TABLO LİSTESİ

Tablo 2.1: Yeni ve Mevcut Yerleşmeler İçin Modül Ağırlıkları

Tablo 2.1.1: Bölge ve Yakın Çevre Profili (BÖL)

Tablo 2.1.2: BÖL 01 Alansal, Yerel ve Bölgesel Veriler

Tablo 2.1.3: BÖL 02 Proje Verileri

Tablo 2.2.1: Sürdürülebilir Arazi Kullanımı, Ekoloji ve Afet Yönetimi Kriterleri

Tablo 2.2.2: AKE 01 Planlama ve Ekolojik Değer Varlığı Teması Kredileri

Tablo 2.2.3: AKE 02 Sürdürülebilir Yerseçimi ve Enerji Etkin Planlama Kredileri

Tablo 2.2.4: AKE 03 Sürdürülebilir Kentsel Gelişme ve Arazi Kullanım Kredileri

Tablo 2.2.5: AKE 04 Afete Dayanıklılık Teması Krediler Tablosu

Tablo 2.2.6: AKE 05 Çevre Yönetimi Teması Krediler Tablosu

Tablo 2.3.1: Ulaşım ve Hareketlilik (UHA)

Tablo 2.3.3: UHA 01 Erişilebilirlik ve Fonksiyonel Bağlantı

Tablo 2.3.4: UHA 01 Teması Kredilendirme Esasları Çerçevesinde Hazırlanması Gereken Kanıt Rapor listesi

Tablo 2.3.5: UHA 02 Sürdürülebilir ve Alternatif Ulaşım Sistemleri

Tablo 2.3.6: UHA 02 Temasının Kredilendirme Esasları Çerçevesinde Hazırlanması Gereken Kanıt Rapor Listesi

Tablo 2.3.7: UHA 03 Ulaşım Kalitesi

Tablo 2.3.8: UHA 03 Teması Kredilendirme Esasları Çerçevesinde Hazırlanması Gereken Kanıt Rapor listesi

Tablo 2.3.9: UHA 04 İklim Değişikliğine Adaptasyon Süreci

Tablo 2.3.10: UHA 04 Teması Kredilendirme Esasları Çerçevesinde Hazırlanması Gereken Kanıt Rapor listesi

Tablo 2.4.1: Kentsel Tasarım Kriterleri

Tablo 2.4.2: KET 01 Süreç ve Proje Tasarımı

Tablo 2.4.3: KET 02 Dolaşım Sistemi

Tablo 2.4.4: KET 03 Kamusal ve Açık Alanlar

Tablo 2.4.5: KET 04 Hizmetler ve Donatılar

Tablo 2.4.6: KET 05 Yapılar

Tablo 2.4.7: KET 06 Çevre

Tablo 2.4.8: BAK Performansı

Tablo 2.4.9: Dış aydınlatma konu örnekleri

Tablo 2.4.10: Dış aydınlatma düzenlerinde ışık kirliliği açısından izin verilen azami değerler.

Tablo 2.4.11: Dış çalışma yerlerindeki alan, eylem ve etkinlikler için sağlanması gereken aydınlatma koşulları

Tablo 2.4.12: Kriterlerin sağlanması için gereken belgeler

Tablo 2.5.1: Sosyal ve Ekonomik Sürdürülebilirlik (SES) Kriterleri

Tablo 2.5.2: SES 01 Sosyal ve Ekonomik Refah

Tablo 2.5.3: SES 02 Sosyo-Kültürel Kalite

Tablo 2.6.1: İnovasyon_Yerleşme Kriterleri

Tablo 2.6.2: INO_Yerleşme Kredi Dağılımı

Tablo 3.1: BÖL Başvuru Dosyasını Düzenleyecek YESUM ve Değerlendirecek Olan YESDUM

Tablo 3.2: AKE Başvuru Dosyasını Düzenleyecek ve Değerlendirecek Olan YESUM ve YESDUM Tanımları

Tablo 3.3: UHA Başvuru Dosyasını Düzenleyecek ve Değerlendirecek Olan YESUM ve YESDUM Tanımları

Tablo 3.4: KET Başvuru Dosyasını Düzenleyecek ve Değerlendirecek Olan YESUM ve YESDUM Tanımları

Tablo 3.5: SES Başvuru Dosyasını Düzenleyecek ve Değerlendirecek Olan YESUM ve YESDUM Tanımları

Tablo 3.6: INO_YERLEŞME Başvuru Dosyasını Düzenleyecek ve Değerlendirecek Olan YESUM ve YESDUM Tanımları

Tablo 4.1: Yeşil Sertifika Yerleşme Derecelendirme

Tablo 4.2: Yeşil Sertifika Yerleşme Derecelendirme ve Sürdürülebilirlik Teması Aşamaları

BÖLÜM 1. ULUSAL YEŞİL YERLEŞME DEĞERLENDİRME KILAVUZU VE KULLANIMI

1.1. GİRİŞ

Bu kılavuz; Binalar ile Yerleşmeler İçin Yeşil Sertifika Yönetmelik kapsamında yeşil sertifika uzmanı, yeşil sertifika değerlendirme uzmanı ve değerlendirmeye ilişkin esasları içermektedir.

Yerleşmelerin Yeşil Sertifika başvuruları; Bakanlık tarafından yetkilendirilen Yeşil Sertifika Uzmanları (YESU) tarafından gerçekleştirilecektir. Yerleşmelerin sertifikalandırma faaliyetlerini yürütecek YESU, yerleşmeye ilişkin kanıt belgeleri ile bu değerlendirme kılavuzunda belirtilen kriterlere göre başvuru dosyasını hazırlayacak ve YeS-TR'ye yükleyerek Değerlendirme Kuruluşuna iletecektir. Başvuru dosyası, Değerlendirme Kuruluşunda görevli Yeşil Sertifika Değerlendirme Uzmanları (YESDU) tarafından bu kılavuzda belirtildiği şekilde değerlendirilecektir. Her bir kriter için teslim edilmesi gereken belgeler ise bu kılavuzun üçüncü bölümünde belirtilmiştir.

1.2. KAPSAM

İçerisinde birden fazla bina bulunan imar parseli ve daha büyük ölçekteki alan için Yeşil Sertifika başvurusu yapılabilir.

Sertifika sürecindeki yerleşmeler bu kılavuzda yeni veya mevcut yerleşme olmak üzere iki ayrı durumda değerlendirilmektedir.

1.3. YEŞİL SERTİFİKA YERLEŞME DEĞERLENDİRME KILAVUZU TANIMLAR VE KISALTMALAR

Tanımlar:

Değerlendirme Modülleri: Bölgesel ve Yakın Çevre Profili (BÖL), Sürdürülebilir Arazi Kullanımı, Ekoloji ve Afet Yönetimi (AKE), Ulaşım ve Hareketlilik (UHA), Kentsel Tasarım (KET), Sosyal ve Ekonomik Sürdürülebilirlik (SES) ve İnovasyon (İNO)'u,

Kriterler: Modül-tema-hedef dizinine bağlı olarak oluşturulan kredilendirme unsurlarını,

Mevcut Yerleşme: İçerisinde yapı kullanma izin belgesine sahip en az bir bina bulunan yerleşmeyi,

Modül Temaları: Bu kılavuzda yer alan modüllere bağlı amaçlar doğrultusunda geliştirilen tema başlıklarını, ifade etmektedir.

Yeşil Sertifika Değerlendirme Uzmanı (YESDU):

Değerlendirme Kuruluşu bünyesinde görev yapan ve binaların veya yerleşmelerin Değerlendirme Kılavuzuna göre değerlendirilmesinden ve puanlanmasından sorumlu olan Yeşil Sertifika Uzmanıdır.

Kısaltmalar:

AKE: Sürdürülebilir Arazi Kullanımı, Ekoloji ve Afet Yönetimi Kriterleri

BÖL: Bölge ve Yakın Çevre Profili

İNO: İnovasyon

KET: Kentsel Tasarım

SES: Sosyal ve Ekonomik Sürdürülebilirlik

UHA: Ulaşım ve Hareketlilik

YeS: Yeşil Sertifika

YeS-TR: Ulusal Yeşil Sertifika Sistemi

YESDU: Yeşil Sertifika Değerlendirme Uzmanı

YESDUM: Yeşil Sertifika Değerlendirme Uzmanı Mesleği

YESU: Yeşil Sertifika Uzmanı

YESUM: Yeşil Sertifika Uzman Mesleği

1.4. YEŞİL SERTİFİKA YERLEŞME DEĞERLENDİRME KILAVUZU SÜREÇ VE ESASLAR

• Yeşil Yerleşme Değerlendirme sürecinde en az üç farklı YESDUM olmak üzere yeterli sayıda YESDU görev alacaktır.

• Her YESDU en fazla iki modülü (İNO modülü hariç) değerlendirebilecektir.

• Yeşil Sertifika süreci aşağıda özetlenmiştir.

Şekil 1.1: Sertifika süreci

BÖLÜM 2. YEŞİL SERTİFİKA YERLEŞME MODÜLLERİ, KRİTERLERİ, KREDİ DAĞILIMLARI VE KREDİLENDİRME ESASLARI

Yeşil Sertifika dereceleri, kazanılan toplam ağırlıklı kredi miktarına göre belirlenir. Aşağıda detaylı olarak açıklanan modüllerin her birinden en yüksek 100 kredi alınabilmektedir. Her bir modülde kazanılan toplam krediler, kendi modüllerine ait ağırlık katsayılarıyla çarpılarak; ağırlıklı krediler elde edilir. Derecelendirmeye esas olan toplam ağırlıklı kredi miktarı ise; modüller için elde edilen ağırlıklı kredi miktarlarının toplanmasıyla elde edilir.

Aşağıdaki tabloda yeni ve mevcut yerleşmeler için modüllerin ağırlık katsayıları ve toplam ağırlıklı kredileri gösterilmektedir.

Tablo 2.1: Yeni ve Mevcut Yerleşmeler İçin Modül Ağırlıkları

Yeşil Sertifika Yerleşme Değerlendirme Kılavuzunda tanımlanmamış olan veya açıklık gereken hususlar hakkında kılavuzda yer alan Türk Standartlarının güncel halleri, bu standartların olmaması halinde Avrupa standartları, Türk veya Avrupa standartlarında düzenlenmeyen hususlarda ise uluslararası geçerliliği kabul edilen standartlar esas alınır. Böyle durumlarda YESU'nun ilgili standarda ilişkin gerekçeyi Değerlendirme Kuruluşuna sunması gerekmektedir.

2.1. BÖLGESEL VE YAKIN ÇEVRE PROFİLİ (BÖL)

VİZYON:

Bölgesel ve Yakın Çevre Profili (BÖL) modülünün vizyonu; yeşil yerleşme sertifikası almaya aday bir yerleşmenin planlama esasları, şehircilik ilkeleri ve kamu yararı açısından temel koşulları yerine getirdiği durumu ifade etmektir.

GENEL AMAÇ:

Yeşil yerleşmelerin oluşturulması sürecinde "Bölgesel ve Yakın Çevre Profili" modülünün temel amacı; nüfus büyüklüğüne bağlı sürdürülebilir hedefler konusunda orta ve küçük ölçekli kentlerin sürdürülebilir gelişimini destekleyen; konu olan alanın alansal büyüklüğünün tanımlanması, yasal, yönetsel ve planlama kademelerindeki gerekliliklerin sağlanması, proje geliştirme planı ile uygulama ve finansal sürecin ortaya konması, proje paydaşları ile katılım ve iletişim sağlanmasıdır.

Bölgesel ve Yakın Çevre Profili (BÖL) Modülü 2 tema ve bu 2 temayı tanımlayan kriterlerden (Tablo 2.1.1) oluşmaktadır.

Tablo 2.1.1: Bölge ve Yakın Çevre Profili (BÖL)

TEMA 1 BÖL 01 ALANSAL, YEREL VE BÖLGESEL VERİLER

A) KREDİLENDİRME

Tablo 2.1.2: BÖL 01 Alansal, Yerel ve Bölgesel Veriler

B) KREDİLENDİRME ESASLARI

BÖL 01 K1 PROJE ALANIN SINIRININ BELİRLENMESİ

AMAÇ:

Bu kriter ile yeşil yerleşme sertifika sürecini başlatmak isteyen projeler için; alanın büyüklüğü, yerleşme hiyerarşisindeki yeri, planlama aşamasındaki yapı yoğunluğu ve güncel imar durumu hakkında kanıt sunulması amaçlanmaktadır BÖL 01 K1 yeni ve mevcut yerleşmeler için zorunlu bir kriterdir.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için; 1/1000 ölçekte uygulama imar planı, güncel imar durumu, proje alanının güncel hava fotoğraflarının kullanılması ve ilgili mevzuat doğrultusunda proje alan ve sınırlarının gösterilmesi gerekmektedir. Kriter gerekliliklerinin yerine getirildiğine dair hususların yer aldığı Proje Tanıtım Dosyası hazırlanmalıdır.

