olunmalıdır
Güvenlik için kaşıklar hastanın üzerinde şarj edilmelidir
İki kaşık tek ele alınmamalı, işlem bittiğinde kaşıklar kendi yerine konmalıdır
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
VF / Nabızsiz VT SB-ASH-Ç-13
TÜRKİYE CUMHURİYETİ SAĞLIK BAKANLIĞI
Acil Tıp Teknisyeni / Teknikeri
Acil Tıp Teknikeri
SKKM/ÇM
ÇOCUK ALGORİTMALARI
109
Asistoli / NEA SB-ASH-Ç-14
TÜRKİYE CUMHURİYETİ SAĞLIK BAKANLIĞI
Acil Tıp Teknisyeni / Teknikeri
Acil Tıp Teknikeri
SKKM/ÇM
Geri döndürülebilir nedenler gözden geçirilmeli
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Anahtar Noktalar
| Hava Yolu/Solunum | Dolaşım | Nörolojik Değerlendirme | |
|---|---|---|---|
| Entübe edilen hastanın durumu aniden bozulmuşsa; • Tüp yerinden çıkmış olabilir • Obstrüksiyon gelişmiş olabilir • Pnömotoraks gelişmiş olabilir • Aletlerle ilgili sorunlar olabilir • Çeşitli nedenler (kafa içi basınç artışısı, kalp durması gibi) | Solunum yeterliliği; • Göğüs kafesinin yeterince genişleyebilmesi • Solunum çabasının olmaması • Dinlemekle her iki göğüs yarısında yeterli miktarda ve eşit şekilde solunum sesi duyulması • Burun kanatlarının ve interkostal kaslarının solunuma katılmaması | Nabız sayısı ve dolgunluğu Kan basıncı Vücut sıcaklığı ve rengi Kapiller geri dolum zamanı Bilinç düzeyi | AVPU GKS Pupil refleksi |
| Gerek hiperglisemi gerekse hipogliseminin kötü nörolojik prognoza yol açacağı unutulmamalıdır; bu nedenle bu hastaların rutin kan şekeri takibi yapılmalıdır (70-180 mg/dl) | |||
| Vücut ısısı ölçülmeli, 37,6 °C ve üzeri ateş kontrol altına alınmalıdır. Çocuklarda resüsitasyon sonrası dönemde enfeksiyon olmadan da yüksek ateş görülebilir. Bu dönemde yüksek ateş çok tehlikelidir ve çocukta ileride nörolojik defisite neden olabilir | |||
| Hastaların nöbet geçirmesi durumunda nöbet; diazepam, midazolam gibi benzodiazepin grubu ilaçlarla kontrol altına alınmalıdır (Yenidoğanlarda midazolam tercih edilmelidir.) | |||
Spontan solunumu yoksa, SpO₂ % 94 - 98 olacak şekilde oksijenizasyon ve ventilasyonu
(≤1 yaş; 30/dk; >1 yaş; 20/dk) sürdür
2 dk da bir nabız ve ritim kontrolü
12 derivasyonlu EKG
Vital bulguları değerlendir (hasta stabil olana kadar 5 dk da bir stabil olduktan sonra 15 dk da bir) 37,6 °C ve üzeri atışı kontrol et
Arrest tekrarında
Dolaşım yetmezliği
HİPOVOLEMİK ŞOK ALGORİTMASINA GİT
HİPOGLİSEMİ/HİPERGLİSEMİ ALGORİTMASINA GİT
BRADİKARDİ ALGORİTMASINA GİT
TAŞIKARDİ ALGORİTMASINA GİT
NÖBET/KONVÜLZİYON ALGORİTMASINA GİT
Hipoglisemi/Hiperglisemi
Bradikardi
Taşikardi
Nöbet
COCUK ALGORİTMALARI
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Alerji/Anafilaksi
Alkol
Asidoz
Enfeksiyon
Epilepsi
Hepatik ensefalopati
Hiperglisemi
Hipoglisemi
İnme
Psikoz
Travma
Tümör
Üremi (böbrek yetmezliği)
Zehirlenme
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
SB-ASH-Ç-16
