Uydu ve yer tabanlı radyo seyrüsefer sistemleri ile gözetim sistemlerinin uçuş kontrolleri, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından yetkilendirilmiş tüzel kişilikler tarafından yapılacak. Uçuş kontrol ekipleri en az iki pilot ve bir uçuş kontrol uzmanından oluşacak; pilotlar ATPL veya CPL lisansına, ICAO Seviye-4 dil yeterliliğine sahip olacak. Uçuş kontrol raporları ve veri kayıtları en az 5 yıl muhafaza edilecek.
Resmî Gazete mevzuatın eklerini (EK tabloları, cetveller) çoğu zaman HTML metnine koymuyor, sayının PDF'inde yayımlıyor. Aşağıda bu maddenin PDF sayfalarının otomatik okuması var: ek tablolar burada, ana metnin bir kopyası da yer alabilir. Bağlayıcı metin için PDF'e bakın.
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünden:
Başlangıç Hükümleri
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; uydu ve yer tabanlı radyo seyrüsefer sistemleri, gözetim sistemleri ve görsel yaklaşma yardımcılarının uçuş kontrol işlemlerine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik; uydu ve yer tabanlı radyo seyrüsefer sistemlerinin, gözetim sistemlerinin ve görsel yaklaşma yardımcılarının uçuş kontrolünü yapmak üzere yetkilendirilmiş veya yetkilendirilecek tüzel kişiliğe sahip kurum ve kuruluşlar ile uçuş kontrol faaliyetlerinde görev alan personeli kapsar.
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik; 14/10/1983 tarihli ve 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun 27 nci, 30 uncu, 41 inci ve 143 üncü maddelerine, 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 437 nci ve 441 inci maddelerine ve 5/6/1945 tarihli ve 4749 sayılı Şikago'da 7 Aralık 1944 tarihinde Akit ve İmza Edilmiş Olan Milletlerarası Sivil Havacılık Anlaşması ile Sivil Havacılık Geçici Sözleşmesi ve Bunların Eklerinin Onanması Hakkında Kanun ile yürürlüğe girmiş olan Şikago Sözleşmesinin Ek-10’una ve Ek-14’üne dayanılarak hazırlanmıştır.
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) AIP: Havacılık Bilgi Yayınını,
b) ATPL: Havayolu nakliye pilotu lisansını,
c) ATSEP: Hava trafik emniyeti elektronik personelini,
ç) ATSEP lisansı: Yeterlik ve işbaşı eğitimlerini başarıyla tamamlayan asistan ATSEP sertifikasına sahip elektronik personeline Genel Müdürlük tarafından verilen yetki belgesini,
d) CNS hizmeti: Haberleşme, Seyrüsefer ve Gözetim hizmetini,
e) CNS hizmet sağlayıcı kuruluş: Hizmet verdikleri havaalanı ile sınırlı olmak üzere, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından CNS hizmeti sağlama yetkisi verilmiş kurum ve kuruluşları,
f) CPL: Ticari pilot lisansını,
g) EUROCONTROL: Avrupa Hava Seyrüsefer Emniyeti Teşkilatını,
ğ) Genel Müdürlük: Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünü,
h) Görsel yaklaşma yardımcıları: PAPI (Hassas Yaklaşma Yörünge Belirleyicisi), yaklaşma ışıklandırma sistemleri ve pist ışıklandırma sistemleri gibi hava araçlarının görerek yaklaşmasını ve inmesini sağlayan ışıklı sistemleri,
ı) Gözetim sistemleri: Aşağıda açıklanan iki ana bölümden oluşan sistemleri;
i) ICAO: Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatını,
j) IFR: Aletli uçuş kurallarını belirtmek için kullanılan sembolü,
k) NOTAM: Uçucu personele uçuş ve uçuş emniyeti ile ilgili herhangi bir havacılık hizmetine, kolaylığına, yöntemine veya tehlikenin varlığına, koşullarına ya da değişikliğine ilişkin bilgileri zamanında bildirmek amacıyla yapılan duyuruyu,
l) Uçuş kontrol: Uydu ve yer tabanlı radyo seyrüsefer sistemleri ve gözetim sistemlerinin, ICAO Doc 8071 Cilt I, Cilt II ve Cilt III’te belirlenen toleranslar çerçevesinde uçuş esnasında test edilmesini ve değerlendirilmesini,
m) Uçuş kontrol ekibi: Uydu ve yer tabanlı radyo seyrüsefer sistemlerinin ve gözetim sistemlerinin uçuş kontrol işlemlerinde görevlendirilen uçucu ve diğer yetkili teknik personeli,
n) Uçuş kontrol pilotu: Uçuş kontrol sürecini ulusal ve uluslararası dökümanlara göre yürüten pilotu,
o) Uçuş kontrol raporu: Uçuş kontrol sonuçlarını, ölçüm parametrelerini, tesis performansının standartlara uygunluk değerlendirmesini ve eklerini içeren resmî raporu,
ö) Uçuş kontrol uzmanı: Uçuş kontrol sürecini ulusal ve uluslararası dökümanlara göre yürüten teknik personeli,
p) Uçuş kontrol yer ekibi: Uçuş kontrol faaliyetleri sırasında, uçuş kontrol uçağı ile koordinasyon içinde çalışan, sistemlerin ölçüm, değerlendirme, izleme, veri kaydı ve analiz işlemlerini gerçekleştiren hava trafik emniyeti elektronik personelini,
r) Uydu tabanlı seyrüsefer sistemleri: Küresel uydu seyrüsefer sistemlerine (GNSS) dayalı olarak konum, hız ve zaman bilgisi sağlayan; GPS, GLONASS, Galileo ve BeiDou gibi uydu sistemleri ile bunlara bağlı uydu tabanlı artırma sistemleri (SBAS, GBAS, ABAS) kullanılarak, aletli uçuş usullerinin icrası ve hava seyrüsefer hizmetlerinin desteklenmesi amacıyla kullanılan sistemleri,
s) Yer tabanlı radyo seyrüsefer sistemleri: Çok Yüksek Frekansta Çalışan Çok Yönlü Radyo Seyrüsefer Cihazı (VOR), Mesafe Ölçüm Cihazı (DME), Yönlendirilmemiş Radyo Vericisi (NDB) ve Aletli İniş Sistemi (ILS) gibi yere bağlı olarak çalışan cihazları, ifade eder.
Uçuş Kontrole İlişkin Genel Hükümler
MADDE 5- (1) Türkiye hava sahasındaki sivil havacılığa hizmet veren uydu ve yer tabanlı radyo seyrüsefer sistemlerinin, gözetim sistemlerinin ve görsel yaklaşma yardımcılarının uçuş kontrolleri, Genel Müdürlük tarafından yetkilendirilmiş tüzel kişiliğe sahip kurum ve kuruluşlar tarafından yapılır.
(2) Tüzel kişiliğe sahip ve Genel Müdürlük tarafından uçuş kontrol yapmak üzere yetkilendirilmiş kurum ve kuruluşlar, uçuş kontrol ekipmanlarının kalibrasyon durumunu izlemeye yönelik politika ve prosedürler hazırlar ve ulusal/uluslararası kurallar ile üreticinin belirlediği periyotlara göre kalibrasyonları gerçekleştirir.
(3) Uçuş kontrol ile ilgili politika ve prosedürler, yetkili uçuş kontrol organizasyonu tarafından hazırlanır.