YÖNTEM:

Gereklilikler sağlandığı durumda kriter zorunluluğu yerine getirilmiş olmaktadır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

İmar Kanunu

BÖL 01 K2: PROJE ALANININ BÖLGE VE YAKIN ÇEVRESİ İÇİNDE DEĞERLENDİRİLMESİ

AMAÇ:

Bu kriter ile meri üst ve alt ölçek plan ve raporları, İmar Kanunu ve ilgili mevzuat doğrultusunda proje alanının yakın çevresi ile fiziksel, demografik, ekonomik ve sosyal ilişkilerinin analiz edilmesi amaçlanmaktadır. BÖL 01 K2 yeni ve mevcut yerleşmeler için zorunlu bir kriterdir.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için, Proje Alanı ve Yakın Çevresinin Değerlendirme Raporu'nun (makro ve mikro ölçeklerde fiziksel, demografik, ekonomik, sosyal analizleri içeren rapor) hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

Gereklilikler sağlandığı durumda kriter zorunluluğu yerine getirilmiş olmaktadır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

İmar Kanunu

BÖL 01 K3: PROJE ALANININ PLANLAMA KADEMELENMESİ İÇİNDEKİ YERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

AMAÇ:

Bu kriter ile proje alanının içinde bulunduğu bölgenin ve yakın çevresinin meri üst ve alt ölçek plan ve raporlarının, İmar Kanunu ve ilgili mevzuat kapsamında irdelenerek, proje alanın söz konusu plan kademeleri içindeki yerinin yasal ve yönetsel hassasiyetler gözetilerek değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. BÖL 01 K3 yeni ve mevcut yerleşmeler için zorunlu bir kriterdir.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için, proje alanının planlama kademelenmesi içindeki yerinin değerlendirildiği meri plan örnekleri ve plan kararlarının yer aldığı Proje Alanı Planlama Kademelenmesi Raporunun sunulması gerekmektedir.

YÖNTEM:

Gereklilikler sağlandığı durumda kriter zorunluluğu yerine getirilmiş olmaktadır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

İmar Kanunu

TEMA 2 BÖL 02 PROJE VERİLERİ

A) KREDİLENDİRME

Tablo 2.1.3: BÖL 02 Proje Verileri

B) KREDİLENDİRME ESASLARI

BÖL 02 K1: PROJE SÜRDÜRÜLEBİLİR GELİŞTİRME RAPORU

AMAÇ:

Bu kriter ile; projeye konu alanın mülkiyet ve imar planına ait bilgilerinin, proje sürdürülebilir geliştirme programının ve proje alanının bağlı olduğu yönetim birimine ait bilgilerin sunulması amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için; projeye konu alanın mülkiyet ve imar planına ait bilgilerin ve proje alanının bağlı olduğu yönetim birimine ait bilgilerin belirtildiği Proje Sürdürülebilir Geliştirme Raporunun hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

• Projeye konu alanın mülkiyet ve imar planına ait bilgilerinin (Gayrimenkul piyasasının analizi, mevcut ekonomik koşullar, taşınmazın tapu bilgileri, taşınmazın tapu tetkiki, taşınmazın kullanımına dair yasal izin ve belgeler, taşınmazın son üç yıl içinde mülkiyet ve imar değişiklikleri, gayrimenkulün imar durumu ve kullanımına ilişkin yasal izin ve belgeler, projeye konu taşınmazın tanıtımı, ulaşım özellikleri), en iyi ve en verimli kullanım analizi ile projede geliştirilen/geliştirilmesi beklenen fonksiyonların analizi ve verilerinin sunulması halinde yeni ve mevcut yerleşmeler için 20 kredi alınır.

• Proje sürdürülebilir geliştirme programı ile proje amaç ve hedeflerin belirlenmesi, sürdürülebilirlik taahhütlerinin açıklanması, finansal analizlerin ortaya konması, sürdürülebilir arazi gelişimine açıkça bağlı hedeflerinin sunulması, proje zaman yönetimi detaylarının verilmesi halinde yeni ve mevcut yerleşmeler için 20 kredi alınır. Bu bölümde; Yeşil Sertifika

sürdürülebilirlik hedefleri ile proje sürdürülebilirlik hedeflerinin karşılaştırmalı analizi yapılarak, gerekliliklerin nasıl karşılanacağına yönelik açıklama ve beyanlara yer verilmelidir.

• ✓ Proje alanının bağlı olduğu yönetim birimine ait nüfus, nüfus artış hızı ve brüt yoğunluk bilgileri üzerinden aşağıdaki şekilde kredilendirme yapılmaktadır. Nüfusu 1.500.000 ve daha az olan yerleşim birimine bağlı proje alanı 10 kredi,

• ✓ Nüfusu 1.500.000'dan fazla olan yerleşim birimine bağlı proje alanı AKE 03 K2 "Açık ve Yeşil Alan Oranında Artış Sağlanması" kriterinde belirtilen, proje alanındaki açık alan ve yeşil alan miktarının en az %40 olması durumunda 10 kredi alınır.

BÖL 02 K2: PROJE KATILIM ve İLETİŞİM PLANININ OLUŞTURULMASI

AMAÇ:

Bu kriter ile; projede bölgesel gelişme için proje paydaşlarının katılımının sağlanmış olması amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için, proje kapsamında görev alan paydaşları listeleyen, listelenen paydaşlar ile ilgili proje öncesi, sırası ve sonrasında yapılacak olan toplantıların tarihsel planlarının gösterildiği Proje Katılım ve iletişim Planı'nın teslim edilmesi gerekmektedir.

YÖNTEM:

• Katılım ve İletişim Planında arsa/arazi paydaşlarının tam listesinin verilmesi, paydaşlar ile katılım ve iletişim türünün ve zaman planlamasının tanımlanmış olması durumunda yeni ve mevcut yerleşmeler için 40 kredi alınır.

• Ayrıca yapılan planlama hakkında paydaşlara bilgilendirme yapılmış olması durumunda yeni ve mevcut yerleşmeler için tam kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

İmar Kanunu

Mekansal Planlar Yapım Yönetmelik

2.2. SÜRDÜRÜLEBİLİR ARAZİ KULLANIM, EKOLOJİ VE AFET YÖNETİMİ (AKE)

VİZYON;

Yeşil yerleşmelerin oluşturulması sürecinde sürdürülebilir arazi kullanımı, doğal çevrenin korunması ve afet yönetiminin sağlanması bu modülün vizyonunu oluşturmaktadır.

GENEL AMAÇ;

Mevcut ve yeni yapılacak tüm kentsel ölçekteki planlama ve tasarımlarda, ölçekler arası bütünlüğün sağlanması, sertifikaya konu alanın yer seçiminde; flora ve fauna yaşamına karşı ekolojik değerleri koruma hassasiyeti ile yaklaşım gösterilmesi, enerji etkin yaklaşımlar ile planlamada en uygun yer seçim kararları, kentsel alanların doğal ve fiziki özelliklerinin değerlendirilmesi, kentsel altyapı konusunda genel bir çevre yönetimi anlayışının benimsenmesi, arazi kullanım ve ulaşım kararları doğrultusunda arazinin en uygun teknikler ile değerlendirilebilmesi, kamusal etkileşimin arttırılması, optimum ölçüde entegre olmuş çevreci yaklaşımlar ve kentsel afet yönetimi konusunda duyarlı, gerçekçi ve uygulanabilir adımların hayata geçirilmesidir.

Tablo 2.2.1: Sürdürülebilir Arazi Kullanımı, Ekoloji ve Afet Yönetimi Kriterleri

TEMA 1 AKE 01 PLANLAMA VE EKOLOJİK DEĞER VARLIĞI

A) KREDİLENDİRME

Tablo 2.2.2: AKE 01 Planlama ve Ekolojik Değer Varlığı Teması Kredileri

B) KREDİLENDİRME ESASLARI

AKE 01 K1: PROJENİN İÇİNDE YER ALDIĞI ALANA/BÖLGEYE AİT 'PROJE ALANI DEĞERLENDİRME RAPORU'NUN HAZIRLANMIŞ OLMASI

AMAÇ:

Bu kriter ile; proje alanında doğal çevre ve koruma kararlarında yaşanan öncül problemler arasındaki kurumlar arası yetki ve karar kesişmelerinin önlenerek, doğal, kültürel, tarihsel koruma kararlarının uygulanması amaçlanmaktadır. Bu kriter yeni ve mevcut yerleşmeler için zorunlu bir kriterdir.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için, proje alanına ait üst ölçekli plan kararları ile uyumlu, projeye ait fonksiyon, alan kullanımı, yoğunluk, ulaşım ilişkisinin kurulduğu Proje Alanı Değerlendirme Raporu'nun hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

Yeşil sertifika değerlendirme uzmanı tarafından; proje alanına dair yürürlükte olan planlarda bulunan koruma kararlarının belirlenmiş olması ve proje alanındaki yapılaşma kararlarının bu doğrultuda alınıp alınmadığının tespiti yapılmalıdır.

Değerlendirme raporunda, proje alanındaki yapılaşma kararlarının üst ölçekli kararlara uygun olduğunun belirtilmiş olması durumunda kriter zorunluluğu yerine getirilmiş olmaktadır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

İmar Kanunu

Mekansal Planlar Yapım Yönetmelik

AKE 01 K2: PROJE ALANINDA 'EKOLOJİK DEĞER VARLIĞI ENVANTERİ' RAPORUNUN HAZIRLANMIŞ OLMASI

AMAÇ:

Bu kriter için; proje alanının ekolojik sisteminin sürdürülebilir kılınması ve ekolojik envanterin koruma altına alınması ile özgün doğal değerlerinin korunması amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için; Ekolojik Değerler Strateji Raporu'nun teslim edilmesi gerekmektedir.

YÖNTEM:

Bu kriter için; proje alanındaki ekolojik değer varlığı ve envanterinin çıkarılmış olması ve proje alanında yapılaşma ile tehdit altına girecek bir doğal değerin bulunmaması gerekmektedir. Hazırlanacak raporun aşağıda belirtilen 3 kısımdan oluşması beklenmektedir:

• Proje alanının gelişmeden önceki durumunun tespit edilmesi (yeni yerleşmeler için),

• Alanda tespit edilen unsurların, tasarımı nasıl şekillendirdiğini belirten analiz ve değerlendirmenin yapılması,

• Projenin arazinin ekolojisi üzerine yaptığı etkinin ortaya konulması,

Bu koşulları ispatlayan belgenin teslim edilmesi durumunda; yeni ve mevcut yerleşmeler için tam kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

İmar Kanunu

Orman Kanunu,

Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu,

Mera Kanunu,

Kıyı Kanunu,

Korunan Alanların Tespit, Tescil ve Onayına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Yönetmelik.

AKE 01 K3: PROJE ALANINDA 'BİYOÇEŞİTLİLİĞİ KORUMA VE GELİŞTİRME RAPORU'NUN HAZIRLANMIŞ OLMASI

AMAÇ:

Bu kriter ile; proje alanı seçimi ve inşaat sürecindeki arazi yönetiminde, özellikle yapılaşmanın ekosistem ve su kaynakları üzerinde yarattığı olumsuz etkileri en düşük seviyede tutmak, sertifikaya konu proje alanındaki biyoçeşitliliğin korunması amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için; Biyoçeşitliliği Koruma ve Geliştirme Raporu kapsamında aşağıdaki belgelerin hazırlanmış olması gerekmektedir:

• Proje alanı sınırlarının belirlendiği arazi planı,

• Yerli ya da uyarlanabilir bitki türlerinin listesi,

• Ekolojik değer haritası,

• Korunması ya da yeniden düzenlenmesi gereken alanın daha önceden yapılaşmanın olduğu araziler için yeşil olarak bırakılmış veya sonradan bitkilendirilmiş bölgelerini gösteren proje alanı planı.

YÖNTEM:

Proje Alanında Doğal Yaşamı Korumak ve Yenilemek :

Doğal yaşamın sağlanması ve biyoçeşitliliğin artması için mevcut doğal alanların korunması, zarar görmüş alanların yeniden düzenlenmesi ile sağlıklı bitkilerin, biyolojik toplulukların, su depolarının ve süzülmenin artmasının sağlanması.

