TEMA 2 İOK 02 İŞİTSEL KONFOR

A) KREDİLENDİRME

Tablo 2.2.6: İşitsel Konfor (Kredi)

B) KREDİLENDİRME ESASLARI

İOK 02 K1 ÇEVRESEL GÜRÜLTÜ VE KOMŞULUK GÜRÜLTÜSÜNÜN İÇ ORTAM GÜRÜLTÜ SINIR DEĞERLERİNİ AŞMAMASI

AMAÇ

Bu kriter ile; her türlü bina, tesis ve işletmenin işletimi ve kullanımı safhalarında insanların maruz kalacağı binaların dışından veya içinden kaynaklanan toplam iç ortam gürültüsü değerlerinin kişilerin huzur ve sükûnuna, beden ve ruh sağlığına olumsuz etkilerini en aza indirecek, iyi işitme ve algılama koşullarının yaratacak iç ortam gürültü seviyesinin sağlanması amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER

Kriterin sağlandığı; bina akustiği uzmanı tarafından ölçümlere dayanarak hazırlanan ve akustik proje ekinde yer alan 'Akustik Performans Belgesi' ile ya da binanın yeşil sertifikaya esas son hali için; bina akustiği uzmanı tarafından hazırlanan akustik proje veya akustik rapor ile istenen seviyelerin sağlandığı kanıtlanabilir.

Binanın yeni/mevcut olması durumuna göre uygun gereklilik yerine getirildiğinde tam kredi alınır.

Konut, ofis, eğitim, otel, sağlık binaları için; Tablo 2.2.7'de verilen iç ortam gürültüsü sınır değerlerinden yeni binalar için A ve B sınıfı, mevcut binalar için ise en az C sınıfı sağlandığının belgelendirilmesi şartıyla tam kredi alınır.

Alışveriş ve ticaret ile diğer binalarda yeni binalar için Tablo 2.2.7'de belirtilen gürültüsü sınır değerlerinden en az C sınıfı, mevcut binalar için en az D sınıfı sağlandığının belgelendirilmesi şartıyla tam kredi alınır.

YÖNTEM

Yeni ve mevcut binalarda iç ortam gürültüsünün belirlenmesinde, $L_{Aeq}$ ve NR göstergeleri kullanılacaktır. $L_{Aeq}$ (Eşdeğer iç gürültü düzeyi) kullanıcının mekanı kullanma saatlerine göre ve gündüz, akşam, gece veya 24 saat için hesaplanacaktır. NR 63-8000 Hz. arasındaki oktav bantlarda belirlenecektir.

İç ortam gürültü seviyesi ölçümleri, 'Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik' ile TS ISO 1996-1 ve TS ISO 1996-2 standartlarına göre yapılacaktır.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

(1) Bina akustiği uzmanı tarafından hazırlanan akustik proje,

(2) Akustik Rapor,

(3) Akustik Performans Belgesi

Yukarıdaki belgelerden Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik gereği uygun olan belgenin varlığı kontrol edilmelidir.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR

Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik

Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği

TS ISO 1996-1 Akustik- Çevre Gürültüsünün Tarifi, Ölçülmesi ve Değerlendirilmesi- Bölüm 1: Temel Büyüklükler ve Değerlendirme İşlemleri

TS ISO 1996-2 Akustik- Çevre Gürültüsünün Tarifi, Ölçülmesi ve Değerlendirilmesi- Bölüm 2: Çevre Gürültü Seviyelerinin Belirlenmesi

Tablo 2.2.7: İç Ortam Gürültü Düzeyi

Akustik performans sınıfına bağlı izin verilen mekan içi en yüksek gürültü düzeyleri, Db tablosundaki değerler esas alınır³

¹ Sirkülasyon Alanı: Bekleme holü, merdiven holü, antre, girişi holü gibi ortak alanları ifade eder.

² Dinlenme, yemek yeme, alışveriş, oyun alanları gibi birincil işlevi müzik dinlemek olmayan hacimler için müzik sesi dahil sağlanacak değerlerdir. Dans pistleri gibi ses yükselticilerin bulunduğu alanlar için 'Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği' esas alınacaktır.

³ 'Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik' ekinde yer alan değerler esas alınır.

İOK 02 K2 MEKANİK SİSTEM GÜRÜLTÜSÜNÜN İÇ ORTAM GÜRÜLTÜ SINIR DEĞERLERİNİ AŞMAMASI

AMAÇ

Bu kriter ile; her türlü bina, tesis ve işletmenin işletimi ve kullanımı safhalarında binalarda yapı içinde veya dışında yer alan klima dış üniteleri, merkezi klima sistemleri ve ekipmanları, sıhhi tesisat ekipman ve boruları, asansörler, jeneratörler vb. servis sistemlerinden kaynaklanan iç ortam gürültüsü değerlerinin kişilerin huzur ve sükûnuna, beden ve ruh sağlığına olumsuz etkilerini en aza indirecek iyi işitme ve algılama koşullarını yaratacak seviyelere indirilmesi amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER

Kriterin sağlandığı; bina akustiği uzmanı tarafından ölçümlere dayanarak hazırlanan ve akustik proje ekinde yer alan 'Akustik Performans Belgesi' ile ya da binanın yeşil sertifikaya esas son hali için; bina akustiği uzmanı tarafından hazırlanan akustik proje veya akustik rapor ile istenen seviyelerin sağlandığı kanıtlanabilir.

Binanın yeni/mevcut olması durumuna göre uygun gereklilik yerine getirildiğinde kriterden tam kredi alınır.

Konut, ofis, eğitim, otel, sağlık binaları için; Tablo 2.2.8'de verilen Servis Ekipmanı Gürültü Düzeyleri sınır değerlerinden yeni binalar için A ve B sınıfı, mevcut binalar için ise en az C sınıfı sağlandığının belgelendirilmesi şartıyla tam kredi alınır.

Alışveriş ve ticaret ile diğer binalarda yeni binalar için Tablo 2.2.8'de belirtilen Servis Ekipmanı Gürültü Düzeyleri sınır değerlerinden en az C sınıfı, mevcut binalar için en az D sınıfı sağlandığının belgelendirilmesi şartıyla tam kredi alınır.

YÖNTEM

Binalarda servis ekipmanından kaynaklanan iç gürültülerin değerlendirilmesinde, $L_{Aeq,nT}$ ve $L_{AF}$, $max,nT$ göstergeleri kullanılacaktır. $L_{Aeq,nT}$ ve $L_{AF,max,nT}$ değerleri; ekipmanın türüne göre 63-8000 Hz

arasında oktav bantlarda belirlenecektir. Sürekli ses üreten servis ekipmanı için; $L_{Aeq, nT}$, kesikli ses üreten servis ekipmanı için $L_{AF, max, nT}$ kullanılacaktır.

Mekanik sistem kurulumu tamamlanıp; işletmeye alınması aşamasında ölçümler, 'Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik' ile TS EN ISO 10052 ve TS EN ISO 16032 standartlarına göre yapılır. Ölçüm sonuçlarının sınır değerlerden yüksek çıkması durumunda; bina akustiği uzmanı tarafından alınacak önlemler, akustik rapor ile açıklanmalıdır. Titreşim yalıtımına ilişkin önlemler TS EN 1299+A1 standardına göre yapılacaktır.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

(1) Bina akustiği uzmanı tarafından hazırlanan akustik proje,

(2) Akustik Rapor,

(3) Akustik Performans Belgesi

Yukarıdaki belgelerden Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik gereği uygun olan belgenin varlığı kontrol edilmelidir.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR

Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik

Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği

TS EN ISO 16032 Akustik- Binalarda Servis Ekipmanları Ses Basınç Seviyesi Ölçülmesi- Mühendislik Yöntemi

TS EN ISO 10052 Akustik- Hava İle Yayılan Ses ve Darbe Sesi Yalıtımının ve Donanım Sesinin Sahada Ölçülmesi - Araştırma (Survey) Yöntemi

TS EN 1299+A1 Mekanik Titreşim ve Şok- Makinaların Titreşim Yalıtımı- Titreşim Kaynağının Yalıtımının Uygulaması İçin Bilgiler

Tablo 2.2.8: Servis Ekipmanı Gürültü Düzeyleri

Sürekli gürültüye sahip servis ekipmanlarına bağlı izin verilen en yüksek iç gürültü düzeyleri tablosu'ndaki değerler esas alınır.³

¹Özel Derslik: Müzik odası, dans odası, resim ve el işi dersliği gibi bireysel çalışmaya dayalı derslikleri ifade eder.

²Sirkülasyon Alanı: Bekleme holü, merdiven holü, antre, girişi holü gibi ortak alanları ifade eder.

³ 'Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik' ekinde yer alan değerler esas alınır.

İOK 02 K3 ÇINLAMA SÜRESİNİN SINIR DEĞERLERİ AŞMAMASI

AMAÇ

Bu kriter ile; her türlü bina, tesis ve işletmenin çeşitli mekanlarında çınlama süresinin iyi işitme ve algılama koşullarını yaratacak değerleri aşmaması amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER

Kriterin sağlandığı; bina akustiği uzmanı tarafından ölçümlere dayanarak hazırlanan ve akustik proje ekinde yer alan 'Akustik Performans Belgesi' ile ya da binanın yeşil sertifikaya esas son hali için; bina akustiği uzmanı tarafından hazırlanan akustik proje veya akustik rapor ile istenen seviyelerin sağlandığı kanıtlanabilir.

Eğitim yapıları, sağlık tesisleri, ofisler, yemekhane ve lokantalar, tüm sirkülasyon alanları, kütüphaneler, terminaller, kamuya ait tesisler, spor salonları içerisinde tavan kaplamasının ağırlıklı ses yutuculuk katsayısının ($\alpha_w$) en az 0.75'i sağlaması gerekmektedir. Diğer yüzeyler için istenen yutuculuklar; gerektiği takdirde, bina akustiği uzmanı tarafından çınlama sürelerine bağlı olarak elde edilecektir.

Akustik proje ve raporlarda, istenen reverberasyon sürelerinin sağlandığının hesaplar ile gösterilmesi durumunda ikinci maddede belirtilen koşul aranmaz.

Konut, ofis, eğitim, otel, sağlık, alışveriş ve ticaret ile diğer binalar için; Tablo 2.2.9'da verilen Çınlama Süresi sınır değerlerinden en az %10 daha iyi olduğunun belgelendirilmesi şartıyla yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

Yeni binalarda proje aşamasında çınlama süresinin hesaplanmasında, aşağıda verilen 'Sabine Formülü' kullanılabilir:

$$T = \frac{0.16V}{A_{\text{toplam}}}$$

$$A_{\text{toplam}} = S_{1} * \alpha_{1} + S_{2} * \alpha_{2} + S_{3} * \alpha_{3} ...$$

T : Reverberasyon süresi, sn (Frekanslara göre hesaplanır.)

V : Hacim, m3

$A_{\text{toplam}}$ : Eşdeğer toplam yutuculuk alanı,

$S_1$ : 1. tip malzeme ile kaplı alan, m²

$\alpha_1$ : 1. tip malzemenin yutuculuk katsayısı,

$S_2$ : 2. tip malzeme ile kaplı alan, m²

$\alpha_2$ : 2. tip malzemenin yutuculuk katsayısı.

Mevcut bina veya yapım sonrası yeni bina değerlendirmesi için kriterin sağlandığını belirten ölçümlerin yapılması gereklidir. Malzemelerin ses yutuculuk katsayısı TS EN ISO 10534-1 veya TS

EN ISO 354 standardına göre belirlenebilir. Ağırlıklı ses yutuculuk katsayısı TS EN ISO 11654'e göre derecelendirilecektir.

Çınlama süresi ölçümleri 'Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik' ile TS EN ISO 354, TS EN ISO 18233 ve TS EN ISO 3382-2 standartlarına göre yapılacaktır.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

(1) Bina akustiği uzmanı tarafından hazırlanan akustik proje,

(2) Akustik Rapor,

(3) Akustik Performans Belgesi

Yukarıdaki belgelerden Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik gereği uygun olan belgenin varlığı kontrol edilmelidir.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR

Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik

Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği

TS EN ISO 11654 Akustik- Binalarda Kullanılan Ses Absorplayıcıları- Ses Absorpsiyonunun Derecelendirilmesi

TS EN ISO 18233 Akustik- Bina ve Oda Akustiğinde Yeni Ölçme Metotlarının Uygulanması

TS EN ISO 3382-2 Akustik- Odaların Akustik Parametrelerinin Ölçülmesi - Bölüm 2: Sıradan Odalarda Çınlama Süresi

TS EN ISO 354 Akustik- Çınlama Odasında Ses Absorpsiyonunun Ölçülmesi

TS EN ISO 10534-1 Akustik- Empedans Tüplerinde Ses Absorpsiyon Katsayısının ve Empedansının Belirlenmesi- Bölüm 1: Sürekli Dalga Oranı Metodu

Tablo 2.2.9: Çınlama Süresi Sınır Değerleri

¹ Verilen sınır değer; 250, 500, 1000, 2000 Hz frekanslarındaki değerlerin aritmetik ortalamasıdır. Burada belirtilen sınır değerler C ve D sınıfları için geçerlidir. Bina işlevlerine bağlı olarak diğer sınıflar için sınır değerlere, uluslararası sınır değerlere bağlı olarak bina akustiği uzmanı karar verecektir.