(4) Görsel yaklaşma yardımcılarının uçuş kontrolleri; operasyonel verimliliği sağlamak amacıyla ilgili havaalanındaki Aletli İniş Sistemi (ILS) veya diğer yer tabanlı yaklaşma sistemlerinin uçuş kontrolleri ile eş zamanlı olarak veya bağımsız bir uçuş kontrol faaliyeti olarak uluslararası standartlara uygun biçimde gerçekleştirilir.
MADDE 6- (1) Uçuş kontrol uygulamaları;
a) İstasyon yer seçimi uçuş kontrolü: Yeni kurulacak bir seyrüsefer sisteminin veya gözetim sisteminin kurulacağı yerin, uygunluğunu belirlemek amacıyla yapılan uçuş kontrol işlemi,
b) İlk hizmete verme uçuş kontrolü: Seyrüsefer veya gözetim sisteminin kurulumu tamamlandıktan sonra işletmeye alınmadan önce, sistemlerin performansı hakkında detaylı bilgi edinmek ve operasyonel gerekliliklere uygunluğunu onaylamak amacıyla yapılan uçuş kontrol işlemi,
c) Periyodik uçuş kontrol: Seyrüsefer veya gözetim sisteminin, standartlara ve operasyonel gerekliliklere uygunluğunu doğrulamak için belirli aralıklarla yapılan uçuş kontrol işlemi,
ç) Özel uçuş kontrol: Seyrüsefer veya gözetim sistemlerinin performans veya fonksiyonlarında bozukluk olduğunda ya da olduğundan şüphelenildiğinde veya herhangi bir hadise/kaza sonrasında yapılan uçuş kontrol işlemi, olmak üzere dört tiptir.
(2) Uçuş kontrol işlemleri aşağıdaki önceliklendirme sistemine uygun olarak planlanır ve gerçekleştirilir:
a) Öncelik 1: Hava aracı kaza incelemesi, uçuş kontrol gerektiren planlanmamış kesintilerden sonra mevcut sistemin yeniden hizmete alınması ve sinyal bozulmasına yönelik raporların değerlendirilmesi.
b) Öncelik 2: Periyodik kontroller ve tesis edilen sistemlerin ilk kez hizmete verilmesi.
c) Öncelik 3: İstasyon yer seçimi değerlendirmeleri ve diğer incelemeler.
(3) Önceliklendirme esasları, acil emniyet gerekliliklerinin ortaya çıkması hâlinde Genel Müdürlük tarafından yeniden değerlendirilebilir.
MADDE 7- (1) Uçuş kontrol ekibi; kendi alanlarında uzman, uçuş kontrol prosedürleri ve gereklilikleri konusunda bilgi ve deneyim sahibi, uçuş kontrol eğitimi almış iki pilot ile asgari bir uçuş kontrol uzmanından oluşur.
(2) Uçuş kontrol ekibi; Genel Müdürlük tarafından değerlendirilir, uygun görülmesi halinde her bir personel uçuş kontrol konusunda alanına uygun olarak yetkilendirilir.
(3) Uçuş kontrol ekibinin sağlık, yabancı dil ve diğer mesleki gereklilikleri, Genel Müdürlük tarafından belirlenir.
MADDE 8- (1) 7 nci maddenin ikinci fıkrası kapsamında aşağıdaki gereklilikleri sağlayan personel, Genel Müdürlük tarafından uçuş kontrol faaliyetlerinde yetkilendirilir:
a) Uçuş kontrol sistemindeki ilgili görev fonksiyonunu yerine getirmek konusunda yetkin olunması ve söz konusu yetkinliğin personel özgeçmişinde açıkça ortaya koyulması.
b) Uçuş kontrol ekibi içerisinde yer alan uçuş kontrol pilotunun ATPL veya CPL’ye, aletli uçuş sertifikasına sahip olması, uçuş kontrol uçakları için tip sertifikasına, uçuş kontrol pilot temel ve tazeleme eğitimine, kontrolü yapılan uydu ve yer tabanlı seyrüsefer yardımcı sistemlerine ve gözetim sistemlerine ilişkin cihaz temel eğitimlerine, asgari olarak ICAO Level sınavlarından alınan Seviye-4 dil yeterliliğine veya Genel Müdürlük tarafından gerçekleştirilen havacılık ingilizcesi sınavından 80 puana sahip olması.
c) Uçuş kontrol ekibi içerisinde yer alan uçuş kontrol uzmanının uçuş kontrol işlemi gerçekleştirilen sisteme uygun olarak ATSEP lisansına ve lisansa işlenmiş haberleşme, seyrüsefer veya gözetim derecesine, uçuş kontrol prosedürleri ve gereklilikleri ile ilgili kapsamlı bilgi ve deneyime, hava sahası uçuş kontrol temel ve tazeleme eğitimine, kontrolü yapılan uydu ve yer tabanlı seyrüsefer yardımcı sistemlerine ve gözetim sistemlerine ilişkin cihaz temel eğitimlerine, asgari olarak ICAO Level sınavlarından alınan Seviye-4 dil yeterliliğine veya Genel Müdürlük tarafından gerçekleştirilen havacılık ingilizcesi sınavından 80 puana sahip olması.
MADDE 9- (1) Uçuş kontrol faaliyetleri sırasında yer ekibinde görev yapan personelin; gerçekleştirilecek uçuş kontrol faaliyetinin kapsamına uygun bir ATSEP lisansına, söz konusu lisans kapsamında geçerli seyrüsefer, haberleşme veya gözetim derecelerine ve uçuş kontrolü yapılacak sisteme ilişkin belgelendirilebilir bir eğitime sahip olması gerekir.
MADDE 10- (1) Yer tabanlı, uydu tabanlı radyo seyrüsefer sistemleri ile gözetim sistemleri ve görsel yaklaşma yardımcıları için yapılan tüm uçuş kontroller sonrasında; uçuş kontrolünü gerçekleştiren tüzel kişiliğe sahip kurum ve kuruluşlar bünyesindeki uçuş kontrol ekibi tarafından, Şikago Sözleşmesinin Ek-10’u ile ICAO Konseyi tarafından onaylanan ICAO Doc 8071 Cilt I, Cilt II ve Cilt III hükümlerine uygun olarak bir uçuş kontrol raporu hazırlanır.
(2) Uçuş kontrol raporu; uçuş kontrol faaliyetinde görev alan uçuş kontrol pilotu veya pilotları ile yetkili teknik personel tarafından düzenlenir ve imzalanır.
MADDE 11- (1) Uydu ve yer tabanlı radyo seyrüsefer sistemlerinin, gözetim sistemlerinin ve görsel yaklaşma yardımcılarının uçuş kontrolünü yapmak üzere yetkilendirilmiş tüzel kişiliğe sahip kurum ve kuruluşlar, onaylanmış ve gerçekleştirilen tüm onaylı uçuş kontrol raporlarını ve veri kayıtlarını en az beş yıl süreyle muhafaza eder.
(2) İlk hizmete verme uçuş kontrolü kayıtları, sistemin kullanım ömrü boyunca CNS hizmet sağlayıcı kuruluş ile uçuş kontrolünü gerçekleştiren tüzel kişiliğe sahip kurum ve kuruluş tarafından muhafaza edilir.
(3) Uçuş kontrol raporlarının bir örneği, ilgili CNS hizmet sağlayıcı kuruluşa ve Genel Müdürlüğe iletilir. CNS hizmet sağlayıcı kuruluş, gerçekleştirilen tüm uçuş kontrol raporlarını ve veri kayıtlarını en az beş yıl süreyle muhafaza eder.