Yerinde İyileştirme :

• Proje alanının önceden kullanılmış alanlarının en az %30'unun (taban alanı dahil) yerel ve/veya adapte olabilen bitkiler ile yenilenmesi.

• Kat alanı katsayısı 1,5 ve üzeri olan projelerde, doğal yaşamı korumak ve biyoçeşitliliği arttırmak amacı ile yerli/adapte olabilen bitkiler kullanılmış ise bitkilendirilmiş çatı yüzeyi bu hesabın içerisinde yer alabilir.

Biyoçeşitliliği Koruma ve Geliştirme Raporu içerisinde yukarıdaki başlıklarda yer alan unsurların sağlanmış olması durumunda; yeni ve mevcut yerleşmeler için tam kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

İmar Kanunu

Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu,

Milli Parklar Kanunu.

TEMA 2 AKE 02 SÜRDÜRÜLEBİLİR YERSEÇİMİ ve ENERJİ ETKİN PLANLAMA

A) KREDİLENDİRME

Tablo 2.2.3: AKE 02 Sürdürülebilir Yerseçimi ve Enerji Etkin Planlama Kredileri

B) KREDİLENDİRME ESASLARI

AKE 02 K1 PROJE ALANINDAKİ BİNALARIN ENERJİ VERİMLİ OLMASI

AMAÇ:

Bu kriter ile; yerleşmedeki binaların enerji verimli olması amaçlanmaktadır. AKE 02 K1 yeni ve mevcut yerleşmeler için zorunlu bir kriterdir

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için; yerleşme içerisinde bulunan ve "Binalarda Enerji Performansı Yönetmelik" kapsamındaki binaların, enerji performansı ve sera gazı emisyonu sınıflarının en az C olduğunu gösteren Enerji Kimlik Belgesi (EKB)'ne sahip olmaları gerekmektedir.

YÖNTEM:

Tüm bina tipleri için hesaplamalar, "Binalarda Enerji Performansı Ulusal Hesaplama Yöntemine Dair Tebliğ" ile belirlenen metodolojiye göre çalışan Ulusal Bina Enerji Performansı Hesaplama Programı (BEP-TR) kullanılarak yapılır. Proje alanında Binalarda Enerji Performansı Yönetmelik kapsamındaki binaların enerji performansı ve sera gazı emisyonu sınıfları en az C olan EKB'ye sahip olmaları durumunda zorunluluk yerine getirilmiş olmaktadır.

EKB düzenlenmesi zorunlu olmayan binalarda, BEP-BUY yazılımında oluşturulmuş olan Ön Hesap Sonuç Raporu, EKB yerine kabul edilebilir.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

Enerji Verimliliği Kanunu,

İmar Kanunu,

Binalarda Enerji Performansı Yönetmelik,

Binalarda Enerji Performansı Ulusal Hesaplama Yöntemine Dair Tebliğ.

AKE 02 K2 BÖLGESEL ISITMA SİSTEMLERİNDEN YARARLANILMASI

AMAÇ:

Yerleşmelerde bölgesel ısıtma sistemlerinin kullanılarak hava kalitesinin arttırılması, enerji verimliliği sağlanması, yakıt seçiminde esneklik sağlanması amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Yerleşmenin ısı ihtiyacının yerleşme içinde veya dışındaki bir bölgesel ısıtma sisteminden karşılandığını belirten özellikleri, konumu ve projesini içeren Bölgesel Isıtma Raporu'nun hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

Aşağıdaki yöntemlerden uygun olanına göre kredilendirme yapılır:

• Yerleşmenin ısı ihtiyacının tamamını bölgesel ısıtma sisteminden karşılaması durumunda tam kredi alınır.

• Yerleşmenin sadece ısınma ihtiyacını bölgesel ısıtma sisteminden karşılaması durumunda yeni yerleşmelerde 9 kredi, mevcut yerleşmelerde 4 kredi alınır.

• Yerleşmenin sadece sıcak su ihtiyacını bölgesel ısıtma sisteminden karşılaması durumunda yeni yerleşmelerde 7 kredi, mevcut yerleşmelerde 2 kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

Enerji Verimliliği Kanunu

Merkezi Isıtma ve Sıhhi Sıcak Su Sistemlerinde Isınma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştırılmasına İlişkin Yönetmelik

TANIMLAR:

Bölgesel ısıtma sistemi: Bir merkezden elde edilen ısıtma enerjisinin birden fazla binaya dağıtılarak bağımsız bölümlerin ısıtılmasını veya sıhhî sıcak su kullanımını sağlayan sistemi ifade eder.

AKE 02 K3 PROJE ALANINDA YENİLENEBİLİR ENERJİ KULLANILMASI

AMAÇ:

Bu kriter ile; çevre dostu temiz enerji kullanımı ile fosil yakıta dayalı enerji tüketiminin azaltılması, alternatif yenilenebilir enerji kaynaklarının ülke, bölge, kent ve yapı ölçeğinde kullanımının kentsel sürdürülebilirlik açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için; enerji ihtiyacının karşılanma oranını belirten hesabı, kullanılan yenilenebilir enerji sistemlerinin tipi, miktarı, özellikleri, konumu gibi bilgileri içeren Yenilenebilir Enerji Raporu'nun hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

Proje alanında herhangi bir veya birkaç türde yenilenebilir enerji kullanılması ve proje alanının enerji ihtiyacının yenilenebilir enerji kaynaklarından karşılanması amacıyla, proje alanının enerji ihtiyacının;

• %5'e kadar yenilenebilir enerji kaynaklarından karşılanması halinde 9 kredi, mevcut yerleşmelerde 5 kredi alınır,

• %5-%10'unun yenilenebilir enerji kaynaklarından karşılanması halinde 11 kredi, mevcut yerleşmelerde 7 kredi alınır,

• %10-%25'inin yenilenebilir enerji kaynaklarından karşılanması halinde yeni yerleşmelerde 13 kredi, mevcut yerleşmelerde 9 kredi alınır,

• %25'den fazlasının yenilenebilir enerji kaynaklarından karşılanması halinde yeni ve mevcut yerleşmeler için tam kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

Enerji Verimliliği Kanunu

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun

AKE 02 K4 GÜNEŞLENME DURUMUNA GÖRE YERLEŞİLEBİLİR ALAN TERCİH EDİLMESİ

AMAÇ:

Bu kriter ile; sürdürülebilir yerleşim hedeflerine erişim için, enerji etkin planlama anlayışı ile arazi kullanım kararlarının belirlenmesi ve projelendirmelerin buna göre yapılması amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için; Yönlenme ve Güneş Analizi Haritası ve Raporu'nun hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

Yönlenme ve Güneş Analizi Haritası ve Raporu'nda belirtilen proje alanının yerleşime elverişli alanda olup olmama durumuna göre; yeni ve mevcut yerleşmeler için tam kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

İmar Kanunu

Planlı Alanlar İmar Yönetmelik

Mekansal Planlar Yapım Yönetmelik

TEMA 3 AKE 03 SÜRDÜRÜLEBİLİR KENTSEL GELİŞME VE ARAZİ KULLANIM

A) KREDİLENDİRME

Tablo 2.2.4: AKE 03 Sürdürülebilir Kentsel Gelişme ve Arazi Kullanım Kredileri

(*) Seçeneklerden sadece birinden kredi alınabilir.

B) KREDİLENDİRME ESASLARI

AKE 03 K1 PROJE ALANI SEÇİMİ

AMAÇ:

Bu kriter ile mevcut rezerv alanlarının kullanımını teşvik etmek amaçlanmıştır.

YÖNTEM:

Bu kriter için seçenekli bir sistem kurgulanmıştır "Daha önce herhangi bir işlev ile kullanılmış halihazırda boş olan alanın yeniden kullanımı", "Halihazırda kullanılan eskimiş yapı stoğu bulunan alanın temizlenerek yeniden kullanımı", "Halihazırda kentsel dönüşüm /iyileştirme vb. ilan edilmiş alanın tercih edilmesi" ve "Kentsel dönüşüm alanı ilan edilmeksizin sosyal/fiziksel/ekonomik çöküntü alanının tercih edilmesi" ayrı birer seçenek olarak sunulmuş olup, seçeneklerden biri yerine getirildiğinde yeni ve mevcut yerleşmeler için tam kredi alınır.

Bu kriter 4 seçenekten oluşmakta olup, seçeneklerden sadece birinden kredi alınabilmektedir. Yerleşmenin durumuna göre tercih edilecek seçenek için gereklilikler aşağıda belirtilmektedir.

Seçenek-1 DAHA ÖNCE HERHANGİ BİR İŞLEV İLE KULLANILMIŞ HALİHAZIRDA BOŞ OLAN ALANIN YENİDEN KULLANIMI

AKE 03 temasının hedefi doğru arazi kullanım seçimi ile kentsel büyümeyi yeşil yerleşme kriterlerine uygun yönlendirebilmektir. Bu kriter; proje alanı seçimi konusunda kentsel

boşlukların kullanımı ile yayılmayı engellemek ve kompakt bir kentsel gelişimi sağlayabilmeyi amaçlamaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için bir önceki ve güncel Nazım İmar Planı, Uygulama İmar Planı, proje alanına ait yasal statü kararları, bölgeye ait sosyal ekonomik raporlarından yararlanılarak hazırlanan proje öncesi ve sonrası arazi kullanım kararlarını değerlendiren Arazi Değerlendirme Raporunun hazırlanması durumunda yeni ve mevcut yerleşmeler için tam kredi alınır.

Seçenek-2 HALİHAZIRDA KULLANILAN ESKİMİŞ YAPI STOĞU BULUNAN ALANIN TEMİZLENEREK YENİDEN KULLANIMI

Proje alanı seçimi konusunda eskimiş yapı stoğu bulunan alanlarda proje alanının yeniden kullanılarak, kentte henüz yapılaşmamış alanlara yayılmanın önüne geçilmesi amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için; bir önceki ve güncel Nazım İmar Planı, Uygulama İmar Planı, proje alanına ait yasal statü kararları, bölgeye ait sosyal ekonomik raporlardan yararlanılarak hazırlanan proje öncesi ve sonrası arazi kullanım kararlarını değerlendiren Arazi Değerlendirme Raporu'nun hazırlanması durumunda yeni ve mevcut yerleşmeler için tam kredi alınır.

Seçenek-3 HALİHAZIRDA KENTSEL DÖNÜŞÜM / İYİLEŞTİRME VB. İLAN EDİLMİŞ ALANIN TERCİH EDİLMESİ

Yasal, yönetsel açıdan halihazırda teşvikin bulunduğu alanlarda dönüşüm, yenileme, sağlıklaştırma vb. sebepler ile müdahale edilen proje alanları seçilmesi amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için; bir önceki ve güncel Nazım İmar Planı, Uygulama İmar Planı, proje alanına ait yasal statü kararları, bölgeye ait sosyal ekonomik raporlardan yararlanılarak hazırlanan proje öncesi ve sonrası arazi kullanım kararlarını değerlendiren Arazi Değerlendirme Raporu'nun hazırlanması durumunda yeni ve mevcut yerleşmeler için tam kredi alınır.