² Sirkülasyon Alanı: Bekleme holü, merdiven holü, antre, girişi holü gibi ortak alanları ifade eder.

İOK 02 K4 DIŞ YAPI ELEMANLARINDA HAVA DOĞUŞLU SES YALITIMININ SAĞLANMASI

AMAÇ

Bu kriter ile her türlü bina, tesis ve işletmenin işletimi ve kullanımı safhalarında binalarda yapı dışında yer alan her türlü, çevresel gürültü kaynakları ile, konut klima dış üniteleri, merkezi klima sistemleri ve ekipmanları, sıhhi tesisat ekipman ve boruları, asansörler, jeneratörler ve benzeri sistemlerden kaynaklanan hava doğuşlu dış gürültü seviyelerinin değerlerinin kişilerin huzur ve sükûnuna, beden ve ruh sağlığına olumsuz etkilerini en aza indirecek iyi işitme ve algılama koşullarını yaratacak seviyelere indirilmesi için dış yapı elemanlarının hava doğuşlu ses yalıtım değerlerinin istenen değerleri karşılaması amaçlanmaktadır.

Tablo 2.2.10: Alıcı Odası Hassasiyetine Göre Akustik Performans Sınıfları

I - Gürültüye karşı çok hassas kullanıma sahip binalar (Konut, yataklı hizmet veren sağlık kurumları, çocuk ve yaşlı bakım evleri, yatılı eğitim kurumları, öğrenci yurtları gibi kullanımları, kültürel tesisler)

II - Gürültüye karşı hassas kullanıma sahip binalar (Yataklı hizmet veren konaklama tesisleri, eğitim kurumları, dini tesisler gibi kullanımları)

III - Gürültüye karşı az hassas kullanıma sahip binalar (Ofisler, idari ve ticaret binaları, spor tesisleri, terminaller)

GEREKLİLİKLER

Kriterin sağlandığı; bina akustiği uzmanı tarafından ölçümlere dayanarak hazırlanan ve akustik proje ekinde yer alan 'Akustik Performans Belgesi' ile ya da binanın yeşil sertifikaya esas son hali için; bina akustiği uzmanı tarafından hazırlanan akustik proje veya akustik rapor ile istenen seviyelerin sağlandığı kanıtlanabilir.

Konut, eğitim ve sağlık binaları için; Tablo 2.2.10'da verilen Alıcı Odası Hassasiyetine Göre Akustik Performans Sınıflarından yeni binalar için A ve B sınıfı, mevcut binalar için ise en az C sınıfı sağlandığının belgelendirilmesi şartıyla tam kredi alınır.

Ofis, otel ve alışveriş ve ticaret merkezlerinde ve diğer binalarda; yeni binalar için Tablo 2.2.10'da verilen Alıcı Odası Hassasiyetine Göre Akustik Performans Sınıflarından en az C sınıfı, mevcut binalar için en az D sınıfı sağlandığının belgelendirilmesi şartıyla tam kredi alınır.

YÖNTEM

Dış yapı elemanları ve bileşenlerinin akredite laboratuvarda ölçülmüş ses azaltım indeksi R değerleri spektral veya ağırlıklı düzeyler R_w (C; C_tr) olarak bir veri tabanında beyan edilmiş ise bu değerler kullanılabilir. Dış yapı elemanlarının ses yalıtım değerlerinin laboratuvarda ölçülmesi TS EN ISO 10140-2 standardına göre yapılacaktır.

Ölçüm sonuçları ya da bir veri tabanı bulunmuyor ise; ses azaltım indeksi R spektral veya ağırlıklı düzeyler R_w (C;C_tr) olarak, sesin doğrudan iletimi için kabul görmüş bilimsel yöntemler veya bu yöntemlere dayalı yazılımlar kullanılarak hesaplanabilir. Dış yapı elemanlarının ses yalıtım performansları, yapı elemanlarının birleşim bölgelerinin özelliklerine bağlı olarak sesin yanal yollarla iletimini de hesaba katarak; bina içinde ses yayılımını modelleyen TS EN 12354 1, 2, 3 ve 4 standartlarının ilgili bölümlerine uygun olarak hesaplanır.

Dış yapı elemanlarının alanda veya laboratuvarda spectral olarak ölçülen ses azaltım (yalıtım) indeksi R değerlerinin ağırlıklı düzeyler R_w (C;C_tr) olarak derecelendirilmesinde TS EN ISO 717-1 standardı kullanılacaktır.

Uygulanacak ses yalıtımlı yapı elemanları akustik projede liste halinde detayları ve hesaplanan akustik performans değerleri ile birlikte verilir. Uygulama ilkeleri akustik raporda açıklanır.

Laboratuvar ölçümleri veya hesaplarla belirlenen $R_w$ ($C_{tr}$) performans değerlerinin hesaplama ile $D_{nT,A}$ veya $D_{nT,50}$ değerlerine dönüştürülmesi için genel kabul görmüş yöntemler kullanılabilir.

İyileştirme değerlerini sağlayacak ek katmanlar, TS EN 12354-1, 2 ve 3'e göre yapılacak hesaplamalar ile malzeme ve konstrüksiyon olarak belirlenecektir.

Güvenli tarafta kalmak için hesaplama ve tasarımlar hedeflenen akustik performans sınıfı değerlerinin olumlu yönde 2 dB üstüne göre yapılmalıdır.

Akustik proje ve mimari proje kapsamında akustik birleşim detayları çizilecektir.

Mevcut ve yeni bina değerlendirmelerinde alanda yapılacak ses yalıtım testleri 'Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik' ile TS EN ISO 16283-1 ve 3 standartlarına uygun olarak yapılacaktır.

Ölçümlerde ISO 12999-1'e uygun olarak belirsizlik değerleri verilecektir.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

(1) Bina akustiği uzmanı tarafından hazırlanan akustik proje,

(2) Akustik Rapor,

(3) Akustik Performans Belgesi

Yukarıdaki belgelerden Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik gereği uygun olan belgenin varlığı kontrol edilmelidir.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR

Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik

TS EN ISO 16283-3 Akustik- Yapı Elemanlarında ve Yapılarda Ses yalıtımının Alan Ölçümü - Bölüm 3: Ön Cephedeki Sesin yalıtımı

TS EN ISO 16283-1 Akustik- Yapıların ve Yapı Elemanlarının Ses yalıtımı İçin Sahada Yapılacak Ölçümler- Bölüm 1: Hava İle Yayılan Sesin yalıtımı

TS EN ISO 717-1 Akustik- Yapılarda ve Yapı Elemanlarında Ses yalıtımının Derecelendirilmesi - Bölüm 1: Hava İle Yayılan Sesin yalıtımı

TS EN ISO 10140-1 Akustik - Yapı elemanlarında ses yalıtımının laboratuvar ölçümü - Bölüm 1: Özel mamuller için uygulama kuralları

TS EN ISO 10140-2 Akustik- Yapı Elemanlarının Ses yalıtımının Laboratuvarda Ölçülmesi- Bölüm 2: Hava İle Yayılan Ses Yalıtımının Ölçülmesi

TS EN ISO 12354-1 Bina akustiği - Binaların akustik performansının elemanların performansından tayini - Bölüm 1: Odalar arasında hava ile yayılan sesin yalıtımıTS EN ISO 12354-3 Yapı akustiği - Yapıların akustik performansının elemanların performanslarından hesaplanması - Bölüm 3: Hava ile yayılan dışarıdaki sesin yalıtımıTS EN ISO 12354-4 Binaların akustiği - Yapıların akustik performansının elemanların performanslarından hesaplanması - Bölüm 4: İçerideki sesin dışarıya iletimi

TS EN ISO 12999-1 Akustik- Yapı Akustiği Ölçüm Belirsizliklerinin Tayini ve Uygulanması-Bölüm 1: Ses Yalıtımı

İOK 02 K5 İÇ BÖLME DUVARLARDA HAVA DOĞUŞLU SES YALITIMININ SAĞLANMASI

AMAÇ

Bu kriter ile; her türlü bina, tesis ve işletmenin işletimi ve kullanımı safhalarında binalarda yapı içinde yer alan her türlü, konut, klima dış üniteleri, merkezi klima sistemleri ve ekipmanları, sıhhi tesisat ekipman ve boruları, asansörler, jeneratörler ve benzeri sistemlerden kaynaklanan veya konutlar arası komşuluk ilişkilerinden doğan hava doğuşlu gürültü seviyelerinin kişilerin huzur ve sükûnuna, beden ve ruh sağlığına olumsuz etkilerini en aza indirecek iyi işitme ve algılama koşullarını yaratacak seviyelere indirilmesi için iç bölme duvarların hava doğuşlu ses yalıtım değerlerinin istenen değerleri karşılaması amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER

Kriterin sağlandığı; bina akustiği uzmanı tarafından ölçümlere dayanarak hazırlanan ve akustik proje ekinde yer alan 'Akustik Performans Belgesi' ile ya da binanın yeşil sertifikaya esas son hali için; bina akustiği uzmanı tarafından hazırlanan akustik proje veya akustik rapor ile istenen seviyelerin sağlandığı kanıtlanabilir.

Konut, eğitim ve sağlık binaları için; Tablo 2.2.11'de verilen Kaynak ve Alıcı Odasına Göre Akustik Performans Sınıfı yeni binalar için A ve B sınıfı, mevcut binalar için ise en az C sınıfı sağlandığının belgelendirilmesi şartıyla tam kredi alınır.

Ofis, otel ve alışveriş ve ticaret merkezlerinde ve diğer binalarda; yeni binalar için Tablo 2.2.11'de verilen Kaynak ve Alıcı Odasına Göre Akustik Performans Sınıfı en az C sınıfı, mevcut binalar için en az D sınıfı sağlandığının belgelendirilmesi şartıyla tam kredi alınır.

YÖNTEM

İç bölme duvarlar ve bileşenlerinin akredite laboratuvarda ölçülmüş ses azaltım indeksi R değerleri spektral veya ağırlıklı düzeyler $R_w$ ($C$; $C_{tr}$) olarak bir veri tabanında beyan edilmiş ise bu değerler kullanılabilir. İç bölme duvarların ses yalıtım değerlerinin laboratuvarda ölçülmesi TS EN ISO 10140-2 standardına göre yapılacaktır.

Ölçüm sonuçları ya da bir veri tabanı bulunmuyor ise; ses azaltım indeksi R spektral veya ağırlıklı düzeyler $R_w$ ($C$; $C_{tr}$) olarak, sesin doğrudan iletimi için kabul görmüş bilimsel yöntemler veya bu yöntemlere dayalı yazılımlar kullanılarak hesaplanabilir. İç bölme elemanlarının ses yalıtım performansları, yapı elemanlarının birleşim bölgelerinin özelliklerine bağlı olarak sesin yanal yollarla iletimini de hesaba katarak bina içinde ses yayılımını modelleyen TS EN 12354-1, 2, 3 ve 4 standartlarının ilgili bölümlerine uygun olarak hesaplanır.

İç bölme duvarlarının alanda veya laboratuvarda spectral olarak ölçülen ses azaltım (yalıtım) indeksi R değerlerinin ağırlıklı düzeyler $R_w$ ($C$; $C_{tr}$) olarak derecelendirilmesinde TS EN ISO 717-1 standardı kullanılacaktır.

Uygulanacak ses yalıtımlı yapı elemanları akustik projede liste halinde detayları ve hesaplanan akustik performans değerleri ile birlikte verilir. Uygulama ilkeleri akustik raporda açıklanır.

Laboratuvar ölçümleri veya hesaplarla belirlenen $R_w$ ($C$; $C_{tr}$) performans değerlerinin hesaplama ile $D_{nT,A}$ veya $D_{nT,50}$ değerlerine dönüştürülmesi için genel kabul görmüş yöntemler kullanılabilir.

İyileştirme değerlerini sağlayacak ek katmanlar TS EN 12354-1 ve 3'e göre yapılacak hesaplamalar ile malzeme ve konstrüksiyon olarak belirlenecektir.

Hesaplama ve tasarımlar hedeflenen akustik performans sınıfı değerlerinin olumlu yönde 2 dB üstüne göre yapılmalıdır.

