TABLO LİSTESİ

Tablo 2.1: Yeni ve Mevcut Binalar İçin Modül Ağırlıkları

Tablo 2.1.1: Bütünleşik Bina Tasarım, Yapım ve Yönetimi (BBT)

Tablo 2.1.2: BBT 01 Proje Planlama (Kredi)

Tablo 2.1.3: Proje Ekibi Görev ve Sorumluluk Çizelgesi

Tablo 2.1.4: Proje İhtiyaç Programı

Tablo 2.1.5: BBT 02 Bütünleşik Tasarım (Kredi)

Tablo 2.1.6: Toplantı Tutanakları

Tablo 2.1.7: BBT 03 Yapım ile İlgili Dokümanların Hazırlanması (Kredi Tablosu)

Tablo 2.1.8: BBT 04 Yapım (Kredi)

Yeni binalar için Atık Yönetimi / Geri Dönüşüm Planı (Atık Yönetimi / Geri Dönüşüm Tablo'sunu içerecek şekilde)

Tablo 2.1.9: Atık Yönetimi / Geri Dönüşüm Tablosu

Tablo 2.1.10: BBT 05 Kontrol, İşletmeye Alma ve Kabul (Kredi)

Tablo 2.1.11: BBT 06 İşletme, Bakım, Ölçüm ve Tesis Yönetimi (Kredi)

Tablo 2.2.1: İç Ortam Kalitesi (İOK)

Tablo 2.2.2: Görsel Konfor (Kredi)

Tablo 2.2.3 Sürekli Kullanılan Mekanlar Listesi

Tablo 2.2.4 Düşey ve eğimli pencerelerin yer aldığı iç mekanlarda yıllık gün ışığı etkin saatin yarısı için sağlanması gereken minimum ve hedef aydınlık düzeylerine bağlı olarak tanımlanan minimum hedef ve hedef gün ışığı faktörü değerleri

Tablo 2.2.5 Düşey ve Eğimli Pencerelerin Yer Aldığı İç Mekanlarda Sağlanması Gereken Hedef ve Minimum Hedef Gün Işığı Aydınlık Düzeyleri ile Minimum Referans Alan Yüzdeleri

Tablo 2.2.6: İşitsel Konfor (Kredi)

Tablo 2.2.7: İç Ortam Gürültü Düzeyi

Tablo 2.2.8: Servis Ekipmanı Gürültü Düzeyleri

Tablo 2.2.9: Çınlama Süresi Sınır Değerleri

Tablo 2.2.10: Alıcı Odası Hassasiyetine Göre Akustik Performans Sınıfları

Tablo 2.2.11: Kaynak ve Alıcı Odasına Göre Akustik Performans Sınıfı

Tablo 2.2.12: Kaynak Odaya Göre Akustik Performans Sınıfı

Tablo 2.2.13: Isıl Konfor (Kredi)

Tablo 2.2.14: Yeni Binalar İçin PPD ve PMV Hesap Sonuçlarına Karşılık Gelen Krediler

Tablo 2.2.15: Mevcut Binalar İçin PPD ve PMV Hesap Sonuçlarına Karşılık Gelen Krediler

Tablo 2.2.16: Hava Kalitesi (Kredi)

Tablo 2.3.1 Yapı Malzemesi ve Yaşam Döngüsü (YMD)

28 Ekim 2026 - Sayı : 33414

Tablo 2.5.4: Bina içi armatür ve donatı tüketimleri

Tablo 2.5.5: Bina içi armatür ve donatı kullanım faktörleri

Tablo 2.5.6: SAY 01 K5 derecelendirilmesi

Tablo 2.5.7: SAY 01 K6 derecelendirilmesi

Tablo 2.5.8: SAY 02 Atık Yönetimi (Kredi)

Tablo 2.5.9: SAY 02 K2 derecelendirilmesi

Tablo 2.5.10: SAY 02 K3 derecelendirilmesi

Tablo 2.5.11: SAY 02 K4 derecelendirilmesi

Tablo 2.5.12: SAY 02 K5 derecelendirilmesi

Tablo 3.1: BBT Başvuru Dosyasını Düzenleyecek YESUM ve Değerlendirecek Olan YESDUM

Tablo 3.2: İOK Başvuru Dosyasını Düzenleyecek YESUM ve Değerlendirecek Olan YESDUM.

Tablo 3.4: EKV Başvuru Dosyasını Düzenleyecek YESUM ve Değerlendirecek Olan YESDUM.

Tablo 3.5. SAY Başvuru Dosyasını Düzenleyecek YESUM ve Değerlendirecek Olan YESDUM.

Tablo 3.6: İNO Başvuru Dosyasını Düzenleyecek YESUM ve Değerlendirecek Olan YESDUM.

Tablo 4.1: Yeşil Sertifika Yeni Bina Derecelendirme Sistemi, Modüller, Kriterler ve Kredileri

Tablo 4.2: Yeşil Sertifika Mevcut Bina Derecelendirme Sistemi, Modüller, Kriterler ve Kredileri

BÖLÜM 1. YEŞİL BİNA DEĞERLENDİRME KILAVUZU VE KULLANIMI

1.1. GİRİŞ

Bu kılavuz; yeşil sertifika uzmanı, yeşil sertifika değerlendirme uzmanı ve değerlendirmeye ilişkin esasları içermektedir.

1.2. KAPSAM

Bu kılavuz, mevcut ve yeni binaların sürdürülebilir çevresel, sosyal ve ekonomik performanslarının değerlendirilmesini ve sertifikalandırılmasını kapsar.

Sertifika sürecindeki binalar bu kılavuzda yeni veya mevcut bina olmak üzere iki ayrı durumda değerlendirilmektedir. Her iki durumda da değerlendirmeye alınan bina tipolojileri aşağıda verilmektedir.

• Konut: Müstakil konut, apartman, yüksek nitelikli konut (rezidans).

• Ofis Binaları: Büro, kamu hizmet binaları, iş merkezleri, ar-ge binaları.

• Eğitim Binaları: Okul öncesi, ilk ve orta öğretim ile yüksek öğretime hizmet vermek üzere eğitim kampüsü; genel, mesleki ve teknik eğitim fonksiyonlarına ilişkin okul, kurs vb. binalar.

• Oteller: Konaklama amacıyla kullanılan; otel, motel, tatil köyü, pansiyon, apart otel veya hostel gibi turizm amaçlı binalar.

• Sağlık Binaları: Hastane, sağlık ocağı, aile sağlık merkezi, doğumevi, dispanser ve poliklinik, ağız ve diş sağlığı merkezi, fizik tedavi ve rehabilitasyon merkezi, entegre sağlık kampüsü gibi fonksiyonlarda hizmet veren binalar.

• Alışveriş ve Ticaret Merkezleri: Çarşı, mağaza, lokanta, restoran, katlı otopark, alışveriş merkezi, banka, finans kurumları gibi ticaret ve hizmet sektörüne ilişkin binalar.

• Diğer: Sanayi alanlarında üretim faaliyetleri yürütülen binalar, sinema, tiyatro, müze, kütüphane, sergi salonu, kongre merkezleri, spor salonu gibi sosyal, kültürel ve spor amaçlı binalar; gazino, düğün salonu gibi eğlence amaçlı binalar; yurt, yemekhane, yetiştirme yurdu, yaşlı ve engelli bakımevi, rehabilitasyon merkezi, kadın ve çocuk sığınma evi, şefkat evleri gibi kullanımlara ayrılan binalar; altyapı ve ulaşım tesisleri, veri merkezleri vb. binalar.

Yeşil Sertifika Bina ölçeğinde yer alan modül ağırlıkları, modüllerde yer alan kriterler ve kriterlerin kredileri ile sağlanması gereken kriter gereklilikleri; farklı bina tipolojileri için değişiklik göstermektedir.

1.3. YEŞİL SERTİFİKA BİNA DEĞERLENDİRME KILAVUZU TANIMLAR VE KISALTMALAR

Tanımlar:

Yeşil Sertifika Değerlendirme Uzmanı (YESDU): Değerlendirme Kuruluşu bünyesinde görev yapan ve binaların veya yerleşmelerin Değerlendirme Kılavuzuna göre değerlendirilmesinden ve kredilendirilmesinden sorumlu olan Yeşil Sertifika Uzmanıdır.

Değerlendirme Modülleri: Bütünleşik Bina Tasarımı Yapım ve Yönetimi (BBT), Yapı Malzemesi ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi (YMD), İç Ortam Kalitesi (İOK), Enerji Kullanımı ve Verimliliği (EKV), Su ve Atık Yönetimi (SAY) ve İnovasyon (İNO)'u,

Kriterler: Modül, tema, hedef dizinine bağlı olarak oluşturulan kredilendirme unsurlarını,

Mevcut Bina: Yapı kullanma izin belgesi bulunan binayı,

Modül Temaları: Bu kılavuzda yer alan modüllere bağlı amaçlar doğrultusunda geliştirilen tema başlıklarını,

ifade etmektedir.

Kısaltmalar:

BBT: Bütünleşik Bina Tasarımı Yapım ve Yönetimi

EKV: Enerji Kullanımı ve Verimliliği

İNO: İnovasyon

İOK: İç Ortam Kalitesi

SAY: Su ve Atık Yönetimi

YeS: Yeşil Sertifika

YeS-TR: Ulusal Yeşil Sertifika Sistemi

YESDU: Yeşil Sertifika Değerlendirme Uzmanı

YESDUM: Yeşil Sertifika Değerlendirme Uzmanı Mesleği

YESU: Yeşil Sertifika Uzmanı

YESUM: Yeşil Sertifika Uzman Mesleği

YMD: Yapı Malzemesi ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi

1.4. YEŞİL SERTİFİKA BİNA DEĞERLENDİRME KILAVUZU SÜREÇ VE ESASLAR

Binaların Yeşil Sertifika başvuruları Bakanlık tarafından yetkilendirilen Yeşil Sertifika Uzmanları (YESU) tarafından gerçekleştirilecektir. Binaların sertifikalandırma faaliyetlerini yürütecek YESU, binaya ilişkin kanıt belgeleri ile bu değerlendirme kılavuzunda belirtilen kriterlere göre başvuru dosyasını hazırlayacak ve YeS-TR'ye yükleyerek Değerlendirme Kuruluşuna iletecektir. Başvuru dosyası, Değerlendirme Kuruluşunda görevli Yeşil Sertifika Değerlendirme Uzmanları (YESDU) tarafından bu kılavuzda belirtildiği şekilde değerlendirilecektir. Yeşil Sertifika süreci Şekil 1.1'de özetlenmiştir.

• Yeşil Bina Değerlendirme sürecinde en az üç farklı YESDUM olmak üzere yeterli sayıda YESDU görev alacaktır.

• Her YESDU en fazla iki modülü (İNO modülü hariç) değerlendirebilecektir.