GKS ≤ 8 ise ileri hava yolu girişimi planla
HIPERGLİSEMİ ALGORİTMASINA GİT
300 mg/dl
Kan şekerini ölç
Normoglisemi
Acil Tıp Teknisyeni / Teknikerİ
Acil Tıp Teknikerİ
SKKM/ÇM
Acil olgu yönetimini uygula
Travma olasılığını değerlendir
SpO₂ % 94-98 aralığında olacak şekilde oksijenizasyonu ve ventilasyonu sağla
Damar yolu aç
Dolaşım bozukluğu varsa
HIPOVOLEMİK ŞOK ALGORİTMASINA GİT
HIPOGLİSEMİ ALGORİTMASINA GİT
Hasta nöbet geçiriyorsa
NÖBET/KONVÜLZİYON ALGORİTMASINA GİT
Toksik madde alımı şüphesi varsa
TOKSİKOLEJİ - ZEHİRLENME / DOZ AŞIMI ALGORİTMASINA GİT
Ateşini ölç 38 °C üzerindeyse
ATEŞ YÖNETİMİ ALGORİTMASINA GİT
Nörolojik değerlendirme yap (pupil, ışık reaksiyonu, taraf bulgusu) GKS takibi yap
ÇOCUK ALGORİTMALARI
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
| İlaç | Veriliş Yolu | Dozu | |
|---|---|---|---|
| Diazepam | İntravenöz yavaş puşe | O,2 mg/kg (maks doz: < 5 yaş için 5 mg; ≥ 5 yaş için 10mg) | |
| Rektal | O,3-0,5 mg/kg (maks doz: < 2 yaş için 5 mg; ≥ 2 yaş için 10 mg) | ||
| Midazolam | İntravenöz yavaş puşe veya intramuskuler | O,2 mg/kg (maks doz: < 5 yaş için 6 mg; ≥ 5 yaş için 10 mg) | |
| Nazal veya bukkal | O,2-0,3 mg/kg (maks doz: < 6 ay için 2,5 mg; < 5 yaş için 5 mg; ≥ 5 yaş için 10 mg) | ||
| Fenitoin | İntravenöz |
|
| Febril nöbet | Hipoglismi | Elektroşok travması |
| Epilepsi | Enfeksiyon | Zehirlenmeler |
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
SB-ASH-Ç-17
Acil Tıp Teknisyeni / Teknikeri
Acil Tıp Teknikeri
SKKM/ÇM
ÇOCUK ALGORİTMALARI
Bukkal veya nazal midazolam kullanımı için anahtar noktalara bak
Acil olgu yönetimi uygula
Hava yolu açıklığını sağla (airway, aspirasyon) SpO₂ 94-98 olarak şekilde oksijen ver, gerekirse BVM ile destekle Monitörize et Damar yolu aç
Kan glikoz seviyesini ölç
Ateş >38°C ise
Eş zamanlı olarak ATEŞ YÖNETİMİ ALGORİTMASINI UYGULA
Nöbet devam ediyorsa
DİAZEPAM 0,2 mg/kg (maks:10 mg) IV veya MİDAZOLAM 0,2 mg/kg (maks:10 mg) IV/IM
Nöbet devam ediyor mu?
Evet
İleri hava yolu uygulaması için hazırlan
FENİTOİN 20 mg/kg IV (infüzyon hızı en fazla 25 mg/kg/dk) ya da VALPROİK ASİT 30 mg/kg IV infüzyon ya da LEVETİRASETAM 60 mg/kg IV infüzyon
Glikoz <60 mg/dl ve/veya hipoglisi bulguları varsa
HİPOGLİSEMİ ALGORİTMASINA GİT
Nöbet sonlandı
Postiktal dönemde hastanın hava yolu açıklığına dikkat et
Hayır
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Parasetamol Çocukluk çağında ilk tercih edilmesi gereken ateş düşürücüdür. 10 - 15 mg/kg/doz oral/IV yolla verilir (maks 500 mg/doz) 4 - 6 saatte bir tekrarlanabilir
İbuprofen 5 - 10 mg/kg dozunda oral yolla verilir (maks 400 mg/doz); 5 saatte bir tekrarlanabilir. 12 ayın altında verilmez
Acil olgu yönetiminini uygula
Ateş ≥ 38 °C ise
Solunum bozukluğu, dolaşım bozukluğu, bilinç bozukluğu, peteşi varlığı açısından değerlendir
Yok
Fazla giysileri çıkar