Akustik proje ve mimari proje kapsamında akustik birleşim detayları çizilecektir.

Mevcut ve yeni bina değerlendirmelerinde alanda yapılacak ses yalıtım testleri 'Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik' ile TS EN ISO 16283-1 ve 3 standartlarına uygun olarak yapılacaktır.

Ölçümlerde ISO 12999-1'e uygun olarak belirsizlik değerleri verilecektir.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

(1) Bina akustiği uzmanı tarafından hazırlanan akustik proje,

(2) Akustik Rapor,

(3) Akustik Performans Belgesi

Yukarıdaki belgelerden Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik gereği uygun olan belgenin varlığı kontrol edilmelidir.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR

Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik

TS EN ISO 16283-1 Akustik- Yapıların ve Yapı Elemanlarının Ses yalıtımı İçin Sahada Yapılacak Ölçümler- Bölüm 1: Hava İle Yayılan Sesin yalıtımı

TS EN ISO 16283-3 Akustik- Yapı Elemanlarında ve Yapılarda Ses yalıtımının Alan Ölçümü - Bölüm 3: Ön Cephedeki Sesin yalıtımı

TS EN ISO 717-1 Akustik- Yapılarda ve Yapı Elemanlarında Ses yalıtımının Derecelendirilmesi- Bölüm 1: Hava İle Yayılan Sesin yalıtımı

TS EN ISO 10140-1 Akustik - Yapı elemanlarında ses yalıtımının laboratuvar ölçümü - Bölüm 1:Özel mamuller için uygulama kuralları TS EN ISO 10140-2 Akustik- Yapı Elemanlarının Ses Yalıtımının Laboratuvarda Ölçülmesi- Bölüm 2: Hava İle Yayılan Ses Yalıtımının Ölçülmesi

TS EN ISO 12354-1 Bina akustiği - Binaların akustik performansının elemanların performansından tayini - Bölüm 1: Odalar arasında hava ile yayılan sesin yalıtımıTS EN ISO 12354-3 Bina akustiği - Yapıların akustik performansının elemanların performanslarından hesaplanması - Bölüm 3: Hava ile yayılan dışarıdaki sesin yalıtımıTS EN ISO 12354-4 Binaların akustiği - Yapıların akustik performansının elemanların performanslarından hesaplanması - Bölüm 4: İçerideki sesin dışarıya iletimi

TS EN ISO 12999-1 Akustik- Yapı Akustiği Ölçüm Belirsizliklerinin Tayini ve Uygulanması-Bölüm 1: Ses yalıtımı

Tablo 2.2.11: Kaynak ve Alıcı Odasına Göre Akustik Performans Sınıfı

Kaynak ve alıcı odası özelliklerine göre sağlanacak en düşük hava doğuşlu ses yalıtım değerleri ($D_{nT,A}^{1,2}, \text{dB}$)'esas alınacaktır.

İOK 02 K6 DÖŞEMELERDE HAVA DOĞUŞLU SES YALITIMININ SAĞLANMASI

AMAÇ

Bu kriter ile; her türlü bina, tesis ve işletmenin işletimi ve kullanımı safhalarında binalarda yapı içinde yeralan her türlü, konut, klima dış üniteleri, merkezi klima sistemleri ve ekipmanları, sıhhi tesisat ekipman ve boruları, asansörler, jeneratörler ve benzeri sistemlerden kaynaklanan veya konutlar arası komşuluk ilişkilerinden doğan hava doğuşlu gürültü seviyelerinin kişilerin huzur ve sükûnuna, beden ve ruh sağlığına olumsuz etkilerini en aza indirecek iyi işitme ve algılama koşullarını yaratacak seviyelere indirilmesi için döşemelerin hava doğuşlu ses yalıtım değerlerinin istenen değerleri karşılaması amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER

Kriterin sağlandığı; bina akustiği uzmanı tarafından ölçümlere dayanarak hazırlanan ve akustik proje ekinde yer alan 'Akustik Performans Belgesi' ile ya da binanın yeşil sertifikaya esas son hali için; bina akustiği uzmanı tarafından hazırlanan akustik proje veya akustik rapor ile istenen seviyelerin sağlandığı kanıtlanabilir.

Konut, eğitim ve sağlık binaları için; Tablo 2.2.11'de verilen Kaynak Odaya Göre Akustik Performans Sınıfı yeni binalar için A ve B sınıfı, mevcut binalar için ise en az C sınıfı sağlandığının belgelendirilmesi şartıyla tam kredi alınır.

Ofis, otel ve alışveriş ve ticaret merkezlerinde ve diğer binalarda; yeni binalar için Tablo 2.2.11'de verilen Kaynak Odaya Göre Akustik Performans Sınıfı en az C sınıfı, mevcut binalar için en az D sınıfı sağlandığının belgelendirilmesi şartıyla tam kredi alınır.

YÖNTEM

Döşemeler ve bileşenlerinin akredite laboratuvarda ölçülmüş ses azaltım indeksi R değerleri spektral veya ağırlıklı düzeyler $R_w$ ($C_{tr}$) olarak bir veri tabanında beyan edilmiş ise bu değerler kullanılabilir. Döşemelerin ses yalıtım değerlerinin laboratuvarda ölçülmesi TS EN ISO 10140-2 standardına göre yapılacaktır.

Ölçüm sonuçları ya da bir veri tabanı bulunmuyor ise; ses azaltım indeksi R spektral veya ağırlıklı düzeyler $R_w$ ($C_{tr}$) olarak, sesin doğrudan iletimi için kabul görmüş bilimsel yöntemler veya bu yöntemlere dayalı yazılımlar kullanılarak hesaplanabilir. Döşemelerin ses yalıtım performansları, yapı elemanlarının birleşim bölgelerinin özelliklerine bağlı olarak sesin yanal yollarla iletimini de hesaba katarak bina içinde ses yayılımını modelleyen TS EN 12354-1, 2, 3 ve 4 standartlarının ilgili bölümlerine uygun olarak hesaplanır.

Döşemelerin alanda veya laboratuvarda spektral olarak ölçülen ses azaltım (yalıtım) indeksi R değerlerinin ağırlıklı düzeyler $R_w$ ($C_{tr}$) olarak derecelendirilmesinde TS EN ISO 717-1 standardı kullanılacaktır.

Uygulanacak ses yalıtımlı yapı elemanları akustik projede liste halinde detayları ve hesaplanan akustik performans değerleri ile birlikte verilir. Uygulama ilkeleri akustik raporda açıklanır.

Laboratuvar ölçümleri veya hesaplarla belirlenen $R_w$ ($C_{tr}$) performans değerlerinin hesaplama ile $D_{nT,A}$ veya $D_{nT,50}$ değerlerine dönüştürülmesi için genel kabul görmüş yöntemler kullanılabilir.

İyileştirme değerlerini sağlayacak ek katmanlar TS EN 12354-1 ve 3'e göre yapılacak hesaplamalar ile malzeme ve konstrüksiyon olarak belirlenecektir.

Hesaplama ve tasarımlar hedeflenen akustik performans sınıfı değerlerinin olumlu yönde 2 dB üstüne göre yapılmalıdır.

Akustik proje ve mimari proje kapsamında akustik birleşim detayları çizilecektir.

Mevcut ve yeni bina değerlendirmelerinde alanda yapılacak ses yalıtım testleri 'Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik' ile TS EN ISO 16283-1 ve 3 standartlarına uygun olarak yapılacaktır.

Ölçümlerde ISO 12999-1'e uygun olarak belirsizlik değerleri verilecektir.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

(1) Bina akustiği uzmanı tarafından hazırlanan akustik proje,

(2) Akustik Rapor,

(3) Akustik Performans Belgesi

Yukarıdaki belgelerden Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik gereği uygun olan belgenin varlığı kontrol edilmelidir.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR

Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik

TS EN ISO 16283-1 Akustik- Yapıların ve Yapı Elemanlarının Ses yalıtımı İçin Sahada Yapılacak Ölçümler- Bölüm 1: Hava İle Yayılan Sesin yalıtımı

TS EN ISO 16283-3 Akustik- Yapı Elemanlarında ve Yapılarda Ses yalıtımının Alan Ölçümü- Bölüm 3: Ön Cephedeki Sesin yalıtımı

TS EN ISO 717-1 Akustik- Yapılarda ve Yapı Elemanlarında Ses yalıtımının Derecelendirilmesi- Bölüm 1: Hava İle Yayılan Sesin yalıtımı

TS EN ISO 10140-1 Akustik - Yapı elemanlarında ses yalıtımının laboratuvar ölçümü - Bölüm 1:Özel mamuller için uygulama kuralları

TS EN ISO 10140-2 Akustik- Yapı Elemanlarının Ses yalıtımının Laboratuvarda Ölçülmesi- Bölüm 2: Hava İle Yayılan Ses Yalıtımının Ölçülmesi

TS EN ISO 12354-1 Bina akustiği - Binaların akustik performansının elemanların performansından tayini - Bölüm 1: Odalar arasında hava ile yayılan sesin yalıtımıTS EN ISO 12354-3 Bina akustiği - Yapıların akustik performansının elemanların performanslarından hesaplanması - Bölüm 3: Hava ile yayılan dışarıdaki sesin yalıtımıTS EN ISO 12354-4 Yapı akustiği - Yapıların akustik performansının elemanların performanslarından hesaplanması - Bölüm 4: İçerideki sesin dışarıya iletimiTS EN ISO 12999-1 Akustik- Yapı Akustiği Ölçüm Belirsizliklerinin Tayini ve Uygulanması-Bölüm 1: Ses Yalıtımı

İOK 02 K7 DÖŞEMELERDE DARBE KAYNAKLI SES YALITIMININ SAĞLANMASI

AMAÇ

Bu kriter ile; her türlü bina, tesis ve işletmenin işletimi ve kullanımı safhalarında binalarda yapı içinde yeralan her türlü, konut, klima dış üniteleri, merkezi klima sistemleri ve ekipmanları, sıhhi tesisat ekipman ve boruları, asansörler, jeneratörler ve benzeri sistemlerden kaynaklanan veya konutlar arası komşuluk ilişkilerinden doğan darbe kaynaklı gürültü seviyelerinin kişilerin huzur ve sükûnuna, beden ve ruh sağlığına olumsuz etkilerini en aza indirecek iyi işitme ve algılama koşullarını yaratacak seviyelere indirilmesi için döşemelerin darbe kaynaklı ses yalıtım değerlerinin istenen değerleri karşılaması amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER

Kriterin sağlandığı; bina akustiği uzmanı tarafından ölçümlere dayanarak hazırlanan ve akustik proje ekinde yer alan 'Akustik Performans Belgesi' ile ya da binanın yeşil sertifikaya esas son hali için; bina akustiği uzmanı tarafından hazırlanan akustik proje veya akustik rapor ile istenen seviyelerin sağlandığı kanıtlanabilir.

Konut, eğitim ve sağlık binaları için; Tablo 2.2.12'de verilen Kaynak Odaya Göre Akustik Performans Sınıfı yeni binalar için A ve B sınıfı, mevcut binalar için ise en az C sınıfı sağlandığı belgelendirilmesi şartıyla tam kredi alınır.

Ofis, otel ve alışveriş ve ticaret merkezlerinde ve diğer binalarda; yeni binalar için Tablo 2.2.12'de verilen Kaynak Odaya Göre Akustik Performans Sınıfı en az C sınıfı, mevcut binalar için en az D sınıfı sağlandığı belgelendirilmesi şartıyla tam kredi alınır.

YÖNTEM

Döşemeler ve bileşenlerinin akredite laboratuvarda ölçülmüş darbe sesi basınç düzeyi $L_n$ değerleri spektral veya ağırlıklı düzeyler $L_{n,w}$ olarak olarak bir veri tabanında beyan edilmiş ise bu değerler kullanılabilir. Döşemelerin ses yalıtım değerlerinin laboratuvarda ölçülmesi TS EN ISO 10140-2 standardına göre yapılacaktır.

Ölçüm sonuçları ya da bir veri tabanı bulunmuyorsa; darbe sesi basınç düzeyi $L_n$ değerleri spektral veya ağırlıklı düzeyler $L_{n,w}$ olarak, sesin doğrudan iletimi için kabul görmüş bilimsel yöntemler veya bu yöntemlere dayalı yazılımlar kullanılarak hesaplanabilir. Döşemelerin ses yalıtım performansları, yapı elemanlarının birleşim bölgelerinin özelliklerine bağlı olarak sesin yanal yollarla iletimini de hesaba katarak; bina içinde ses yayılımını modelleyen TS EN 12354 1 ve 2 standartlarının ilgili bölümlerine uygun olarak hesaplanır.