(4) Uçuş kontrol faaliyetlerinde kullanılan ölçüm, test, kayıt ekipmanları ve sinyal jeneratörleri gibi uçuş kontrol sistemindeki bileşenlerin, ölçümlerin doğruluğunu sağlamak amacıyla, periyodik olarak akredite kurum ve kuruluşlar tarafından kalibrasyonları yapılır. Kalibrasyon sonuçlarının kayıtları, kullanılan özel test ekipmanları da dâhil olmak üzere, yetkilendirilmiş tüzel kişiliğe sahip kurum ve kuruluşlar tarafından cihazın kullanım ömrü boyunca saklanır.
MADDE 12- (1) Yer tabanlı, uydu tabanlı radyo seyrüsefer sistemleri ve gözetim sistemlerinin uçuş kontrol zaman aralıklarının tespitinde ICAO Doc 8071 Cilt I, Cilt II ve Cilt III’te belirlenen süreler esas alınır.
(2) Uçuş kontrolü yapmakla yetkilendirilmiş tüzel kişiliğe sahip kurum ve kuruluşların yönetim organları, ICAO Doc 8071’de belirtilen süre limitlerini aşmamak kaydıyla, uçuş kontrol zaman aralıklarını daraltabilir.
(3) Uçuş kontrol zaman aralıkları konusunda tereddüt ortaya çıkması hâlinde, Genel Müdürlük tarafından Kurumun resmî internet sayfasında yayımlanacak genelge ve/veya emniyet bülteni uyarınca hareket edilir.
(4) Uçuş kontrol periyotlarının belirlenmesi, kayıt altına alınması ve değiştirilmesine ilişkin hususlar, Genel Müdürlük tarafından belirlenir.
MADDE 13- (1) Uçuş kontrol görevinde görevlendirilen personel;
a) Uçuş kontrol faaliyetlerinin, Şikago Sözleşmesinin Ek-10’u ile ICAO Konseyi tarafından onaylanan ICAO Doc 8071 Cilt I, Cilt II ve Cilt III’te yer alan usullere uygun olarak yürütülmesini sağlamaktan,
b) Uçuş kontrol esnasında kullanılan ölçüm, test ve kayıt sistemlerinin yeterliliğini sağlamaktan ve muhafaza etmekten,
c) Sistem performansının değerlendirilmesine esas teşkil eden uçuş kontrol verilerinin analiz ve değerlendirmesini yapmaktan,
ç) Yer ekibi ve gerekli hallerde hava trafik kontrol hizmetleri personeliyle koordineli çalışmaktan,
d) Uçuş kontrol faaliyetleri sonucunda elde edilen bulguları ve ölçüm sonuçlarını uçuş kontrol raporu hâline getirmekten ve raporda sistemlerin operasyonel statüsünü belirtmekten,
e) NOTAM yayımlanmasına esas teşkil edecek uçuş kontrol bulgularına ilişkin teknik bilgileri ilgili birimlere iletmekten,
f) Sistemlerin performansının gerekli standartlara uygun olduğunu değerlendirmekten ve ölçülen her bir parametre değerini uçuş kontrol raporuna kaydetmekten,
g) Uçuş kontrol faaliyetleri sırasında gerçekleştirilen ayar ve konfigürasyon değişikliklerine ilişkin ölçüm sonuçlarının, değişiklik öncesi ve sonrası durumları kapsayacak şekilde kayıt altına alınmasını sağlamaktan,
ğ) Başarılı ve düzenli bir uçuş kontrol faaliyetinin gerçekleştirilebilmesi için, işlem öncesinde uçuş öncesi teknik planlamanın hazırlanmasından ve uygulanacak prosedürlerin, irtifaların ve mesafelerin detaylı bir şekilde açıklandığı operasyonel gereksinimlerin belirlenmesinden,
h) Uçuş kontrol işlemi sırasında uçuş kontrol işlemi gerçekleştirilecek sistemde yapılması gereken ayarlamalara ve diğer müdahalelere ilişkin uçuş kontrolü faaliyeti öncesinde bir program/plan sunarak uçuş kontrol yer ekibine bilgi vermekten, sorumludur.
MADDE 14- (1) Uçuş kontrol ekibi ile yer ekibi koordineli bir şekilde çalışır ve yer ile hava arasında iki yönlü etkin bir iletişim sağlanır.
(2) Uçuş kontrol ekibi ile yer ekibi görev ve sorumlulukları, yetkili uçuş kontrol organizasyonu ve ilgili sistemin yönetiminden sorumlu CNS hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından belirlenerek yazılı hale getirilir.
(3) Gerçekleştirilen her uçuş kontrolünden sonra, yer ve havada elde edilen ölçüm ve değerlendirme sonuçları, uçuş kontrol ekibi tarafından karşılaştırılır. Sistem performansında bir uygunsuzluk veya bir bozulma tespit edilmesi halinde, uygunsuzluğun kapsamı ve etkileri belirlenerek raporlanır.
MADDE 15- (1) Bu Yönetmelik kapsamındaki uçuş kontrol faaliyetlerinde kullanılan tüm ölçüm, test ve kayıt ekipmanları, yetkilendirilmiş uçuş kontrol organizasyonları tarafından envanter hâlinde listelenir. Söz konusu ekipmanlar, üretici tarafından belirlenen veya akredite kuruluşlarca tanımlanan periyotlara uygun olarak kalibre edilir ve kalibrasyon sonuçları kayıt altına alınır. Her bir test ekipmanı için geçerli kalibrasyon sertifikası ve izlenebilir kalibrasyon kayıtları bulundurulur. Kalibrasyon durumunun izlenmesine yönelik sistematik bir takip mekanizması tesis edilir.
(2) Uçuş kontrol alıcıları ve pozisyon sabitleme sistemlerinin düzenli kalibrasyonu, ulusal ve uluslararası standartlara göre yapılır.
(3) Ekipman yedekleri uygun çevre koşullarında saklanır. Sınırlı ömrü olan veya düzenli bakım ya da kalibrasyon gerektiren yedekler uygun biçimde tanımlanır. Ekipman veya modüllerin kontrolü, onarımı ve hizmete geri dönmesine ilişkin prosedürler, yetkili uçuş kontrol organizasyonu veya CNS hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından hazırlanır ve onaylanır.
MADDE 16- (1) Uçuş kontrol işlemlerini gerçekleştirecek uçuş kontrol hava aracı asgari olarak;
a) Genel Müdürlük tarafından, ICAO Ek-8’de yer alan gereklilikler kapsamında verilen geçerli bir Uçuşa Elverişlilik Sertifikasına ve IFR operasyonları için gerekli yetki belgesine,
b) Elektronik donanım, ölçüm ve kayıt ekipmanı ve yedek parçaları ile uçuş mürettebatı için gerekli taşıma kapasitesine,
c) Genel Müdürlük tarafından, ICAO Ek-16’da yer alan gereklilikler kapsamında verilen geçerli bir Gürültü Sertifikasına,
ç) Kullanılacağı operasyonel şartlar altında, uçuş kontrol gerekliliklerini karşılayacak hız ve irtifa zarfında emniyetli uçuş yapabilme kabiliyetine,
d) Uçuş kontrol sistemlerinde kullanılan hassas test ekipmanında ısı ve nemin olumsuz etkilerini azaltan, mürettebat için rahat bir ortam sağlayan uçak kabini çevresel kontrol ekipmanına, sahip olmak zorundadır.