Seçenek-4 KENTSEL DÖNÜŞÜM ALANI İLAN EDİLMEKSİZİN SOSYAL/FİZİKSEL/EKONOMİK ÇÖKÜNTÜ ALANININ TERCİH EDİLMESİ

Bu kriter ile sosyal, fiziki ve ekonomik olarak çöküntü alanı haline gelmiş kentsel alanların yeniden canlandırılması amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için; bir önceki ve güncel Nazım İmar Planı, Uygulama İmar Planı, proje alanına ait yasal statü kararları, bölgeye ait sosyal ekonomik raporlardan yararlanılarak hazırlanan proje öncesi ve sonrası arazi kullanım kararlarını değerlendiren Arazi Değerlendirme Raporu'nun hazırlanması durumunda yeni ve mevcut yerleşmeler için tam kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

İmar Kanunu

Belediye Kanunu,

Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanun,

Yıpranan Tarihi ve Kültürel Taşınmaz Varlıkların Yenilenerek Korunması ve Yaşatılarak Kullanılması Hakkında Kanun

AKE 03 K2 AÇIK VE YEŞİL ALAN ORANINDA ARTIŞ SAĞLANMASI

AMAÇ:

Bu kriter ile; proje alanında sosyal etkileşim ile açık ve yeşil alan miktarını arttırmak amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için; proje alanının açık ve yeşil alanlarının gösterildiği harita ile proje alanı içerisindeki açık ve yeşil alan oranlarını gösteren tablonun hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

Proje alanının sağlıklı ve yaşanılabilir olabilme avantajını yakalayabilmesinin, yerleşmeyi çevreleyen doğal bitki örtüsünün korunmasından başlayarak, hava akımlarına olanak sağlayan 'Açık ve Yeşil Alan Sistemi'nin kurulması gerekir

• Proje alanının %30'u ile %40'ı arasının açık ve yeşil alan olarak tasarlanması durumunda yeni yerleşmelerde 4 kredi ve mevcut yerleşmelerde 10 kredi alınır,

• Proje alanının %40'ı ile %50'si arasının açık ve yeşil alan olarak tasarlanması durumunda yeni yerleşmelerde 8 kredi ve mevcut yerleşmelerde 17 kredi alınır,

• Proje alanının %50'si ile %60'ı arasının açık ve yeşil alan olarak tasarlanması durumunda yeni yerleşmelerde 12 kredi ve mevcut yerleşmelerde 25 kredi alınır,

• Proje alanının en az %60'ının açık ve yeşil alan olarak tasarlanması durumunda yeni ve mevcut yerleşmelerde tam kredi alınır,

TEMA 4 AKE 04 AFETE DAYANIKLILIK

A) KREDİLENDİRME

Tablo 2.2.5: AKE 04 Afete Dayanıklılık Teması Krediler Tablosu

B) KREDİLENDİRME ESASLARI

AKE 04 K1 AFET RİSK RAPORU VE PROJE ALANI AFET YÖNETİM PLANI OLUŞTURULMASI

AMAÇ:

Bu kriter ile; proje alanın afet (deprem, taşkın, heyelan, yangın, endüstriyel kazalar, fırtına, vb.) geçmişinin tanımlanması, halihazırda risklerinin analiz edilmesi ve bunlara yönelik afet yönetim planının oluşturulması, kentsel afetlere dayanıklılık durumunun belirlenmesi amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için; Afet Risk ve Yönetim Planı'nın hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

Kriterin sağlanması için Afet Risk Yönetim Planının hazırlanıp sunulması gerekmekte olup, söz konusu Afet Risk Yönetim Planının aşağıda belirtilen hususları içermesi durumunda yeni ve mevcut yerleşmeler için tam kredi alınır.;

• Proje alanının afet geçmişi, geçmiş dönemlerde meydana gelmiş ve hâlâ meydana gelme potansiyeli olan afet olaylarının oluşumunun dönemsel ve mekânsal dağılımı,

• Sel/taşkın riski haritaları, heyelan risk haritaları, deprem risk haritaları gibi altlık haritalar ve yerleşmeye ait arazi kullanımı, ulaşım ve altyapı verilerinin üst üste çakıştırılması sonucu oluşturulan haritalama ve analiz yöntemleri ile halihazırda taşıdığı afet riskleri ve dereceleri,

• Belirlenen risklere yönelik kent planlama müdahale yöntemleri (yüksek eğimli arazilerde uygun bitkilendirme çalışmalarının yapılması, yeterli açık alan rezervlerinin oluşturulması, doğal önlemlerin yetersiz kaldığı durumlarda, heyelan önleme bentleri, şev gibi mühendislik uygulamalarının geliştirilmesi ve afet sonrası acil toplanma alanlarının belirlenmesi ve bu alanlara ilişkin yol gösterici tabelaların konulması, yol ağı ve yol genişliklerinin afet sonrası müdahaleyi kolaylaştıracak şekilde tasarlanması vb.) ve bu yöntemlerin nasıl uygulanacağı.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

• Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun

• Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı İl Afet Risk Azaltma Planı (İRAP) Hazırlama Kılavuzu

AKE 04 K2 PROJE ALANININ AFET YÖNETİM PLANI KAPSAMINDA AFET ANINDA TOPLANMA ALANI VE GEREKLİ DONATILARININ BELİRLENMESİ

AMAÇ:

Bu kriter ile; afetin yıkıcı etkilerinden sakınma ile birlikte afet anında korunma ve müdahale kabiliyetini arttıracak, toplanma alanlarının ve müdahaleler için gerekli donatıların konumunun ve mekânsal büyüklüğünün belirlenmesi amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için; Afet Risk ve Yönetim Planı'nın hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

Afet Risk Yönetim Planı'nda aşağıdaki hususlar yer almalıdır.

• Afet risk durumu, nüfus büyüklüğü, nüfusun sosyal ve fiziksel özellikleri, proje alanının fiziksel koşulları, proje alanının idari özellikleri vb. başlıklar göz önünde bulundurularak analizler yapılması,

• Belirlenen 'afet riskleri'ne ve afet sonrası yangın, su baskını v.b durumlara karşı alınmış tedbirlerin sıralanması,

• 'Acil durum yönetiminin düzeyleri' ve 'Acil durum yönetim paydaşları'nın açıkça belirtilmesi, bina ve yerleşme kullanıcısına ulaştırılma stratejisinin belirlenmiş olması,

• Yapılaşmış alanlarda afet ve sonrası enkaz yönetimi ve rehabilitasyonu,

• Enkaz geri dönüşüm planı,

• Bina parsel, ada, site, mahalle, şehir uydu görüntüleme sisteminden erişilebilen arazi kullanım durumunun göz önünde bulundurularak analizler.

Yukarıda belirtilen hususların sağlanması durumunda yeni ve mevcut binalar için tam kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun

TEMA 5 AKE 05 ÇEVRE YÖNETİMİ VE ALTYAPI PLANLAMA

A) KREDİLENDİRME

Tablo 2.2.6: AKE 05 Çevre Yönetimi Teması Krediler Tablosu

B) KREDİLENDİRME ESASLARI

AKE 05 K1 YAĞMUR SUYU TOPLAMA SİSTEMİ KULLANILMASI

AMAÇ:

Bu kriter ile; proje alanının sürdürülebilirlik açısından doğal kaynakların etkin yönetimini sağlayan, yağmur suyu kaçışını engellemek ve yağmur suyundan yararlanmak amaçlanmıştır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için; Yağmur Suyu Toplama Projesi'nin hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

Yağmur Suyu Toplama Projesi'nde aşağıdaki maddelerin projede yer alması durumuna göre kredi alınır:

• Proje alanında geçirimsiz yüzeye düşen yağmur suyu toplanıp geri dönüşüm sağlanması halinde yeni ve mevcut yerleşmelerde 1 kredi alınır.

• Proje alanında geçirimli yüzeyde sızdırmayı sağlayacak parke taşı, kaldırım taşı kullanılmasının sağlanması halinde yeni ve mevcut yerleşmelerde 2 kredi alınır.

• Rekreasyon alanlarının sulanmasında yağmur suyundan yararlanılmasının sağlanması halinde yeni ve mevcut yerleşmelerde 2 kredi alınır.

AKE 05 K2 ATIK SU YÖNETİMİ VE ARITILMIŞ ATIK SUYUN YENİDEN KULLANIMI

AMAÇ:

Bu kriter ile; yaşam için hayati değer taşıyan su kaynaklarının dengeli kullanılması aynı zamanda tüketilen kaynakların yeniden değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için Atık Su Yönetim Planı'nın hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

Atık Su Yönetim Planında aşağıdaki maddelerin herhangi 2 tanesinin projede yer alması durumunda tam kredi alınabilmektedir:

• Yeni yerleşmeler için; atık suyun en yakın kanalizasyon sistemine bağlanılması,

• Yerleşmeden kaynaklanan atık sudan gri su ayrılması,

• Yerleşmeden kaynaklanan atık suyun, arıtma tesisine verilmesi,

• Atıksu arıtma tesisinden çıkan arıtılmış suyun ekonomiye fayda sağlayacak şekilde değerlendirilmesi,

• Yerleşmeden kaynaklanan atık sudan enerji geri kazanımının sağlanması.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

Çevre Kanunu,

Su Kirliliği Kontrolü Yönetmelik,

Kentsel Atıksu Arıtımı Yönetmelik

AKE 05 K3 ATIKLARIN AYRI BİRİKTİRİLMESİ, TOPLANMASI VE YÖNETİMİNİN SAĞLANMASI

AMAÇ:

Bu kriter ile atıkların ayrı biriktirilerek toplanması, atık önleme, azaltımının sağlanması, yeniden kullanımı ve geri kazanımının sağlanarak enerjinin korunmasını, alternatif yenilenebilir enerji kaynaklarının değerlendirilmesini, çevre ve insan sağlığı açısından çevresel risklerin en aza indirilmesini amaçlamaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Atık Değerlendirme Projesi'nin hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

Atık Değerlendirme Projesi'nde aşağıdaki maddelerin projede yer alması durumuna göre tam kredi alınır.

• Yerleşmede atık yönetim sistemi, atık biriktirme ekipmanları ile geçici depolama alanı mevcut ve işletiliyor ise,

• Ayrı toplanan geri kazanılabilir/biyo-bozunur/tıbbi/tehlikeli atıklar mahalli idareye veya çevre lisanslı atık işleme tesisine veriliyor ise.

2.3. ULAŞIM VE HAREKETLİLİK (UHA)

VİZYON

Mevcut ulaşım ağlarının geliştirilerek; yaya bağlantılarının, yaya imkanlarının ve yaya öncelikli ulaşımının ön planda tutulması, araca bağlılığın azaltılması ve yaşam kalitesinin arttırılması, "Ulaşım ve Hareketlilik (UHA)" modülünün vizyonunu oluşturmaktadır.

GENEL AMAÇ

"Ulaşım ve Hareketlilik" modülünün temel amacı; sosyal sürdürülebilirliğin sağlanarak yaya öncelikli ulaşımın kalitesi ve verimliliğini arttırarak, trafik güvenliği ile kentsel yaşanabilirliğin ön planda tutulduğu strateji ve ilkelerin geliştirilmesidir.

Tablo 2.3.1: Ulaşım ve Hareketlilik (UHA)

Ulaşım ve Hareketlilik modülü 4 tema ve bu 4 temayı tanımlayan kriterler ve her bir kriter için tamamlanması beklenen gerekliliklerden oluşmaktadır.

TEMA 1 UHA 01 ERİŞİLEBİLİRLİK VE FONKSİYONEL BAĞLANTI

A) KREDİLENDİRME

UHA 01 Teması kredilendirme sistemi Tablo 3.3.3'te verilmektedir.

Tablo 2.3.3: UHA 01 Erişilebilirlik ve Fonksiyonel Bağlantı

B) KREDİLENDİRME ESASLARI

Tablo 2.3.4: UHA 01 Teması Kredilendirme Esasları Çerçevesinde Hazırlanması Gereken Kanıt Rapor listesi

UHA 01 K1: MEVCUT VE ÖNERİ FONKSİYONLARI VE ERİŞİM MESAFELERİNİ İÇEREN RAPORUN HAZIRLANMIŞ OLMASI

AMAÇ:

Bu kriter ile; proje alanının konumu, öneriler ve mevcut fonksiyonların çevresi ile bağlantısının, ulaşım modülleri ve bu modüllerin ana ulaşım arterleri ile bağlantısının belirlenmiş olması amaçlanmaktadır.

GEREKLİKLER:

Bu kriter için; Arazi Kullanımı ve Ulaşım Değerlendirme Raporu'nun hazırlanması gerekmektedir. UHA 01 K1 yeni ve mevcut yerleşmeler için zorunlu bir kriterdir.

YÖNTEM:

Bu raporda; proje alanına ait ulaşım ve erişim ağlarının, ana arterlere olan mesafelerinin standartlara uygun olacak şekilde hazırlanması durumunda zorunluluk yerine getirilmiş olmaktadır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

İmar Kanunu

Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Yönetmelik

UHA 01 K2: ÇEVREYE DUYARLI FARKLI ULAŞIM SİSTEMLERİNİN HİZMET VERDİĞİ VE ERİŞİLEBİLİRLİĞİ YÜKSEK ALANLARIN TERCİH EDİLMESİ

AMAÇ:

Bu kriter ile; erişilebilirliği yüksek, karma kullanımlı yerleşim birimleri oluşturmak ve iklim değişikliği sürecinde otomobil bağımlılığını azaltabilmek için alternatif ulaşım sistemlerinin hizmet verdiği alanların tercih edilmesi amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için; proje alanı ve çevresindeki mevcut ulaşım modlarının tek tek tanımlandığı, her bir ulaşım modunun erişim mesafelerinin, durakların haritalandırıldığı, trafik yoğunluğu ve zaman çizelgelerini (sefer sayıları) içeren, Arazi Kullanımı ve Ulaşım Değerlendirme Raporu'nun hazırlanması gerekmektedir. UHA 01 K2 yeni ve mevcut yerleşmeler için zorunlu bir kriterdir.