Döşemelerin alanda veya laboratuvarda spektral olarak ölçülen darbe sesi basınç düzeyi $L_n$ değerlerinin ağırlıklı düzeyler $L_{n,w}$ olarak derecelendirilmesinde TS EN ISO 717-2 standardı kullanılacaktır.

Uygulanacak ses yalıtımlı yapı elemanları akustik projede liste halinde, detayları ve hesaplanan akustik performans değerleri ile birlikte verilir. Uygulama ilkeleri akustik raporda açıklanır.

İyileştirme değerlerini sağlayacak ek katmanlar, TS EN 12354-1 ve 2'ye göre yapılacak hesaplamalar ile malzeme ve konstrüksiyon olarak belirlenecektir.

L'nT,w ses yalıtım değerlerini sağlayacak yapı elemanlarının belirlenmesi için yardımcı dokümanlar kullanılabilir.

Hesaplama ve tasarımlar hedeflenen akustik performans sınıfı değerlerinin olumlu yönde 2 dB üstüne göre yapılmalıdır.

Akustik proje ve mimari proje kapsamında akustik birleşim detayları çizilecektir.

Mevcut ve yeni bina değerlendirmelerinde, alanda yapılacak ses yalıtım testleri; 'Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik' ile TS EN ISO 16283-2 standardına uygun olarak yapılacaktır.

Ölçümlerde ISO 12999-1'e uygun olarak belirsizlik değerleri verilecektir.

Uygulanacak ses yalıtımlı yapı elemanları akustik projede liste halinde, detayları ve hesaplanan akustik performans değerleri ile birlikte verilir. Uygulama ilkeleri akustik raporda açıklanır.

Özel durumlar için gürültü kaynaklarına ve mekanların iç akustik isteklerine bağlı olarak istenen yalıtım değerleri, bina akustiği uzmanı tarafından ayrıca hesaplanır ve yapı elemanı ile detaylar bu değere göre belirlenir.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

(1) Bina akustiği uzmanı tarafından hazırlanan akustik proje,

(2) Akustik Rapor,

(3) Akustik Performans Belgesi

Yukarıdaki belgelerden Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik gereği uygun olan belgenin varlığı kontrol edilmelidir.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR

Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik

TS EN 12354-2 Bina akustiği - Binaların akustik performansının elemanların performansından tayini - Bölüm 2: Odalar arasında darbe sesinin yalıtımı

TS EN ISO 717-2 Akustik- Yapılarda ve Yapı Elemanlarında Ses yalıtımının Derecelendirilmesi- Bölüm 2: Darbe Sesi Yalıtımı

TS EN ISO 10140-3 Akustik- Yapı Elemanlarının Ses Yalıtımının Laboratuvarda Ölçülmesi- Bölüm 3: Darbe Sesi Yalıtımının Ölçülmesi

TS EN ISO 12354-1 Bina akustiği - Binaların akustik performansının elemanların performansından tayini - Bölüm 1: Odalar arasında hava ile yayılan sesin yalıtımıTS EN ISO 12354-2 Bina akustiği - Binaların akustik performansının elemanların performansından tayini - Bölüm 2: Odalar arasında darbe sesinin yalıtımıTS EN ISO 12999-1 Akustik- Yapı Akustiği Ölçüm Belirsizliklerinin Tayini ve Uygulanması-Bölüm 1: Ses Yalıtımı

TS EN ISO 16283-2 (2016) Akustik- Yapı Elemanlarında ve Yapılarda Ses Yalıtımının Alan Ölçümü-Bölüm 2: Darbe Sesi Yalıtımı

Tablo 2.2.12: Kaynak Odaya Göre Akustik Performans Sınıfı

Farklı bina tiplerinde kaynak odası döşemelerinde sağlanacak en yüksek darbe sesi düzeyleri (L'nT,w¹,dB) tablosundaki değerler esas alınır.

28 Ekim 2026 - Sayı : 33414

TEMA 3 İOK 03 İSIL KONFOR

A) KREDİLENDİRME

İOK 03 Isıl konfor modülüne ait bina tipolojilerine bağlı kredi dağılımları aşağıda verilmektedir.

İOK 03 temasında eğitim ve sağlık binaları için zorunlu olarak yerine getirilmesi gereken şartlar bulunmaktadır. Buna ek olarak, ısıl konforun sağlanması için gerekli şartlar yerine getirildiğinde; konutlarda en yüksek 28, otellerde en yüksek 26, diğer bina türlerinde ise en yüksek 25 kredi alınabilmektedir.

Tablo 2.2.13: Isıl Konfor (Kredi)

İOK 03 Isıl Konfor teması kullanıcıların ısıl açıdan konforlu hissetmeleriyle ilgili ulusal ve uluslararası standartlarca kabul edilen kriterleri dikkate almaktadır. Bu temadan kredi alınabilmesi için yerine getirilmesi gerekenler ile ilgili açıklamalar aşağıda yer almaktadır.

GEREKLİLİKLER

• (1) Isıl konfor analizleri TS EN ISO 7730 standardında açıklanan 'Fanger Metodu'na göre yapılmalıdır. Bu metot kullanılarak, binanın düzenli olarak kullanılan tüm mahalleri için PPD ve PMV indisleri hesaplanmalıdır. Bu indisler, 'Tanımlar' bölümünde açıklanmıştır.

• (2) Tablo 2.2.14 ve Tablo 2.2.15'te belirtilen PPD ve PMV indisleri için istenen şartlarının sağlanması koşuluyla ilgili kredi alınacaktır. Sağlık ve eğitim amaçlı kullanılan binalarda PPD ve PMV indisleri ile ilgili tablolarda verilen zorunlu koşullar da sağlanmalıdır.

Tablo 2.2.14: Yeni Binalar İçin PPD ve PMV Hesap Sonuçlarına Karşılık Gelen Krediler

Tablo 2.2.15: Mevcut Binalar İçin PPD ve PMV Hesap Sonuçlarına Karşılık Gelen Krediler

YÖNTEM

Isıl konfor hesaplamaları, ısıl modelleme araçları aracılığıyla gerçekleştirilebilmektedir. PMV ve PPD indisleri için hesaplanan değerlerine karşılık gelen kredi miktarları yeni binalar için Tablo 2.2.14'te, mevcut binalar için ise Tablo 2.2.15'te sunulmuştur.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

Her bir ısıl zon için 'Fanger Metodu'na göre yapılan değerlendirmeler sonucunda belirtilen koşulların sağlandığını gösteren konunun uzmanı tarafından hazırlanmış doküman.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR

TS EN ISO 7730 Orta Dereceli Termal Ortamlar- PMV ve PPD İndislerinin Tayini Termal Rahatlık için Şartların Belirlenmesi,

TS EN 16798-1 Binaların enerji performansı - Binalar için havalandırma - Bölüm 1: Binaların enerji performansının tasarımı ve değerlendirilmesi için iç ortam çevresel girdi parametreleri iç ortam hava kalitesi, termal ortam, aydınlatma ve akustiği ele alma - Modül M1-6

TS 2164 Kalorifer Tesisatı Projelendirme Kuralları

TS EN ISO 6946 Yapı Bileşenleri ve Yapı Elemanları- Isıl Direnç ve Isıl Geçirgenlik- Hesaplama Metodu

TS EN ISO 52016-1 Binaların enerji performansı - Isıtma ve soğutma, iç sıcaklıklar ve mantıklı ve gizli ısı yükleri için enerji gereksinimleri - Bölüm 1: Hesaplama prosedürleri (ISO 52016-1: 2017)

TANIMLAR

Düzenli olarak kullanılan mahal: En az 30 dakika boyunca kullanıcısı olan mahallerdir.

Isıl Memnuniyetsizlik Yüzdesi (PPD indisi): Aynı ortamdaki kullanıcılar arasında, ısıl açıdan memnuniyetsiz durumda olanların oranını yüzdesel olarak ifade eden bir parametredir.

Ortalama Isıl Duyu Göstergesi (PMV indisi): Aynı ortamdaki çok sayıda kullanıcının bulundukları ortamda, ısıl açıdan nasıl hissettikleri ile ilgili ortalama değeri içeren bir parametredir. (Örneğin; +3 sıcak, 0 nötr, -3 ise soğuk hissedildiği anlamını taşır.)

TEMA 4 İOK 04 HAVA KALİTESİ

A) KREDİLENDİRME

Tablo 2.2.16: Hava Kalitesi (Kredi)

Z: Zorunlu

B) KREDİLENDİRME ESASLARI

İOK 04 K1 DOĞAL VEYA MEKANİK HAVALANDIRMA YÖNTEMLERİNDE İÇ MEKAN KONFORUNU SAĞLAYACAK TAZE HAVA GİRİŞİNİN SAĞLANMASI

AMAÇ

Yeşil Binalarda iç mekan konforunu sağlayacak ve kullanıcı sağlığını koruyacak ölçüde, standartlara uygun miktarda taze hava girişinin sağlanması amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER

• (1) Gerekli taze hava miktarının mekanik havalandırma yoluyla sağlanması durumunda, TS EN 16798-1 standardına uygun taze hava miktarının sağlandığının izleneceği bir düzeneğin kurulmuş olması ve taze hava miktarının bu standart değerden - %10 sapması durumunda; düzeneğin alarm verecek şekilde planlanmış olması gereklidir.

• (2) Gerekli taze hava miktarının doğal havalandırma yoluyla temin edilmesi durumunda ise; CO₂ sensörünün olması zorunludur. CO₂ sensörü, ilgili standartlara göre sınır değer (örneğin 1000 ppm) aşıldığında alarm verecek şekilde ayarlanmış olmalıdır.

• (3) Konut dışı binalarda, doğal havalandırmanın kullanılmasının uygulanabilir olduğu durumlarda binada mümkün olduğu kadar doğal havalandırma kullanılması gereklidir. Doğal havalandırmanın mümkün olmadığı durumlarda (dış hava kirliliği, gürültü, rüzgar, güvenlik vb.) gerekçelendirilerek mekanik havalandırma kullanılabilir.

Hava kalitesi başlığından kredi alınabilmesi için tüm bina tiplerinde taze hava temininin; mekanik havalandırma ve doğal havalandırma ile yapılması durumlarına göre uygun olan gereklilik sağlanmalıdır.

Konut binalarında taze hava temininin mekanik havalandırma ve/veya doğal havalandırma yoluyla sağlanması durumunda yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

Konut dışı binalarda bu kriterden puan almak zorunlu olup, ilk iki gereklilikten birinin sağlanması koşulu ile, doğal havalandırmanın uygulanabilir olduğu durumlarda doğal havalandırma kullanılması, uygulanabilir olmadığı durumlarda ise nedenleri belirtilerek mekanik havalandırma kullanılması durumunda yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

Temel olarak TS EN 16798-1 standardında tanımlanan yöntemler izlenecek ve gerektiğinde kaynaklar bölümünde verilen diğer kaynaklardan da yararlanılacaktır.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

(1) Taze hava temini mekanik havalandırma ile yapılıyorsa; taze hava miktarının nasıl hesaplandığına ve havalandırma sisteminin TS EN 16798-1 standardına uygun olarak yapıldığına dair bilgileri içeren rapor ile taze hava miktarını izleyen düzeneğin projesi verilmelidir.

(2) Taze hava temini doğal havalandırma yoluyla yapılıyorsa; projede açılır pencerelerin ve CO2 sensörünün gösterildiği projelerin teslim edilmesi, doğal havalandırma hesapları veya simülasyon sonuçlarının raporlanması gerekmektedir. Alternatif olarak kritere uygunluğu gösteren hava akış analiz detayları (CFD analizleri) da kabul edilir.

(3) Projede doğal havalandırmanın kullanılıp kullanılamayacağına ilişkin değerlendirme raporu teslim edilmelidir. Bu raporda; mekanik havalandırma kullanılan mekanlarda doğal havalandırmanın neden kullanılmadığı, doğal havalandırma kullanılan mekanlarda ise herhangi bir sakınca bulunmadığı belirtilmelidir. Raporu destekleyici bilgiler (hava kirliliği haritaları vb.) eklenmelidir.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR

Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği

TS EN 16798-1 Binaların enerji performansı - Binalar için havalandırma - Bölüm 1: Binaların enerji performansının tasarımı ve değerlendirilmesi için iç ortam çevresel girdi parametreleri iç ortam hava kalitesi, termal ortam, aydınlatma ve akustiği ele alma - Modül M1-6

TS EN 12599 Binalarda Havalandırma- Havalandırma ve İklimlendirme Sistemlerinin Üzerindeki Deney İşlemleri ve Ölçme Metotları

TS EN ISO 16890-1. Genel havalandırma için hava filtreleri

TS CR 1752 Havalandırma- Binalar İçin- Bina İçi Ortamlar İçin Tasarım Kuralları

CIBSE-AM 10 'Natural Ventilation in Non-Domestic Buildings'

TANIMLAR

CFD (Hesaplamalı Akışkanlar Dinamiği) analizi: Akışkanların fiziksel etkileşimlerinin matematiksel metotlarla bilgisayar üzerinde modellenerek sayısal olarak hesaplandığı bir simülasyon yöntemidir.