PARASETAMOL 10-15 mg/kg oral/IV, İBUPROFEN 5-10 mg/kg oral ver
Ateş takibi, solunum bozukluğu, dolaşım bozukluğu, bilinç bozukluğu açısından değerlendirmeyi sürdür
Herhangi bir aşamada konvüliziyon gelişirse
NÖBET/KONVÜLZİYON ALGORİTMASINA GİT
Var
SKB < 100 mmHg solunum sayısı > 22 GKS < 15 ise
SEPTİK ŞOK ALGORİTMASINA GİT
2 ay altında olan bebekleri sepsis ve septik şok açısından yakın takip et
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Acil olgu yönetiminini uygula
Kan şekerini ölç, glikoz > 300 mg/dl ise
Damar yolu aç
10 ml/kg % 0,9 NaCl IV (maks 500 ml) I saatte ver
Aralıklı kan şekeri, bilinç ve vital bulgularını kontrol et
Bilinç değişikliği ve dolaşım bozukluğu eklenmişse BİLİNÇ DEĞİŞİKLİKLERİ ALGORİTMASINA GİT
% 10 luk dekstroz verilecekse 5 ml/kg dozunda bolus şeklinde verilmelidir
% 20 lik dekstroz verilecekse 2,5 ml/kg dozunda bolus şeklinde verilmelidir. Ancak periferik damar yolundan verilemez
Hipoglisemi SB-ASH-Ç-20
TÜRKİYE CUMHURİYETİ SAĞLIK BAKANLIĞI
Acil Tıp Teknisyeni / Teknikeri
Acil Tıp Teknikeri
SKKM/ÇM
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Cildin ve/veya mukozanın (yaygın ürtiker, kaşıntı, kızarıklık, şiş dudaklar, dil veya uvula) tutulduğu, ani başlangıçlı, hastalığa eşlik eden;
Aşağıdakilerden en az birisinin görülmesi:
Solunum bulguları (dispne, stridor, hışıltı, bronkospazm veya hipoksemi)
Azalmış kan basıncı veya dolaşım bozukluğu ile ilişkili bulgular (hipotoni, senkop veya inkontinans)
VEYA muhtemel bir alerjen ile temastan kısa bir süre sonra aşağıdakilerden 2 veya daha fazlasının görülmesi:
Deri ve mukoza tutulumu (yaygın ürtiker, kaşıntı, kızarıklık, şiş dudaklar, dil veya uvula)
Solunum bulguları (dispne, hışıltı, bronkospazm, stridor, hipoksemi)
Azalmış kan basıncı veya dolaşım bozukluğu ilişkili bulgular (hipotoni, senkop veya inkontinans)
Gastrointestinal bulgular (kramp şeklinde karın ağrısı veya kusma)
VEYA
Solunum sıkıntısı varsa Salbutamol O,15 mg/kg nebül uygula (20 dk arayla 3 kez)
Anjioödem varsa erken ileri hava yolu uygulaması planla (Entübasyon yapılamıyorsa krikotirotomiyi düşün)
Acil olgu yönetimini uygula, mümkünse alerjeni uzaklaştır
Hava yolu açığlığını sağla
SpO₂ % 94-98 aralığında olacak şekilde oksijen vermeye başla
Anafilaksi tanısı konduğu anda; ADRENALİN 1/1000 solüsyon 0,01 mg/kg IM (O,01 ml/kg) 12 yaş altı maks 0,3 mg IM, 12 yaş üstü maks 0,5 mg IM (IM uygulama için uyluk bölgesi kullanılmalı) Yeterli cevap alınamazsa 5-15 dk arayla toplam 3 doza kadar çıkılabilir
Monitörize et, damar yolu aç
Antihistaminik uygula DİFENHİDRAMİN IV 1 mg/kg veya FENİRAMİN MALEAT IV 1 mg/kg (maks: 50 mg)
Geç reaksiyonların ortaya çıkmasını önlenmesi için METİL PREDNİZOLON 1 - 2 mg/kg IV veya IM uygula (maks: 125 mg)
| Isı Krampları | Kas seyirmeleri, alt ekstremiteler ve abdomende ağrılı spazmlar, bulantı, kusma, güçsüzlük ve aşırı terleme durumu |