Şekil 1.1: Sertifika süreci

BÖLÜM 2. YEŞİL SERTİFİKA BİNA MODÜLLERİ, KRİTERLERİ, KREDİ DAĞILIMLARI

VE KREDİLENDİRME ESASLARI

Bu bölümde her bir modül için kredilendirme esasları açıklanmaktadır. Yeşil sertifika dereceleri, kazanılan toplam ağırlıklı kredi miktarına göre belirlenir. Bu bölümde detaylı olarak açıklanan modüllerin her birinden en yüksek 100 kredi alınabilmektedir. Bu krediler Tablo 2.1'de yer alan modüllerin ağırlık katsayılarıyla çarpılarak ağırlıklı krediler elde edilir. Derecelendirmeye esas toplam ağırlıklı kredi miktarı ise; modüller için elde edilen ağırlıklı kredi miktarlarının toplanmasıyla elde edilir.

Yeşil Sertifika Bina Değerlendirme Kılavuzunda tanımlanmamış olan veya açıklık gereken hususlar hakkında kılavuzda yer alan Türk Standartlarının güncel halleri, bu standartların olmaması halinde Avrupa standartları, Türk veya Avrupa standartlarında düzenlenmeyen hususlarda ise uluslararası geçerliliği kabul edilen standartlar esas alınır. Böyle durumlarda YESU'nun ilgili standarda ilişkin gerekçeyi Değerlendirme Kuruluşuna sunması gerekmektedir.

Tablo 2.1: Yeni ve Mevcut Binalar için Modül Ağırlıkları (%)

2.1. BÜTÜNLEŞİK BİNA TASARIM, YAPIM VE YÖNETİMİ (BBT)

VİZYON

Yeşil bina oluşturulması sürecinde proje planlama, bütünleşik tasarım, yapım ile ilgili dokümanların hazırlanması, yapım, kontrol, işletmeye alma ve kabul ile işletme, bakım, ölçüm ve tesis yönetimi konularında tanımlanan hedef ve kriterler çerçevesinde performans beklentilerine uygun olarak tasarlanmış ve inşa edilmiş bütünleşik bina tasarım, yapım ve yönetiminin sağlanması bu modülün vizyonunu oluşturmaktadır.

GENEL AMAÇ

‘Bütünleşik Bina Tasarım, Yapım ve Yönetimi’ modülü, YMD, İOK, EKV, SAY ve İNO modülleri ile ilişkilidir.

BBT modülün genel amacı, sürdürülebilir yeşil binalar hedefinde yapılacak hem yeni hem de mevcut binaların; tüm sistemin ve sürecin projenin başından itibaren planlandığı, tüm proje paydaşlarının katılımı ile bütünleşik bir proje teslim süreci oluşturarak; performans beklentilerine uygun olarak tasarlanmasının, yapılmasının ve yönetilmesinin sağlanmasıdır.

BBT modülü altı tema ve bu altı temayı tanımlayan kriterlerden ve her bir kriter için tamamlanması beklenen gerekliliklerden oluşmaktadır. BBT modülünde planlama ve tasarım aşamalarını içeren birinci tema, yapım aşamasını içeren ikinci tema ve işletme, bakım, ölçüm ve tesis yönetimi aşamasını içeren üçüncü tema esas alınmakta, bina tipine göre farklılıklar içeren kriterler üzerinden ayrı ayrı değerlendirme yapılmaktadır.

Tablo 2.1.1: Bütünleşik Bina Tasarım, Yapım ve Yönetimi (BBT)

TEMA 1 BBT 01 PROJE PLANLAMA

A) KREDİLENDİRME

Proje planlamaya ilişkin bina tipolojilerine bağlı kredi dağılımları, Tablo 2.1.2'de verilmektedir.

** Tablo 2.1.2:** BBT 01 Proje Planlama (Kredi)

B) KREDİLENDİRME ESASLARI

BBT 01 K1 İLGİLİ DİSİPLİNLERİ İÇEREN PROJE EKİBİNİN OLUŞTURULMASI

AMAÇ

Bu kriter, karar verme sürecinde etkili olmalarını sağlamak üzere; projenin başlangıcından itibaren tüm süreçte yer alacak proje ekibini belirlemeyi amaçlamaktadır.

GEREKLİLİKLER

(1) Proje ekibini belirlemek

• Mimar

• İnşaat mühendisi

• Makina mühendisi

• Elektrik / Elektrik - Elektronik mühendisi

• Proje yöneticisi

• Genel yüklenici ve alt yükleniciler (Eğer belirlenmiş ise)

(2) Proje ekibinde yer alanların görev ve sorumluluklarını belirlemek (Yeni binalar için)

(3) Proje organizasyon şemasını hazırlamak (Yeni binalar için)

Gerekliliklerin yerine getirilmesi zorunludur.

YÖNTEM

'Proje Ekibi Görev ve Sorumluluk Çizelgesi'nin ve 'Organizasyon Şeması'nın varlığı kontrol edilmelidir.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

Aşağıda listelenen belgeler, kriterin değerlendirilmesi için sağlanmalıdır.

Yeni binalar için:

• (1) Proje Ekibi Görev ve Sorumluluk Çizelgesi (Tablo 2.1.3)

• (2) Organizasyon Şeması (Şekil 2.1.1)

Mevcut binalar için:

• (1) Yapı Kullanma İzin Belgesi

• (2) Yapı ruhsatı eki projelerin onay sayfaları

Tablo 2.1.3: Proje Ekibi Görev ve Sorumluluk Çizelgesi

Şekil 2.1.1: Organizasyon Şeması

TANIMLAR

Proje Ekibi: Proje ekibi, aynı proje için faaliyet yürüten farklı uzmanlık alanlarına sahip katılımcıların oluşturduğu bir bütündür.

BBT 01 K2 YEŞİL SERTİFİKA UZMANININ SÜRECE DAHİL EDİLMESİ

AMAÇ

Bu kriter ile, projenin performans hedeflerini belirlemek üzere Yeşil Sertifika Uzmanı'nın tasarım ve ruhsata tabi tadilat sürecine dahil olarak proje aşamasından başlayıp sertifika alımına kadar katkı sağlaması amaçlamaktadır.

GEREKLİLİKLER

• (1) Yeşil Sertifika Uzmanı'nı projenin tasarım aşamasına başlanmadan sürece dahil etmek.

• (2) Mevcut binalarda ruhsata tabi tadilat aşamasında da Yeşil Sertifika Uzmanı'nı sürece dahil etmek.

• (3) Yeşil Sertifika Uzmanı'nın görev ve sorumluluklarını belirlemek.

Yeni binalar için (1) ve (3) numaralı gereklilikler, mevcut binalar için ise (2) ve (3) numaralı gereklilikler yerine getirildiğinde tam kredi alınır.

YÖNTEM

Yeşil Sertifika Uzmanı Sözleşmesi/Çalışma Belgeleri (SGK kaydı, Ticari Sicil Gazetesi vb.)'nin varlığı kontrol edilmelidir.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

Yeşil Sertifika Uzmanı Sözleşmesi/Çalışma Belgeleri (Sözleşmede, Yeşil Sertifika Uzmanı'nın görev ve sorumlulukları mutlaka yer almalıdır.)

BBT 01 K3 AYRINTILI PROJE KAPSAMININ BELİRLENMESİ

AMAÇ

Bu kriter, yeni binalarda proje hedefleri (bütçe, zaman) ile son kullanıcı gereksinimleri doğrultusunda proje kapsamını belirlemeyi amaçlamaktadır.

GEREKLİLİKLER

Proje kapsamını ayrıntılı bir şekilde belirlemek.

Yeni binalar için gerekliliğin yerine getirilmesi zorunludur.

YÖNTEM

‘Proje İhtiyaç Programı’nın varlığı kontrol edilmelidir.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

Aşağıda listelenen belgeler kriterin değerlendirilmesi için sağlanmalıdır.

Proje İhtiyaç Programı (Tablo 2.1.4)

Tablo 2.1.4: Proje İhtiyaç Programı

TANIMLAR

Proje Kapsamı: Proje hedeflerini, ihtiyaçları, maliyetleri ve süreyi içeren proje planlamanın bir parçasıdır.

BBT 01 K4 SÜRDÜRÜLEBİLİR ARAZİ VE ULAŞIM BAĞLANTILARININ SEÇİMİ

AMAÇ

Bu kriter, binaya ait yer seçiminde; binanın toplu taşıma duraklarına ve kamu hizmet noktalarına yakın olmasını amaçlamaktadır.

GEREKLİLİKLER

(1) Bina ana girişinin toplu taşıma duraklarına olan mesafenin en fazla 500 metre olması veya toplu taşıma duraklarına kadar bisiklet yolunun olması.

(2) Bina ana girişinin sağlık ve eğitim alanında kamusal hizmet veren tesislere olan mesafenin en fazla 3 km olması.

Yukarıdaki her bir gereklilik için 4'er kredi alınır. Her iki gerekliliğin de yerine getirilmesi durumunda yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

Harita, vaziyet planı, uydu görüntüsü vb.'den yararlanılır.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

İlgi tesislere olan mesafenin gösterildiği harita, vaziyet planı, uydu görüntüsü vb.

KAYNAKLAR/STANDARTLAR

Bisiklet Yolları Yönetmeliği

Bütünleşik Bina Tasarımı Yaklaşımı ile Proje Geliştirme Süreci Uygulama Kılavuzu, Mayıs 2016

TEMA 2 BBT 02 BÜTÜNLEŞİK TASARIM

A) KREDİ DAĞILIMLARI

Bütünleşik tasarım modülüne ait bina tipolojilerine bağlı kredi dağılımları, Tablo 2.1.5'te verilmektedir.

Tablo 2.1.5: BBT 02 Bütünleşik Tasarım (Kredi)

B) KREDİLENDİRME ESASLARI

BBT 02 K1 DİSİPLİNLER ARASI PAYDAŞ KATILIMI

AMAÇ

Bu kriter, yeni binalarda disiplinler arası paydaşların projenin ilk aşamalarından itibaren temel kararların alınmasında birlikte hareket etmesini sağlayarak; etkin karar alma sürecini hızlandırmayı amaçlamaktadır.

GEREKLİLİKLER

(1) Proje gereksinimlerine ve tipolojiye uygun şekilde disiplinler arası uzmanları proje ekibine dahil etmek.

(2) Bütünleşik tasarım çalışmaları için bir araya gelerek düzenli toplantılar yapmak.

Gerekliliklerin yerine getirilmesi zorunludur.

YÖNTEM

'Toplantı Tutanakları'nın varlığı kontrol edilmelidir.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

Toplantı Tutanakları (Tablo 2.1.6)

Tablo 2.1.6: Toplantı Tutanakları

BBT 02 K2 ENERJİYE İLİŞKİN ÖN ARAŞTIRMA/ANALİZ YAPILMASI VE OLASI STRATEJİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

AMAÇ

Bu kriter, yeni binalarda bina tasarımı aşamasında, mevcut binalarda ise sistem tasarımı aşamasında enerji modelleme analizi yaparak uygulanabilir sistemler ile enerji performansını iyileştirecek uygulamaların yapılmasını amaçlamaktadır.

GEREKLİLİKLER

• (1) Tasarımın öncesinde tasarıma esas olacak şekilde enerji modelleme analizi yapmak.

• (2) Olası enerji stratejilerini hazırlamak, değerlendirmek ve tasarımı enerji performansını iyileştirecek öneriler doğrultusunda revize etmek.