YÖNTEM:

Bu kriterin kredilendirme esasları aşağıdaki gibi olup, uygun olan maddeye göre kredi alınır. Aşağıdaki herhangi bir maddenin karşılanması, kriter zorunluluğunu sağlamaktadır.

• 3 ve daha fazla alternatif ulaşım modu varsa ve yürüme mesafeleri 500 metre içerisinde ise; yeni yerleşmelerde 4 kredi, mevcut yerleşmelerde 7 kredi alınır.

• 2 alternatif ulaşım modu varsa ve yürüme mesafeleri 400 metre içerisinde ise; yeni yerleşmelerde 3 kredi, mevcut yerleşmelerde 6 kredi alınır.

• 2 alternatif ulaşım modu varsa ve yürüme mesafeleri 800 metre içerisinde ise; yeni yerleşmelerde 2 kredi, mevcut yerleşmelerde 4 kredi alınır.

• 2 alternatif ulaşım modu varsa ve yürüme mesafeleri 1000 metre içerisinde ise; yeni yerleşmelerde 1 kredi, mevcut yerleşmelerde 3 kredi alınır.

• Tek alternatif ulaşım modu varsa ve yürüme mesafeleri 400 metre içerisinde ise; yeni yerleşmelerde 1 kredi, mevcut yerleşmelerde 2 kredi alınır.

• Tek alternatif ulaşım modu varsa ve yürüme mesafeleri 800 metre içerisinde ise; mevcut yerleşmelerde 1 kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

İmar Kanunu

Bisiklet Yolları Yönetmelik

Yaya Yolları ve Kaldırımların Tasarım Kuralları Hakkında Yönetmelik

UHA 01 K3 ARAZİ DOKUSUNA UYGUN, ÖNERİLEN ULAŞIM AĞLARININ GELİŞTİRİLMESİ

AMAÇ:

Bu kriter ile; Çevreye duyarlı tasarım ve planlama kararlarının geliştirilerek, bireysel araç kullanımının azaltılması amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için; mevcut ulaşım servislerinin ve ağlarının tanımlanıp haritalandırıldığı, Arazi Kullanımı ve Ulaşım Değerlendirme Raporu'nun hazırlanması gereklidir.

Bu rapor içerisinde;

YÖNTEM:

Arazi dokusuna uygun, önerilen ulaşım ağlarının geliştirilmesi kriterinin kredilendirme esasları aşağıdaki gibidir:

• Taşıt yolunun ön planda tutularak Ulaşım Ana Planı ve Raporu hazırlanması ile, yeni ve mevcut yerleşmeler için 1 kredi alınır.

• Alternatif ve sürdürülebilir ulaşım sistemlerine öncelik verilmesi ve haritalandırılıp, detaylandırılması sonucu yeni ve mevcut yerleşmeler için 2 kredi alınır.

• Yaya ve bisiklet önceliğinin gözetilmesi ve ulaşım ana planında yaya dostu stratejilerin geliştirilmesi ile yeni ve mevcut yerleşmeler için 2 kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

İmar Kanunu

Bisiklet Yolları Yönetmelik

Yaya Yolları ve Kaldırımların Tasarım Kuralları Hakkında Yönetmelik

Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Yönetmelik

UHA 01 K4: TOPLU TAŞIMA DURAKLARI İLE FONKSİYONLAR ARASI ERİŞİM MESAFELERİNİN UYGUNLUĞUNUN SAĞLANMASI VE PROJE ALANININ TOPLU TAŞIMA SİSTEMİ İLE İLİŞKİSİNİN KURULMUŞ OLMASI

AMAÇ:

Bu kriter ile; akıcı trafik sağlamak ve karbon salımını azaltmak için toplu taşıma sistemlerinin kullanımının arttırılması amaçlanmıştır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için; toplu taşıma haritasının bulunduğu, toplu taşıma duraklarının, çeşitlerinin, yoğunluklarının ve fonksiyonlara uzaklıklarının değerlendirildiği Yerleşme Ulaşım Raporu'nun hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

Kriterin kredilendirme esasları aşağıdaki gibidir:

• Proje alanının toplu taşıma sistemleri ile kurduğu yolcu bilgilendirme, erişilebilirlik, emniyet ve güvenlik kriterlerini kapsayan kuvvetli ilişkiyi haritalandırması durumunda yeni ve mevcut yerleşmelerde 2 kredi alınır.

• Öneri toplu taşıma hattı, öneri sefer (sayısı) ile toplu taşıma sistemlerinde iyileştirme önerilerinin haritalandırılması durumunda yeni yerleşmeler için 1 kredi, mevcut yerleşmeler için 2 kredi alınır.

• Kamu hizmetleri ile, yolcu bilgilendirme, erişilebilirlik, emniyet ve güvenlik kriterlerini kapsayan kuvvetli ilişki kurulması durumunda yeni ve mevcut yerleşmeler için 2 kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

İmar Kanunu

UHA 01 K5: PROJE ALANININ MEVCUT ULAŞIM KORİDORLARI VE ANA ULAŞIM BAĞLANTILARI İLE İLİŞKİNİN KURULMUŞ OLMASI

AMAÇ:

Bu kriter ile erişilebilirliği yüksek yerleşmeler tasarlamak ve imar planlarından yararlanarak ana ulaşım bağlantılarıyla kurulan ilişkilerin belirtilmesi amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için; Nazım İmar Planı varsa Ulaşım Ana Planı değerlendirmesi, araç güzergahlarını, yol kademelenmelerini gösteren proje alanının ana ulaşım bağlantılarıyla ilişkisini tanımlayan mevcut ve öneri ulaşım şemalarını içeren Arazi Kullanımı ve Ulaşım Değerlendirme Raporu'nun hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

Kriterinin kredilendirme esasları aşağıdaki gibidir:

• Birinci ve ikinci derece ana ulaşım aksı ile ilişkili olması durumunda yeni yerleşmelerde 4 kredi, mevcut yerleşmelerde 5 kredi alınır.

• Üçüncü derece ulaşım aksı ile ilişkili olması durumunda yeni yerleşmelerde 2 kredi, mevcut yerleşmelerde 3 kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

İmar Kanunu

TANIMLAR:

Birinci Derece Yollar: Bölge ve il merkezlerini birbirine bağlayan, her yöne en az üç şeridin ayrıldığı yönleri bölünmüş bölgesel, ulusal yollardır.

İkinci Derece Yollar: Bir il sınırı içindeki kent, kasaba, ilçe ve bucak merkezlerini birbirine ve il merkezlerine, devlet yol ağına bağlayan bir iki şeritten daha fazla olan yollardır.

Üçüncü Derece Yollar: Bir ya da iki şeritten fazla olan, mahalle içinde yer alan yollar ya da ada içi yollardır.

UHA 01 K6 YEŞİL/AÇIK ALANLARA ERİŞİMİN SAĞLANMASI VE ARTTIRILMASI

AMAÇ:

Bu kriter ile; sosyal bütünleşme ve devamlılık için yeşil/açık alanların varlığı yeşil/açık alanların kalitesi, büyüklüğü, proje alanına yakınlığı, yoğunluğu gibi kriterlerin fiziksel, sosyal, ekonomik ve ekolojik yararlarının göz önünde bulundurarak değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için; proje alanı ve yakın çevresindeki mevcut arazi kullanımı ve imar planları çerçevesinde uygulanacak olan yeşil/açık alanların çeşitlerinin, boyutlarının, konumlarının tanımlandığı Ulaşım ve Hareketlilik Tasarım Raporunun hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

Yeşil/açık alanlara erişimin sağlanması ve arttırılması kriterinin kredilendirme esasları aşağıdaki şekilde yapılacaktır:

• Yerleşme ve yakın çevresindeki mevcut arazi kullanımı ve imar planları çerçevesinde uygulanacak olan yeşil ve açık alanların çeşitlerinin, boyutlarının, konumlarının tanımlanmış olması ve proje alanı ile ilişkisinin, erişim mesafelerinin ve yürüme rotalarının haritalandırılarak belirtilmesi durumunda yeni yerleşmelerde 2 kredi, mevcut yerleşmelerde 4 kredi alınır.

• Proje alanında; yeşil ve açık alanlarla fonksiyonlar arası bağlantıyı güçlendirmek, yaya yollarının güvenliğini çekiciliğini arttırmak için öneri geliştirilmesi durumunda yeni yerleşmelerde 2 kredi, mevcut yerleşmelerde 4 kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

İmar Kanunu

UHA 01 K7: PROJE ALANIN BÜTÜNLEŞİK KULLANIMLARI İÇERMESİ, KONUT-İŞYERİ BAĞLANTISININ KURULMUŞ OLMASI

AMAÇ:

Bu kriter ile; araç seyahat mesafelerini ve araç bağımlılığını azaltmak, toplu taşım kullanımını arttırmak amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER: Bu kriter için; proje alanının proje tamamlanmasını müteakip 5 yıllık yoğunluk hesaplarını içeren rapor ve haritaların ve proje alanında veya yakın çevresinde 4 farklı kullanım biçimini (gıda perakende, büyük ölçekli perakende, kamu hizmetleri, belediye ve toplumsal faaliyetler) içeren arazi kullanım haritalarının bulunduğu Arazi Kullanımı ve Ulaşım Değerlendirme Raporu'nun hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

Proje alanında yaşayanlar 4 farklı kullanım biçiminin (gıda perakende, büyük ölçekli perakende, kamu hizmetleri, belediye ve toplumsal faaliyetler) sunduğu olanaklara sahip olmalıdır.

Aşağıdaki maddelerden uygun olan duruma göre kredi alınır:

• Proje alanına en fazla 2 km uzaklığındaki iş imkanları ve yukarıda yer alan 4 farklı kullanım biçiminden en az 10 tane yer alması durumunda yeni ve mevcut yerleşmelerde 5 kredi alınır.

• Proje alanına en fazla 5 km uzaklığındaki iş imkanları ve yukarıda yer alan 4 farklı kullanım biçiminden en az 10 tane yer alması durumunda yeni ve mevcut yerleşmelerde 2 kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

İmar Kanunu

TEMA 2 UHA 02 SÜRDÜRÜLEBİLİR VE ALTERNATİF ULAŞIM SİSTEMLERİ

A) KREDİLENDİRME

Tablo 2.3.5: UHA 02 Sürdürülebilir ve Alternatif Ulaşım Sistemleri

B) KREDİLENDİRME ESASLARI

UHA 02 Temasının kredilendirme hesabı, aşağıda belirtilen kredilendirme esaslarına göre yapılır.

Tablo 2.3.6: UHA 02 Temasının Kredilendirme Esasları Çerçevesinde Hazırlanması Gereken Kanıt Rapor Listesi

UHA 02 K1 KENTSEL ALTYAPININ TOPLU TAŞIMA İLE UYGUNLUĞUNUN SAĞLANMASI VE KOLAYLIĞININ/VERİMLİLİĞİNİN ARTIRILMASI İÇİN STRATEJİLERİN GELİŞTİRİLMESİ

AMAÇ:

Bu kriter ile; yaya yolu, bisiklet yolu, açık ve yeşil alanın yoğun olduğu, toplu taşıma sistemleri ile kuvvetli bağlantısı bulunan yerleşmeler planlamak amaçlanmaktadır. UHA 02 K1 yeni ve mevcut yerleşmeler için zorunlu bir kriterdir.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için; toplu taşıma altyapısı ile proje alanının ilişkilendirilerek öneri ve stratejilerin tanımlanmasını içeren Arazi Kullanımı ve Ulaşım Değerlendirme Raporu'nun hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

Gereklilikler sağlandığı durumda kriter zorunluluğu yerine getirilmiş olmaktadır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

Ulaşımda Enerji Verimliliğinin Arttırılmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik.

Bisiklet Yolları Yönetmelik

Yaya Yolları ve Kaldırımların Tasarım Kuralları Hakkında Yönetmelik

UHA 02 K2 BİSİKLET İLE GÜVENLİ VE RAHAT ULAŞIM İMKANLARI SAĞLAMAK

AMAÇ:

Bu kriter ile; sağlıklı kentler planlama ve tasarlama stratejilerinin önemi ile günlük aktivitelerin teşvik edilmesi, alternatif ulaşım sistemlerinin kullanılmasına teşvik edilmesi, araç kullanımından kaynaklı karbon emisyonunun azaltılması amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için; proje alanında planlanan bisiklet yollarını ve ihtiyacı karşılayacak sayıda bisiklet park istasyonlarının yapıldığını gösteren krokiyi içeren Yerleşme Ulaşım Raporu'nun hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğü web sayfası kütüphanesinde yayınlanan "Bisiklet Yolları Kılavuzu" ile belirtildiği şekilde bisiklet park istasyonlarının ve Bisiklet Yolları Yönetmelik'nde belirtilen levha ve işaretlemelerin yapılması durumunda yeni ve mevcut yerleşmeler için tam kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

Bisiklet Yolları Yönetmelik

Ulaşımda Enerji Verimliliğinin Arttırılmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik.