2.3. YAPI MALZEMESİ VE YAŞAM DÖNGÜSÜ (YMD)

VİZYON

Mimar, malzeme üreticisi, yüklenici ve kullanıcılarda çevreye duyarlı malzeme seçim ve kullanım bilincini arttırarak; tasarlanacak yeşil binaların çevre etkisini en aza indirmek; kullanıcıların sağlık, konfor ve emniyet koşullarını sağlamaktır.

Yapı Malzemesi ve Yaşam Döngüsü (YMD) modülü, yedi tema ve bu yedi temayı tanımlayan kriterlerden ve her bir kriter için tamamlanması beklenen gerekliliklerden oluşmaktadır.

GENEL AMAÇ

Sürdürülebilir binaların gerçekleştirilmesi aşamasında kullanılacak malzemelerin çevreye olan etkilerinin en az düzeyde tutacak kriterlerin belirlenerek sunulmasıdır. Bu kriterler genel olarak özellikle tükenebilir ve yenilenemeyen doğal kaynakların kullanımının azaltılmasını, teknolojik ve endüstriyel üretim süreçleri sonucunda açığa çıkan ve hava, toprak ve suya karışan her türlü katı, sıvı ve gaz atıkların azaltılmasını ve seçilen malzemelerin uygulandığı binalarda insan sağlığına olumsuz etkisinin bertaraf edilmesini amaçlamaktadır.

Tablo 2.3.1 Yapı Malzemesi ve Yaşam Döngüsü (YMD)

28 Ekim 2026 - Sayı : 33414

TEMA 1 YMD 01 YAPI MALZEMESİ YAŞAM DÖNGÜSÜ DEĞERLENDİRMESİ (YDD) VE ÇEVRESEL ÜRÜN BEYANI (ÇÜB)

A) KREDİLENDİRME

Tablo 2.3.2: Yapı Malzemesi Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi (YDD) ve Çevresel Ürün Beyanı (Kredi)

Ürün Beyanları (ÇÜB) veya Çevre Etiketi Yönetmeliği kapsamında verilen Çevre Etiketi, EU ECO LABEL (eko-etiket), NATUREPLUS, beşikten beşiğe (cradle to cradle), FSC, PEFC, CSC gibi bir çevre etiketine sahip olması gerekir. Bu dokümanlar; bağımsız değerlendirme raporlarını, değerlendirme sonucunu, değerlendiricinin ismini, iletişim adresini, değerlendirme veya sertifikalandırma tarihini içermelidir.

Yöntem 1 kapsamında yeni ve mevcut binalar için Tablo 2.3.3'te belirtildiği şekilde kredilendirme yapılır.

Tablo 2.3.3: ÇÜB veya ilgili çevre belgeleri olan malzeme/ürün sayısına göre alınabilecek krediler

Yöntem 1.1. Endüstri Çapında Tip III Genel (Jenerik) Çevresel Ürün Beyanı (ÇÜB)

Bina projesinde tespit edilmiş malzemelerin/ürünlerin, TS ISO 14025, TS ISO 21930, TS EN 15804 esas alınarak en az 'Beşikten-kapıya' 'Endüstri Çapında Tip III Genel (Jenerik) Çevresel Ürün Beyanı (ÇÜB)'nin hazırlanması gerekmektedir. Bu yöntemin uygulanmasıyla bir ürün, hesaplamaya 0,5 ile çarpılarak katkı sağlar.

Yöntem 1.2. Ürüne Özgü Tip III Çevresel Ürün Beyanı (ÇÜB)

Bina projesinde tespit edilmiş malzemelerin/ürünlerin, TS ISO 14025, TS ISO 21930, TS EN 15804, CEN TR 15941, EN 15942 esas alınarak en az 'Beşikten-kapıya' 'Ürüne Özgü Tip III Çevresel Ürün Beyanı (ÇÜB)'nın veya ilgili çevre belgeleri (Çevre Etiketi Yönetmeliği kapsamında verilen Çevre Etiketi, EU ECO LABEL (eko-etiket), NATUREPLUS, beşikten beşiğe (cradle to cradle), FSC, PEFC, CSC gibi bir çevre etiketi olması gerekmektedir. Bu yöntemin uygulanmasıyla bir ürün, hesaplamaya tam katkı sağlar.

$$ \text{Toplam Malzeme/Ürün} = \left{ \begin{array}{l} \text{Endüstri Çapında} \ \text{Tip III ÇÜB} \end{array} \right} \times 0,5 + \left{ \begin{array}{l} \text{Ürüne Özgü} \ \text{Tip III ÇÜB veya ilgili Çevre Belgeleri} \end{array} \right} \times 1 $$

Yöntem 2. Yapı Malzemesi/Ürünün Yaşam Döngüsü Çevre Etkisinin Endüstri Ortalamasının Altında Kalması

Bina projesinde tespit edilmiş malzemelerin/ürünlerin toplam maliyetinin en az %50'sinin, aşağıdaki çevre etkisi kategorilerinden küresel ısınma potansiyel etkisi zorunlu olmak koşuyla en az 3 tanesi göz önünde bulundurularak; en az 'Beşikten-kapıya' 'Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi'nin sunulması gerekmektedir. Malzemelerin/ürünlerin çevre etkisi endüstri ortalamasının altında olmalıdır. Göz önünde bulundurulması gereken etki kategorileri aşağıda yer almaktadır:

• Küresel Isınma Potansiyeli (Sera gazları), kg CO₂ - eşdeğer

• Stratosferik Ozon Tabakasının İncelmesi, kg CFC-11 - eşdeğer

• Toprak ve Su Kaynaklarındaki Asitleşme, kg SO₂ - eşdeğer

• Ötrifikasyon, kg (PO₄)³⁻ - eşdeğer

• Fotokimyasal Ozon Oluşumu, NOx ya da Etan, kg etan - eşdeğer

• Cansız Çevreye Ait Kaynakların Tüketimi, kg Sb - eşdeğer

• Yenilenebilir Olmayan Enerji Kaynaklarının Tüketimi, MJ

Yöntem 2 kapsamında gerekliliklerinin sağlanması durumunda yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

ÇÜB veya ilgili çevre belgeleri / YDD raporları

KAYNAKLAR / STANDARTLAR

Çevre Etiketi Yönetmeliği,

TS EN ISO 14040 Çevre Yönetimi- Hayat Boyu Değerlendirme- İlkeler ve Çerçeve

TS EN ISO 14044 Çevre yönetimi - Yaşam döngüsü değerlendirmesi - Gereksinimler ve kurallar - Tadil 2

TS EN 15804+A2/AC Yapıların Sürdürülebilirliği- Mamullere İlişkin Çevresel Beyanlar- Yapı Mamullerinin Mamul Kategorisi İçin Ana Kurallar

TS ISO 14025 Çevre Etiketleri ve Beyanları- Tip III Çevre Beyanları- Prensipler ve Prosedürler

TS ISO 21930 Yapılarda ve inşaat mühendisliği işlerinde sürdürülebilirlik - Yapı malzemelerinin ve hizmetlerinin çevresel beyanları için temel kurallar

TS EN 15942 Yapı İşlerinin Sürdürülebilirliği- Çevresel Mamul Beyanı- İşletmeler Arası İletişim Formatı

TS EN 14049 Su uygulamalarının yoğunluğu (şiddeti) - Hesaplama yöntemi ve ölçme metodları

FSC: Forest Stewardship Council

PEFC (Programme for the Endorsement of Forest Certification): Orman Sertifikasyonu Onaylama Programı sertifikasyonu

CSC (Beton Sürdürebilirlik Konseyi): Beton sektörü ve beton bileşenleri (tedarik zinciri: çimento ve agrega) için tüm dünyada kabul gören bir ürün belgelendirme sistemidir.

TANIMLAR

Çevresel Ürün Beyanı (ÇÜB): Ürünlerin yaşam döngüsü boyunca sebep olduğu çevre etkisi hakkında şeffaf ve kıyaslanabilir bilgi sunan, bağımsız olarak değerlendirilen ve onaylanan belgedir. Bir ürünün 'ÇÜB' belgesine sahip olması, ürünün çevre etkisinin mükemmel olduğunu göstermez; ürünün çevre etkisini şeffaf bir şekilde bildirir. 'Çevresel Ürün Beyanı' (ÇÜB) içinde yer alan bilginin bağımsız üçüncü taraf hakemlerce tahkik edilmesi bir önkoşuldur. Bir danışma kuruluş tarafından belirlenmiş hakemlerin; deney ve sertifika enstitülerinden, bilim ve standartlaşma konusundaki uzmanlardan oluşması gerekmektedir. Hakemler ayrıca; ilgili standartlar esas alınarak oluşturulmuş ürünlerin 'Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi' (YDD) konusunda uzman olmalı; üretici tarafından teslim edilen ÇÜB belgesinin inandırıcılığını, tutarlılığını, tamlığını, veri ve hesaplamaların şeffaflığını kontrol edebilmeli ve raporunu hazırlayabilmelidir.

Endüstri Çapında Genel (Jenerik) Çevresel Ürün Beyanı: Endüstri çapında genel ÇÜB'ler üçüncü taraflarca gözden geçirilip onaylanarak sertifikalandırırlar. Bu endüstri çapındaki bildirimler, örneğin beton gibi genel bir ürün tipine özgü olup; belirli bir üreticiye veya şirkete ait değildir. Öte yandan, üreticiye ait bir ürünün endüstri çapında genel ÇÜB sertifikası alabilmesi için;

sertifikada üreticinin temsiliyeti gereklidir. Bu da ÇÜB program işletmecisinin aracılığıyla gerçekleştirilir.

Ürüne Özgü Tip III Çevresel Ürün Beyanı: Ürüne özgü tip III ÇÜB'leri, üçüncü taraflarca gözden geçirilip onaylanarak sertifikalandırılırlar. Bununla birlikte, ürüne özgü bildirimler genel (Jenerik) ÇÜB'lerin aksine, belirli bir üreticiye özgüdür ve sanayinin geri kalanındaki uygulamaları yansıtma zorunluğu yoktur. Ürünün ÇÜB sertifikası alabilmesi için; sertifikada üreticinin temsiliyeti gereklidir. Bu da ÇÜB program işletmecisinin aracılığıyla gerçekleştirilir.

Program İşletmecisi: TS ISO 14025'e göre Tip III Çevresel Ürün Beyanı'nı ortaya koyan kuruluşur. Örneğin; şirket veya şirketler grubu, endüstriyel sektör veya ticari birlik, kamu kurum ve kuruluşları ya da bağımsız bilimsel kuruluşlar veya diğer organizasyonlardır.

Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi (YDD): Bir bina sistemine, binanın yaşam döngüsü boyunca giren ve çıkan çevreye zarar verebilecek etmenlerin ve miktarlarının derlenmesi ve sebep olduğu potansiyel çevre etkilerinin değerlendirilmesidir. YDD; bir binanın yaşam döngüsü boyunca, örneğin doğal kaynakların kullanılması ya da çevreye salınan her türlü salım gibi; çevreyle ilişkili konularını ve potansiyel çevre etkilerini işaret eder. Malzemenin yaşam döngüsü, beşikten mezara, hammaddenin çıkarılması, üretilmesi, yapım, kullanım, işletim, yaşam sonrası iyileştirme, geri dönüşüm ve en son atım (yaşamının sona ermesi) aşamalarını kapsar. Amaç malzemenin yaşam döngüsü boyunca çevre performansının geliştirilebilmesi için olanakları belirlemektir.

TEMA 2 YMD 02 SAĞLIKLI ÜRÜN BEYANI (SÜB)

A) KREDİLENDİRME

Tablo 2.3.4: YMD 02 Sağlıklı Ürün Beyanı (Kredi)

B) KREDİLENDİRME ESASLARI

YMD 02 K1 -UÇUCU ORGANİK BİLEŞİK (UOB) SALIM SEVİYESİ

AMAÇ

Hava kalitesine, insan sağlığına, verimliliğe ve çevreye zarar veren kimyasal kirleticilerin yoğunluğunu azaltmak amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER

Malzeme üreticileri ve proje ekibine yükümlülük getiren bu kriterde; bina projesinde iç ortamda, yüzeysel bölgelerdeki en son katmanda bulunan malzemelerin/ürünlerin içerdikleri UOB miktarları, iç ortama yaydıkları UOB salımları ve bu salımların nasıl bir deneysel yöntemle tespit edildiği beyan edilmelidir. UOB salımları ilgili standartlarda belirtilen sınır değerlerin altında olmalıdır.