| Isı Yorgunluğu | Solukluk, yoğun terleme, ortostatik hipotansiyon, baş ağrısı, güçsüzlük, bitkinlik ve susuzluk |
| Isı Çarpması | Bilinç durumunda değişiklik, beden ısısında artış, minimal ya da çok az terleme, kollaps, şok, nefes darlığı, bulantı ve kusma |
| > 39 °C ise | Müdahaleye başlanmalı |
| > 40 °C ise | Aktif soğutma mutlaka başlanmalı |
| > 41 °C ise | Potansiyel ısı çarpması (heat strike); riski acıl soğutma ve ileri yaşam desteği gerekir |
| Evoperasyon | Hastanın üzeri çıkartılır. Vücudu soğuk ya da ılık su ile islatılır ve havalandırma açılarak buharlaşması sağlanır |
| İmmersiyon | Hastanın koltuk altı ve kasık bölgelerine ıslak bez ya da spanç konulur |
| Soğutmada hedef vücut ısısı < 39 °C yi sağlamaktır. Aşırı soğutma yapılarak hipotermiye neden olmaktan kaçınılmalıdır | |
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Acil olgu yönetimini uygula
Vücut ısılarını ölç, vücut ısısı > 40 °C ise
Vücut ısısı < 39 °C olacak şekilde Hastayı serin ortama al Kıyafetlerini çıkar Ambulans kabinini soğut Termal battaniyeyi sarı kısım içte kalacak şekilde ört
Monitörize et, damar yolu aç
SpO₂ % 94-98 olacak şekilde O₂ vermeye başla
% O,9 NaCl IV hidrasyon (20 ml/kg) başla
Bilinç değişikliği ve şok bulguları varsa
HİPOVOLEMİK ŞOK ALGORİTMASINA GİT
Bilinç değişikliği yoksa
Ağızdan sıvı ver
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
| Isıtma Yöntemleri | Kullanılan Teknik |
| Pasif Isıtma | İslak giysilerin çıkartılması, battaniye, termal alüminyum örtü |
| Aktif Dış Isıtma | Isıtma cihazları, sıcak su paketleri, kimyasal ısı paketleri, ısıtılmış nemlendirilmiş oksijen (42-46 °C), ısıtılmış IV sıvılar (40 - 42 °C) (Bilinç değişikliği olan orta ve ciddi hipotermide düşünülmeli) (Sadece ekstremite ısıtılırsa hastadaki şok bulguları derinleşabilir) |
| Sınıflandırma | Vücut Isısı | Belirtiler |
| 1. Seviye Ilımlı Hipotermi | 35 - 32 °C | Bilinç açık, titreme mevcut |
| 2. Seviye Orta Hipotermi | 32 - 28 °C | Bilinç bozulmaya başlamış, titreme yok |
| 3. Seviye Ciddi Hipotermi | 28 - 24 °C | Bilinçsiz, vital bulgular alınabiliyor, kardiyak arrest ya da çok zayıf dolaşım durumu, vital bulgular yok ya da minimal |
Acil olgu yönetimini uygula
Monitörize et
Soğuk çevreden uzaklaştır, ıslak veya soğuk kıyafetleri çıkar, ısı kaybını engelle
Nabız var
Ilık oksijen ver, ılık % 0,9 NaCl IV infüzyonu (45 °C yi geçmemeli) başla
Bas-boyun-koltukaltı-kasık bölgelerine ılık su paketleri koy, termal battaniye (sarı kısım dışarida olacak şekilde) ile sar, bilinç açıksa ılık içecekler ver
< 32 °C aktif dış ısıtma uygulamaları yap < 32 °C altında sarsıntılar kardiyak aritmileri tetikleyebileceği için transport esnasında hastayı fazla hareket ettirme
Yakın vital bulgu ve kan şekeri takibi yap
Nabız yok
HIPOTERMİDE ARREST YÖNETİMİ ALGORİTMASINA GİT
!