UHA 02 K3: BİSİKLET KULLANIMININ TEŞVİK EDİLMESİ/DESTEKLENMESİ

AMAÇ:

Bu kriter ile; sağlıklı yerleşmeleri planlama ve tasarlama stratejilerinin önemi ile günlük aktivitelerin teşvik edilmesi, alternatif ulaşım sistemlerinin kullanılmasına teşvik edilmesi, araç kullanımından kaynaklı karbon emisyonunun azaltılması amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğü web sayfası kütüphanesinde yayınlanan "Bisiklet Yolları Kılavuzu" ile belirtildiği şekilde bisiklet yolu veya parkuru yapılmış olduğunu gösterecek şekilde Ulaşım ve Hareketlilik Tasarım Raporunun hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

Aşağıda belirtilen maddelerden uygun olanına göre kredi alınır.

• Proje alanının her 100 m² si için en az 3 metre kesintisiz bisiklet yolu olması durumunda yeni yerleşmelerde 3 kredi, mevcut yerleşmelerde 1 kredi alınır.

• Proje alanının her 100 m² si için en az 5 metre kesintisiz bisiklet yolu olması durumunda yeni yerleşmelerde 6 kredi, mevcut yerleşmelerde 3 kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

Bisiklet Yolları Yönetmelik.

UHA 02 K4 OTOMOBİL BAĞIMLILIĞINI AZALTARAK GÜNLÜK AKTİVİTELERİN TEŞVİK EDİLMESİ VE YÜRÜYEREK ERİŞİMİN KUVVETLENDİRİLMİŞ OLMASI

AMAÇ:

Bu kriter ile; karbon salımını azaltmak ve sağlıklı kentler planlama ve tasarlama stratejilerinin önemi ile günlük aktivitelerin teşvik edilmesi, alternatif ulaşım sistemlerinin kullanılmasına teşvik edilmesi amaçlanmıştır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için; yaya yolu ve/veya kaldırımların uzunluğu, genişliğini, fonksiyonlar arası bağlantıları ve yaya yolu, açık/yeşil alan bağlantılarını ve yaya yolu ve/veya kaldırımların tasarım malzemeleri, aydınlatma, oturma elemanları, bitkilendirme detaylarını içeren Ulaşım ve Hareketlilik Tasarım Raporu'nun hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

Proje alanı içinde yer alan yaya yolları ve/veya kaldırımların Yaya Yolları ve Kaldırımların Tasarım Kuralları Hakkında Yönetmeliğine uygun olması halinde yeni ve mevcut yerleşmeler için tam kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

İmar Kanunu,

Yaya Yolları ve Kaldırımların Tasarım Kuralları Hakkında Yönetmelik,

TS 12576 Şehir içi yollar - Kaldırım ve yaya geçitlerinde ulaşılabilirlik için yapısal önlemler ve işaretlemelerin tasarım kuralları

TEMA 3 UHA 03 ULAŞIM KALİTESİ

A) KREDİLENDİRME

Tablo 2.3.7: UHA 03 Ulaşım Kalitesi

B) KREDİLENDİRME ESASLARI

UHA 03 Temasına ait kredilendirme esasları aşağıda belirtildiği şekilde yapılacaktır.

Tablo 2.3.8: UHA 03 Teması Kredilendirme Esasları Çerçevesinde Hazırlanması Gereken Kanıt Rapor listesi

UHA 03 K1 ULAŞIM/SEYAHAT MESAFELERİNİN VE SEYAHAT SÜRELERİNİN AZALTILMASINA İLİŞKİN ULAŞIM KALİTESİ RAPORUNUN HAZIRLANMASI

AMAÇ:

Bu kriter ile; engelsiz tasarım ilkelerinin benimsenerek erişilebilirliğin arttırıldığı, emniyetli, güvenlikli, konforlu ulaşım tasarımının yapıldığı toplu taşıma çeşitlerinin kullanıldığı yerleşmelerin oluşturulması amaçlanmaktadır. UHA 03 K1 yeni ve mevcut yerleşmeler için zorunlu bir kriterdir.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter ile; proje alanı ve yakın çevresindeki toplu taşıma çeşitlerine mesafenin, engelsiz tasarım ilkelerine göre erişilebilirliğin arttırıldığı, emniyetli, güvenlikli, konforlu ulaşım tasarımının yapıldığı ulaşım şeması ve haritasını içeren Yerleşme Ulaşım Raporu'nun hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

Proje alanı ve yakın çevresindeki toplu taşıma çeşitlerine mesafenin gösterildiği Ulaşım Şemasının sunulması durumunda kriter zorunluluğu yerine getirilmiş olmaktadır. Engelsiz tasarım ilkelerine göre erişilebilirliğin arttırıldığı, emniyetli, güvenlikli, konforlu ulaşım tasarımının yapıldığı ulaşım şeması ve haritasını içeren Yerleşme Ulaşım Raporu'nun hazırlanması durumunda yeni ve mevcut yerleşmelerde tam kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

İmar Kanunu,

Bisiklet Yolları Yönetmelik,

Yaya Yolları ve Kaldırımların Tasarım Kuralları Hakkında Yönetmelik,

TS 12576 Şehir içi yollar - Kaldırım ve yaya geçitlerinde ulaşılabilirlik için yapısal önlemler ve işaretlemelerin tasarım kuralları "Erişilebilirlik Kılavuzu" https://www.aile.gov.tr/media/65613/erisilebilirlik_kilavuzu_2021.pdf

UHA 03 K2 TOPLU TAŞIMA SİSTEMLERİ İLE BAĞLANTILARINDA, BİSİKLET/ YAYA YOLLARININ TASARIMINDA ENGELSİZ TASARIM İLKELERİNİN KULLANILMASI

AMAÇ:

Bu kriter ile günlük fiziksel aktiviteyi teşvik eden ve yaya güvenliğini sağlayan güvenli, çekici ve konforlu sokak çevreleriyle kamu sağlığını desteklemek, herkesin kullanabileceği engelsiz ve insan öncelikli tasarlanmış yürünebilir tasarımlarla ulaşım verimliliğini arttırmak amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için; Ulaşım ve Hareketlilik Tasarım Raporu'nun hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

• En yakın toplu taşıma sistemlerine bağlayan proje alanı sınırına kadar yaya ve bisiklet yollarının ilgili mevzuat ve standartlara uygun tasarlandığının belirtilmesi durumunda yeni yerleşmelerde 4 kredi, mevcut yerleşmelerde 5 kredi alınır.

• Tüm cadde ve yol tasarımları ile kentsel tasarımlarda ve projede yer alan şehir mobilyalarının; erişilebilirlik mevzuatı ve standartları ile ilgili mevzuata uygun olarak inşa edilmesi durumunda yeni yerleşmelerde 4 kredi, mevcut yerleşmelerde 5 kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

İmar Kanunu,

Bisiklet Yolları Yönetmelik,

Yaya Yolları ve Kaldırımların Tasarım Kuralları Hakkında Yönetmelik,

TS 12576, Şehir içi Yollar-Özürlü ve Yaşlılar İçin Sokak, Cadde, Meydan ve Yapısal Önlemler ve İşaretlemelerin Tasarım Kuralları.

"Erişilebilirlik Kılavuzu" https://www.aile.gov.tr/media/65613/erisilebilirlik_kilavuzu_2021.pdf

UHA 03 K3 GÜVENLİ, ERİŞİLEBİLİR VE YETERLİ KAPASİTEDE BİSİKLET PARK ALANLARININ OLMASI VE BİSİKLET AĞLARI İÇİN EK HİZMET İMKANLARININ OLMASI

AMAÇ:

Bu kriter ile; güvenli ve çekici bisiklet ağları oluşturmak ve erişilebilirliği arttırmak amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğü web sayfası kütüphanesinde yayınlanan "Bisiklet Yolları Kılavuzu"na göre bisiklet yolları/parkurlarının, otoparklarının bisiklet ek hizmet alanlarının, öneri ve malzeme detaylarının belirtildiği Ulaşım ve Hareketlilik Tasarım Raporu'nun hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

• Bisiklet yolları/parkurlarının, otoparklarının bisiklet ek hizmet alanlarının belirtilmesi durumunda yeni yerleşmelerde 3 kredi, mevcut yerleşmelerde 2 kredi alınır,

• Öneri bisiklet yolları/parkurlarının, otoparklarının güzergahlarının belirtilmesi durumunda yeni yerleşmelerde 3 kredi, mevcut yerleşmelerde 2 kredi alınır.

• Bisiklet yolu ve ek hizmetlerinin malzeme detaylarının verilmesi durumunda yeni yerleşmelerde 2 kredi, mevcut yerleşmelerde 1 kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

İmar Kanunu

Bisiklet Yolları Yönetmelik.

UHA 03 K4 BİSİKLET KULLANIMI İÇİN GEREKEN SİNYALİZASYONUN KALİTELİ, GÜVENLİ VE ANLAŞILABİLİR TASARLANMASI

AMAÇ:

Bu kriter ile standartlara uygun bisiklet ağları oluşturmak ve erişilebilirliği arttırmak amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğü web sayfası kütüphanesinde yayınlanan "Bisiklet Yolları Kılavuzu"na göre bisiklet yolları/parkurlarının, otoparklarının bisiklet ek hizmet alanlarının, öneri ve malzeme detaylarının belirtildiği Ulaşım ve Hareketlilik Tasarım Raporu'nun hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

Kriterin kredilendirme esasları aşağıdaki gibidir:

• Bisiklet yollarındaki levhaların, işaret ve işaretlemelerin bisiklet sürücüsünü ve yayaları tehlikeye sokmayacak sayıda ve yerlerde olması durumunda yeni yerleşmelerde 3 kredi, mevcut yerleşmelerde 3 kredi alınır,

• Bisiklet yolu ile ulaşılabilecek en yakın toplu taşıma sistemlerine bağlayan yerleşme sınırına kadar mesafe bilgisini veren işaretlemelerin bulunması durumunda yeni yerleşmelerde 2 kredi, mevcut yerleşmelerde 1 kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

İmar Kanunu

Bisiklet Yolları Yönetmelik.

TEMA 4 UHA 04 İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE ADAPTASYON SÜRECİ

A) KREDİLENDİRME

Tablo 2.3.9: UHA 04 İklim Değişikliğine Adaptasyon Süreci

B) KREDİLENDİRME ESASLARI

UHA 04 Temasında kredilendirme hesabı aşağıdaki unsurlara göre yapılmaktadır.

Tablo 2.3.10: UHA 04 Teması Kredilendirme Esasları Çerçevesinde Hazırlanması Gereken Kanıt Rapor listesi

UHA 04 K1: ÇEVREYE DUYARLI YÜKSEK KALİTELİ ULAŞIM MODÜLLERİ VE GÜZERGAHLARININ GELİŞTİRİLMESİ

AMAÇ:

Bu kriter ile araca bağlılığı azaltarak, çevreye duyarlı tasarım ve planlama kararlarının geliştirilmesi amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için; geliştirilmesi gereken ulaşım ağlarının planda gösterildiği ve ulaşım modüllerinin karbon emisyon değerlendirmelerinin yer aldığı Yerleşme Ulaşım Raporu'nun hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

Bu kriterin kredilendirme esasları aşağıdaki gibidir:

• Önerilen yeni ulaşım modüllerinin çevreci ve sürdürülebilir olması ve karbon salımını azaltmadaki etkisinin en az % 10 olması durumunda yeni yerleşmeler için 2 kredi, mevcut yerleşmeler için 1 kredi alınır.

• Önerilen yeni ulaşım modüllerinin çevreci ve sürdürülebilir olması ve karbon salımını azaltmadaki etkisi en az % 20 olması durumunda yeni ve mevcut yerleşmeler için tam kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

Ulaşımda Enerji Verimliliğinin Arttırılmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik.

UHA 04 K2 İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE UYUM SAĞLAYAN TASARIMLARIN YAPILMASI

AMAÇ:

Bu kriter ile sürdürülebilir kentsel gelişme vizyonuna uygun yaşanabilir yerleşmeler oluşturmak amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için; aşağıda maddeler halinde belirtilen hususları içeren Ulaşım ve Hareketlilik Tasarım Raporu'nun hazırlanması gerekmektedir.