Kriterin gerekliliklerinin sağlanması durumunda yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

UOB salım türleri, bunların iç ortamda mekanın işlevine göre değişen sınır değerleri ve salım miktarı sınır değerleri; standartlarda verilen gereklilikleriyle uyumlu olacak şekilde üreticisi tarafından belgelendirilmeli veya yerinde ölçülmelidir (Tablo 2.3.5).

Tuğla, doğal taş, beton, seramik, cam, metal yüzeyler vb. gibi doğası gereği UOB yaymayan ürünlerin değerlendirilmesine gerek yoktur ve organik bazlı kaplamalar, bağlayıcılar veya dolgu

macunları üretimlerinde veya cilalarında kullanılır. Ölçüm yapılması durumunda binada kullanılan bu malzemelerin tamamını kapsayan mekan/mekanlarda ölçüm yapılmalıdır.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

Malzemelerle ilgili üreticiden alınmış teknik şartnameler veya malzemelere/ürünlere ait UOB salım değerlerini gösteren belgeler veya TÜRKAK tarafından iç ortamlarda UOB ölçümü alanında akredite olmuş bir ölçüm firması tarafından yapılan ölçüm sonuçları.

KAYNAKLAR/STANDARTLAR

TS EN13999 Yapıştırıcılar- Organik Çözücü İçermeyen veya Düşük Oranda İçeren Yapıştırıcıların Uygulamadan Sonra Emisyon Özelliklerinin Ölçülmesi İçin Kısa Süreli Yöntem- Bölüm 1: Genel İşlemler

TS EN 13300 Boyalar ve vernikler - İç mekan duvar ve tavanlarında kullanılan boyalar ve vernikler

• Sınıflandırma

AB Direktifi 2004/42/CE21.

TS EN ISO 11890-2 Boyalar ve vernikler - Uçucu organik bileşenler (VOC) ve yarı uçucu organik bileşenler (SVOC) içeriğinin tayini - Bölüm 2: Gaz kromatografi yöntemi TS EN 717-1 Ahşap Esaslı Levhalar- Formaldehit Salınımının Tayini- Bölüm 1: Oda Metodu İle Formaldehit Yayılması

TS ISO 16000-3 İç Mekân Havası- Bölüm 3: Formaldehit ve Diğer Karbonil Bileşiklerinin Tayini-Aktif Numune Alma Yöntemi

TS EN ISO 16000-7 İç Mekan Havası- Bölüm 7: Havadaki Asbestli Elyaf Derişimlerinin Tayini İçin Numune Alma Stratejisi

TS EN ISO 16000-9 İç Mekan Havası- Bölüm 9: Yapı Malzemelerinden ve Mobilyalardan Uçucu Organik Bileşik Emisyonlarının Tayini- Emisyon Deney Odası Metodu

TS EN 233 Duvar Kaplamaları- Rulo Hâlinde- Son İşlemi Tamamlanmış Duvar Kâğıtları, Duvar Vinilleri ve Plâstik Duvar Kaplamalarının Özellikleri

TS EN 234 Duvar kaplamaları-Rulo halinde- Sonradan dekore edilen duvar kaplamalar için özellikler

TS 5228-3-1 EN 259-1 Duvar kaplamaları-Rulo halinde-Ağır hizmet duvar kaplamaları-Bölüm 1:Özellikleri

TS EN 12149 Duvar Kaplamaları- Rulo Halinde- Ağır Metaller ve Bazı Diğer Elementler İle Açığa Çıkan Formaldehit ve Vinilklorür Tayini

Kamu Binalarının Enerji Verimli Yenilenmesine Yönelik Rehber https://meslekihizmetler.csb.gov.tr/kamu-binalarinin-enerji-verimli-yenilemesine-yonelik-rehber-i-99595

TANIMLAR

Uçucu Organik Bileşik (UOB): Bazı katı veya sıvılardan gaz olarak salınan uçucu organik bileşikler; bazıları uzun bazıları kısa dönemde olumsuz sağlık etkileri yaratabilen çeşitli kimyasalları içerirler. UOB'lerin iç ortamdaki yoğunlukları dış ortama nazaran yaklaşık 10 kat daha yüksek olabilmektedir. UOB'ler sayısı binleri bulan geniş çeşitlilikteki ürünlerden yayılabilmektedir.

Tablo 2.3.5: Uçucu Organik Bileşik (UOB)

Yapıştırıcılar, dolgu malzemeleri, boyalar, incelticiler vb.'nin ortama saldığı gazlarla ilgili örnek referans değerler Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğü web sayfası kütüphanesinde yayınlanan "Kamu Binalarının Enerji Verimli Yenilenmesine Yönelik Rehber" Ek-7.1.3.2 Uçucu Bileşenler ve Kirleticiler Kontrol Formu Örneği'nde verilmiştir.

YMD 02 K2 – KİMYASAL MALZEME İÇERİĞİ

AMAÇ

Yaşam döngüsü boyunca kimyasal içerikleri açısından çevreye zararlı etkisi olmayan malzeme ve ürünlerin kullanımının teşvik edilmesi amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER

Bina projesinde bulunan malzemelerin/ürünlerin toplam maliyetinin en az %20'sinin zararlı kimyasal içerikleri, kabul görmüş bir yöntem ile belirtilmelidir.

Kriterin gerekliliklerinin sağlanması durumunda yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

Kimyasal içerikli malzemelere ait Sağlık Ürün Beyanları (SÜB) veya Malzeme Güvenlik Bilgi Formları (MGBF) temin edilmelidir.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

İlgili standart ve salım limitlerinin yer aldığının ve sağlandığının belirtildiği üreticiden temin edilen SÜB'ler veya MGBF'ler.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR

Kimyasalların Kaydı, Değerlendirmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmelik: Avrupa Komisyonunun 1907/2006 sayılı Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Tüzüğünü (REACH Tüzüğü) Türkiye'de uyumlaştıran yönetmelik

Zararlı Maddeler ve Karışımlara İlişkin Güvenlik Bilgi Formları Hakkında Yönetmelik

TANIMLAR

Sağlık Ürün Beyanı (SÜB): 'Sağlık Ürün Beyanı' (SÜB), resmi otoriteler ve bilimsel birlikler tarafından yayınlanmış "yasaklanmış madde, kısıtlanmış madde, izne tabi aday madde ve izne tabi madde" listeleriyle kıyaslayarak malzeme içeriğindeki dikkat edilmesi gereken potansiyel kimyasalların tamamen açıkça bildirilmesini sağlar. SÜB'de, ürün içinde yer alan mevcut maddelerin %100 oranında beyan edilmesi veya ürün içindeki en düşük 1000 ppm'e kadar olan bilinen zararları, %100 oranında beyan etmesi gerekmektedir.

Malzeme Güvenlik Bilgi Formu (MGBF): Piyasaya arz edilen zararlı maddelerin ve karışımların, insan sağlığı ve çevre üzerinde yaratabilecekleri olumsuz etkilere karşı etkin kontrol ve gözetimi sağlamak üzere geliştirilen güvenlik bilgi formları.

TEMA 3 YMD 03 RADYASYON KONTROLÜ

A) KREDİLENDİRME

Tablo 6.37: YMD 03 Radyasyon Kontrolü (Kredi)

B) KREDİLENDİRME ESASLARI

YMD 03 K1 - RADON ÖLÇÜMÜ YAPILMASI

AMAÇ

Bina kullanıcılarının yapı içinde maruz kaldığı doğal radyasyon seviyesinin azaltılması ve toplum üyelerinin alacağı radyasyonun mümkün olan en düşük seviyede tutulması amacıyla radon gazının binaya girişinin kontrolü amaçlanmaktadır.

GEREKLİKLER

Yöntem-1 için: Yapılan ölçüm sonucunda radon konsantrasyon seviyesi yıllık ortalama olarak 300 Bq/m³, değerini aşmamalıdır. Ölçüm yapacak kuruluşun akredite veya radon ölçümü konusunda uluslararası karşılaştırma çalışmasına katılmış kuruluş olması gerekir.

Yöntem-2 için: Malzeme ve ürünün ilgili standartlarla belirlenen sınır değerlerini aşmadığının belgelendirilmesi gerekmektedir.

Yöntemlerden herhangi birinin sağlanması durumunda yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

Yöntem-1

Radon ölçümleri binanın sürekli kullanılan bölgelerin (yaşam, çalışma, dinlenme vb.) bulunduğu en alt katında yapılmalıdır.

Radon seviyesi ölçümünde kullanılacak cihazı, ilgili mekanlarda zeminden en az 50 cm, tavandan en az 30 cm, dış duvarlardan en az 30 cm, kapı ve pencerelerden en az 90 cm uzaklıkta olmalıdır.

Yöntem-2

Bina projesinde tespit edilmiş aşağıda belirtilen malzemelerin/ürünlerin aktivite konsantrasyon indisinin Nükleer Düzenleme Kurumu tarafından belirlenen sınır değerleri aşmadığının kanıtlanması gerekmektedir. Nükleer Düzenleme Kurumu tarafınca belirlenen sınır değerleri olmaması durumunda; ‘US Environmental Protection Agency’ (EPA) ve ‘European Atomic Commission’ (EURATOM), ‘World Health Organization’ (WHO) gibi resmi kurumlar tarafınca belirlenen sınır değerlerini aşmadığının kanıtlanması gerekmektedir.

• Radyum ve Toryum’ca zengin granitler,

• Portland çimentosu,

• Yüksek fırın cürüfu ve/veya uçucu kül katkılı portland çimentosu,

• Sentetik alçı.

Yukarıda belirtilen yöntemlerden herhangi birinin sağlanması durumunda tam kredi alınır.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

(1) Radon ölçümü yapılan mekanı, ölçüm yöntemini, ölçüm cihazının özelliklerini, radon ölçümü süresini ve sonuçlarını içeren rapor ile ölçüm yapan kuruluşun akredite veya radon ölçümü konusunda uluslararası karşılaştırma çalışmasına katılmış kuruluş olduğunu gösteren belge (Yöntem 1 için).

(2) Malzemelere/ürünlere ait radyoaktivite konsantrasyonu, radon konsantrasyonu, radyoaktivite değerlendirme vb. belgeler (Yöntem 2 için).

KAYNAKLAR / STANDARTLAR

Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği

Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (305/2011/AB)

TEMA 4 YMD 04 SORUMLU KAYNAK KULLANIMI

A) KREDİLENDİRME

Tablo 2.3.7: YMD 04 Sorumlu Kaynak Kullanımı (Kredi)

B) KREDİLENDİRME ESASLARI

YMD 04 K1 – SORUMLU KAYNAK KULLANIMI

AMAÇ

Bina projesine tespit edilmiş ahşap malzemelerin/ürünlerin etkin (yeterli düzeyde, amaca uygun ve çevresel etkisi düşük) kullanılmasının ve sürdürülebilir kaynaklardan temin edilmesinin sağlanması amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER

Bina projesine tespit edilmiş ahşap malzemelerin/ürünlerin temin edildiği kaynaklar hakkında bilgi edinilmesi ve bina projesine tespit edilmiş kalıcı olarak kurulan ahşap malzemelerin/ürünlerin toplam maliyetinin en az %20'sinin çevresel etkisi düşük ve sürdürülebilir kaynaklardan temin edilmiş olması gerekmektedir.

Kriterin gerekliliklerinin sağlanması durumunda yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

Üreticilerin sağlamış oldukları malzemelerin/ürünlerin çevreye zarar vermeyen, uygun bir yasal süreç takip ederek edinildiğini gösteren belgelerin sağlanması gerekmektedir.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

Ürünün sorumlu kaynaklardan elde edildiğini belgeleyen dokümanlar. (FSC, FSC CoC, GRI, TS EN ISO 14001 vb.)

KAYNAKLAR / STANDARTLAR

TS EN ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemleri- Şartlar ve Kullanım Kılavuzu

TS EN ISO 26000 Sosyal sorumluluk için rehber

TEMA 5 YMD 05 YEREL KAYNAK KULLANIMI

A) KREDİLENDİRME

Tablo 2.3.8: YMD 05 Yerel Kaynak Kullanımı (Kredi)

B) KREDİLENDİRME ESASLARI

YMD 05 K1 - YEREL KAYNAK KULLANIMI

AMAÇ

Yerel çevreden çıkarılan ve üretilen yapı malzemesi ve ürünlerine talebi arttırmak ve böylece yerel malzeme kullanımını desteklemek ve ürünlerin taşımacılığından kaynaklanan çevre etkilerini azaltmak amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER

Bina projesine tespit edilmiş malzemelerin/ürünlerin toplam maliyetinin en az %20'si; proje şantiyesinin en fazla 200 km yarıçapındaki bölgeden çıkarılmış/hasat edilmiş/geri kazanılmış ya da üretilmiş yerel malzemelerden sağlanması gerekmektedir.