Belirtilen gerekliliklerden;

• (1) numaralı gereklilik yerine getirildiğinde; yeni ve mevcut binalar için tam kredi,

• (1) ve (2) numaralı gereklilikler yerine getirildiğinde ise tam kredi alınır.

YÖNTEM

Bina enerji modellemesi yapılır. Bu çalışma için dinamik modelleme ve simülasyon araçları kullanılır.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

Enerji Analizi Raporu (Enerji modelleme sonuçları, enerji stratejileri ve bunlar dikkate alınarak; bina enerji performansının arttırılması amacıyla ön tasarım aşamasında alınan tedbirleri içerecek şekilde)

KAYNAKLAR/STANDARTLAR

Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği

TS EN 52016 serisi standartları

TANIMLAR

Enerji Modelleme: Uygun bir yazılım kullanılarak, bina enerji tüketiminin tahmin edilmesine yönelik hesaplamaların yapılmasıdır.

BBT 02 K3 SUYA İLİŞKİN ÖN ARAŞTIRMA/ANALİZ YAPILMASI VE OLASI STRATEJİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

AMAÇ

Bu kriter, su ile ilgili sistemlere ilişkin ön analizleri gerçekleştirmeyi amaçlamaktadır.

GEREKLİLİKLER

Binada tasarıma esas olacak şekilde, su tüketiminin nasıl azaltılacağına ilişkin ön araştırma yapmak, olası su stratejilerini (bina içi su talebi, bina dışı su talebi, işletme suyu talebi ve tedarik kaynakları) hazırlamak ve değerlendirmek.

Belirtilen gereklilik yerine getirildiğinde yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

Yerine getirilen gereklilikleri, olası tasarruf miktarlarını vb. hususları içerecek şekilde Su Analizi Raporu hazırlanmalıdır.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

Su Analizi Raporu (yerine getirilen gereklilikleri, olası tasarruf miktarlarını vb. hususları içerecek şekilde)

BBT 02 K4 GÖRSEL KONFOR

AMAÇ

Bu kriter, görsel konforu sağlamaya ilişkin projelerin; bütünleşik tasarım çerçevesinde hazırlanmasını amaçlamaktadır.

GEREKLİLİKLER

Doğal ve yapay aydınlatma projeleri hazırlamak.

Gereklilik yerine getirildiğinde yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

'Doğal ve Yapay Aydınlatma Projeleri'nin varlığı kontrol edilmelidir.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

Doğal ve Yapay Aydınlatma Projeleri

BBT 02 K5 İŞİTSEL KONFOR

AMAÇ

Bu kriter, işitsel konforu sağlamaya ilişkin projelerin; bütünleşik tasarım çerçevesinde hazırlanmasını amaçlamaktadır.

GEREKLİLİKLER

Akustik Projesi veya Akustik Raporu hazırlamak. Akustik Performans Belgesi de kabul edilir.

Gereklilik yerine getirildiğinde yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

Akustik Proje, Akustik Raporu veya Akustik Performans Belgesi'nin varlığı kontrol edilmelidir.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

Akustik Proje, Akustik Raporu veya Akustik Performans Belgesi

KAYNAKLAR / STANDARTLAR

Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik

BBT 02 K6 BİNANIN ETRAFINA YAYDIĞI GÜRÜLTÜNÜN KONTROL ALTINA ALINMASI

AMAÇ

Bütünleşik tasarım çerçevesinde, binada bulunan sabit ekipmanın yaydığı gürültünün yakındaki gürültüye çok hassas binalara etkisini kontrol altına almak amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER

(1) Binanın dış cephesinde, çatısında veya binaya ait açık alanda; havalandırma, ısıtma, soğutma ekipmanı ve benzeri sabit ekipman bulunmamasının proje ile kanıtlanması durumunda kriter gerekliliği sağlanır.

(2) Binanın 500 metre yarıçapındaki çevresinde mevcut ya da imar planında gürültüye çok hassas bina bulunmadığının harita ile kanıtlanması durumunda kriter gerekliliği sağlanır.

(3) Binanın 500 metre yarıçapındaki çevresinde mevcut ya da imar planında gürültüye çok hassas bina bulunması durumunda, hazırlanan 'Gürültü Raporu' ile, binada bulunan sabit ekipmanın gürültüsünün, en yakın gürültüye çok hassas binadaki mevcut arka plan gürültüsünün 2 dB'den fazla aşmamasının kanıtlanması durumunda kriter gerekliliği sağlanır.

Gerekliliklerden biri yerine getirildiğinde yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

Kriter gerekliliğinin 'Gürültü Raporu' ile sağlanması durumunda, aşağıdaki yöntemlerin kullanılması zorunludur.

Arka plan gürültüsünün belirlenmesi için değerlendirilecek gürültüye çok hassas binada; ortalama bir günde 24 saatlik gürültü düzeyi ölçümü yapılmalı, ya da gerekçelendirilerek seçilecek en sessiz saatte gürültü düzeyi ölçümü yapılmalıdır. Gürültü düzeyi ölçümleri TS ISO 1996-2 standardına uygun şekilde gerçekleştirilmelidir.

Binada bulunan sabit ekipmanın gürültüsünün, en yakın gürültüye çok hassas kullanımlı bina veya alana etkisi; TS ISO 9613-2 standardına göre hesaplanmalıdır.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

Gereklilik numarasına göre, aşağıdaki belgelerden birinin teslim edilmesi gerekmektedir.

(1) Sabit ekipmanları gösteren proje,

(2) Binanın 500 metre yarıçapındaki çevresinde gürültüye çok hassas binaları gösteren ölçekli harita,

(3) Binanın 500 metre yarıçapındaki çevresinde gürültüye çok hassas bina bulunması durumunda, 'Gürültü Raporu'.

'Gürültü Raporu' aşağıdaki hususları içermelidir:

• Gürültü kaynağı (Binanın dış cephesinde, çatısında veya binaya ait açık alanda; havalandırma, ısıtma, soğutma ekipmanı ve benzeri sabit ekipmanlar) verileri

• Alıcı (En yakın gürültüye çok hassas bina) verisi

• TS ISO 1996-2 standardına uygun arka plan gürültü ölçüm raporu

• TS ISO 9613-2 standardına uygun alıcıda gürültü düzeyi hesaplama verisi

• Ölçülen arka plan gürültüsü ve hesaplanan alıcı gürültü düzeyi karşılaştırması

• Alıcıdaki gürültünün istenen düzeyde olmaması durumunda; alınan önlemler ve yeni gürültü hesapları ile uygunluğun kanıtlanması

KAYNAKLAR / STANDARTLAR

Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik

Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği

TS ISO 1996-2 Akustik- Çevre Gürültüsünün Tarifi, Ölçülmesi ve Değerlendirilmesi- Bölüm 2: Çevre Gürültü Seviyelerinin Belirlenmesi.

TS ISO 9613-2. Akustik- Sesin Dışarıda Yayılırken Azalması- Bölüm 2: Genel Hesaplama Yöntemi.

BBT 02 K7 İŞİL KONFOR

AMAÇ

Bu kriter, ısıl konforu sağlamaya ilişkin çalışmaların; bütünleşik tasarım çerçevesinde yapılmasını amaçlamaktadır.

GEREKLİLİKLER

Isıl modelleme araçları kullanılarak, ön tasarım aşamasında alınan kararların ısıl konfor açısından değerlendirilmiş olması ve tasarımın ısıl konforu arttıracak önlemler doğrultusunda revize edilmesini sağlamak.

Gereklilik yerine getirildiğinde yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

İç Ortam Kalitesi İOK03: Isıl Konfor bölümündeki hususlar kontrol edilir.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

Isıl Konfor Raporu (Isıl konfor hesapları dikkate alınarak ısıl konforun arttırılması amacıyla ön tasarım aşamasında alınan tedbirleri içerecek şekilde)

BBT 02 K8 HAVA KALİTESİ

AMAÇ

Bu kriter, hava kalitesini sağlamaya ilişkin projelerin; bütünleşik tasarım çerçevesinde hazırlanmasını amaçlamaktadır.

GEREKLİLİKLER

İç mekan konforunu sağlayacak ölçüde taze hava teminin sağlanması için konunun uzmanı tarafından önerilen stratejileri; tasarımda değerlendirmeye almak.

Gereklilik yerine getirildiğinde, yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

İç Ortam Kalitesi İOK 04: Hava Kalitesi bölümündeki hususlar kontrol edilir.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

Taze Hava Temini Raporu (Taze hava temini için önerilen stratejiler ve projede yer alan ilgili tasarım kararlarının gerekçesini içeren rapor)

BBT 02 K9 BİNA ACİL DURUM PLANININ HAZIRLANMASI VE GÜNCELLİĞİNİN SAĞLANMASI

AMAÇ

Bu kriter, bütünleşik tasarım çerçevesinde binalarda acil durum planlarının hazırlanması ile güvenli olarak yönetilmesini sağlamayı amaçlamaktadır.

GEREKLİLİKLER

Acil durum planı hazırlamak ve güncelliğini sağlamak.

Gereklilik yerine getirildiğinde yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

'Acil Durum Planı', herhangi bir acil durum meydana geldiğinde izlenecek adımları belirtmeli ve acil durumun sınırlandırılması, imkan varsa önlenmesi ve etkilerinin en aza indirgenmesi hususlarında aşağıdaki konuları içermelidir;

• Olası acil durumların tanımlanması,

• Acil durum yönetiminde görev alacakların tespit edilmesi ve sorumluluklarının belirlenmesi,

• Bina tahliye prosedürlerinin belirlenmesi,

• Acil durum planının güncelliğinin sağlanması. (Acil durum esnasında gerekli bina yerleşim planları, tehlikeli malzeme verileri, prosedürler, çalışma talimatları ve iletişime geçilecek kişiler gibi bilgilerin kullanılabilir durumda olduğunu içerecek şekilde.)

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

Acil Durum Planı

KAYNAKLAR / STANDARTLAR

İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik

TANIMLAR

Acil Durum: Binalarda meydana gelebilecek yangın, patlama, tehlikeli kimyasal maddelerden kaynaklanan yayılım, doğal afet gibi acil müdahale, mücadele, ilk yardım veya tahliye gerektiren olaylardır.

Acil Durum Planı: Binalarda meydana gelebilecek acil durumlarda izlenecek adımlar ile uygulamaya yönelik bilgilerin yer aldığı plandır.

BBT 02 K10 TASARIMDA YANGIN EMNİYETİNİN ARTIRILMASI

AMAÇ

Bu kriter; binanın ilk tasarım aşamasından itibaren yangının meydana gelmesini engellemeyi, meydana gelmesi durumunda oluşabilecek hasarları en azda tutmayı, kullanıcı ve bina emniyetini en yüksek düzeyde sağlamayı amaçlamaktadır.

GEREKLİLİKLER

Yangın emniyetinin artırılması için tüm bina ve yerleşme alanlarında pasif ve aktif yangın emniyet önlemlerinin; ilgili mevzuata uygun olarak alınması gereklidir.

Yangın emniyet önlemleri alınırken; sürdürülebilirlik ve çevresel etkiler gözetilerek buna uygun önlemler kredilendirmeye dahil edilir.