CNS Hizmet Sağlayıcı Kuruluşun Görev ve Sorumlulukları
MADDE 17- (1) CNS hizmet sağlayıcı kuruluş;
a) Uçuş kontrol yer ekibinin, sağlanan hizmete uygun geçerli bir lisansa sahip olmasından,
b) Uçuş kontrol yer ekibinin mesleki yeterliliklerinin korunması ve sürekliliğinin sağlanmasına yönelik teorik ve uygulamalı değerlendirme süreçlerini yürütmekten,
c) Uçuş kontrolle ilgili alt düzenleyici işlemleri hazırlayarak Genel Müdürlüğe sunmaktan, sorumludur.
MADDE 18- (1) CNS hizmet sağlayıcı kuruluş; her yıl uydu ve yer tabanlı radyo seyrüsefer sistemlerine, gözetim sistemlerine ve görsel yaklaşma yardımcıları için gerçekleştireceği uçuş kontrol işlemlerine ilişkin yıllık planı hazırlayarak Genel Müdürlüğe bildirir.
MADDE 19- (1) CNS hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından, bu Yönetmelik kapsamındaki yer tabanlı, uydu tabanlı ve gözetim sistemlerine ilişkin olarak bir önceki yıl içerisinde gerçekleştirilen uçuş kontrol faaliyetlerini kapsayan yıllık uçuş kontrol faaliyet raporu hazırlanır ve en geç takip eden yılın Mart ayı sonuna kadar Genel Müdürlüğe sunulur.
(2) Uçuş kontrol faaliyet raporunun kapsamı, içeriği, formatı ve sunum usulüne ilişkin hususlar, Genel Müdürlük tarafından düzenlenir.
(3) Genel Müdürlüğe sunulan uçuş kontrol raporlarında yer alan açıklamalar doğrultusunda uçuş kontrol işlemi gerçekleştirilen sisteme ilişkin yapılması gereken işlemler hakkında söz konusu sistemi işleten CNS hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından Genel Müdürlüğe bilgi verilir.
MADDE 20- (1) CNS hizmet sağlayıcı kuruluş; uçuş kontrolden önce gerekli görülen durumlarda uydu ve yer tabanlı radyo seyrüsefer sistemlerinin, gözetim sistemlerinin ve görsel yaklaşma yardımcılarının hizmetten çekilerek NOTAM yayımlanmasından ve NOTAM yayımlanması gereken durumlara ilişkin alt düzenleyici işlemleri hazırlamaktan sorumludur.
(2) Uçuş kontrol faaliyetleri sonucunda düzenlenen uçuş kontrol raporuna istinaden, ilgili sistemlere ait NOTAM’ın yürürlükte tutulması, güncellenmesi veya iptal edilerek sistemin yeniden hizmete verilmesine ilişkin işlemler, CNS hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından gerçekleştirilir.
(3) NOTAM yayımlanmasına esas teşkil eden teknik değerlendirmeler, uçuş kontrol bulguları ve ilgili veriler dikkate alınarak hazırlanır. Bu kapsamda yürütülecek usul ve esaslar, Genel Müdürlük tarafından düzenlenir.
(4) Uçuş kontrol faaliyeti gerçekleştirilirken faaliyet alanında yer alan NOTAM’lı sahalar kontrol edilerek söz konusu NOTAM’lı sahaların ihlal edilmemesi sağlanır. Uçuş kontrol faaliyetinin gerçekleştirilmesi için NOTAM’lı sahalarda uçuş yapılmasının gerekmesi durumunda NOTAM sahibi kurum/kuruluşlarla gerekli koordinasyon sağlanarak uçuş kontrol faaliyeti başlatılır.
MADDE 21- (1) CNS hizmet sağlayıcı kuruluş, uçuş kontrol sonucunda ortaya çıkabilecek sürekli veya uzun süreli sınırlamaların, Türkiye AIP’sinde yayımlanması için gerekli girişimlerde bulunmaktan sorumludur.
(2) Genel Müdürlük tarafından yetkilendirilen kuruluş tarafından yapılan uçuş kontrol işlemi sonucunda onaylanan usulün AIP’de yayımlanmış şeklinin doğruluğundan, CNS hizmet sağlayıcı kuruluş sorumludur.
MADDE 22- (1) Genel Müdürlük, uçuş kontrol ekibi ve uçuş kontrol yer ekibinin faaliyetlerini, lisans ve eğitim süreçlerini, bu Yönetmelik ile ilgili diğer mevzuatta belirtilen esaslara göre denetler veya denetlettirir.
Çeşitli ve Son Hükümler
MADDE 23- (1) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında; 2920 sayılı Kanunun 27 nci, 30 uncu ve 143 üncü maddelerinde yer alan hükümler, 29/1/2013 tarihli ve 28543 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Tarafından Verilecek İdari Para Cezaları Hakkında Yönetmelik (SHY-İPC), 2/6/2017 tarihli ve 30084 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Pilot Lisans Yönetmeliği (SHY-1) ve 19/4/2025 tarihli ve 32875 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hava Trafik Emniyeti Elektronik Personeli Lisans ve Yetkilendirme Yönetmeliği (SHY-ATSEP) hükümleri uygulanır.
MADDE 24- (1) Bu Yönetmelik, Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı Konseyi tarafından onaylanan ICAO Doc 8071 Cilt I, Cilt II ve Cilt III hükümlerine uygun olarak hazırlanmıştır.
MADDE 25- (1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde; ICAO ve EUROCONTROL tarafından yayımlanan dokümanlarda yer alan hükümler ve ilgili diğer mevzuat hükümleri uygulanır.
MADDE 26- (1) 15/9/2012 tarihli ve 28412 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yer Tabanlı Radyo Seyrüsefer Sistemleri Uçuş Kontrol Yönetmeliği (SHY-UK) yürürlükten kaldırılmıştır.
GEÇİCİ MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce uçuş kontrol ekibinde çalışan ve Genel Müdürlük tarafından uçuş kontrol işlemlerinde yetkilendirilen personelin yetkilendirilen sistemler çerçevesinde kazanılmış hakları saklıdır.
(2) Mevcut personel; bu Yönetmelik ile ilk kez düzenlenen veya kapsamı genişletilen yeni yetki ve dereceleri, bu Yönetmelikte belirtilen ilgili eğitim, tecrübe ve yetkilendirme gerekliliklerini sağlamaları kaydıyla edinir.
(3) Bu maddenin uygulanmasına, personelin intibak işlemlerine ve yeni yetkilerin edinilme sürecine ilişkin detaylı usul ve esaslar, Genel Müdürlükçe düzenlenir.
GEÇİCİ MADDE 2- (1) Genel Müdürlük tarafından yetkilendirilen uçuş kontrol kuruluşları ve CNS hizmet sağlayıcı kuruluşlar tarafından bu Yönetmelikte belirtilen hususlara uygun düzenlemeler 2 yıl içerisinde gerçekleştirilir ve uçuş kontrol ekibinde yer alan personel tarafından bu Yönetmelik çerçevesinde Genel Müdürlüğe yetkilendirme başvurusunda bulunulur.
MADDE 27- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 28- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sivil Havacılık Genel Müdürü yürütür.
Türkiye Noterler Birliğinden:
MADDE 1- 13/7/1976 tarihli ve 15645 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Noterlik Kanunu Yönetmeliğinin 76 ncı maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “Noterlik mesleğine girenlerin göreve başladıktan sonra Noterlik Kanununun 38 inci maddesi hükmü uyarınca vermeleri zorunlu bulunan teminat paralarının yatırılacağı bankalar aşağıda gösterilmiştir:
1- T.C. Ziraat Bankası A.Ş.