Yeniden ısıtma sırasında huzursuzluk, ağrı ve ajite durum varlığında analjezik düşün
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Anahtar Noktalar
İslak giysileri çıkar, battaniye ya da termal örtü ile ört, sıcak ortama al, uygulamalarda sert fiziksel hareketlerden kaçın
Vücut ısısını takip et, nabzı uzun süre değerlendir (en az 60 sn)
Ciddi hipotermide kan basıncının ölçülememesi, ağrılı uyarana yanıt olmaması ve pupil refleksinin kaybı ölüm belirtisi değildir
| Isıtma Yöntemleri | Kullanılan Teknik | KPR Endikasyonu Olmayan Durumlar |
| Pasif Isıtma | İslak giysilerin çıkarılması, battaniye, termal alüminyum örtü | Hava yolunun karla buzla kaplı olması |
| Aktif Dış Isıtma | Bilinç değişikliği olan orta ve ciddi hipotermide; ısıtma cihazları, sıcak su paketleri, sıcak banyo, kimyasal ısı paketleri, ısıtılmış nemlendirilmiş oksijen (42-46 °C), ısıtılmış IV sıvılar (40-42 °C) | 35 dk dan fazla çığ altında kalma |
| Ortam güvenliğinin sağlanmamış olması | ||
| Kardiyak kompresyona izin vermeyecek şekilde bütün vücudun donması | ||
| Hipotermik Arrest Durumlarında Dikkat Edilecek Noktalar | ||
| Vakaya özel hazırlık olarak ambulans kabinini ve serumları ısıt | ||
| Nabız monitör ile birlikte en az 60 sn değerlendirilmeli | ||
| Bradlarımı durumunda öncelikle ısıtma uygulanmalıdır | ||
| Damar yolu açıldığında verilecek sıvıların ılık (yaklaşık 40-42 °C) olmasına özen gösterilmeli | ||
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Arrest Yönetimi SB-ASH-Ç-24
TÜRKİYE CUMHURİYETİ SAĞLIK BAKANLIĞI
Acil Tıp Teknisyeni / Teknikeri
Acil Tıp Teknikeri
SKKM/ÇM
ÇOCUK ALGORİTMALARI
Acil olgu yönetimini uygula
Monitörize et, 60 sn süre ile solunum ve dolaşımı kontrol et, vücut ısısını ölç
Nabız yoksa KPR uygula
Vücut ısısı < 30 °C ise, ritmi değerlendir
Şoklanır ritim ise, KPR yi sürdür. Defibrilasyonu en çok 1 kez dene, vücut ısısı 30 °C üstüne çıkana kadar ilaç uygulaması yapma
KPR > 35 °C oluncaya kadar devam ettir Vücut ısısı > 35 °C olunca olunca;
ARREST YÖNETİMİ ALGORİTMASINA GİT
Arrest yönetimi sırasında pasif ısıtma ve/veya aktif dış ısıtma uygulamaları yap
Vücut ısısı >35 °C olana kadar adrenalin uygulamaralıkları uzatılabilir
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
SB-ASH-Ç-25
TÜRKİYE CUMHURİYETİ SAĞLIK BAKANLIĞI
Acil Tıp Teknisyeni / Teknikeri
Acil Tıp Teknikeri
SKKM/ÇM
ÇOCUK ALGORİTMALARI
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Sağlık personeli suya girmeden at-çek-uzat protokolü ile hastayı sudan çıkarmalıdır. Bu yöntem ile hasta sudan çıkarılamışsa profesyonel yardım çağırılır
Bilinci kapalı ya da travma şüphesi (sığ suya dalma / atlama, su sporu kazaları vb.) varlığında spinal stabilizasyonu sağlanmalıdır
Sudan çıkarıldıktan sonra hastanın ıslak kıyafetleri çıkarılmalı, kurulanmalı ve hipotermiden korunmalıdır
TÜRKİYE CUMHURİYETİ SAĞLIK BAKANLIĞI
SB-ASH-Ç-26
■ Acil Tıp Teknisyeni / Teknikeri
■ Acil Tıp Teknikeri
SKKM/ÇM
| Parsiyel kalınlık > %20 VYA (Vücut Yüzey Alanı) | Ekstremiteyi çepeçevre saran yanıklar |
| Parsiyel kalınlık > %10 VYA | İnhalasyon yaralanmasıyla birlikte olan yanıklar |
| Tam kat yanık > % 5 VYA | Elektrik yanıkları, Kimyasal yanıklar |
| El, yüz, ayak, perine yanıkları | Kırık veya başka travmayla birlikte olan yanıklar |
| Major eklemleri içeren yanıklar | Yüksek risk grubunda olan hastalardaki yanıklar |
Saatlık başlangıç sıvı resüsitasyonu formülü: (3 ml x yanmış VYA x kg)/16, elektrik yanıkları için (4 ml x yanmış VYA x kg)/16 infant ve küçük çocuklar, 30 kg altı için, Ringer Laktat ile birlikte verilmelidir. İdrar çıkışı takibine (1 ml/kg/sa) göre sıvı miktarı saatlik olarak %10-30 oranında artırılmalı veya azaltılmalıdır. Hastanın avuç içi (parmaklar dahil) kendi vücut yüzeyinin yaklaşık %1 ine denk gelir.
