Meslekî Yeterlilik Kurumundan — ULUSAL MESLEK STANDARTLARINA DAİR TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2026/10)

Meslekî Yeterlilik Kurumundan:

ULUSAL MESLEK STANDARTLARINA DAİR TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2026/10)

Amaç ve kapsam

MADDE 1- (1) Bu Tebliğin amacı, bu Tebliğin ekinde yer alan meslek standartlarının yürürlüğe konulmasını sağlamaktır.

Dayanak

MADDE 2- (1) Bu Tebliğ, 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 252 nci maddesi ile 19/10/2015 tarihli ve 29507 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ulusal Meslek Standartlarının ve Ulusal Yeterliliklerin Hazırlanması Hakkında Yönetmeliğin 10 uncu maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Yürürlük

MADDE 3- (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 4- (1) Bu Tebliğ hükümlerini Meslekî Yeterlilik Kurumu Başkanı yürütür. EKLER Ek-1 Süt İşleme Elemanı (Seviye 3) Ulusal Meslek Standardı

SÜT İŞLEME ELEMANI (SEVİYE 3) ULUSAL MESLEK STANDARDI

¹Mesleğin yeterlilik seviyesi, 8 seviyeli Türkiye Yeterlilikler Çerçevesine göre seviye 3 olarak belirlenmiştir.

Süt İşleme Elemanı (Seviye 3) Ulusal Meslek Standardı

26UMS0871-3 / 5/8/2026 / 00 Referans Kodu / Onay Tarihi / Rev. No

TERİMLER, SİMGELER VE KISALTMALAR

ACİL DURUM: İş yerinin tamamında veya bir kısmında meydana gelebilecek yangın, patlama, tehlikeli kimyasal yayılımı, doğal afet veya sabotaj gibi; çalışanları, üretimi ve çevreyi olumsuz etkileyen, ivedilikle müdahale ve/veya tahliye gerektiren beklenmedik olayları,

ACİL DURUM PLANI: İş yerlerinde meydana gelebilecek acil durumlarda yapılacak iş ve işlemler ile uygulamaya yönelik eylemlerin yer aldığı planı,

AMBALAJ/AMBALAJLAMA: Gıdanın bir kaba doğrudan temas edecek biçimde yerleştirilmesini veya kabın kendisini,

CENDERE BEZİ: Peynir üretiminde pihtının süzülmesi, baskılanması ve form alması aşamalarında kullanılan, peynir altı suyunun uzaklaştırılmasını sağlayan hijyenik, özel gözenekli süzme bezini,

ÇİĞ SÜT: 27/12/2011 tarihli ve 28155 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliğindeki çiğ süt kriterlerine uyan inek sütü, koyun sütü, manda sütü ve keçî sütü veya bunların karışımlarını,

DEZENFEKSİYON: Korunmaya çalışan ürüne bulaşabilecek patojen mikroorganizmaların yok edilmesi işlemini,

GIDA HİJYENİ: Tehlikenin kontrol altına alınması ve gıdaların kullanım amacı dikkate alınarak insan tüketimine uygunluğunun sağlanması için gerekli her türlü önlem ve koşulları,

HİJYEN: Her iş kolunun özelliğine göre çalışanın kendisinin ve halkın sağlığını tehlikeye sokmayacak biçimde hizmet vermesini sağlamak amacıyla yapılacak uygulamaların ve alınan temizlik önlemlerinin bütününü,

ISCO: Uluslararası Standart Meslek Sınıflamasını,

İSG: İş Sağlığı ve Güvenliğini,

KİŞİSEL HİJYEN: Birey olarak, kendisinin ve başkasının sağlığına zarar verebilecek şartlardan ve uygulamalardan korunmak için alınan önlemleri,

KİŞİSEL KORUYUCU DONANIM (KKD): Çalışanı, yürütülen işten kaynaklanan, sağlık ve güvenliği etkileyen bir veya birden fazla riske karşı koruyan, çalışan tarafından giyilen, takılan veya tutulan tüm alet, araç, gereç ve cihazları,