2- Türkiye Halk Bankası A.Ş.
3- Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O.
4- Ziraat Katılım Bankası A.Ş.
5- Vakıf Katılım Bankası A.Ş.
MADDE 2- Aynı Yönetmeliğin 92 nci maddesinin ikinci fıkrasının (b), (c) ve (d) bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “b) Veli için kendisi ve velayeti altında bulunan küçüğü de gösterir açıklamalı nüfus aile kayıt tablosu,
c) Vasi ve kayyım için mahkeme kararı ve resmi kimlik belgeleri,
MADDE 4- Bu Yönetmelik hükümlerini Türkiye Noterler Birliği Yönetim Kurulu yürütür.
2 Ekim 2026 CUMA | Resmî Gazete | Sayı : 33388 YÖNETMELİK Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünden: UYDU VE YER TABANLI RADYO SEYRÜSEFER SİSTEMLERİ VE GÖZETİM SİSTEMLERİ UÇUŞ KONTROL YÖNETMELİĞİ (SHY-UK) BİRİNCİ BÖLÜM Başlangıç Hükümleri
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; uydu ve yer tabanlı radyo seyrüsefer sistemleri, gözetim sistemleri ve görsel yaklaşma yardımcılarının uçuş kontrol işlemlerine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik; uydu ve yer tabanlı radyo seyrüsefer sistemlerinin, gözetim sistemlerinin ve görsel yaklaşma yardımcılarının uçuş kontrolünü yapmak üzere yetkilendirilmiş veya yetkilendirilecek tüzel kişiliğe sahip kurum ve kuruluşlar ile uçuş kontrol faaliyetlerinde görev alan personeli kapsar.
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik; 14/10/1983 tarihli ve 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun 27 nci , 30 uncu, 41 inci ve 143 üncü maddelerine, 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 437 nci ve 441 inci maddelerine ve 5/6/1945 tarihli ve 4749 sayılı Şikago'da 7 Aralık 1944 tarihinde Akit ve İmza Edilmiş Olan Milletlerarası Sivil Havacılık Anlaşması ile Sivil Havacılık Geçici Sözleşmesi ve Bunların Eklerinin Onanması Hakkında Kanun ile yürürlüğe girmiş olan Şikago Sözleşmesinin Ek-10’una ve Ek-14’üne dayanılarak hazırlanmıştır.
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen; a) AIP: Havacılık Bilgi Yayınını, b) ATPL: Havayolu nakliye pilotu lisansını, c) ATSEP: Hava trafik emniyeti elektronik personelini, ç) ATSEP lisansı: Yeterlik ve işbaşı eğitimlerini başarıyla tamamlayan asistan ATSEP sertifikasına sahip elektronik personeline Genel Müdürlük tarafından verilen yetki belgesini, d) CNS hizmeti: Haberleşme, Seyrüsefer ve Gözetim hizmetini, e) CNS hizmet sağlayıcı kuruluş: Hizmet verdikleri havaalanı ile sınırlı olmak üzere, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından CNS hizmeti sağlama yetkisi verilmiş kurum ve kuruluşları, f) CPL: Ticari pilot lisansını, g) EUROCONTROL: Avrupa Hava Seyrüsefer Emniyeti Teşkilatını, ğ) Genel Müdürlük: Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünü, h) Görsel yaklaşma yardımcıları: PAPI (Hassas Yaklaşma Yörünge Belirleyicisi), yaklaşma ışıklandırma sistemleri ve pist ışıklandırma sistemleri gibi hava araçlarının görerek yaklaşmasını ve inmesini sağlayan ışıklı sistemleri, ı) Gözetim sistemleri: Aşağıda açıklanan iki ana bölümden oluşan sistemleri; 1) Radar algılayıcıları: Hava seyrüseferinin kontrollü ve emniyetli olarak yapılmasını sağlamak amacıyla hava sahasının kontrolünün ve hava taşıtlarının ayrımının yapılmasını sağlayan uydu veya yer tabanlı sistemleri, 2) Radar bilgi işlem: Radar sistemleri ve cihazına ilişkin tüm yazılım ve elektronik donanım servislerini, i) ICAO: Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatını, j) IFR: Aletli uçuş kurallarını belirtmek için kullanılan sembolü, k) NOTAM: Uçucu personele uçuş ve uçuş emniyeti ile ilgili herhangi bir havacılık hizmetine, kolaylığına, yöntemine veya tehlikenin varlığına, koşullarına ya da değişikliğine ilişkin bilgileri zamanında bildirmek amacıyla yapılan duyuruyu, l) Uçuş kontrol: Uydu ve yer tabanlı radyo seyrüsefer sistemleri ve gözetim sistemlerinin, ICAO Doc 8071 Cilt I, Cilt II ve Cilt III’te belirlenen toleranslar çerçevesinde uçuş esnasında test edilmesini ve değerlendirilmesini, m) Uçuş kontrol ekibi: Uydu ve yer tabanlı radyo seyrüsefer sistemlerinin ve gözetim sistemlerinin uçuş kontrol işlemlerinde görevlendirilen uçucu ve diğer yetkili teknik personeli, n) Uçuş kontrol pilotu: Uçuş kontrol sürecini ulusal ve uluslararası dökümanlara göre yürüten pilotu, o) Uçuş kontrol raporu: Uçuş kontrol sonuçlarını, ölçüm parametrelerini, tesis performansının standartlara uygunluk değerlendirmesini ve eklerini içeren resmî raporu, ö) Uçuş kontrol uzmanı: Uçuş kontrol sürecini ulusal ve uluslararası dökümanlara göre yürüten teknik personeli, p) Uçuş kontrol yer ekibi: Uçuş kontrol faaliyetleri sırasında, uçuş kontrol uçağı ile koordinasyon içinde çalışan, sistemlerin ölçüm, değerlendirme, izleme, veri kaydı ve analiz işlemlerini gerçekleştiren hava trafik emniyeti elektronik personelini, r) Uydu tabanlı seyrüsefer sistemleri: Küresel uydu seyrüsefer sistemlerine (GNSS) dayalı olarak konum, hız ve zaman bilgisi sağlayan; GPS, GLONASS, Galileo ve BeiDou gibi uydu sistemleri ile bunlara bağlı uydu tabanlı artırma sistemleri (SBAS, GBAS, ABAS) kullanılarak, aletli uçuş usullerinin icrası ve hava seyrüsefer hizmetlerinin desteklenmesi amacıyla kullanılan sistemleri, s) Yer tabanlı radyo seyrüsefer sistemleri: Çok Yüksek Frekansta Çalışan Çok Yönlü Radyo Seyrüsefer Cihazı (VOR), Mesafe Ölçüm Cihazı (DME), Yönlendirilmemiş Radyo Vericisi (NDB) ve Aletli İniş Sistemi (ILS) gibi yere bağlı olarak çalışan cihazları, ifade eder. İKİNCİ BÖLÜM Uçuş Kontrole İlişkin Genel Hükümler
MADDE 5- (1) Türkiye hava sahasındaki sivil havacılığa hizmet veren uydu ve yer tabanlı radyo seyrüsefer sistemlerinin, gözetim sistemlerinin ve görsel yaklaşma yardımcılarının uçuş kontrolleri, Genel Müdürlük tarafından yetkilendirilmiş tüzel kişiliğe sahip kurum ve kuruluşlar tarafından yapılır. (2) Tüzel kişiliğe sahip ve Genel Müdürlük tarafından uçuş kontrol yapmak üzere yetkilendirilmiş kurum ve kuruluşlar, uçuş kontrol ekipmanlarının kalibrasyon durumunu izlemeye yönelik politika ve prosedürler hazırlar ve ulusal/uluslararası kurallar ile üreticinin belirlediği periyotlara göre kalibrasyonları gerçekleştirir. (3) Uçuş kontrol ile ilgili politika ve prosedürler , yetkili uçuş kontrol organizasyonu tarafından hazırlanır. (4) Görsel yaklaşma yardımcılarının uçuş kontrolleri; operasyonel verimliliği sağlamak amacıyla ilgili havaalanındaki Aletli İniş Sistemi (ILS) veya diğer yer tabanlı yaklaşma sistemlerinin uçuş kontrolleri ile eş zamanlı olarak veya bağımsız bir uçuş kontrol faaliyeti olarak uluslararası standartlara uygun biçimde gerçekleştirilir.