Bu değerlendirmeye uygun olabilecek gereklilikler şunlardır:

• (1) Bina tipine uygun yangın senaryolarının varlığı,

• (2) Yangın senaryosuna uygun modellemenin varlığı,

• (3) Bina ve yakın çevresini kapsayacak şekilde ve en az beş yıllık oluşturulmuş yangın yönetimi planlarının varlığı,

Belirtilen gerekliliklerden her biri 1'er kredi olmak üzere, tüm gereklilikler sağlandığında yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

Yangın emniyet önlemlerinin, tasarımın ilk aşamalarından itibaren tasarımın bir parçası olarak dikkate alınması gerektiği için; yapılacak tüm çalışmalar çeşitli ölçeklerdeki mimari projeler ve mevzuatın zorunlu kıldığı büyüklüklerdeki binalar için ayrı hazırlanan yangın projeleri üzerinden yürütülür.

Söndürme ve algılama sistemi ile bina tahliye planları, bu projelerden ayrı olarak hazırlanır.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

Aşağıda listelenen belgeler kriterin değerlendirilmesi için sağlanmalıdır.

(1) Bina tahliye projesi,

(2) Gerekliliklerde belirtilen hususlar ile ilgili raporlar

KAYNAKLAR/STANDARTLAR

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik

TS 7394 Yangından Korunma- Terimler-Korunma İçin Yapı Elemanları

TS 12116 Yangın Önleme- Yapı Malzemeleri-Yangına Dayanıklılık Sınıfları ve Özellikleri

TS EN 13501-1 Yapı Mamulleri ve Yapı Elemanları, Yangın Sınıflandırması Bölüm 1: Yangın Karşısındaki Davranış Deneylerinden Elde Edilen Veriler Kullanılarak Sınıflandırma

BBT 02 K11 YAŞAM DÖNGÜSÜ DEĞERLENDİRMELERİNİN YAPILMASI

AMAÇ

Bu kriter, bütünleşik tasarım çerçevesinde binalarda yaşam döngüsü değerlendirmesi yapılarak; üretim ve kullanım faaliyetlerinin, çevre üzerindeki toplam etkisinin belirlenmesini amaçlamaktadır.

GEREKLİLİKLER

Yaşam döngüsü değerlendirmesi yapmak.

Gereklilik yerine getirildiğinde yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

Yaşam döngüsü değerlendirmesi aşağıdaki adımları içermelidir;

• Yaşam döngüsü değerlendirmesinin amaç ve kapsamının belirlenmesi,

• Bina ile ilgili verilerin toplanması,

• Çevresel etkilerin değerlendirilmesi,

• Sonuçların yorumlanması. (Etkilerin azaltılması için olanakları içerecek şekilde.)

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

Yaşam Döngüsü Değerlendirme Raporu

KAYNAKLAR / STANDARTLAR

TS EN ISO 14040:2006 Çevre yönetimi- Hayat boyu değerlendirme - İlkeler ve çerçeve

TANIMLAR

Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi: Bina yaşam döngüsü boyunca kullanılan ve çevreye salınan enerji ve malzemelerin sistematik olarak açıklanması ve değerlendirilmesi yoluyla bir ürün ya da faaliyetle ilişkilendirilen çevresel etkileri belirleme yöntemidir. Bir bina sistemine, binanın yaşam döngüsü boyunca giren ve çıkan çevreye zarar verebilecek etmenlerin ve miktarlarının derlenmesi ve sebep olduğu potansiyel çevre etkilerinin değerlendirilmesidir. Bir binanın yaşam

döngüsü boyunca, örneğin doğal kaynakların kullanılması ya da çevreye salınan her türlü salım gibi; çevreyle ilişkili konularını ve potansiyel çevre etkilerini işaret eder.

BBT 02 K12 İŞLETME ÖMRÜ PLANLAMASININ YAPILMASI

AMAÇ

Bu kriter, bütünleşik tasarım çerçevesinde; binada kullanılacak olan her bir malzeme, bileşen ve sistem ile ilgili mevcut veriler ışığında, bina işletme ömrünü mümkün olduğunca doğru bir şekilde tahmin ederek planlamayı amaçlamaktadır.

GEREKLİLİKLER

İşletme ömrü planlaması yapmak.

Gereklilik yerine getirildiğinde yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

'İşletme Ömrü Planlama Raporu'nun varlığı kontrol edilmelidir.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

İşletme Ömrü Planlama Raporu

KAYNAKLAR / STANDARTLAR

TS ISO 15686 Binalar ve inşa edilmiş varlıklar - Kullanım ömrünün planlanması - Bölüm 1: Genel prensipler ve çerçeve

TANIMLAR

İşletme Ömrü Planlaması: İşletme ömrü planlaması, bir bina veya bileşeninin hizmet ömrünün geliştirilmesine yönelik bir karar verme sürecidir.

BBT 02 K13 YAŞAM KALİTESİNİ YÜKSELTEN MÜHENDİSLİK VE TASARIM ÇÖZÜMLERİ

AMAÇ

Bu kriter, yeşil bina belgelendirmesinde inovatif değeri olan uygulamaların ve bina kullanıcılarının; yaşam kalitesini artırıcı iyileştirmelerin sağlanmış olmasını amaçlamaktadır.

GEREKLİLİKLER

(1) İnovatif değeri olan uygulamaları sağlamış olmak,

(2) Bina kullanıcılarının yaşam kalitesini arttırmayı hedefleyen uygulamaları sağlamak.

Gereklilik yerine getirildiğinde yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

İnovasyon_Bina İNO 01 "Yaşam Kalitesini Yükselten Mühendislik ve Tasarım Çözümleri" bölümündeki hususlar kontrol edilir.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

Gereklilikleri içeren rapor

BBT 02 K14 İZLEME & DEĞERLENDİRME SİSTEMİNİN GELİŞTİRİLMİŞ OLMASI

AMAÇ

Bu kriter; projenin su, ısı ve enerji sürdürülebilirliğini; izleme, ölçme ve değerlendirme ile ilgili inovatif çözümleri içeriyor olmasını amaçlamaktadır.

GEREKLİLİKLER

Projenin sürdürülebilirliğini ölçmek, izlemek ve değerlendirmek ile ilgili inovatif çözümleri sağlamak.

Gereklilik yerine getirildiğinde yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

İnovasyon_Bina İNO 02 "İzleme ve Değerlendirme Sisteminin Geliştirilmiş Olması" bölümündeki hususlar kontrol edilir.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

Sürekli İzleme ve Değerlendirme Raporu

TEMA 3 BBT 03 YAPIM İLE İLGİLİ DOKÜMANLARIN HAZIRLANMASI

A) KREDİ DAĞILIMLARI

Yapım ile ilgili dokümanların hazırlanmasına ilişkin bina tipolojilerine bağlı kredi dağılımları, Tablo 2.1.7'de verilmektedir.

Tablo 2.1.7: BBT 03 Yapım ile İlgili Dokümanların Hazırlanması (Kredi Tablosu)

B) KREDİLENDİRME ESASLARI

BBT 03 K1 MAHAL LİSTESİNİN HAZIRLANMASI

AMAÇ

Bu kriter, bir inşaat imalatının tamamında kullanılacak duvar, döşeme, cephe, çatı vb. bina elemanları ile ilgili bilgilerin uygulama ile uyumlu olmasını amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER

Bir inşaat imalatının tamamında kullanılacak duvar, döşeme, cephe, çatı vb. bina elemanları ile ilgili bilgileri içeren "Mahal Listesi"nin hazırlanması ve "Yapı Ruhsatı"nın sunulması durumunda yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

Mahal listesi ve yapı ruhsatının varlığı kontrol edilmelidir.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

• 1. Mahal Listesi
• 2. Yapı ruhsatı ve varsa tadilat ruhsatı

TANIMLAR

Mahal Listesi: İnşaatın her aşamasında kullanılacak ürün ve malzemelerin detaylı miktarlarını ve kullanım yerlerini belirten listedir.

TEMA 4 BBT 04 YAPIM

A) KREDİ DAĞILIMLARI

Yapıma ilişkin bina tipolojilerine bağlı kredi dağılımları, Tablo 2.1.8'de verilmektedir.

Tablo 2.1.8: BBT 04 Yapım (Kredi)

Z: Zorunlu

B) KREDİLENDİRME ESASLARI

BBT 04 K1 GÜVENLİ VE YETERLİ ERİŞİMİN SAĞLANMASI

AMAÇ

Bu kriter, binaların yapım aşamasında güvenli ve yeterli erişim sağlamayı amaçlamaktadır.

GEREKLİLİKLER

Şantiye alanı içinde ve dışında güvenli ve yeterli erişim sağlamak.

Gereklilik yerine getirildiğinde yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

Binalar için güvenli ve yeterli erişimin sağlanması aşağıdaki adımları içermelidir;

• Şantiye alanındaki çalışma yerlerinin seçiminde; buralara ulaşımın nasıl sağlanacağının ekipman, hareket ve geçişler için alan veya yolların belirlenmesi,

• Şantiye alanı içinin ve dışının yeterli düzeyde aydınlatılması,

• Şantiye sınırları için yeterli bariyerlerin kullanılması,

• Tüm erişimlerin temiz ve çamurdan arındırılmış olması,

• Şantiye içinde ve dışında yeterli yönlendirme ve işaretlemelerin yer alması.

Gereklilikler, binalarda yerinde kontrol edilerek değerlendirme yapılacak ve ilgili fotoğraf, rapor ve belgeler ile desteklenecektir.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

Şantiye alanı içinde ve dışında güvenli ve yeterli erişim sağlandığına dair ilgili fotoğraf, rapor ve belgeler.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği

BBT 04 K2 ŞANTİYE GÜRÜLTÜSÜNÜN KONTROL ALTINA ALINMASI

AMAÇ

Binaların, yapım aşamasında yaydığı gürültünün; gürültüye çok hassas binalara etkisini kontrol altına almak amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER

Aşağıda belirtilen gerekliliklerden biri yerine getirildiğinde yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

(1) Binanın 500 metre yarıçapındaki çevresinde gürültüye çok hassas binalar bulunmadığının harita ile kanıtlanması durumunda; kriter gerekliliği sağlanır.

(2) Binanın 500 metre yarıçapındaki çevresinde gürültüye çok hassas bina bulunması halinde gürültüye en yakın gürültüye çok hassas binada, ses seviyesi takip sistemi kurulması ve ses seviyesinin Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği'nde işyeri için belirlenen çevresel gürültü düzeyi sınır değerlerini aşması durumunda; bu sınır değerin altına düşürecek önlemlerin planlanması (Şantiye gürültüsü raporu) ve önlemlerin uygulanması durumunda; kriter gerekliliği sağlanır.

YÖNTEM

Kriter gerekliliğinin sağlanması için, aşağıdaki yöntemlerin kullanılması zorunludur.

Ses seviyesi takip sistemi, değerlendirilecek gürültüye çok hassas binada, TS ISO 1996-2 standardına uygun olacak şekilde gürültü seviyesi ölçümü yapılmalıdır.