KİŞİSEL KORUYUCU KIYAFET (KKK): Çalışanları veya kişileri çalışma ortamlarındaki fiziksel, kimyasal, biyolojik veya mekanik risklere karşı korumak için tasarlanmış giysileri,

KONTAMİNASYON (BULAŞMA): Gıdaya dışarıdan istenmeyen fiziksel, kimyasal veya biyolojik etmenlerin karışarak gıdanın güvenilirliğini bozmasını,

MAYALAMA: Sütün pihtılaşmasını sağlamak için rennet enziminin katılması işlemini,

Süt İşleme Elemanı (Seviye 3) Ulusal Meslek Standardı

26UMS0871-3 / 5/8/2026 / 00 Referans Kodu / Onay Tarihi / Rev. No

PEYNİR MAYASI: Esas olarak geviş getirenlerden elde edilen hayvansal, bitkilerden elde edilen bitkisel ve mikrobiyel kaynaklardan elde edilen ve kullanımına izin verilen proteolitik enzimleri içeren pihtılaştırıcıları,

PEYNİRALTI SUYU: Pihtı kesimi sonrasında pihtıdan ayrılan ve teleme dışında kalan sıvı yan ürünü,

pH: Bir çözeltideki hidrojen iyon [H+] yoğunluğunun matematiksel olarak -log[H+] türünden ifade edilmesini,

RAMAK KALA OLAY: İş yerinde meydana gelen; çalışan, iş yeri ya da iş ekipmanını zarara uğratma potansiyeli olduğu halde zarara uğratmayan olayı,

RİSK: Tehlikeden kaynaklanacak kayıp, yaralanma ya da başka zararlı sonuç meydana gelme ihtimalini,

STARTER KÜLTÜR: Peynir üretiminde esas olarak asitliği artırmak ve peynire kendine özgü tat, aroma gibi özellikleri kazandırmak amacıyla kullanılan, içerisinde laktik asit bakterileri gibi belirli bakteriler, maya ve küfler bulunduran mikroorganizma kültürlerini,

STERİLİZASYON: Herhangi bir cismin veya maddenin, birlikte bulunduğu tüm mikroorganizmaların her türlü canlı formundan temizlenmesi amacıyla uygulanan fiziksel veya kimyasal işlemi,

SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ: En yaygın olarak inek, keçi, koyun ve mandanın sağılmasıyla elde edilen sütün çeşitli yöntemlerle işlenmesi sonucunda üretilen içme sütü, fermente süt ürünleri, tereyağı, peynir, dondurma, süt tozu ve benzeri ürünleri,

TEHLİKE: İş yerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek, çalışanı veya iş yerini etkileyebilecek zarar veya hasar verme potansiyelini,

TELEME: Pihtıdan peynir altı suyunun ayrılması ile elde edilen ürününü,

YAYIK: Kremanın veya yoğurdun çalkalanarak içindeki yağın ayrıştırılması ve tereyağı elde edilmesi için kullanılan düzeneği,

ifade eder.

Süt İşleme Elemanı (Seviye 3) Ulusal Meslek Standardı

26UMS0871-3 / 5/8/2026 / 00 Referans Kodu / Onay Tarihi / Rev. No

1. GİRİŞ

Süt İşleme Elemanı (Seviye 3) Ulusal Meslek Standardı 19/10/2015 tarihli ve 29507 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ulusal Meslek Standartlarının ve Ulusal Yeterliliklerin Hazırlanması Hakkında Yönetmelik ve 27/11/2007 tarihli ve 26713 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Mesleki Yeterlilik Kurumu Sektör Komitelerinin Kuruluş, Görev, Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre MYK'nın görevlendirdiği Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi (MAKÜ) tarafından hazırlanmış, sektördeki ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak değerlendirilmiş ve MYK Gıda Sektör Komitesi tarafından incelendikten sonra MYK Yönetim Kurulunca onaylanmıştır.