• Araç yolu, yaya yolu ve bisiklet yollarında kullanılan bitkilendirme plan ve detayları,

• Bitki türleri,

• Araç yolu, yaya yolu ve bisiklet yollarında aydınlatma detayları,

• Araç yolu, yaya yolu ve bisiklet yollarında kullanılan malzeme detayları,

• Otopark alanı bitkilendirme detayları,

• Toplu taşıma sistemleri, durakları, kentsel mobilyaların malzeme detayları,

• Yaya yolları, bisiklet ve araç yolları, otopark alanlarında yağmur suyu toplama giderlerinin bulunması gerekmektedir.

YÖNTEM:

Kriterin kredilendirme esasları aşağıdaki gibidir:

• İklim değişikliği uyum çerçevesinde kullanılan malzeme detaylarının sürdürülebilir ve yerel malzemeden seçilmesi halinde yeni yerleşmeler için 1 kredi, mevcut yerleşmeler için 3 kredi alınır.

• Bitkilendirme ile mikro klimanın sağlanması halinde yeni yerleşmeler için 2 kredi, mevcut yerleşmeler için 3 kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

Ulaşımda Enerji Verimliliğinin Arttırılmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik.

UHA 04 K3 ISI ADASI ETKİSİNİN AZALTILMASINA YÖNELİK ALTERNATİF SİSTEMLERİN GELİŞTİRİLMESİ

AMAÇ:

Bu kriter ile sürdürülebilir kentsel gelişme vizyonuna uygun yaşanabilir yerleşmeler oluşturmak amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için; yerleşme içerisinde ulaşım yollarının yüzeyinde ısı etkisini azaltacak şekilde malzeme kullanılması durumunda veya Yaya Yolları ve Kaldırımların Tasarım Kuralları Hakkında Yönetmelik kapsamında yeşil yaya koridorunun oluşturulduğunun gösterildiği Ulaşım ve Hareketlilik Tasarım Raporu'nun hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

Gereklilikler sağlandığı durumda yeni ve mevcut yerleşmelerde tam kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

İmar Kanunu

Yaya Yolları ve Kaldırımların Tasarım Kuralları Hakkında Yönetmelik

UHA 04 K4 YAĞMUR SUYU TOPLAMA SİSTEMLERİNİN OLUŞTURULMASI

AMAÇ:

Bu kriter ile yerleşme içerisinde ulaşım yollarının yüzeyinden yağmur suyu kaçışını engellemek ve yağmur suyundan yararlanmak amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için; otopark, araç yolu, bisiklet yolu ve yaya yollarından yağmur suyu kaçışını engellemek ve yağmur suyundan yararlanmak için gerekli sistemlerin yapıldığını gösteren Ulaşım ve Hareketlilik Tasarım Raporu'nun hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

Gereklilikler sağlandığı durumda yeni ve mevcut yerleşmelerde tam kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

İmar Kanunu

UHA 04 K5 ELEKTRİKLİ ARAÇ KULLANIMI OLANAKLARININ GELİŞTİRİLMİŞ OLMASI

AMAÇ:

Bu kriter ile motorlu araç bağımlılığını, fosil yakıt kullanımını azaltmak amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için; proje alanı içerisinde veya servis imkanı sunan fonksiyonlarda elektrikli araç kullanımının desteklendiğini gösterildiği belgeleri içeren Ulaşım ve Hareketlilik Tasarım Raporu'nun hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

Gereklilikler sağlandığı durumda yeni ve mevcut yerleşmelerde tam kredi alınır.

UHA 04 K6 OTOPARK ALANLARININ KONTROLÜ

AMAÇ:

Bu kriter ile otopark alanlarının kontrolü vasıtası ile iklim değişikliği sürecinde ısı adası etkisini ve karbon salımını azaltmak amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için; araç kullanımını azaltmak için alınan önlemler ile mevcut ve öneri otoparkların haritalandırıldığı Ulaşım ve Hareketlilik Tasarım Raporu'nun hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

Proje alanı için; Otopark Yönetmelik ile belirlenen otopark sayısına uygun otopark planlanmış olması ve Otopark Yönetmelik ile belirlenen otopark sayısının %30'unu aşmaması halinde yeni ve mevcut yerleşmelerde tam kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

Otopark Yönetmelik

2.4. KENTSEL TASARIM (KET)

VİZYON;

Yeşil yerleşme oluşturulması sürecinde, belirlenen Kentsel Tasarım kriterleriyle sağlıklı ve sürdürülebilir çevreler oluşturulması “Kentsel Tasarım” modülünün ana vizyonudur.

GENEL AMAÇ;

Kentsel Tasarım modülünün genel amacı; sürdürülebilir yerleşmeler hedefinde yapılacak tüm kentsel tasarım müdahalelerinde, esnek ve sürdürülebilir, yöreye özgü özellikleri ve yerel kimliğini dikkate alan, erişilebilir ve yaşayan kamusal alanlar ile sağlıklı ve aktif yaşamı destekleyen, çevreye duyarlı projeleri teşvik etmektir.

Tablo 2.4.1: Kentsel Tasarım Kriterleri

TEMA 1 KET 01 SÜREÇ VE PROJE TASARIMI

A) KREDİLENDİRME

Tablo 2.4.2: KET 01 Süreç ve Proje Tasarımı

B) KREDİLENDİRME ESASLARI

KET 01 K1 PROJE HAZIRLIK, TASARIM VE UYGULAMA SÜRECİNDE AKTİF KATILIMIN SAĞLANMIŞ VE TASARIM KRİTİĞİNİN YAPILMIŞ OLMASI

AMAÇ:

Bu kriter ile sürdürülebilir yerleşmeye olanak sağlayan tasarım değerlendirme süreçlerini desteklemek, proje ve uygulama süreçlerine ilgili paydaşların aktif katılımını sağlamak, süreç içinde gelen geri bildirimlerle eş zamanlı ve adaletli çözümler üretebilmek amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Proje hazırlık, tasarım ve uygulama sürecinde aktif katılımın sağlanacağına dair Proje Katılım Planı'nda; bağımsız ve disiplinler arası uzman katılımı ile afet ve iklim değişikliği göz önünde bulundurularak tasarım değerlendirmesinin yapıldığının gösterilmesi gerekmektedir. Bu planda; belirlenen katılım metodolojisi, stratejileri, programı, yaklaşık toplantı ve uygulama takvimleri yer almalıdır. Katılım planlarında projenin tüm hedefleri yanında özellikle yeşil yerleşme hedefleri belirlenmelidir.

YÖNTEM:

Gelişim önerilerini ve projenin tasarım kritiğini yapmak için bağımsız ve disiplinler arası uzman katılımı ile tasarım değerlendirilmesi yapılması ve sonuçlarına göre tasarımda gerekli iyileştirmelerin gerçekleştirilmesi durumunda yeni ve mevcut yerleşmeler için tam kredi alınır.

KET 01 K2 PROJENİN YEREL KİMLİKLE UYUMLU OLMASI VE KENDİ DİLİNİ OLUŞTURMUŞ OLMASI

AMAÇ:

Bu kriter ile yerleşmenin yerel kimlik ve karakterini ortaya çıkarıp koruyarak, kentsel tasarımın evrensel ilkelerine göre tasarlanan proje alanının, anlam ve kimlik kazanmasını sağlamak amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için; yerel karakteri belirlemek için proje alanı ve çevresi gözden geçirilerek; bina malzemeleri, bina rengi, mimari tarzı, bina yükseklikleri ve formları, yerleşme ve çevresinde kent estetik ilkelerine uygunluğunu belirten Yerel Karakter Değerlendirmesi Raporu'nun hazırlanması gerekmektedir.

Bu raporda; mevcut doku ve bağlamların dikkate alındığı, yerel karakterin, tarihin ve kültürün devamlılığının sağlandığı, yerel bina formlarının, yüksekliklerinin ve mimari özelliklerinin dikkate alındığı, yerel malzemelerin kullanıldığı, bölgesel bitkiler kullanıldığı belirtilmelidir. Kentsel Tasarım Rehberi veya Kentsel Tasarım Rehberi olmaması durumunda yönetmeliklere uyuşturduğuna dair bilgiler yer almalıdır.

YÖNTEM:

Projeye konu alanda;

• Mevcut doku ve bağlam dikkate alınması durumunda yeni ve mevcut yerleşmeler için 2 kredi alınır.

• Yerel bina formları, yükseklikleri ve mimari özellikleri dikkate alınması durumunda yeni ve mevcut yerleşmeler için 2 kredi alınır.

• Yerel materyaller kullanılması durumunda yeni ve mevcut yerleşmeler için 2 kredi alınır.

• Yerel ve bölgesel bitkiler kullanılması durumunda yeni ve mevcut yerleşmeler için 2 kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

İmar Kanunu

Mekânsal Planlar Yapım Yönetmelik

KET 01 K3 TASARIMIN TARİHİ MİRAS VE KÜLTÜRÜ DİKKATE ALMIŞ VE İÇERMİŞ OLMASI

AMAÇ:

Bu kriter ile proje alanının kültürel mirasını ve tarihi bağlamını içeren, yer duygusu ve kimliği geliştirerek halkı ve yöreyi destekleyen projeleri teşvik etmek, yerel ve milli sembol niteliğinde korunması gereken tüm yapılar ve kültürel kaynakların korunmasını ve tarihi yapıların ve kültürel peyzajların projede yeniden kullanımını desteklemek amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter 2 seçenekten oluşmakta olup, seçeneklerden sadece birinden kredi alınabilmektedir. Buna göre;

• Proje alanında herhangi bir tescilli yapı veya kültürel peyzaj alanında yıkım ve yenileme yapılması durumunda; projenin tarihi özelliklerinin korunması,

• Proje alanında herhangi bir tescilli yapı olmaması durumunda; yerel karakterin, tarihin ve kültürün devamlılığı sağlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

Yerleşmenin durumuna göre tercih edilecek aşağıdaki 2 seçenekten sadece birinden kredi alınabilmektedir.

Seçenek-1

Proje alanında herhangi bir tescilli yapı veya kültürel peyzaj alanında yıkım ve yenileme yapılması durumunda; projenin tarihi özelliklerinin korunduğu belgelendirilmelidir. Korunmaya değer tarihi ve kültür mirası yapılardan biri zarar görüyorsa bu kriterden kredi alınamaz.

Proje alanı içinde yer alan tarihi binalar ve kültürel peyzaj alanları herhangi bir rehabilitasyona tabi olacaksa; uygun rehabilitasyon planlarının geliştirilmesi ve onay alınması hallerinde yeni ve mevcut yerleşmeler için tam kredi alınır.

Seçenek-2

Proje alanında herhangi bir tescilli yapı olmaması durumunda; yerel karakterin, tarihin ve kültürün devamlılığı sağlanması durumunda yeni ve mevcut yerleşmeler için tam kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

İmar Kanunu

Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu,

Yıpranan Tarihi ve Kültürel Taşınmaz Varlıklarının Yenilenerek Korunması ve Yaşatılarak Kullanılması Hakkında Kanun.

Mekânsal Planlar Yapım Yönetmelik

TEMA 2 KET 02 DOLAŞIM SİSTEMİ

A) KREDİLENDİRME

Tablo 2.4.3: KET 02 Dolaşım Sistemi

B) KREDİLENDİRME ESASLARI

KET 02 K1 GÜVENLİ, ÇEKİCİ, KONFORLU, ENGELSİZ VE YÜRÜNEBİLİR SOKAK TASARIMLARINA YER VERMİŞ OLMASI

AMAÇ:

Bu kriter ile günlük fiziksel aktiviteyi teşvik eden ve yaya güvenliğini sağlayan güvenli ve konforlu sokak çevreleriyle kamu sağlığını desteklemek, herkesin kullanabileceği engelsiz ve insan ölçeğinde tasarlanmış yürünebilir sokak tasarımlarıyla ulaşım verimliliğini amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için, ilgili mevzuat ve proje alanının yerel özelliklerine bağlı kalınarak afet ve iklim değişikliği de göz önünde bulundurularak Kentsel Tasarım Projesi hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

Projeye konu alanda;

• Projenin dolaşım sistemine (taşıt ve/veya yaya ulaşım sistemine) cephe veren binaların caddelere yakın yer alması,

• Sürekli yürüme yolları oluşturulması,

• Yürüme yolları/yaya kaldırımlarının garaj girişi veya servis girişleri tarafından sık sık kesintiye uğramamaları,

• Kamusal mekana bakan zemin kat kullanımlarda dış mekanlarla bağlantıyı kurabilecek pencereler ve cam yüzeylerin arttırılması durumunda yeni ve mevcut yerleşmeler için tam kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

Mekânsal Planlar Yapım Yönetmelik,

TS 12576, Şehiriçi Yollar-Özürlü ve Yaşlılar İçin Sokak, Cadde, Meydan ve Yapısal Önlemler ve İşaretlemelerin Tasarım Kuralları ve ilgili mevzuat.