Gürültü seviyesi takip sistemi, ses seviyesi Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği'nde işyeri için belirlenen çevresel gürültü düzeyi sınır değerlerini aşması durumlarında şantiyedeki bir görevliyi uyarmalıdır. Şantiyedeki görevli, ses seviyesini bu sınır değerlerin altına düşürecek önlemlerin uygulanmasından sorumludur.

Ses seviyesini düşürecek önlemlerin belirlenmiş olması gerekmektedir. Bu önlemleri belirlemek için TS ISO 9613-2 standardına göre hesaplama yapılmış olması gerekmektedir.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

(1) Binanın 500 metre yarıçapındaki çevresinde gürültüye çok hassas binayı belirten ölçekli harita

(2) Gürültü seviyesi takip sistemi kurulması durumunda, aşağıda içeriği verilmiş olan 'Şantiye Gürültüsü Raporu' teslim edilmelidir:

• Gürültü Seviyesi Takip Sistemi hakkında veriler,

• Şantiyede farklı etaplarda kullanılabilecek / kullanılan ekipmanları belirten proje ve ekipman verileri,

• Alıcı (Gürültüye en yakın gürültüye çok hassas bina) verisi,

• Farklı ekipman pozisyonları için TS ISO 9613-2 standardına uygun alıcıda gürültü seviyesi hesaplama / ölçüm verisi,

• Alıcıdaki gürültü seviyesinin istenen seviyede olmaması durumu mevcutsa; alınan önlemler ve yeni gürültü hesapları / ölçümleri ile uygunluğun kanıtlanması.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR

Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği

TS ISO 1996-2 Akustik- Çevre Gürültüsünün Tarifi, Ölçülmesi ve Değerlendirilmesi- Bölüm 2: Çevre Gürültü Seviyelerinin Belirlenmesi

TS ISO 9613-2 Akustik- Sesin Dışarıda Yayılırken Azalması- Bölüm 2: Genel Hesaplama Yöntemi

BBT 04 K3 İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİNİN SAĞLANMASI

AMAÇ

Bu kriter, yeni binalarda yapım aşamasında işçi sağlığı ve iş güvenliğini sağlamayı amaçlamaktadır.

GEREKLİLİKLER

'Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği' maddelerinde belirtilen hususları yerine getirmek.

Yeni binalarda gerekliliğin yerine getirilmesi zorunludur.

YÖNTEM

Yeni binalar için 'İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Prosedürleri'nin varlığı kontrol edilmelidir.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Prosedürlerine ait belgeler

KAYNAKLAR / STANDARTLAR

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği

TANIMLAR

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği: İşçi sağlığı ve iş güvenliği; yapım sürecinde şantiyedeki fiziki çevre şartları nedeniyle işçilerin maruz kaldıkları sağlık sorunları ve mesleki risklerin ortadan kaldırılması veya azaltılmasına yönelik çalışmalardır.

BBT 04 K4 YAPIM AŞAMASINDA ENERJİ VE SU TÜKETİMİNİN KONTROLÜ

AMAÇ

Bu kriter, binaların yapım aşamasındaki enerji ve su tüketimini kontrol ve takip ederek, verimli kullanımını sağlamayı amaçlamaktadır.

GEREKLİLİKLER

Şantiye aktivitelerinden kaynaklanan enerji (kWh) ve su (m³) tüketimleri kayıt altına alınmalıdır. (Tüm yapım süreçlerinin tamamlanması için gerekli iş makinaları ve ekipmanları ile şantiye mobilizasyonunda kullanılan miktarları içerecek şekilde.)

Gereklilik yerine getirildiğinde yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

İlgili belgelerden inceleme yapılacaktır.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

Periyodik Enerji ve Su Tüketimi Ölçüm Tabloları

BBT 04 K5 ATIKLARIN ÇEVREYE ZARAR VERMEDEN YÖNETİMİNİN SAĞLANMASI

AMAÇ

Bu kriter, yapım aşamasındaki şantiye aktivitelerinden kaynaklanan atıkların; çevreye zarar vermeden yönetiminin ve etkin geri dönüşümünün sağlanması amaçlamaktadır.

GEREKLİLİKLER

Yapım aşamasında ortaya çıkan atık türü ve miktarının belirlenerek; şantiye alanında nasıl biriktirileceği ve geri dönüşümünü de içeren yönetimi bir plan dahilinde açıklanmalıdır.

Gereklilik yerine getirildiğinde yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

'Atık Yönetimi / Geri Dönüşüm Planı'nın varlığı kontrol edilmelidir.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

Yeni binalar için Atık Yönetimi / Geri Dönüşüm Planı (Atık Yönetimi / Geri Dönüşüm Tablo'sunu içerecek şekilde)

Tablo 2.1.9: Atık Yönetimi / Geri Dönüşüm Tablosu

(*) Atığın geri dönüşüme kazandırılıp kazandırılmadığı; E: Evet, H: Hayır

KAYNAKLAR / STANDARTLAR

Atık Yönetimi Yönetmeliği

Atık Ön İşlem ve Geri Kazanım Tesislerinin Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik

Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği ve atık türlerine göre ilgili mevzuat

TEMA 5 BBT 05 KONTROL, İŞLETMEYE ALMA VE KABUL

A) KREDİ DAĞILIMLARI

Kontrol, işletmeye alma ve kabule ilişkin bina tipolojilerine bağlı kredi dağılımları, Tablo 2.1.10'da verilmektedir.

Tablo 2.1.10: BBT 05 Kontrol, İşletmeye Alma ve Kabul (Kredi)

B) KREDİLENDİRME ESASLARI

BBT 05 K1 SİSTEMLERİN BÜTÜNLEŞİK ÇALIŞMASINA YÖNELİK İŞLETMEYE ALMA SÜREÇLERİNİN TANIMLANMASI VE YÖNETECEK EKİBİN BELİRLENMESİ

AMAÇ

Bu kriter, bina performans beklentilerine göre ilgili sistemlerin ölçülmesi ve izlenmesi amacıyla; binada kullanılacak sistemlerin (ısıtma, su dağıtım, aydınlatma, havalandırma, soğutma, yangından korunma, otomatik kontrol vb.) işletmeye alma süreçlerinin ve yönetecek ekibin belirlenmesi yoluyla binada kullanılan sistemlerin etkinliğini sürdürmesini sağlamak ve bu sistemler tarafından kullanılacak enerji ihtiyacının optimize edilmesini amaçlamaktadır.

GEREKLİLİKLER

(1) Isıtma, su dağıtım, aydınlatma, havalandırma, soğutma, yangından korunma (Algılama, söndürme) ve otomatik kontrol sistemlerinin bütünleşik çalışmasına yönelik işletmeye alma süreçlerini tanımlamak,

(2) Isıtma, su dağıtım, aydınlatma, havalandırma, soğutma, yangından korunma (Algılama, söndürme) ve otomatik kontrol sistemlerinin bütünleşik çalışmasına yönelik işletmeye alma süreçlerini yönetecek ekibi belirlemek,

(3) Ekipte yer alanların sorumluluklarını belirlemek,

(4) Yangın emniyetinin artırılması için bina ve yerleşme alanlarında alınan tüm pasif ve aktif yangın emniyet önlemlerinin; ilgili mevzuat, standart ve işletme prosedürlerine uygun olarak işlerliğini sağlamak. Bu maddenin alt gereklilikleri şunlardır:

• Yangından korunma amaçlı kullanılacak tüm pasif ve aktif önlemler için işletmeye alma, kontrol ve onay işlemlerinin yapılması,

• Yangından korunmada kullanılan tüm pasif ve aktif sistemlerin periyodik kontrollerinin ve bakımlarının; yapılması ve onaylanması,

• Yangın pompası test suyu için içilemeyen su kullanımı ve bu suyun çevre kirliliğine yol açmayacak şekilde uzaklaştırılması,

• Alarm sistemi izlemelerini takip eden sürekli personelin varlığı.

Yeni ve mevcut binalarda; bu kriterden tam kredi alınması için (1), (2) ve (3) numaralı gereklilikler yerine getirilmeli ve (4) numaralı gerekliliğe ait alt gerekliliklerden ise en az ikisi sağlanmalıdır.

YÖNTEM

Ekip belirlenirken; ekipte yer alacakların özgeçmişi, bu konudaki yetkinliğini gösterir referans projeler ve projelerdeki görev tanımları veya bu konuda aldığı eğitimler dikkate alınmalıdır. Binada yangın emniyet önlemlerinin kontrol, işletmeye alma ve kabul aşamaları; ilgili mevzuat, standart ve sistem üreticileri tarafından belirlenen işletme talimatlarına göre yapılmalıdır.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

Aşağıda listelenen belgeler, kriterin değerlendirilmesi için sağlanmalıdır.

(1) İşletmeye Alma Sorumluluk Çizelgesi,

(2) Mimari Proje,

(3) Bina Tahliye, Yangın Algılama ve Söndürme, Acil Durum ve Kaçış Aydınlatması Projeleri.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR

Binaların Yangından Koruması Hakkında Yönetmelik

TS EN 14336 Isıtma Sistemleri - Binalar İçin - Su Esaslı Isıtma Sistemlerinin Tesisi ve İşletmeye Alınması

TSE CLC/TR 50090-9-2. Ev ve Binalarda Elektronik Sistemler (EBES)

PV Modüllerinin Performans Testleri ve Tip Kabulleri İçin TS EN 61215-2, TS EN IEC 61215-1-2 ve TS EN 62108 Standartları ve Emniyet Testleri İçin TS EN 61730-1 Standardı

TSE CEN/TS 54-14 Yangın Algılama ve Yangın Alarm Sistemleri- Bölüm 14: Planlama, Tasarım, Kurulum, Devreye Alma, Kullanım ve Bakım İçin Rehber

TS EN 671-3 Sabit Yangın Söndürme Sistemleri- Hortum Sistemleri- Bölüm 3: Yarı rijit hortumlar için makaraların ve yassı hortumlu hortum sistemlerinin bakımı

TS EN 12845+A1 Sabit Yangın Söndürme Sistemleri- Otomatik Sprinkler Sistemleri- Tasarım, Kurulum ve Bakım.

TS ISO 15779 Yoğunlaştırılmış Aerosol Yangın Söndürme Sistemleri- Bileşenler ve Sistem Tasarımı İçin Kurallar ve Deney Yöntemleri, Kurulum ve Bakım- Genel Kurallar.

TSE CEN/TS 54-32 Yangın Algılama ve Yangın Alarm Sistemleri- Bölüm 32: Sesli Alarm Sistemlerinin Planlaması, Tasarımı, Kurulumu, Devreye Alınması, Kullanımı ve Bakımı.

TSE CEN/TS 54-14 Yangın algılama ve yangın alarm sistemleri - Bölüm 14: Planlama, tasarım, kurulum, devreye alma, kullanım ve bakım için rehber

TS EN 15004-1 Yangınla mücadelede sabit sistemler - Gazlı söndürme sistemleri - Bölüm 1 : Tasarım, montaj ve bakım

TS 9811 Yangın Söndürücüler- Orta ve Yüksek Genleşmeli Köpük Sistemleri- Bakım ve Denetleme

TS EN 14637 Bina Donanımı -Yangın/Duman Kapıları İçin, Elektrikle Kumandalı Açık Tutma Sistemleri- Özellikler, Deney Metotları, Uygulama ve Bakım

TANIMLAR

Kontrol, İşletmeye Alma ve Kabul: Isıtma, su dağıtım, aydınlatma, havalandırma, soğutma, yangından korunma (algılama, söndürme) ve otomatik kontrol sistemlerinin tasarım amacına uygun olarak gerçekleştirilmesi için kurulması, işlevsel olarak test edilmesi ile çalıştırılması ve bakımının sağlanması sürecidir.