Süt İşleme Elemanı (Seviye 3) Ulusal Meslek Standardı

26UMS0871-3 / 5/8/2026 / 00 Referans Kodu / Onay Tarihi / Rev. No

2. MESLEK TANITIMI

2.1. Meslek Tanımı

Süt İşleme Elemanı (Seviye 3); iş sağlığı ve güvenliği ile çevre koruma ve gıda hijyeni kurallarına uygun olarak; çiğ sütün kabulü, süzülmesi ve ısıl işlem süreçlerine destek veren; içme sütü, yoğurt, peynir, tereyağı gibi ürünlerin üretilmesinde fiziksel işleri yürüten ve mesleki gelişim faaliyetlerine katılan nitelikli kişidir.

2.2. Mesleğin Meslek Sınıflandırma Sistemlerindeki Yeri

ISCO 08: 7513 (Süt ve Süt Ürünleri İşçileri)

2.3. Mesleğe Yönelik Özel Düzenlemeler

2872 sayılı Çevre Kanunu ve yürürlükteki alt mevzuatı.

4857 sayılı İş Kanunu ve yürürlükteki alt mevzuatı.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve yürürlükteki alt mevzuatı.

5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ve yürürlükteki alt mevzuatı.

6331 sayılı İş Sağlığı Güvenliği Kanununun 15 inci maddesi gereğince sağlık gözetimine tabi tutulması; 17 nci maddesi gereğince gerekli iş sağlığı ve güvenliği eğitimini alması ve bunu belgelendirmesi gerekmektedir.

Mesleğin icrasına yönelik İSG, çevre ve diğer konulardaki mevzuata uyulması esastır.

2.4. Çalışma Ortamı ve Koşulları

Süt İşleme Elemanı (Seviye 3); gıda sektöründe, süt ve süt ürünleri çeşitlerinin üretildiği ve işlendiği işletmelerde görev yapabilir. Çalışma ortamı; sütün işlenme aşamalarından dolayı genellikle kapalı, nemli, buharlı ve yoğun süt kokuludur; üretim gereği zeminler sıklıkla ıslaktır. Mesleğin icrası, uzun süre ayakta durmayı, ağır süt güğümlerini taşımayı ve ekipman temizliği gibi fiziksel güç gerektiren rutin işleri kapsar. İş ortamında sıcak kazanlar, kesici aletler, kaygan zeminler ve temizlik kimyasallarından kaynaklanan riskler bulunmakta olup; bu risklere karşı kişisel koruyucu donanımların (bone, önlük, çizme ve benzeri) kullanılması ve en üst düzeyde kişisel hijyen kurallarına uyulması zorunludur. İşletmenin kapasitesine ve sütün geliş saatine bağlı olarak vardiyalı çalışma, sabahın erken saatlerinde işe başlama ve esnek çalışma süreleri yaygındır.

Mesleğin icrası esnasında iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınmasını gerektiren kaza ve yaralanma riskleri bulunmaktadır. İşveren tarafından mesleğe yönelik olarak ortaya çıkabilecek risklerle kaynağında mücadele edilir ve gerekli iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyularak bu riskler bertaraf edilebilir. Risklerin tamamen ortadan kaldırılamadığı durumlarda ise işveren tarafından sağlanan uygun kişisel koruyucu donanımı kullanarak çalışır.

3. MESLEK PROFİLİ

3.1. Görevler, İşlemler, Başarım Ölçütleri, Mesleki Bilgiler ve Uygulama Becerileri

26UMS0871-3 / 5/8/2026 / 00 Referans Kodu / Onay Tarihi / Rev. No

Mesleki Bilgiler ve Uygulama Becerileri

• 14. Küçük işletme tipi soğutma ve ısıtma sistemlerinin temel bilgisi
• 15. Süt ürünlerinde kullanılan yardımcı maddelerin (maya, tuz, starter kültür) özellikleri
• 16. Üretime kullanılacak maya, tuz ve starter kültür gibi malzemeleri hazırlama