MADDE 6- (1) Uçuş kontrol uygulamaları; a) İstasyon yer seçimi uçuş kontrolü: Yeni kurulacak bir seyrüsefer sisteminin veya gözetim sisteminin kurulacağı yerin, uygunluğunu belirlemek amacıyla yapılan uçuş kontrol işlemi, b) İlk hizmete verme uçuş kontrolü: Seyrüsefer veya gözetim sisteminin kurulumu tamamlandıktan sonra işletmeye alınmadan önce, sistemlerin performansı hakkında detaylı bilgi edinmek ve operasyonel gerekliliklere uygunluğunu onaylamak amacıyla yapılan uçuş kontrol işlemi, c) Periyodik uçuş kontrol: Seyrüsefer veya gözetim sisteminin, standartlara ve operasyonel gerekliliklere uygunluğunu doğrulamak için belirli aralıklarla yapılan uçuş kontrol işlemi, ç) Özel uçuş kontrol: Seyrüsefer veya gözetim sistemlerinin performans veya fonksiyonlarında bozukluk olduğunda ya da olduğundan şüphelenildiğinde veya herhangi bir hadise/kaza sonrasında yapılan uçuş kontrol işlemi, olmak üzere dört tiptir. (2) Uçuş kontrol işlemleri aşağıdaki önceliklendirme sistemine uygun olarak planlanır ve gerçekleştirilir: a) Öncelik 1: Hava aracı kaza incelemesi, uçuş kontrol gerektiren planlanmamış kesintilerden sonra mevcut sistemin yeniden hizmete alınması ve sinyal bozulmasına yönelik raporların değerlendirilmesi. b) Öncelik 2: Periyodik kontroller ve tesis edilen sistemlerin ilk kez hizmete verilmesi. c) Öncelik 3: İstasyon yer seçimi değerlendirmeleri ve diğer incelemeler. (3) Önceliklendirme esasları, acil emniyet gerekliliklerinin ortaya çıkması hâlinde Genel Müdürlük tarafından yeniden değerlendirilebilir.
MADDE 7- (1) Uçuş kontrol ekibi; kendi alanlarında uzman, uçuş kontrol prosedürleri ve gereklilikleri konusunda bilgi ve deneyim sahibi, uçuş kontrol eğitimi almış iki pilot ile asgari bir uçuş kontrol uzmanından oluşur. (2) Uçuş kontrol ekibi; Genel Müdürlük tarafından değerlendirilir, uygun görülmesi halinde her bir personel uçuş kontrol konusunda alanına uygun olarak yetkilendirilir. (3) Uçuş kontrol ekibinin sağlık, yabancı dil ve diğer mesleki gereklilikleri, Genel Müdürlük tarafından belirlenir.
MADDE 8- (1) 7 nci maddenin ikinci fıkrası kapsamında aşağıdaki gereklilikleri sağlayan personel, Genel Müdürlük tarafından uçuş kontrol faaliyetlerinde yetkilendirilir: a) Uçuş kontrol sistemindeki ilgili görev fonksiyonunu yerine getirmek konusunda yetkin olunması ve söz konusu yetkinliğin personel özgeçmişinde açıkça ortaya koyulması. b) Uçuş kontrol ekibi içerisinde yer alan uçuş kontrol pilotunun ATPL veya CPL’ye , aletli uçuş sertifikasına sahip olması, uçuş kontrol uçakları için tip sertifikasına, uçuş kontrol pilot temel ve tazeleme eğitimine, kontrolü yapılan uydu ve yer tabanlı seyrüsefer yardımcı sistemlerine ve gözetim sistemlerine ilişkin cihaz temel eğitimlerine, asgari olarak ICAO Level sınavlarından alınan Seviye-4 dil yeterliliğine veya Genel Müdürlük tarafından gerçekleştirilen havacılık ingilizcesi sınavından 80 puana sahip olması. c) Uçuş kontrol ekibi içerisinde yer alan uçuş kontrol uzmanının uçuş kontrol işlemi gerçekleştirilen sisteme uygun olarak ATSEP lisansına ve lisansa işlenmiş haberleşme, seyrüsefer veya gözetim derecesine, uçuş kontrol prosedürleri ve gereklilikleri ile ilgili kapsamlı bilgi ve deneyime, hava sahası uçuş kontrol temel ve tazeleme eğitimine, kontrolü yapılan uydu ve yer tabanlı seyrüsefer yardımcı sistemlerine ve gözetim sistemlerine ilişkin cihaz temel eğitimlerine, asgari olarak ICAO Level sınavlarından alınan Seviye-4 dil yeterliliğine veya Genel Müdürlük tarafından gerçekleştirilen havacılık ingilizcesi sınavından 80 puana sahip olması.
MADDE 9- (1) Uçuş kontrol faaliyetleri sırasında yer ekibinde görev yapan personelin; gerçekleştirilecek uçuş kontrol faaliyetinin kapsamına uygun bir ATSEP lisansına, söz konusu lisans kapsamında geçerli seyrüsefer, haberleşme veya gözetim derecelerine ve uçuş kontrolü yapılacak sisteme ilişkin belgelendirilebilir bir eğitime sahip olması gerekir.
MADDE 10- (1) Yer tabanlı, uydu tabanlı radyo seyrüsefer sistemleri ile gözetim sistemleri ve görsel yaklaşma yardımcıları için yapılan tüm uçuş kontroller sonrasında; uçuş kontrolünü gerçekleştiren tüzel kişiliğe sahip kurum ve kuruluşlar bünyesindeki uçuş kontrol ekibi tarafından, Şikago Sözleşmesinin Ek-10’u ile ICAO Konseyi tarafından onaylanan ICAO Doc 8071 Cilt I, Cilt II ve Cilt III hükümlerine uygun olarak bir uçuş kontrol raporu hazırlanır. (2) Uçuş kontrol raporu; uçuş kontrol faaliyetinde görev alan uçuş kontrol pilotu veya pilotları ile yetkili teknik personel tarafından düzenlenir ve imzalanır.