"Erişilebilirlik Kılavuzu" https://www.aile.gov.tr/media/65613/erisilebilirlik_kilavuzu_2021.pdf

KET 02 K2 YAPILAŞMIŞ ALAN ORANININ AZALTILMASI

AMAÇ:

Bu kriter ile yapılaşma faaliyetlerinin doğal çevre, insan sağlığı ve yaşam kalitesi üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak amacıyla proje alanı içindeki binaların taban alan oranının azaltılarak açık alan oranının arttırılması hedeflenmektedir.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için; proje alanı içindeki binaların taban alan oranının azaltılarak açık alan oranının arttırıldığını belirten rapor hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

Projeye konu alanda yapılaşmış alan oranı hesabı aşağıdaki denkleme göre hesaplanarak kredilendirilmesi yapılır.

$$ \text{Yapılaşmış Alan Oranı} = \frac{\text{Bina Taban Alanı}}{\text{Toplam Parsel Alanı}} $$

• 0,30 < Yapılaşmış Alan Oranı ≤ 0,40 arasında ise yeni ve mevcut yerleşmelerde 1 kredi alınır.

• 0,20 < Yapılaşmış Alan Oranı ≤ 0,30 arasında ise yeni ve mevcut yerleşmelerde 2 kredi alınır.

• Yapılaşmış Alan Oranı ≤ 0,20 ise yeni ve mevcut yerleşmelerde 3 kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

İmar Kanunu

Planlı Alanlarda İmar Yönetmelik

KET 02 K3 TOPLU TAŞIMA VE BİSİKLET KULLANIMININ DESTEKLENMİŞ OLMASI

AMAÇ:

Bu kriter ile proje alanından toplu taşıma sistemlerine erişimde devamlı bisiklet yollarıyla aktif ulaşımın sağlanması amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Proje alanında planlanan bisiklet yollarının toplu taşıma sistemlerine bağlantısını gösteren ulaşım şemasının hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

• Hazırlanan ulaşım şemasında ihtiyaç duyulan ışıklandırma, rota ve yön levhalarının yer alması durumunda yeni ve mevcut yerleşmelerde 1 kredi alınır.

• Bisiklet yollarının UHA 02 K2'de belirlenen gerekliliklere göre tasarlanması halinde yeni yerleşmelerde 4 kredi, mevcut yerleşmelerde 2 kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

İmar Kanunu

Bisiklet Yolları Yönetmelik

Yaya Yolları ve Kaldırımların Tasarım Kuralları Hakkında Yönetmelik

Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Yönetmelik

TEMA 3 KET 03 KAMUSAL VE AÇIK ALANLAR

A) KREDİLENDİRME

Tablo 2.4.4: KET 03 Kamusal ve Açık Alanlar

B) KREDİLENDİRME ESASLARI

KET 03 K1 KONFORLU, YAŞAYAN VE ERİŞİLEBİLİR KAMUSAL ALANLARIN SAĞLANMIŞ OLMASI

AMAÇ:

Bu kriter ile konforlu ve canlı kamusal alanlar tasarlayarak sosyal etkileşimi desteklemek amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için kentsel tasarım projesi, Kamusal açık alanlardan bina girişlerine yürüme rotalarını gösteren harita ve suç riski değerlendirme raporunun hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

• Kamusal alan, farklı kullanıcılar için birden fazla kullanıma izin vererek; güvenlik ve konforu dikkate alarak; çocuk, yaşlı ve engellileri kapsayacak şekilde tasarlanması halinde yeni ve mevcut yerleşmelerde 2 kredi alınır.

• Meydan, park veya toplanma alanı gibi planlı veya mevcut kamusal açık alanların, konut alanlarının ve konut dışı kullanımların %90'nının ana girişlerinden en fazla 200 metre mesafede yer alacak şekilde konumlandırılması halinde yeni ve mevcut yerleşmelerde 2 kredi alınır.

• Suç Riski Değerlendirmesi yapılarak, buna göre tasarım stratejileri geliştirilmeli, görünebilirlik arttırılarak güvenli mekanlar oluşturulmalı, tüm kamusal açık alanların en az bir sokaktan görünür olarak tasarlanması halinde yeni ve mevcut yerleşmelerde 2 kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

İmar Kanunu

Mekânsal Planlar Yapım Yönetmelik

KET 03 K2 YÜKSEK KALİTEYE SAHİP, ERİŞİLEBİLİR YEŞİL ALANLARIN SAĞLANMIŞ OLMASI

AMAÇ:

Bu kriter ile proje alanı içinde yaşayanların, yaşam alanlarına yakın çeşitli tip ve büyüklükte rekreasyon alanları oluşturarak, sosyal iletişim ve fiziksel aktivitelerini arttırarak, sosyal fayda sağlamak amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Proje alanında tasarlanan kamusal rekreasyon alanlarından bina girişlerine ulaşan yürüme rotalarını gösteren krokilerin hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

• Bina ana girişinden, uygun rekreasyon alanlarına yürüme rotaları 200 metre yürüme mesafesi içinde tasarlanması durumunda; yeni yerleşmelerde 5 kredi, mevcut ** Yerleşme 3 kredi** alınır.

• Açık ve yeşil alan toplamının toplam proje alanına oranı 0,80'e eşit veya daha büyük olması durumunda yeni ve mevcut yerleşmeler için 3 kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

Mekânsal Planlar Yapım Yönetmelik

KET 03 K3 TOPLUM BAHÇELERİ İLE KENT TARIMININ DESTEKLENMİŞ OLMASI

AMAÇ:

Bu kriter ile proje alanı çevresinde yer alan tarım alanlarını destekleyerek toplum esaslı gıda ve tarımsal ürün yetiştirilmesini teşvik etmek, bu üretimin çevresel, ekonomik ve sosyal yararlarını desteklemek ve taze besine daha iyi erişim sağlayarak sağlıklı beslenme standartlarını iyileştirmek amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Mevcut ve planlı toplum bahçelerinin konumunu ve büyüklüklerini gösteren krokinin hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

Yerleşmenin bu kriterden kredi alınabilmesi için aşağıda belirtilen üç yöntemin herhangi birisini sağlanması durumunda yeni ve mevcut yerleşmeler için ** tam kredi alınır**

Yöntem-1: Bahçe ve çiftlikler

• Proje alanı içinde veya proje alanının merkezinin 800 m'lik çevresinde mevcut ve planlı toplum bahçelerinin bulunması.

Yöntem 2: Topluluk destekli tarım

• Proje alanının 240 km'lik çevresinde; projedeki konut birimlerinin en az %80'ine hizmet veren topluluk destekli tarım programı bulunması ve konut birimlerinden her birinin yerleşimden sonraki en az 2 yıl bu servisi alması.

Yöntem 3: Çiftçi/üretici pazarına yakınlık

• Proje alanına 800 m'lik yürüme mesafesinde mevcut veya planlanmış bir çiftçi pazar alanı bulunması, bu pazarın haftada en az 1 kez ve yılda en az 5 ay kuruluyor olması ve proje alanından en fazla 240 km mesafede yetiştirilen tarımsal ürünlerini satması.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

Mekânsal Planlar Yapım Yönetmelik

TEMA 4 KET 04 HİZMETLER VE DONATILAR

A) KREDİLENDİRME

Tablo 2.4.5: KET 04 Hizmetler ve Donatılar

B) KREDİLENDİRME ESASLARI

KET 04 K1 KARMA KULLANIMLI YAPILAR TASARLANMIŞ OLMASI

AMAÇ:

Bu kriter ile yerleşmeler içerisinde karma kullanımlı yapıların tasarlanması, araç bağımlılığının azaltılması, günlük yürüyüş ve bisiklet kullanımının arttırması amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Proje alanı seçiminde iş imkanlarına erişimin rahat olduğu ve proje alanının, insanların yürüme mesafesi içerisinde günlük ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde dizayn edildiğinin kroki ve hazırlanan raporla belirtilmesi gerekmektedir.

YÖNTEM:

• Proje alanının insanların yürüme mesafesi içerisinde günlük ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde dizayn edilmesi durumunda yeni ve mevcut yerleşmeler için 2 kredi alınır.

• İş imkanlarına erişim mesafeleri için aşağıdaki kriterlerin gerçekleşme durumuna göre belirtilen krediler alınır.

• ✓ İş imkanları ile proje alanı arasındaki mesafenin en fazla 2 km bulunuyorsa olması halinde yeni yerleşmeler için 3 kredi, mevcut yerleşmeler için 2 kredi alınır.

• ✓ İş imkanları ile proje alanı arasındaki mesafenin en fazla 5 km olması halinde yeni yerleşmeler için 2 kredi, mevcut yerleşmeler için 1 kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

Mekânsal Planlar Yapım Yönetmelik

KET 04 K2 ERİŞİLEBİLİRLİĞİ YÜKSEK SERVİS VE İMKANLARIN SUNULMUŞ OLMASI

AMAÇ:

Bu kriterde yaş ve kabiliyete bakılmaksızın herkesin erişebileceği ve gereksinimleri karşılayan servis ve imkanları sağlamak amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

"Demografik Gereksinim ve Öncelikler" bölümü olan Stratejik Plan Raporu ve mevcut ve planlanan arazi kullanım haritasının hazırlanması gerekmektedir.

YÖNTEM:

SES 01 K1 kriterinde istenilen Stratejik Plan Raporu'nda tanımlanmış demografik gereksinim ve önceliklerin seviyesine göre:

• En az 1 ihtiyaç/öncelik olması halinde yeni ve mevcut yerleşmeler için 1 kredi alınır.

• Tüm orta seviye ihtiyaçlar/öncelikler olması halinde yeni ve mevcut yerleşmeler için 2 kredi alınır.

• Tüm yüksek seviye ihtiyaçlar/öncelikler olması halinde yeni ve mevcut yerleşmeler için 3 kredi alınır.

• Tüm orta ve yüksek seviye ihtiyaçlar/öncelikler olması halinde yeni ve mevcut yerleşmeler için 4 kredi alınır.

• Yeni yerleşmeler için tüm düşük, orta ve yüksek seviye ihtiyaçlar/öncelikler olması halinde ise tam kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

Mekânsal Planlar Yapım Yönetmelik

TEMA 5 KET 05 YAPILAR

A) KREDİLENDİRME

Tablo 2.4.6: KET 05 Yapılar

B) KREDİLENDİRME ESASLARI

KET 05 K1 MEVCUT BİNA VE ALTYAPININ KULLANILMIŞ OLMASI

AMAÇ:

Bu kriter ile mevcut bina ve altyapıların; gömülü karbonun dikkate alınarak yaşam döngüsünün uzatılması ve mümkün olduğu yerlerde tekrar kullanımının sağlanması amaçlanmaktadır.

GEREKLİLİKLER:

Bu kriter için;

• Herhangi bir tescilli yapı veya kültürel peyzaj alanında yıkım ve yenileme yapılıyorsa gerekli olan izinlerin alınması ve belgelendirilmesi,

• Kapsamlı onarıma tabi olacak binanın proje alanı içindeki yeri, proje alanının altyapı durumu ve nasıl bir yenilemeye tabi tutulacağının raporlandırılması gerekmektedir.

YÖNTEM:

Her mevcut bina ve altyapı; yeniden kullanılabilirlik, yeniden kazanılabilirlik ve sürdürülebilirlik gözüyle değerlendirilmelidir. Bu değerlendirme; miras ve yerel kimlik, konum ve durumu, malzemesindeki gömülü karbon, potansiyel kullanımları, muhtemel malzeme kullanımları, yerel otorite bilgi ve görüşlerine göre yapılmalıdır.

Herhangi bir yıkım veya yeniden kullanım kararı için dayanak sunulmuş olmalıdır.

• Proje alanında 5 veya daha az sayıda yenilenen bina bulunması durumunda mevcut yerleşmelerde 1 kredi alınır.

• Proje alanında 5'ten fazla yenilenen bina bulunması halinde ise mevcut yerleşmelerde ise 3 kredi alınır.

• Proje alanında mevcut altyapının kullanılması durumunda yeni yerleşmelerde 2 kredi alınır.

KAYNAKLAR / STANDARTLAR:

Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu,

Yıpranan Tarihi ve Kültürel Taşınmaz Varlıklarının Yenilenerek Korunması ve Yaşatılarak Kullanılması Hakkında Kanun