BBT 05 K2 İŞLETMEYE ALMA PROGRAMININ HAZIRLANMASI

AMAÇ

Bu kriter, bina performans beklentilerine göre ilgili sistemlerin ölçülmesi ve izlenmesi amacıyla işletmeye alma öncesi, işletmeye alma ve gerekiyorsa tekrar işletmeye alma programları yapmayı amaçlamaktadır.

GEREKLİLİKLER

Bina servislerine ilişkin işletmeye alma programını hazırlamak.

Gereklilik yerine getirildiğinde yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

Kontrol, işletmeye alma ve kabul sürecinde uygulanan standartlar, kılavuzlar ve mevzuat çerçevesinde hazırlanmalıdır.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

İşletmeye Alma Programı

KAYNAKLAR / STANDARTLAR

TS EN 14336 Isıtma Sistemleri - Binalar İçin - Su Esaslı Isıtma Sistemlerinin Tesisi ve İşletmeye Alınması

TSE CLC/TR 50090-9-2. Ev ve Binalarda Elektronik Sistemler (EBES)

PV Modüllerinin Performans Testleri ve Tip Kabulleri İçin TS EN 61215-2, TS EN IEC 61215-1-2 ve TS EN 62108 Standartları ve Emniyet Testleri İçin TS EN 61730-1 Standardı

TEMA 6 BBT 06 İŞLETME, BAKIM, ÖLÇÜM VE TESİS YÖNETİMİ

A) KREDİ DAĞILIMLARI

İşletme, bakım, ölçüm ve tesis yönetimine ilişkin bina tipolojilerine bağlı kredi dağılımları Tablo 2.1.11'de verilmektedir.

Tablo 2.1.11: BBT 06 İşletme, Bakım, Ölçüm ve Tesis Yönetimi (Kredi)

B) KREDİLENDİRME ESASLARI

BBT 06 K1 BİNA BAKIM VE YENİLEME İŞLEMLERİNİN TANIMLANMASI

AMAÇ

Bu kriter, binanın uygulanmış projeleri üzerinden bakım ve yenileme işlemlerinin tanımlanarak; işletme sürecinde konfor şartlarını artırmayı, bu bağlamda da kaynak tüketimini ve atıkları azaltmayı amaçlamaktadır.

GEREKLİLİKLER

(1) Bina Bakım Kılavuzu'nun hazırlanması,

(2) Bina Bakım Kılavuzundaki sistemlerin uygulama/uygulanmış projeleri/krokileri vb. belirleyici dokümanların hazırlanması.

Binanın en uygun biçimde işletilmesi için yöntemlerde listelenen sistemlerin ve bileşenlerinin hangi sıklıkla bakımdan geçmesi gerekeceği, hangi bileşenlerinin hangi sürelerde yenilenmesi gerektiği tanımlanmalıdır. Bu tanım; usulleri belirlenmiş, sorumluları tayin edilmiş, bilgilendirici ve planlanmış bir doküman olmalıdır.

Belirtilen iki gereklilik yerine getirildiğinde yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

Binanın aşağıdaki sistemlere ilişkin hazırlanacak bakım kılavuzunda bu sistemlerin konumları, bağlantı şemaları gibi bakım için gerekli bilgileri içeren uygulama/uygulanmış projelerin/krokilerin hazırlanması.

Bina bakım ve yenileme işlemlerinin tanımını, sürecini ve sorumlularını içeren kılavuzun hazırlanmasıdır. Hazırlanan kılavuz, aşağıdaki maddelerle sınırlı olmamakla birlikte; asgari olarak aşağıdaki hususları içermelidir;

• Acil durum, güvenlik ve kaçış planı senaryoları,

• Binanın sistem, alt sistemler ve bileşenleri hakkında detaylı bilgi,

• Binanın ortak kullanım alanları hakkında bilgilendirme,

• Isıtma, soğutma ve havalandırma sistemleri,

• Su dağıtım sistemi,

• Aydınlatma sistemleri,

• Otomasyon sistemi (varsa),

• Yenilebilir enerji ve teknolojileri (varsa).

Bakım onarım planı, rehberi, politikaları, programları ve stratejileri açıkça tanımlanmalıdır. Buna göre bakım yapılacak sistem, alt sistem ve bileşenlerin bakım ve yenileme prosedürlerinin yazılması; günlük, aylık ve yıllık olarak tanımlanması ile sorumlularının belirtilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda özel bir format tanımlanmamıştır.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

Aşağıda listelenen belgeler kriterin değerlendirilmesi için sağlanmalıdır.

(1) Bina Bakım Kılavuzu,

(2) Bina Bakım Kılavuzundaki sistemlerin uygulama/uygulanmış projeleri/krokileri vb.

TANIMLAR

Uygulanmış (As-built) Proje: Binanın inşaat sürecinde yapılan değişiklik ve güncellemelerin de işlendiği; binanın uygulanmış halinin projeleridir.

BBT 06 K2 BİNA YÖNETİCİ VE KULLANICILARINA GEREKLİ İŞLETİM BAKIM VE YENİLEME BİLGİSİNİN AKTARILMASI

AMAÇ

Bu kriter, binanın etkin biçimde işletilebilmesi ve mevcut potansiyelinin doğru ve zamanında kullanılması için bina yöneticisi ve kullanıcılarının eğitilmesini amaçlamaktadır.

GEREKLİLİKLER

(1) Bina bilgilendirme ve kullanma kılavuzunun hazırlanması,

Yönetici ve kullanıcılar gibi teknik olmayan kişileri de gözeten, binanın en uygun biçimde işletilmesi için sistemlerin ve bileşenlerinin neler olduğu, nasıl çalıştıkları, hangi sıklıkla bakımdan geçmeleri gerektiği ve hangi bileşenlerinin hangi sürelerde yenilenmesi gerektiği tanımlanmalıdır. Bu doküman aşağıdaki bilgileri içermelidir;

• Binaya ait havalandırma, ısıtma, aydınlatma vb. sistemlerin tanıtılması. Etkin çalışma koşulları ve bakımı hakkında detaylı bilgiler verilmesi,

• Acil durumlar hakkında bilgilendirme yapılması ve acil durum bina tahliye senaryolarının hazırlanması,

• Kaynakların (enerji, su vb.) tüketimi ve ortaya çıkabilecek atıklar hakkında bilgi verilmesi,

• Bakım ve onarım işlerinin tanımlanması, periyodik olarak listelenmesi.

(2) Bina hakkında yönetici ve kullanıcılara eğitim verilmesi.

Yeni binada birinci gereklilik yerine getirildiğinde, mevcut binada ise her iki gereklilik yerine getirildiğinde tam kredi alınır.

YÖNTEM

Bina yöneticisi ve kullanıcıları gibi teknik olmayan kişilerin de binanın bileşenleri ve işletimi hakkında temel bilgilere ulaşabileceği içerikte rehber hazırlanmalıdır. Hazırlanan rehber, uzman olmayan kullanıcıların da anlayabileceği bir dile sahip olmalıdır. Binanın bileşenleri tanımlanmalı, gerekli kullanım bilgileri sunulmalı, kullanım sırasında çıkabilecek acil durumlar hakkında bilgi verilmeli, çözüm için ne yapılması gerektiği ya da kime haber verilmesi gerektiği belirtilmelidir. Hazırlanan bu rehber çerçevesinde, yöneticilerin göreve başlamadan önce; kullanıcıların ise yerleşim öncesi bir eğitim almaları gereklidir. Bina türlerine göre, oteller, hastaneler, vb. gibi kullanıcıları sık değişen ve sürekli olmayan yapı türleri için sürdürülebilirlik ilkelerinin aktarıldığı belgelerin hazırlanması, kiraya verilen ve kullanıcıları belirli periyotlarla değişen yapı türleri için kullanım kitapçıklarının hazırlanması, sürekli kullanıcılar için ise eğitim verilmesi gerekmektedir.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

Aşağıda listelenen belgeler kriterin değerlendirilmesi için sağlanmalıdır.

• (1) Bina Bilgilendirme ve Kullanma Kılavuzu,

• (2) Mevcut binalar için eğitim belgeleri ve/veya tutanakları.

BBT 06 K3 KULLANICI PROFİLİ VE DAVRANIŞLARINA GÖRE YAPI SİSTEMLERİNDE OPTİMUM İŞLETMENİN SAĞLANMASI

AMAÇ

Bu kriter ile; binanın etkin biçimde işletilebilmesi ve mevcut potansiyelinin doğru ve zamanında kullanılabilmesi için kullanıcılarının tanımlanması, güvenlik sistemlerinin oluşturulması ve yeni ve mevcut binalarda kullanılan tüm sistemlerin birbirlerine entegre edilerek kullanılması amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER

Hazırlanan 'Bina Kullanıcı Formu'nda bina kullanıcıların sayısı ve dağılımı ile kamera kontrol sistemlerinin bilgilerinin belirtilmesi gerekmektedir. Gerekliliğin yerine getirilmesi durumunda yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

Bina kullanıcıların sayısı ve dağılımı, kamera kontrol güvenlik sistemlerinin bilgilerini içerecek formun (Bina Kullanıcı Formu) hazırlanmasıdır.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

'Bina Kullanıcı Formu'

BBT 06 K4 YAPININ YERLEŞİM SONRASI İŞLETİMİNİN OPTİMUM SEVİYEDE YÜRÜTÜLDÜĞÜNÜN TAKİP EDİLMESİ

AMAÇ

Bu kriter, binanın tasarlanan bileşenlerinin beklentilere bağlı olarak çalışıp çalışmadığını, tüketim değerlerinde sapma olup olmadığını, sapma varsa bu sapmaların sebeplerinin tanımlanmasını ve buna bağlı olarak sorun olan yerlerin gözden geçirilerek; hedeflerin güncellenmesini amaçlamaktadır. Enerji etkinliğinin artırılması, zararlı gazların emisyon miktarlarının düşürülmesi ve kaynakların korunması bakımlarının zamanlarında gerçekleştirilmesi temel amaçtır.

GEREKLİLİKLER

• (1) Ölçüm araçlarının adet ve dağılımları,

• (2) Ölçüm araçlarının yerleri, teknik özellikleri ve çalışma prensibi,

• (3) Mevcut binalarda takip raporu (ölçüm ve bakım bilgileri içeren).

Binanın işletim planının gerektiği gibi çalışmasını takip edebilmek amacıyla yapının kaynak tüketiminin aylık ve yıllık olarak belgelenmesi, bina için belirlenen hedeflerle örtüşüp örtüşmediğinin ölçülmesi ve yapı türüne göre özel ve ortak kullanılan mekanların ölçümlerinin

ayrıştırılması amacıyla kayıt tutularak yıllara göre kullanım değerlerinin bakım bilgilerinin ve sürelerinin kayıt altına alınması gerekmektedir.

