Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2023/45 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2026/62
Karar Tarihi : 26/3/2026
Bağımsızlık Partisinin 2022 yılı kesin hesabının incelenmesidir.
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, Basri BAĞCI, İrfan FİDAN, Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE ve Yılmaz AKÇİL'in katılımlarıyla 7/3/2024 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı hususu görüşülmüştür.
Bağımsızlık Partisinin 2022 yılı kesin hesap dosyasında, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılıkının siyasi parti teşkilat listesinde aktif görünen Ankara il teşkilatına ait kesin hesap cetvelinin sunulmadığı tespit edilmiştir.
Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine ait olabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Parti yetkililerine ait olan veya kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasi parti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek kiraya isabet eden tutar partiye bağış olarak kaydedilmelidir.
Ayrıca partilerin genel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta, telefon, kırtasiye, tutulacak defterleri satın almak vb. birtakım genel yönetim giderlerini de yapması gerekir.
22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 69. maddesinde bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adına elde edileceği, 70. maddesinde, siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütün giderlerinin, o siyasi parti tüzel kişiliği adına yapılacağı, 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde de yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre, parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir. Parti yetkilileri, bu şekilde yaptıkları gider bedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzel kişiliği adına hesaplara dâhil etmesi gerekir.
Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışı gelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda 2820 sayılı Kanun'un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.
Öte yandan siyasi partilerin Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 51. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) ve (e) bentleri gereğince "Karara bağlanmış ve birleştirilmiş bulunan bir yıllık kesin hesabın onaylı örneğini" ve ...Parti genel sekreteri ve genel saymanının imzasını taşıyan yıl sonu kasa mevcudunu gösteren kasa sayım tutanağı ile banka hesaplarına ilişkin olarak banka yetkililerince onaylanmış mutabakat yazılarını" Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine sunması gerekmekte olup söz konusu belgeler arasında yer alan banka mutabakat tutanağının ve birleştirilmiş kesin hesabının Parti tarafından Mahkemeye sunulmadığı da tespit edilmiştir.
Anayasa Mahkemesine bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan dolayı 2820 sayılı Kanun'un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerin yapılmasını temin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.
Bu itibarla Bağımsızlık Partisinin 2022 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
Genel Merkeze ait kesin hesap cetvelinin sunulmasından dolayı işin esasının incelenmesine,
Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkez kesin hesabının dayanağını oluşturan gelir gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bu kararın tebliğinden itibaren otuz gün süre verilmesine,
Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun'un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
Bağımsızlık Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2022 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığınca hazırlanıp Raportör Oğuz ÇAKAR tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa'nın ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerden Partinin 2022 yılı gelirleri toplamı 56.650 TL, bir önceki yıldan devreden nakit toplamı 1.224,82 TL olmak üzere gelir genel toplamının 57.874,82 TL; 2022 yılı giderleri toplamı 53.296,54 TL, gelecek
yıla devreden nakit toplamı 4.578,28 TL olmak üzere gider genel toplamının 57.874,82 TL olduğu anlaşılmıştır.
Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 56.650 TL olup bu tutarın tamamı aidat ve bağışlardan oluşmaktadır. Parti Genel Merkezinin bir önceki yıldan devreden nakit toplamının 1.224,82 TL olduğu anlaşılmıştır.
Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelir belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 53.296,54 TL olup bu tutarın 1.018,80 TL'si su kullanım giderlerinden, 3.165 TL'si bakım onarım giderlerinden, 2.878,60 TL'si elektrik kullanım aydınlatma giderlerinden, 2.865,90 TL'si ısınma giderlerinden, 1.464,20 TL'si haberleşme giderlerinden, 16 TL'si kargo ve posta giderlerinden, 690 TL'si temsil ve ağırlama giderlerinden, 2.614,20 TL'si market alışverişleri ve mutfak giderlerinden, 117 TL'si kırtasiye ve büro giderlerinden, 35,72 TL'si finansman giderlerinden, 26.400 TL'si kira giderlerinden, 470 TL'si taşıma giderlerinden, 2.969,90 TL'si demirbaş giderlerinden, 1.157 TL'si temizlik giderlerinden, 7.434,22 TL'si ödenen vergilerden oluşmaktadır. Parti Genel Merkezinin gelecek yıla devreden nakit toplamının 4.578,28 TL olduğu anlaşılmıştır.
Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
Bağımsızlık Partisinin 2022 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
Partinin 2022 yılı kesin hesabında 56.650 TL dönem içi gelir, 1.224,82 TL bir önceki yıldan devreden nakit toplamı olmak üzere 57.874,82 TL gelir genel toplamı ile 53.296,54 TL dönem içi gider, 4.578,28 TL gelecek yıla devreden nakit toplamı olmak üzere 57.874,82 TL gider genel toplamının eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'na uygun olduğuna 26/3/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili Basri BAĞCI
Başkanvekili İrfan FİDAN
Üye Engin YILDIRIM
Üye Rıdvan GÜLEÇ
Üye Recai AKYEL
Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye Selahaddin MENTEŞ
Üye Kenan YAŞAR
Üye Muhterem İNCE
Üye Yılmaz AKÇİL
Üye Ömer ÇİNAR
Üye Metin KIRATLI