MADDE 11- (1) Uydu ve yer tabanlı radyo seyrüsefer sistemlerinin, gözetim sistemlerinin ve görsel yaklaşma yardımcılarının uçuş kontrolünü yapmak üzere yetkilendirilmiş tüzel kişiliğe sahip kurum ve kuruluşlar, onaylanmış ve gerçekleştirilen tüm onaylı uçuş kontrol raporlarını ve veri kayıtlarını en az beş yıl süreyle muhafaza eder. (2) İlk hizmete verme uçuş kontrolü kayıtları, sistemin kullanım ömrü boyunca CNS hizmet sağlayıcı kuruluş ile uçuş kontrolünü gerçekleştiren tüzel kişiliğe sahip kurum ve kuruluş tarafından muhafaza edilir. (3) Uçuş kontrol raporlarının bir örneği, ilgili CNS hizmet sağlayıcı kuruluşa ve Genel Müdürlüğe iletilir. CNS hizmet sağlayıcı kuruluş, gerçekleştirilen tüm uçuş kontrol raporlarını ve veri kayıtlarını en az beş yıl süreyle muhafaza eder. (4) Uçuş kontrol faaliyetlerinde kullanılan ölçüm, test, kayıt ekipmanları ve sinyal jeneratörleri gibi uçuş kontrol sistemindeki bileşenlerin, ölçümlerin doğruluğunu sağlamak amacıyla, periyodik olarak akredite kurum ve kuruluşlar tarafından kalibrasyonları yapılır. Kalibrasyon sonuçlarının kayıtları, kullanılan özel test ekipmanları da dâhil olmak üzere, yetkilendirilmiş tüzel kişiliğe sahip kurum ve kuruluşlar tarafından cihazın kullanım ömrü boyunca saklanır.
MADDE 12- (1) Yer tabanlı, uydu tabanlı radyo seyrüsefer sistemleri ve gözetim sistemlerinin uçuş kontrol zaman aralıklarının tespitinde ICAO Doc 8071 Cilt I, Cilt II ve Cilt III’te belirlenen süreler esas alınır. (2) Uçuş kontrolü yapmakla yetkilendirilmiş tüzel kişiliğe sahip kurum ve kuruluşların yönetim organları, ICAO Doc 8071’de belirtilen süre limitlerini aşmamak kaydıyla, uçuş kontrol zaman aralıklarını daraltabilir. (3) Uçuş kontrol zaman aralıkları konusunda tereddüt ortaya çıkması hâlinde, Genel Müdürlük tarafından Kurumun resmî internet sayfasında yayımlanacak genelge ve/veya emniyet bülteni uyarınca hareket edilir. (4) Uçuş kontrol periyotlarının belirlenmesi, kayıt altına alınması ve değiştirilmesine ilişkin hususlar, Genel Müdürlük tarafından belirlenir.
MADDE 13- (1) Uçuş kontrol görevinde görevlendirilen personel; a) Uçuş kontrol faaliyetlerinin, Şikago Sözleşmesinin Ek-10’u ile ICAO Konseyi tarafından onaylanan ICAO Doc 8071 Cilt I, Cilt II ve Cilt III’te yer alan usullere uygun olarak yürütülmesini sağlamaktan, b) Uçuş kontrol esnasında kullanılan ölçüm, test ve kayıt sistemlerinin yeterliliğini sağlamaktan ve muhafaza etmekten, c) Sistem performansının değerlendirilmesine esas teşkil eden uçuş kontrol verilerinin analiz ve değerlendirmesini yapmaktan, ç) Yer ekibi ve gerekli hallerde hava trafik kontrol hizmetleri personeliyle koordineli çalışmaktan, d) Uçuş kontrol faaliyetleri sonucunda elde edilen bulguları ve ölçüm sonuçlarını uçuş kontrol raporu hâline getirmekten ve raporda sistemlerin operasyonel statüsünü belirtmekten, e) NOTAM yayımlanmasına esas teşkil edecek uçuş kontrol bulgularına ilişkin teknik bilgileri ilgili birimlere iletmekten, f) Sistemlerin performansının gerekli standartlara uygun olduğunu değerlendirmekten ve ölçülen her bir parametre değerini uçuş kontrol raporuna kaydetmekten, g) Uçuş kontrol faaliyetleri sırasında gerçekleştirilen ayar ve konfigürasyon değişikliklerine ilişkin ölçüm sonuçlarının, değişiklik öncesi ve sonrası durumları kapsayacak şekilde kayıt altına alınmasını sağlamaktan, ğ) Başarılı ve düzenli bir uçuş kontrol faaliyetinin gerçekleştirilebilmesi için, işlem öncesinde uçuş öncesi teknik planlamanın hazırlanmasından ve uygulanacak prosedürlerin , irtifaların ve mesafelerin detaylı bir şekilde açıklandığı operasyonel gereksinimlerin belirlenmesinden, h) Uçuş kontrol işlemi sırasında uçuş kontrol işlemi gerçekleştirilecek sistemde yapılması gereken ayarlamalara ve diğer müdahalelere ilişkin uçuş kontrolü faaliyeti öncesinde bir program/plan sunarak uçuş kontrol yer ekibine bilgi vermekten, sorumludur .
MADDE 14- (1) Uçuş kontrol ekibi ile yer ekibi koordineli bir şekilde çalışır ve yer ile hava arasında iki yönlü etkin bir iletişim sağlanır. (2) Uçuş kontrol ekibi ile yer ekibi görev ve sorumlulukları, yetkili uçuş kontrol organizasyonu ve ilgili sistemin yönetiminden sorumlu CNS hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından belirlenerek yazılı hale getirilir. (3) Gerçekleştirilen her uçuş kontrolünden sonra, yer ve havada elde edilen ölçüm ve değerlendirme sonuçları, uçuş kontrol ekibi tarafından karşılaştırılır. Sistem performansında bir uygunsuzluk veya bir bozulma tespit edilmesi halinde, uygunsuzluğun kapsamı ve etkileri belirlenerek raporlanır.
MADDE 15- (1) Bu Yönetmelik kapsamındaki uçuş kontrol faaliyetlerinde kullanılan tüm ölçüm, test ve kayıt ekipmanları, yetkilendirilmiş uçuş kontrol organizasyonları tarafından envanter hâlinde listelenir. Söz konusu ekipmanlar, üretici tarafından belirlenen veya akredite kuruluşlarca tanımlanan periyotlara uygun olarak kalibre edilir ve kalibrasyon sonuçları kayıt altına alınır. Her bir test ekipmanı için geçerli kalibrasyon sertifikası ve izlenebilir kalibrasyon kayıtları bulundurulur. Kalibrasyon durumunun izlenmesine yönelik sistematik bir takip mekanizması tesis edilir. (2) Uçuş kontrol alıcıları ve pozisyon sabitleme sistemlerinin düzenli kalibrasyonu , ulusal ve uluslararası standartlara göre yapılır. (3) Ekipman yedekleri uygun çevre koşullarında saklanır. Sınırlı ömrü olan veya düzenli bakım ya da kalibrasyon gerektiren yedekler uygun biçimde tanımlanır. Ekipman veya modüllerin kontrolü, onarımı ve hizmete geri dönmesine ilişkin prosedürler, yetkili uçuş kontrol organizasyonu veya CNS hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından hazırlanır ve onaylanır.