Gereklilikler yerine getirildiğinde yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

Ölçüm araçlarının adet ve dağılımları ile ölçüm araçlarının yerleri, teknik özellikleri ve çalışma prensiplerinin ortaya konması ve işletmede olan binanın tüketim tablolarının aylık ve yıllık olarak kayıtlarının tutulması gerekir.

Bina tüketim değerlerinin binanın kullanım durumuna göre hane, kat ya da bölüm ve bina türüne göre özel ve ortak alan kullanımlarının ayrı ayrı tutulmasını düzenleyecek kayıt raporunun hazırlanmasıdır. Tutulan kayıtlar, yönetici ve kullanıcılar ile paylaşılarak; etkin tasarruf için yönlendirici bilginin oluşması sağlanmalıdır.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

Aşağıda listelenen belgeler kriterin değerlendirilmesi için sağlanmalıdır.

(1) Ölçüm Araçları Özellikleri (Adet ve dağılımlarını, yerlerini, teknik özelliklerini ve çalışma prensibini içerecek şekilde),

(2) Takip Raporu (Mevcut binalar için).

2.2. İÇ ORTAM KALİTESİ (İOK)

VİZYON

İç Ortam Kalitesi konusunun vizyonu, iç mekanlarda kullanıcılar için sağlıklı ve konforlu ortamların tasarlanmasını sağlamaktır.

GENEL AMAÇ

İOK modülünün genel amacı; görsel, işitsel, ısıl konfor koşullarının ve iç hava kalitesinin iyileştirilmesini hedefleyen değerlendirme ve önlemlerin tasarım sürecine dahil edilmesi yoluyla kullanıcılar açısından sağlık ve konforun, pasif (doğal aydınlatma, doğal havalandırma, pasif iklimlendirme, mimari akustik gibi) ve aktif sistemler (Yapay aydınlatma, aktif havalandırma, ısıtma sistemleri gibi) aracılığıyla sağlanmasının yanı sıra; konu ile ilgili farkındalığın, verimliliğin, üretkenliğin ve memnuniyetin de arttırılmasıdır.

İç Ortam Kalitesi ana modülü; dört sürdürülebilirlik teması ve bu dört sürdürülebilirlik temasını tanımlayan kriterlerden ve her bir kriter için tamamlanması beklenen gerekliliklerden oluşmaktadır.

Görsel Konfor ve ısıl Konfor temalarında sanayi alanlarında üretim faaliyetleri yürütülen binaların sadece idari bölümleri değerlendirilir.

Tablo 2.2.1: İç Ortam Kalitesi (İOK)

TEMA 1 İOK 01 GÖRSEL KONFOR

A) KREDİLENDİRME

Tablo 2.2.2: Görsel Konfor (Kredi)

Z: Zorunlu

B) KREDİLENDİRME ESASLARI

İOK 01 K1 YAPAY AYDINLATMA SİSTEMLERİNİN GEREKLİ AYDINLIK DÜZEYİNİ (E) SAĞLAMASI

Gerekli aydınlık düzeyinin (E) sağlanması, tüm yeni ve mevcut bina tiplerinde zorunludur ve aşağıdaki çizelgede belirtilmektedir.

AMAÇ

Görsel işlerin hızlı, güvenli ve konforlu bir biçimde yerine getirilebilmesi için çalışma düzlemi ve çevresinde yeterli aydınlık düzeyinin yapay aydınlatma sistemi ile sağlanması amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER

(1) İlgili standartlara göre gerekli aydınlık düzeyinin (E) sağlanması,

(2) Yapay aydınlatmanın, ana mekanlarda/sürekli kullanılan mekanlarda uygun sistemlere sahip olması.

Yeni ve mevcut binalarda gerekliliklerin yerine getirilmesi zorunludur.

YÖNTEM

Yöntem 1: Hesaplama/ Simülasyon

Bina tiplerine bağlı olarak sürekli kullanılan mekanlarda çalışma düzleminde gerekli ortalama aydınlık düzeyinin (E; 1m/m², lx) sağlandığının belirlenmesi. İlgili standartlarda verilen hesaplama aralıkları kullanılmalıdır.

Yöntem 2: Ölçüm

Çalışma düzlemi üzerinde gerekli ortalama aydınlık düzeyinin (E, lx) yerinde ölçülmesi. İlgili standartlarda verilen ölçme aralıkları kullanılmalıdır.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

KAYNAKLAR / STANDARTLAR

TS EN 12464-1: Işık ve aydınlatma - Çalışma yerlerinin aydınlatılması - Bölüm 1: Kapalı çalışma alanları

TS EN 12193. Aydınlatma ve Işık-Spor aydınlatması

İOK 01 K2 YAPAY AYDINLATMA SİSTEMLERİNİN GEREKLİ AYDINLIK DÜZGÜNLÜĞÜNÜ (Uo) SAĞLAMASI

AMAÇ

Görsel işlerin hızlı, güvenli ve konforlu bir biçimde yerine getirilebilmesi için çalışma düzlemi ve çevresinde aydınlığın düzgün dağılımının; yapma aydınlatma sistemi ile sağlanması amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER

Tüm kapalı yerlerde başlıca yüzeylerde aydınlık düzgünlüğü aşağıdaki değerlere sahip olmalıdır:

• Duvarlarda: $E > 50$ lx ve $U_o \ge 0,10$

• Tavanda: $E > 30$ lx ve $U_o \ge 0,10$

(1) Ofis, eğitim, sağlık işlevli bazı kapalı mekanlarda ve giriş, koridor, merdiven gibi bazı genel alanlarda ise aşağıdaki değerler sağlanmalıdır:

• Duvarlarda: $E > 75$ lx ve $U_o \ge 0,10$

• Tavanda: $E > 50$ lx ve $U_o \ge 0,10$

Gereklilikler yerine getirildiğinde yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

Yöntem 1: Hesaplama / Simülasyon

Bina tiplerine bağlı olarak ana mekanlarda / sürekli kullanılan mekanlarda, çalışma düzleminde gerekli aydınlık düzgünlüğünün ($U_o$) sağlandığının belirlenmesi. İlgili standartlarda verilen hesaplama aralıkları kullanılmalıdır.

Yöntem 2: Ölçüm / Hesaplama (Mevcut bina)

Çalışma düzlemi üzerinde gerekli aydınlık düzgünlüğünün ($U_o$) yerinde ölçülen aydınlık düzeylerine ($E$; $lm/m^2$, $lx$) bağlı olarak hesaplanması. İlgili standartlarda verilen ölçme aralıkları kullanılmalıdır.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

KAYNAKLAR / STANDARTLAR

TS EN 12464-1: Işık ve aydınlatma - Çalışma yerlerinin aydınlatılması - Bölüm 1: Kapalı çalışma alanları

İOK 01 K3 YAPAY AYDINLATMA SİSTEMLERİNİN GEREKLİ KAMAŞMA (UGR) DEĞERLERİ SAĞLAMASI

AMAÇ

Görsel işlerin hızlı, güvenli ve konforlu bir biçimde yerine getirilebilmesi için kamaşmanın önlenmesi amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER

Aydınlatma aygıtlarının kamaşma yaratmayacak özelliklere sahip olmalarına ilişkin ilgili standartlara uygunluk sağlanmalıdır.

Gereklilik yerine getirildiğinde yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

Hesaplama / Simülasyon

Bina tiplerine bağlı olarak ana mekanlarda / sürekli kullanılan mekanlarda, kamaşma indisi (UGR) değerlerinin elle veya simülasyon programı ile hesaplanması. Hesaplanan değerler ilgili standartlarda verilen üst sınır değerlerini aşmamalıdır.

Yapay Aydınlatma Sistemlerinin Kamaşma (UGR) Değerinin Hesaplanması

Kamaşma indisi UGR değeri, aşağıda yer alan (1) numaralı eşitlikle hesaplanabilmektedir. Simülasyon programları ile hacimdeki yüzeylerin ışık yansıtma katsayısı, hacim boyutları ve aydınlatma elemanlarının arasındaki uzaklık ve tipik bakış doğrultularına bağlı UGR değerleri elde edilebilmektedir.

$$R_{UGL} = 8 \log_{10} \left( \frac{0,25}{L_{B}} \sum \frac{L^2 \omega}{p^2} \right)$$

UGR: Kamaşma indisi

L_B: Fon parıltısı, (cd/m²)

L: Aydınlatma elemanının aydınlık parçasının göz doğrultusunda oluşturduğu parıltı miktarı, (cd/m²)

ω: Aydınlatma elemanının aydınlık parçasının göz ile arasında oluşturduğu açı, (sr)

p: Aydınlatma elemanlarının Guth konum indeksi.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

KAYNAKLAR/STANDARTLAR

TS EN 12464-1: Işık ve aydınlatma - Çalışma yerlerinin aydınlatılması - Bölüm 1: Kapalı çalışma alanları

İOK 01 K4 YAPAY AYDINLATMA SİSTEMLERİNİN GEREKLİ RENKSEL GERİVERİM İNDEKSİ (R_a) DEĞERİNİ SAĞLAMASI

AMAÇ

Görsel performansın, sağlık ve konforun sağlanması için; ortamın, nesnelerin ve insan teninin renklerinin doğal ve doğru bir biçimde algılanması amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER

Lambaların ışık rengi özelliklerinden renksel geriverim indisinin, ilgili standartlarda verilen değerlerde seçilmesi gerekmektedir.

Gereklilik yerine getirildiğinde yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

Sürekli/düzenli kullanılan mekanların; tefrişli plan ve kesitleri, aydınlatma aygıtları ve özellikleri ile seçilen lamba türüne ilişkin Ra verileri incelenecektir.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

KAYNAKLAR/STANDARTLAR

TS EN 12464-1: Işık ve aydınlatma - Çalışma yerlerinin aydınlatılması - Bölüm 1: Kapalı çalışma alanları

İOK 01 K5 YETERLİ GÜNIŞIĞI PERFORMANSININ SAĞLANMASI

AMAÇ

Sürekli kullanılan ve penceresi olan ve aşağıda listelenen mekanlarda; kullanıcıların dış ortamla ilişkisinin kurulması, görsel konforunun sağlanması, sirkadyan ritmin güçlendirilmesi ve mekanda yapay aydınlatma enerjisi kullanımının azaltılması amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER

Sürekli kullanılan mekanların ilgili alanlarında Yöntem 1'de belirtilen yeterli hedef günışığı faktörü sağlanmalı veya Yöntem 2'de belirtilen günışığı aydınlık düzeyine dayalı hesaplama yöntemleri kullanılarak yeterli günışığı performansının sağlandığı kanıtlanmalıdır. Gereklilik yerine getirildiğinde yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

Tablo 2.2.3 Sürekli Kullanılan Mekanlar Listesi

YÖNTEM

Yöntem 1: Günüşığı Çarpanına (Faktörüne) Dayalı Hesaplama / Simülasyon (Yeni ve mevcut bina) veya Ölçüm (Mevcut bina)

İlgili mekanın referans/çalışma düzleminde Tablo 2.2.4'te belirtilen "Minimum Hedef Günüşığı Faktörü" ve "Hedef Günüşığı Faktörü" değerleri minimum seviyede sağlanmalıdır.