Kriterin gerekliliklerinin sağlanması durumunda yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

Yerel malzeme yüzdesi aşağıdaki eşitliğe göre hesaplanır.

$$ \text{Yerel Malzeme Yüzdesi} = \frac{200 \text{ km yarıçap bölgesinden temin edilen malzeme / ürün maliyeti}}{\text{Bina projesinde tespit edilmiş toplam malzeme / ürün maliyeti}} \times 100 \geq 20 $$

200 km yarıçap içinde demiryolu veya denizyolu ile taşınan yapı malzemesi ve ürünlerin toplam maliyeti, 0.25 ile çarpılır ve demiryolu veya denizyolu ile taşınmayan yapı malzemesi ve ürünlerin maliyet toplamına eklenir.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

• (1) 200 km yarıçapındaki bölgeden çıkarılmış / hasat edilmiş / geri kazanılmış ya da üretilmiş yerel malzemelerin temin edildiğini gösteren belgelerin sunulması.

• (2) Üreticilerin isimlerinin, malzeme / ürün maliyetlerinin, proje şantiyesi ve ürünün çıkarıldığı veya hasat edildiği bölge arasındaki mesafenin, proje şantiyesi ve üretici arasındaki mesafenin belirtilmesi.

TEMA 6 YMD 06 YENİDEN KULLANILAN, İYİLEŞTİRİLEN YA DA GERİ DÖNÜŞTÜRÜLEN MALZEME KULLANIMI

A) KREDİLENDİRME

Tablo 2.3.9: YMD 06 Yeniden Kullanılan, İyileştirilen ya da Geri Dönüştürülen Malzeme Kullanımı (Kredi)

B) KREDİLENDİRME ESASLARI

YMD 06 K1 – GERİ KAZANILMIŞ MALZEMELERİN KULLANILMASI

AMAÇ

Doğal kaynaklara olan gereksinimi ve atığı azaltmak için malzemelerin ve ürünlerin yeniden kullanılarak; doğal kaynakların çıkarılması ve işlenmesi sürecinde açığa çıkan çevresel etkilerin azaltılması amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER

Bina projesine tespit edilmiş malzemelerin/ürünlerin toplam maliyetinin en az %5'inin önceden başka bir projede kullanıldıktan sonra geri kazanılmış malzeme olması gerekmektedir.

Kriterin gerekliliklerinin sağlanması durumunda yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

Yeniden kullanılacak olan malzemeler, mevcut binadan olduğu gibi başka kullanılmış binalardan da tedarik edilebilir.

Taşıyıcı elemanlar (döşemeler ve çatı döşemeleri gibi), cephe malzemeleri (pencere sistemleri, kabuk, karkas gibi), daimi olarak tespit edilmiş iç yapı elemanları (duvarlar, kapılar, döşeme kaplamaları, tavan sistemleri gibi) bu kapsamda değerlendirilir.

Mekanik, elektrik ve tesisat elemanları ve özellikle asansör ve diğer cihazlar geri kazanılmış malzeme / ürün hesaplamasına dahil edilmemelidir.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

Bina projesine tespit edilmiş malzeme / ürün listesi ve maliyetleri ile projede kullanılan 'Geri Kazanılmış Malzeme' listesi ve maliyetleri doğrultusunda yapılan hesaplamanın sunulması.

TANIMLAR

Geri kazanılmış malzeme: Bir malzemenin atık olarak atılması ya da enerji geri kazanımı sağlamak üzere kullanılması (yakma tesislerinde yakılması vb.) yerine, binada doğrudan kullanılması ya da geri dönüşüm için üretim sürecinde girdi olarak kullanılmasıdır.

B) KREDİLENDİRME ESASLARI

YMD 06 K1 - GERİ KAZANILMIŞ MALZEMELERİN KULLANILMASI

AMAÇ

Doğal kaynaklara olan gereksinimi ve atığı azaltmak için malzemelerin ve ürünlerin yeniden kullanılarak; doğal kaynakların çıkarılması ve işlenmesi sürecinde açığa çıkan çevresel etkilerin azaltılması amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER

Bina projesine tespit edilmiş malzemelerin/ürünlerin toplam maliyetinin en az %5'inin önceden başka bir projede kullanıldıktan sonra geri kazanılmış malzeme olması gerekmektedir.

Kriterin gerekliliklerinin sağlanması durumunda yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

Yeniden kullanılacak olan malzemeler, mevcut binadan olduğu gibi başka kullanılmış binalardan da tedarik edilebilir.

Taşıyıcı elemanlar (döşemeler ve çatı döşemeleri gibi), cephe malzemeleri (pencere sistemleri, kabuk, karkas gibi), daimi olarak tespit edilmiş iç yapı elemanları (duvarlar, kapılar, döşeme kaplamaları, tavan sistemleri gibi) bu kapsamda değerlendirilir.

Mekanik, elektrik ve tesisat elemanları ve özellikle asansör ve diğer cihazlar geri kazanılmış malzeme / ürün hesaplamasına dahil edilmemelidir.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

Bina projesine tespit edilmiş malzeme / ürün listesi ve maliyetleri ile projede kullanılan 'Geri Kazanılmış Malzeme' listesi ve maliyetleri doğrultusunda yapılan hesaplamanın sunulması.

TANIMLAR

Geri kazanılmış malzeme: Bir malzemenin atık olarak atılması ya da enerji geri kazanımı sağlamak üzere kullanılması (yakma tesislerinde yakılması vb.) yerine, binada doğrudan kullanılması ya da geri dönüşüm için üretim sürecinde girdi olarak kullanılmasıdır.

güvenilir, doğrulanabilir bir kaynaktan temin edilmelidir. Geri dönüştürülmüş içerikli malzeme yüzdesi aşağıdaki eşitlikler ile bulunur.

$$ % \text{ Geri dönüşüm içerik maliyeti } (\text{L}) = \left( \frac{% \text{ Tüketici Sonrası Malzeme}}{\text{Geri Dönüşüm Oranı} \times \text{Maliyeti}} \right) + 0,5 \times \left( \frac{% \text{ Tüketici Öncesi Malzeme}}{\text{Geri Dönüşüm Oranı} \times \text{Maliyeti}} \right) $$

$$ \text{Geri Dönüşüm İçerik Yüzdesi} = \frac{\text{Toplam Geri Dönüşüm İçerik Maliyeti}}{\text{Toplam Malzeme Maliyeti}} \times 100 $$

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

Bina projesinde tespit edilmiş malzeme / ürün listesi ve maliyetleri ile geri dönüşüm içerikli malzemelerin listesi, ağırlıkları ve maliyet listesi doğrultusunda yapılan hesaplanmanın sunulması.

TANIMLAR

Geri kazanılmış malzeme: Bir malzemenin atık olarak atılması ya da enerji geri kazanımı sağlamak üzere kullanılması (yakma tesislerinde yakılması vb.) yerine, binada doğrudan kullanılması ya da geri dönüşüm için üretim sürecinde girdi olarak kullanılmasıdır. Geri dönüştürülmüş malzeme: Geri kazanılmış malzemenin üretim sürecine yeniden sokularak; son ürün ya da bileşen haline getirilmesidir.

Geri dönüştürülme kapasitesi: Bir malzeme ya da ürünün kütlece geri dönüşebilen malzeme oranıdır. Sadece tüketici öncesi ve tüketici sonrası malzemeler geri dönüşüm içeriği açısından değerlendirilebilir.

Tüketici öncesi geri dönüşüm: Malzemenin üretim süreci sonunda oluşan atıklardan geri dönüştürülen malzeme oranıdır. Yeniden işlenen, yeniden öğütülen veya üretim işleminden ıskartaya atılan ve aynı üretim süreciyle geri kazanılan malzeme; tüketici öncesi geri dönüşen malzeme değildir.

Tüketici sonrası geri dönüşüm: Evsel veya ticari, endüstriyel ve kurumsal faaliyetlerden tüketici tarafından kullanıldıktan sonra hiçbir şekilde aynı amaçla kullanılmayacak olarak ortaya çıkan ürünlerin geri dönüştürülebilen malzeme oranıdır.

YMD 06 K4 – BİNA ÖMRÜNÜ TAMAMLADIKTAN SONRA MALZEMENİN BİNADAN AYRILMA SÜRECİNİN PLANLANMASI

AMAÇ

Yapı malzemesi/ürünü üreticisinin sorumluluğunda olan bu kriter yapı malzemelerinin/ürünlerin 'beşikten-beşiğe' yaşam döngüsü etkisinin azaltılması; tüketicinin ürünü satın aldığı süreçte ürünün kullanım sonrası nasıl değerlendireceği veya bertaraf edeceği konusunda farkındalığının arttırılması amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER

Bina projesine tespit edilmiş malzemelerin/ürünlerin toplam maliyetinin en az %20'sinin kullanım sonrasında nasıl bir yöntemle yeniden kullanılabileceğinin, geri dönüştürülebileceğinin, geri kazanılabileceğinin ve/veya bertaraf edilebileceğinin; yapı malzeme/ürün üreticisi tarafından belgelenmesi gerekmektedir.

Kriterin gerekliliklerinin sağlanması durumunda yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

Malzeme/ürün üreticileri tarafından, TS ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemleri standartları doğrultusunda malzemelere/ürünlere ait atık politikasının yer aldığı teknik şartnameler hazırlanmalıdır.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

Malzeme/ürün üreticileri tarafından, ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemleri Standartları doğrultusunda malzemelere/ürünlere ait atık politikasının yer aldığı teknik şartnamelerin veya ilgili belgelerin sunulması.

KAYNAKLAR/STANDARTLAR

TS EN ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemleri- Şartlar ve Kullanım Kılavuzu

TS EN ISO 14004 Çevre yönetim sistemleri — Genel uygulama kuralları

28 Ekim 2026 – Sayı : 33414

TEMA 7 YMD 07 DAYANIKLI MALZEME KULLANIMI

A) KREDİLENDİRME

Tablo 2.3.10: YMD 07 Dayanıklı Malzeme Kullanımı (Kredi)

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

Aşağıdaki hususlara yer verilen raporun hazırlanarak sunulması:

• Bakım-onarım ve/veya yenileme süreç ve yöntemler,

• Sarf malzemesi gerekiyorsa satın alma metodu,

• Bakımı gerçekleştirecek olan gerçek veya tüzel kişiler.

YMD 07 K2 - DAYANIKLI MİMARİ TASARIM

AMAÇ

Malzeme değişim sıklığını en aza indirmek ve malzeme miktarını en uygun düzeyde tutmak amacıyla, bina içinde ve dışında ortama açık olan yüzeylerin uygun bir şekilde korunması konusunda farkındalığın arttırılarak; uygulamanın teşvik edilmesi amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER

Bina alanı içerisinde ve dışarısında; otomobil, yük aracı ve yaya hareketlerinin olduğu alanların tanımlanması ve binanın dışa açık kolayca aşınabilen bölgelerinin hasar görmesinin engellenmesi için dayanıklılık ve koruma konusunda uygun tedbirler projeye dahil edilmelidir.

Kriterin gerekliliklerinin sağlanması durumunda yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

YÖNTEM

Binada tespit edilen korunmasız bölgeler için uygun dayanıklılık ve koruma metotları aşağıdaki gibi uygulanabilir ve/veya geliştirilebilir:

• Ana giriş, kamu alanları, koridor, asansör ve kapıların açıldığı geçit noktalarında yoğun yaya trafiğinin etkisinden korunması,

• Depo, dağıtım odaları, koridorlar ve mutfak gibi iç mekânlarda bina yüzeyinden 1 metre mesafeye kadar olan bölgenin araç hareketine karşı korunması,

• Tüm otoparkların binanın dış cephesinden 1 metre mesafeye kadar olan ve dağıtım alanlarının 2 metre mesafeye kadar olan bölgesinde; araçların park ederken veya manevra yaparken çarpma olasılığına karşı kaldırım babaları, bariyerler, yükseltilmiş bordürler konumlandırılarak korunması veya önlem alınması,

• 2 metre yüksekliğe kadar nispeten sağlam bir duvar tasarlanması, Koridor duvarlarına koruma rayı uygulanması,

• Kapılar üzerine darbe emici levha uygulanması, (yük taşıma araçlarının geçtiği kapılar için)

• Ana girişlerde, koridorlarda ve kamuya açık alanlarda oluşabilecek yoğun kullanılan alanlarda kolay temizlenen ve zor yıpranan zemin kaplamaların kullanılması.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

(1) Binada darbe yüklerine karşı korunması gereken bölgeler ve dayanıklılık için alınan önlemler, tasarım planları üzerinde belirtilmelidir.