Çocukların geniş alanları içeren major yanıklarında musluk suyu ile yıkama çocukları hipotermiye sokabileceği (Sadece yanık alanı soğutulmalı, hastanın geri kalanı sıcak tutulmalıdır. % 10 ve üzeri yanık alanı olan çocuklarda soğutma yapılmalıdır)
Pratik Hesaplama
Dokuzlar Kuralı
| YAŞ | 0 | 1 | 5 | 10 | 15 | Erişikin | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ön veya Arka Yarı | (%) | (%) | (%) | (%) | (%) | (%) | |
| I | (Baş) | 9½ | 8½ | 6½ | 5½ | 4½ | 3½ |
| II | (Uyluk) | 2¾ | 3¼ | 4 | 4¼ | 4½ | 4¾ |
| III | (Bacak) | 2½ | 2½ | 2¾ | 3 | 3¼ | 3½ |
T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü. (2012). Yanık tedavi algoritması.
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Acil olgu yönetimini uygula
Solunum sıkıntısı varsa, hava yolunu açık tut, oksijenizasyon ve ventilasyonu destekle. İnhalasyon yanığı veya boyunda sirküler yanık varsa erkenleri hava yolu uygulaması düşün
Yanık bölgesindeki giysileri çıkart (Deri ve doku kaldırılmamalı, soyulmamalıdır)
Avuç içi kuralı kullanarak yanığın alanını ve derecesini değerlendir
Yanık yüzeyini steril yanık örtüsü veya steril pansuman ile ört
Ağrıyı değerlendir, yakın vital bulgu takibi yap
Ağrı kontrolü için ANALJEZİK/FENTANİL Fentanılı için: 1 mcg/kg IV yavaş infüzyon, İM, SC
HIPOVOLEMİK ŞOK ALGORİTMASINA GİT
Evet
Hipovolemik şok bulguları var mı?
Hayır
Yanık boyutuna göre sıvı yüklemesi yap (3 ml x yanmış VYA x kg)/16 Ringer Laktat
Yanık merkezi/ünitesi olan merkeze nakil için SKKM/ÇM ile iletişime geçilmelidir.
ÇOCUK ALGORİTMALARI
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Acil olgu yönetimini uygula
Maddeyi tanımla ve maddenin uzaklaştırıldığında emin ol
SpO₂ % 94-98 aralığında olacak şekilde oksijen vermeye başla, gerekirse solunumu PBV ile destekle
Monitörize et
Damar yolu aç
Kan şekerini ölç
Vücut ısısını ölç
Nörolojik değerlendirme yap (pupil takibi, ışık reaksiyonu), GKS takibi yap
SKKM/ÇM ile temasa geç UZEM yönergelerine göre hareket et
Opioid zehirlenmesi şüphesi varsa NALOKSON 0,1 mg/kg IV/IM
(Maks tek doz: 2 mg - maks doz: 10 mg) uygulamayı düşün
Aritmi varsa
UYGUN RİTİM BOZUKLUĞU ALGORİTMASINA GİT
Dolaşım bozukluğu bulguları varsa
HIPOVOLEMİK ŞOK ALGORİTMASINA GİT
Normal sınırlar dışındaysa
HIPO/HİPERGLİŞEMİ ALGORİTMASINA GİT
Anormal bulgu varsa
Hipotermi ve hipertermiden koru
Nöbet varsa
NÖBET/KONVULZİYON ALGORİTMASINA GİT
Triyaja uygulayıcıya en yakın hastadan başlanır
Triyaj uygulamasında yaralıların nakil öncelik sırasını belirlemek amacıyla triyaj kartında sadece renk kodu işaretlenir. Triyaj sırasında tedavi / KPR yapılmaz
Kanama kontrolü gibi hayat kurtarıcı müdahaleler için çevredeki uygun kişiler değerlendirilebilir
İdeal olarak tek sağlık personelinin triyaj yapması uygundur. Ancak geniş alanlarda ya da yaralı sayısının çok olduğu durumlarda birden fazla sağlık personeli alanı paylaşarak triyaj yapabilir
Zaman ve olanak olduğunda, triyaj tekrarlanmalıdır. Bu durumda yaraliya daha ciddi triyaj kodu verilebilir
| A | Uyanık |
| V | Sesli uyarana yanıt |
| P | Ağrılı uyarana yanıt |
| U | Yanıt yok |
SB-ASH-Ç-29
Acil Tıp Teknisyeni / Teknikerİ
Acil Tıp Teknikerİ
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL
Acil Olgu Yönetimi SB-ASH-Ç-30
TÜRKİYE CUMHURİYETİ SAĞLIK BAKANLIĞI
Acil Tıp Teknisyeni / Teknikeri
Acil Tıp Teknikeri
SKKM/ÇM
HER AŞAMADA HASTANEYE NAKİL