MADDE 16- (1) Uçuş kontrol işlemlerini gerçekleştirecek uçuş kontrol hava aracı asgari olarak; a) Genel Müdürlük tarafından, ICAO Ek-8’de yer alan gereklilikler kapsamında verilen geçerli bir Uçuşa Elverişlilik Sertifikasına ve IFR operasyonları için gerekli yetki belgesine, b) Elektronik donanım, ölçüm ve kayıt ekipmanı ve yedek parçaları ile uçuş mürettebatı için gerekli taşıma kapasitesine, c) Genel Müdürlük tarafından, ICAO Ek-16’da yer alan gereklilikler kapsamında verilen geçerli bir Gürültü Sertifikasına, ç) Kullanılacağı operasyonel şartlar altında, uçuş kontrol gerekliliklerini karşılayacak hız ve irtifa zarfında emniyetli uçuş yapabilme kabiliyetine, d) Uçuş kontrol sistemlerinde kullanılan hassas test ekipmanında ısı ve nemin olumsuz etkilerini azaltan, mürettebat için rahat bir ortam sağlayan uçak kabini çevresel kontrol ekipmanına, sahip olmak zorundadır. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM CNS Hizmet Sağlayıcı Kuruluşun Görev ve Sorumlulukları
MADDE 17- (1) CNS hizmet sağlayıcı kuruluş; a) Uçuş kontrol yer ekibinin, sağlanan hizmete uygun geçerli bir lisansa sahip olmasından, b) Uçuş kontrol yer ekibinin mesleki yeterliliklerinin korunması ve sürekliliğinin sağlanmasına yönelik teorik ve uygulamalı değerlendirme süreçlerini yürütmekten, c) Uçuş kontrolle ilgili alt düzenleyici işlemleri hazırlayarak Genel Müdürlüğe sunmaktan, sorumludur .
MADDE 18- (1) CNS hizmet sağlayıcı kuruluş; her yıl uydu ve yer tabanlı radyo seyrüsefer sistemlerine, gözetim sistemlerine ve görsel yaklaşma yardımcıları için gerçekleştireceği uçuş kontrol işlemlerine ilişkin yıllık planı hazırlayarak Genel Müdürlüğe bildirir.
MADDE 19- (1) CNS hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından, bu Yönetmelik kapsamındaki yer tabanlı, uydu tabanlı ve gözetim sistemlerine ilişkin olarak bir önceki yıl içerisinde gerçekleştirilen uçuş kontrol faaliyetlerini kapsayan yıllık uçuş kontrol faaliyet raporu hazırlanır ve en geç takip eden yılın Mart ayı sonuna kadar Genel Müdürlüğe sunulur. (2) Uçuş kontrol faaliyet raporunun kapsamı, içeriği, formatı ve sunum usulüne ilişkin hususlar, Genel Müdürlük tarafından düzenlenir. (3) Genel Müdürlüğe sunulan uçuş kontrol raporlarında yer alan açıklamalar doğrultusunda uçuş kontrol işlemi gerçekleştirilen sisteme ilişkin yapılması gereken işlemler hakkında söz konusu sistemi işleten CNS hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından Genel Müdürlüğe bilgi verilir.
MADDE 20- (1) CNS hizmet sağlayıcı kuruluş; uçuş kontrolden önce gerekli görülen durumlarda uydu ve yer tabanlı radyo seyrüsefer sistemlerinin, gözetim sistemlerinin ve görsel yaklaşma yardımcılarının hizmetten çekilerek NOTAM yayımlanmasından ve NOTAM yayımlanması gereken durumlara ilişkin alt düzenleyici işlemleri hazırlamaktan sorumludur. (2) Uçuş kontrol faaliyetleri sonucunda düzenlenen uçuş kontrol raporuna istinaden, ilgili sistemlere ait NOTAM’ın yürürlükte tutulması, güncellenmesi veya iptal edilerek sistemin yeniden hizmete verilmesine ilişkin işlemler, CNS hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından gerçekleştirilir. (3) NOTAM yayımlanmasına esas teşkil eden teknik değerlendirmeler, uçuş kontrol bulguları ve ilgili veriler dikkate alınarak hazırlanır. Bu kapsamda yürütülecek usul ve esaslar, Genel Müdürlük tarafından düzenlenir. (4) Uçuş kontrol faaliyeti gerçekleştirilirken faaliyet alanında yer alan NOTAM’lı sahalar kontrol edilerek söz konusu NOTAM’lı sahaların ihlal edilmemesi sağlanır. Uçuş kontrol faaliyetinin gerçekleştirilmesi için NOTAM’lı sahalarda uçuş yapılmasının gerekmesi durumunda NOTAM sahibi kurum/kuruluşlarla gerekli koordinasyon sağlanarak uçuş kontrol faaliyeti başlatılır.
MADDE 21- (1) CNS hizmet sağlayıcı kuruluş, uçuş kontrol sonucunda ortaya çıkabilecek sürekli veya uzun süreli sınırlamaların, Türkiye AIP’sinde yayımlanması için gerekli girişimlerde bulunmaktan sorumludur. (2) Genel Müdürlük tarafından yetkilendirilen kuruluş tarafından yapılan uçuş kontrol işlemi sonucunda onaylanan usulün AIP’de yayımlanmış şeklinin doğruluğundan, CNS hizmet sağlayıcı kuruluş sorumludur.
MADDE 22- (1) Genel Müdürlük, uçuş kontrol ekibi ve uçuş kontrol yer ekibinin faaliyetlerini, lisans ve eğitim süreçlerini, bu Yönetmelik ile ilgili diğer mevzuatta belirtilen esaslara göre denetler veya denetlettirir. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Çeşitli ve Son Hükümler
MADDE 23- (1) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında; 2920 sayılı Kanunun 27 nci , 30 uncu ve 143 üncü maddelerinde yer alan hükümler, 29/1/2013 tarihli ve 28543 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Tarafından Verilecek İdari Para Cezaları Hakkında Yönetmelik (SHY-İPC), 2/6/2017 tarihli ve 30084 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Pilot Lisans Yönetmeliği (SHY-1) ve 19/4/2025 tarihli ve 32875 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hava Trafik Emniyeti Elektronik Personeli Lisans ve Yetkilendirme Yönetmeliği (SHY-ATSEP) hükümleri uygulanır.
MADDE 24- (1) Bu Yönetmelik, Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı Konseyi tarafından onaylanan ICAO Doc 8071 Cilt I, Cilt II ve Cilt III hükümlerine uygun olarak hazırlanmıştır.
MADDE 25- (1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde; ICAO ve EUROCONTROL tarafından yayımlanan dokümanlarda yer alan hükümler ve ilgili diğer mevzuat hükümleri uygulanır.
MADDE 26- (1) 15/9/2012 tarihli ve 28412 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yer Tabanlı Radyo Seyrüsefer Sistemleri Uçuş Kontrol Yönetmeliği (SHY-UK) yürürlükten kaldırılmıştır.
GEÇİCİ MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce uçuş kontrol ekibinde çalışan ve Genel Müdürlük tarafından uçuş kontrol işlemlerinde yetkilendirilen personelin yetkilendirilen sistemler çerçevesinde kazanılmış hakları saklıdır. (2) Mevcut personel; bu Yönetmelik ile ilk kez düzenlenen veya kapsamı genişletilen yeni yetki ve dereceleri, bu Yönetmelikte belirtilen ilgili eğitim, tecrübe ve yetkilendirme gerekliliklerini sağlamaları kaydıyla edinir. (3) Bu maddenin uygulanmasına, personelin intibak işlemlerine ve yeni yetkilerin edinilme sürecine ilişkin detaylı usul ve esaslar, Genel Müdürlükçe düzenlenir.
GEÇİCİ MADDE 2- (1) Genel Müdürlük tarafından yetkilendirilen uçuş kontrol kuruluşları ve CNS hizmet sağlayıcı kuruluşlar tarafından bu Yönetmelikte belirtilen hususlara uygun düzenlemeler 2 yıl içerisinde gerçekleştirilir ve uçuş kontrol ekibinde yer alan personel tarafından bu Yönetmelik çerçevesinde Genel Müdürlüğe yetkilendirme başvurusunda bulunulur.
MADDE 27- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 28- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sivil Havacılık Genel Müdürü yürütür.