(2) İnşaat sonrası yapılan uygulamalar yerinde fotoğraflanmalıdır.

2.4. ENERJİ KULLANIMI VE VERİMLİLİĞİ (EKV)

VİZYON

‘Enerji Kullanımı ve Verimliliği’ konusunun vizyonu, binalarda tüketilen enerjinin en aza indirilmesi ve doğru enerji kaynaklarının seçilmesi yoluyla çevre kirliliğinin azaltılması ve sürdürülebilirliğin desteklenmesi ile birlikte yenilenebilir enerji ile desteklenen yüksek enerji verimli bina olarak kabul edilen Türkiye’deki binalarda enerji performansı iyileştirme politikaları kapsamında belirlenecek ‘Neredeyse Sıfır Enerjili Bina’ (NSEB) uygulamasının yaygınlaştırılmasına destek olmaktır. ‘Enerji Kullanımı ve Verimliliği’ modülü; iki sürdürülebilirlik teması ve bu iki sürdürülebilirlik temasını tanımlayan kriterlerden ve her bir kriter için tamamlanması beklenen gerekliliklerden oluşmaktadır.

GENEL AMAÇ

Enerji ihtiyacını karşılayan fosil yakıt rezervlerinin hızla tükenmesi, enerji tüketimindeki hızlı artışa bağlı olarak sera gazı emisyonlarının insan yaşamını tehdit eder duruma gelmesi nedeniyle, enerji günümüzün en önemli sorunlarından biri haline gelmiştir.

Bina sektörünün toplam nihai enerji tüketiminde önemli enerji tüketicisi konumunda olduğunu görmekteyiz. Bu durum başta CO₂ olmak üzere diğer sera gazlarının salımından dolayı küresel ısınma ve iklim değişikliğine de olumsuz etki etmektedir.

EKV modülünün genel amacı, yeni binaların tasarlanması ve mevcut binaların yenilenmesi süreçlerine; bina enerji performansının artırılmasına yönelik tedbirlerin dahil edilmesini sağlamaktır. Bu amaca yönelik olarak; binaların enerji ihtiyacının azaltılması, enerjinin etkin kullanılması ve yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımına ilişkin çözümlerin değerlendirilmesi sonucunda uygun kaynaklardan yararlanılması yoluyla binalardaki enerji kullanımının optimize edilmesi hedeflenmektedir.

EKV modülünde sanayi alanlarında üretim faaliyetleri yürütülen binaların sadece idari bölümleri değerlendirilir. EKB düzenlenmesi zorunlu olmayan binalarda, BEP-BUY yazılımında oluşturulmuş olan Ön Hesap Sonuç Raporu, EKB yerine kabul edilebilir.

Tablo 2.4.1: Enerji Kullanımı ve Verimliliği (EKV)

(*) EKV 02 K2 Yenilenebilir Enerji Kullanımı kriteri için Seçenek-1 (Yenilenebilir enerji teknolojilerinin kurulumu ve kullanımı) veya Seçenek-2 (Saha dışından yenilenebilir enerji satın alınması)'den sadece birinden kredi alınabilmektedir.

28 Ekim 2026 - Sayı : 33414

TEMA 1 EKV 01 BİNA ENERJİ PERFORMANSI

A) KREDİLENDİRME

EKV 01 temasının toplam kredisinin hesaplanmasında bina enerji tüketiminin ve sera gazı emisyon miktarının (eşdeğer CO₂) azaltılması koşulları dikkate alınmaktadır. Alınıbilecek en yüksek kredi, aşağıdaki tabloda da gösterildiği gibi 75 kredidir. Bu koşulların hesaplamadaki ağırlıklı etkisi aşağıda hesaplama yöntemi ile birlikte açıklanmaktadır.

Bu başlık kapsamında, binanın ağırlıklı enerji performansının değerlendirilmesi gerekmektedir ve bina tipine bağlı olarak değişen ve sağlanması zorunlu olan en düşük iyileştirme oranları da bulunmaktadır. EKV 01 Bina Enerji Performansı teması kapsamında sağlanması gereken zorunlu koşullar ve kredi alınmayan bu koşullara gerekliliklere ek olarak kredi alınabilecek kriterler bulunmaktadır. Bu kriterlere ilişkin açıklamalar aşağıda yer almaktadır.

Tablo 2.4.2: EKV 01 Bina Enerji Performansı (Kredi)

YÖNTEM

Tüm bina tipleri için hesaplamalar, "Binalarda Enerji Performansı Ulusal Hesaplama Yöntemine Dair Tebliğ" ile belirlenen metodolojiye göre çalışan Ulusal Bina Enerji Performansı Hesaplama Programı (BEP-TR) kullanılarak yapılır.

BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER

Onaylı Enerji Kimlik Belgesinin bir kopyası

KAYNAKLAR / STANDARTLAR

Enerji Verimliliği Kanunu

Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği

Binalarda Enerji Performansı Ulusal Hesaplama Yöntemine Dair Tebliğ

EKV 01 K2 - AĞIRLIKLI ENERJİ PERFORMANSININ ARTIRILMASI

AMAÇ

Binada kullanılan enerjinin verimliliği ve çevreye verdiği zararlar bina tasarımda alınan önlemlere, inşa edilirken kullanılan malzemeye, uygulamanın doğru yapılmasına ve işletilmesine bağlı olarak değişir. Yapım sürecinde alınacak önlemlerle konfor şartlarını bozmadan binanın enerji verimliliğinin artırılması ve bina kullanımında enerji tüketimi azaltılması amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER

Binanın ağırlıklı enerji performansının kıyaslanan binaya göre iyileştirilmesi esas alınarak belirlenir. Bunun için Binanın enerji performansının ve sera gazı emisyon değerlerinin hesaplanması gerekir. Tüm bina tipleri için hesaplamalar, Ulusal Bina Enerji Performansı Hesaplama Programı (BEP-TR) kullanılarak yapılır.

YÖNTEM

Ele alınan binanın yıllık enerji tüketimi, BEP-TR aracılığıyla birincil enerji cinsinden hesaplanır. BEP-TR 'de basit saatlik hesaplama yöntemi kullanılmıştır.

Bu hesaplama yöntemi, bina enerji performansını değerlendirirken;

• Binaların ısıtılması ve soğutulması için binanın ihtiyacı olan net enerji miktarının yılın her saati için hesaplanarak belirlenmesini,

• Net enerjiyi karşılayacak kurulu sistemlerden olan kayıpları ve sistem verimlerini de göz önüne alarak binanın toplam ısıtma-soğutma enerji tüketiminin belirlenmesini,

• Havalandırmadan kaynaklanan enerjisi tüketiminin belirlenmesini,

• Binalarda günışığı etkileri göz önüne alınarak, günışığından yararlanılmayan süre ve günışığının etkili olmadığı alanlar için aydınlatma enerji ihtiyacının ve tüketiminin hesaplanmasını,

• Sıhhi (kullanım) sıcak su için gerekli enerji tüketiminin hesaplanmasını

• Yenilenebilir enerji, atık ısı ve bölgesel ısıtma sistem katkılarını kapsamaktadır.

BEP-TR ile hesaplatılan bina enerji sınıfı, önerilen tasarımın referans bina ile karşılaştırılması sonucunda elde edilmektedir. Değerlendirilmesi yapılmakta olan bina "asıl bina",

karşılaştırmada kullanılacak olan hayali bina ise “referans bina” olarak tanımlanmaktadır. Türkiye’ye özgü belirlenen referans bina özellikleri, “Binalarda Enerji Performansı Ulusal Hesaplama Yöntemine Dair Tebliğ” ile belirlenmiştir. Mevcut binalar için referans bina ise binanın iyileştirme yapılmadan önceki halidir.

Yeşil sertifika kapsamında değerlendirilmekte olan binanın ağırlıklı enerji performansı, bina enerji tüketiminin ve sera gazı emisyon miktarının azaltılması dikkate alınarak iki aşamada belirlenir. Bu iki aşamanın aşağıda açıklanan yöntem izlenerek birlikte değerlendirilmesi sonucunda “enerji performansı ağırlıklı iyileştirme oranı” hesaplanır ve bu orana karşılık gelen kredi alınır.

Bu hesaplamalar BEP-TR yazılımı ile yapılmakta ve sonuçlar enerji kimlik belgesinde enerji performansı ve sera gazı emisyonu bölümlerinde oran olarak belirtilmektedir.

Mevcut binalarda ise kıyaslanan bina, asıl binanın iyileştirme yapılmadan önceki halidir.

Mevcut binalarda iyileştirme yapılmadan önceki ve iyileştirme sonrasındaki enerji kimlik belgeleri gerekmekte olup, enerji tüketimi iyileştirme yüzdesi için birincil enerji tüketim değerleri (kWh/yıl), sera gazı emisyonu iyileştirme yüzdesi için ise sera gazı emisyon değerleri (kg.eşd.CO2/m².yıl) kullanılır.

İyileştirme yüzdelerinin hesaplanması aşağıdaki şekilde yapılır.

• Yeni binalar için iyileştirme yüzdeleri:

$$E_{%} = 100 - EP_{o}$$

$$SGE_{%} = 100 - SGE_{o}$$

E%: Enerji tüketimi iyileştirme yüzdesi

EPo: Binanın enerji performans oranı

SGEo: Sera Gazı Emisyon oranı

Enerji Kimlik Belgesi üzerinde yer alan oranlarından yararlanılır. Binalarda Enerji Performansı Ulusal Hesaplama Yöntemine Dair Tebliğ kapsamındaki referans bina EP ve SGE oranları 100'dür.

• Mevcut binalar için iyileştirme yüzdeleri:

$$E_{%} = \frac{KB_{BET} - AB_{BET}}{KB_{BET}} \times 100$$

$$SGE_{%} = \frac{KB_{SGE} - AB_{SGE}}{KB_{SGE}} \times 100$$

E%: Enerji tüketimi iyileştirme yüzdesi

SGE%: Sera gazı emisyonu iyileştirme yüzdesi

KB_BET: Kıyaslanan bina birincil enerji tüketimi

AB_BET: Asıl bina birincil enerji tüketimi

KB_SGE: Kıyaslanan bina sera gazı emisyonu

AB_SGE: Asıl bina sera gazı emisyonu

Elde edilen her bir iyileştirme yüzdesi, aşağıdaki tablolar ile verilen ağırlık katsayıları ile çarpılır, çıkan sonuçlar toplanır ve Ağırlıklı Enerji Performansı İyileştirme Oranı (EP_i) hesaplanmış olur. Aşağıdaki tablolar yeni ve mevcut binaların değerlendirilmesinde kullanılacak ağırlık katsayılarını içermektedir. Mevcut binalar için bina enerji tüketimi değerlendirme raporu hazırlanmalıdır.

Tablo 2.4.3: BEP-TR Programı enerji performansı ve sera gazı oranı aralıklarına göre sınıfları

Tablo 2.4.4: Yeni binalar için ağırlıklı enerji performansı iyileştirme oranı hesaplanmasında kullanılacak katsayılar

Tablo 2.4.5: Mevcut binaların iyileştirilmesi için enerji performansı ağırlıklı iyileştirme oranı hesaplanmasında kullanılacak ağırlık katsayıları

Yukarıdaki tablolar ile verilen ağırlık katsayıları kullanılarak ağırlıklı enerji performansı iyileştirme oranı aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.

$$EP_i = E_{%} \times k_e + SGE_{%} \times k_s$$

EP_i: Ağırlıklı Enerji Performansı İyileştirme Oranı

k_e: Enerji tüketimi ağırlık katsayısı

k_s: SGE ağırlık katsayısı

E_%: Enerji tüketimi iyileştirme yüzdesi

SGE_%: Sera gazı emisyonu iyileştirme yüzdesi

Yapılan bu değerlendirmede, ağırlıklı enerji performansı iyileştirme oranlarına bağlı olarak EKV 01 K2 kriterinden bina tipine ve Ağırlıklı Enerji Performansı İyileştirme Oranına bağlı olarak yeni ve mevcut binalar için Tablo 2.4.7 ve Tablo 2.4.8'de belirtilen krediler alınır.

Tablo 2.4.6: Bina enerji tüketimi değerlendirme raporu (*)

(*) Ekine kıyaslanan bina için oluşturulan Enerji Kimlik Belgesi ilave edilir. Yeni binalarda ve iyileştirme yapılmamış mevcut binalarda "Kıyaslanan Bina" bilgileri boş bırakılır.