Tablo 2.2.4'te belirtilen minimum seviyenin (yıllık günışığı etkin saatin yarısı (2190 saat) için mekanın %50'sinde %1,6 ve/veya %95'inde %0,5 günışığı faktörü) sağlanması halinde tam kredi alınır.

Simülasyon yöntemi, TS EN 17037 standardının Hedef Günüşığı Faktörü yöntemine uygun olarak, doğruluğu kanıtlanabilen simülasyon programlarında yapılmalıdır. Hesaplamalarda ilgili standartlarda verilen hesaplama aralıkları kullanılmalıdır.

Tablo 2.2.4 Düşey ve eğimli pencerelerin yer aldığı iç mekanlarda yıllık günışığı etkin saatin yarısı için sağlanması gereken minimum ve hedef aydınlık düzeylerine bağlı olarak tanımlanan minimum hedef ve hedef günışığı faktörü değerleri

Yöntem 2: Günüşığı Aydınlık Düzeyine Dayalı Hesaplama - Simülasyon (Yeni ve mevcut bina) veya Ölçüm (Mevcut bina)

Sürekli kullanılan mekanlarda günışığı ile yeterli aydınlatma yapılması için Tablo 2.2.5'te, üç ayrı seviyede hedef aydınlık seviyeleri tanımlanmıştır.

Simülasyon yöntemi, TS EN 17037 standardının hedef aydınlık düzeyi yöntemine uygun olarak, doğruluğu kanıtlanabilen yazılımlarda, yerel koşullara göre hazırlanmış iklim dosyası kullanılarak, saat bazında yapılmalıdır. Hesaplamalarda ilgili standartlarda verilen hesaplama aralıkları kullanılmalıdır.

** Tablo 2.2.5'te** belirtilen minimum seviyenin [yıllık günışığı etkin saatin yarısı (2190 saat) için mekanın %50'sinde en az 300 lux, %95'inde en az 100 lux] sağlanması halinde tam kredi alınır.

Tablo 2.2.5 Düşey ve Eğimli Pencerelerin Yer Aldığı İç Mekanlarda Sağlanması Gereken Hedef ve Minimum Hedef Günüşığı Aydınlık Düzeyleri ile Minimum Referans Alan Yüzdeleri

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

KAYNAKLAR / STANDARTLAR

TS EN 17037+A1: Binalarda gün ışığı

İOK 01 K6 YETERLİ DIŞ GÖRÜŞÜN SAĞLANMASI

AMAÇ

Sürekli kullanılan ve penceresi olan mekanlarda, kullanıcıların dış ortamla ilişki kurabilmesi için yeterli görüşün sağlanması amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER

Dış görüş kriteri için sürekli kullanılan mekanların en az %75'inde; manzaranın (doğal veya yapma çevre) pencereye olan uzaklığının, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nde belirtilen parsele ait çekme mesafelerinin en az 1,5 katı olması halinde yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

Vaziyet planı ve kat planlarında, dışarıda görülen manzaraya ait objeler (çevredeki bina, duvar, ağaç vb.) ile analiz edilen mekanın penceresi arasındaki mesafenin, sınır değeri sağlayıp sağlamadığı kontrol edilmelidir. Dış görüşe giren farklı birden fazla obje olması durumunda manzaraya giren en büyük obje baz alınır. (Dışarıda görülen manzaraya ait objeler, pencereye ait katın döşeme hizasını geçmemesi halinde dikkate alınmaz.)

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

KAYNAKLAR / STANDARTLAR

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği

İOK 01 K7 GÜNEŞ KONTROLÜNÜN SAĞLANMASI

AMAÇ

Mekan kullanıcılarına görsel konfor açısından rahatsızlık verebilecek doğal ışığın / güneş ışığının yol açtığı kamaşmanın önlenmesi, çalışma düzlemi üzerindeki günışığı dağılımının düzgünlüğüne katkı sağlanması amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER

(1) Sürekli kullanılan ve penceresi olan mekanlarda elle ya da otomatik olarak kumanda edilen güneş kontrol elemanları kullanılmalıdır. Kabul edilebilir hareketli, bina bileşenlerine sabitlenmiş güneş kontrol elemanları, mekan içinde ya da dışında yer alan jaluzi, tente, panjur vb. olarak örneklenebilir.

(2) Mekan kullanıcılarına görsel konfor açısından rahatsızlık verebilecek doğal ışığın / güneş ışığının yol açtığı kamaşmanın önlenmesi için uygun güneş kontrolünün yapılması sonucunda ilgili mekanların çalışma düzlemi üzerindeki günışığı dağılımının düzgünlüğüne katkı sağlanması. Gereklilikler yerine getirildiğinde yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

Mekan kullanıcılarına görsel konfor açısından rahatsızlık verebilecek doğal ışığın / güneş ışığının yol açtığı kamaşmanın önlenmesi için uygun güneş kontrol ekipmanları kullanılarak çalışma düzlemi üzerindeki günışığı dağılımının düzgünlüğüne katkı sağlanması.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

TANIMLAR

İç Ortam Kalitesi' konusunun alt modülü İOK 01 Görsel Konfor kapsamında yer alan tanımlar aşağıda verilmektedir.

1. Aydınlık düzeyi: Aydınlık düzeyi (E), birim alanın (m²) aldığı ışık akısının (Ø), bu alana bölümüdür (lux, lm/m²). Ortalama aydınlık düzeyi çalışma düzlemindeki ışık akısının çalışma düzlemi alanına bölümüdür. Noktada günışığı aydınlık düzeyi, çalışma düzleminin belli bir noktasına gelen ışık akısı ile belirlenir. Aydınlık düzeyi kavramı, gözün görme yeteneği ile doğrudan ilişkilidir. İç mekanlarda görsel konfor koşullarının sağlanabilmesi için gerekli aydınlık düzeyi alt sınır değerleri ulusal ve uluslararası standartlarda verilmektedir. Bu değerlerin sağlanabilmesi için lamba ve aygıt ömrü ile temizlenme sıklığı dikkate alınmalıdır.

2. ** Aydınlık düzgünlüğü (U₀):** Çalışma düzleminde gerçekleşen en az aydınlık düzeyinin, (Emin) ortalama aydınlık düzeyine (Em) oranıdır.

$$U_0 = \frac{E_{\min}}{E_m}$$

U₀: Aydınlık düzgünlüğü,

Emin: En az aydınlık düzeyi,

Em: Ortalama aydınlık düzeyi.

3. CIE standart kapalı göğü: Ufkun üzerinde belli bir noktadaki ışıklılığı ile zenitteki (Başucundaki) ışıklılığı arasındaki oran $L_y = L_z (1 + 2siny)/3$ formülü ile verilmiş olan tam kapalı gök.

y: Ufkun üzerinde belli bir nokta,

Ly: Ufkun üzerinde belli bir noktadaki ışıklılık,

Lz: Zenitteki (başucundaki) ışıklılık.

4. Çalışma düzlemi: Üzerinde genellikle herhangi bir çalışma yapılan bir düzlemden oluşmuş referans yüzeyidir. İç aydınlatmada tersine bir belirleme yoksa bu düzlem, döşemeden 85 cm yüksekte ve duvarlardan 0.5 m uzaklıkla sınırlanmış yatay düzlemdir. Ofisler için döşemeden 0.7 m, konutlar için 0.85 m yükseklikte alınabilir. Görsel eylemin özelliklerine göre çalışma düzlemi yatay, düşey veya eğimli olabilmektedir.

5. Güneş kontrol elemanı: Pencerelerden giren güneş ve gök ışığının hacim içine denetimli alınabilmesi için pencerenin içine ya da dışına yerleştirilebilen hareketsiz ya da hareketli elemanlardır.

6. Günüşığı aydınlık düzeyi (E): Aydınlık düzeyi (E), birim alanın (m²) aldığı ışık akısının (Ø), bu alana bölümüdür (lux; lm/m²). Ortalama günışığı aydınlık düzeyi çalışma düzlemindeki günışığı ışık akısının çalışma düzlemi alanına bölümüdür. Noktada günışığı aydınlık düzeyi, çalışma düzleminin belli bir noktasına gelen günışığı ışık akısı ile belirlenir.

7. Günüşığı düzgünlüğü (Ug): Günüşığı ile aydınlatılan bir mekanda, çalışma düzlemi üzerindeki en az günışığı çarpanı veya aydınlık düzeyi değerinin, aynı çalışma düzlemi üzerindeki ortalama günışığı çarpanına veya aydınlık düzeyine oranıdır.

8. Kamaşma: Görsel çevrede yer alan yüzeylerin parıltılarının (ışıklılıklarının) uygun olmayan dağılımları ya da aşırı bir karşıtlık sonucu, nesnelerin ya da bunların ayrıntılarının ayırt edilebilmesinde bir yetenek eksikliği ya da bir güçlük, bir sıkıntıya yol açan görme koşullarıdır.

9. Luxmetre (Aydınlıkölçer): Işıksal aydınlıkları ölçmeye yarayan alettir.

10. Parıltı (ışıklılık, Luminance): Söz konusu noktayı çevreleyen sonsuz küçük bir yüzey parçacığının verilmiş doğrultudaki ışık şiddetinin, bu yüzey parçacığının verilmiş doğrultuya dik bir düzlem üzerindeki izdüşümünün alanına bölümüdür.

11. Renk sıcaklığı Tc: Işınımı verilmiş bir renk uyartısı ile aynı türsellikte bulunan Planck ışıyıcısının sıcaklığıdır (K).

12. Renksel geriverim: Lambanın aydınlattığı nesnelerin, renk türü ile ilgili görünüşleri üzerindeki etkisidir. Seçilen lambaların renksel geriverim indisi $R_a$ değerleri, ilgili standartlarda verilen alt sınır değerleri sağlamalıdır. TSE-EN 12464-1 standardında $R_a$ alt sınır değeri 80 olarak

verilmektedir. Ancak renk algılamanın önem kazandığı bazı mekanlar için bu değer 90 olarak belirtilmiştir.

13. Simülasyon programı: Aydınlık düzeyinin hesaplanmasında kullanılabilecek simülasyon programları; Uluslararası Aydınlatma Komisyonu CIE 171:2006: Test Cases to Assess The Accuracy of Lighting Computer Programs 'Aydınlatma Programlarının Doğruluğunu Belirlemeye Yönelik Testler' adlı yayın kullanılarak akredite olmuş aydınlatma simülasyon programları arasından seçilmelidir.

14. Sirkadyan ritim: Canlı bir organizmanın 24 saatlik dönem içindeki biyokimyasal ve psikolojik davranışlarının bütünüdür. Günüşığı, renk ve aydınlık düzeyindeki değişimleri ile sirkadyan ritmi etkiler. Örneğin; kalp frekansı, tansiyon, vücut sıcaklığı, uyku-uyanıklık durumlarında değişimler ortaya çıkar.

15. Sürekli kullanılan mekan: Değerlendirilen yapının içinde kullanıcıların 30 dakika veya daha uzun süre bulunduğu mekan ya da odalardır.