Bu kriter ile yeşil sertifika almış binaları teşvik etmek ve yeşil yerleşmenin en temel yapı taşlarından biri olan yeşil binaları sayıca arttırmak amaçlanmaktadır. Yeni yerleşmeler için zorunlu kriter olup, mevcut yerleşmeler için kredili kriter olarak belirlenmiştir.
Yeni yerleşmelerde; imar planında o alan için tanımlı kullanım kararının esas işlevine hizmet eden en az 1 (bir) adet binanın Ulusal Yeşil Sertifika (YeS-TR)'nın başvuru tarihindeki güncel versiyonunda yer alan zorunlu kriterleri karşılaması gerekmektedir. Ancak millet bahçeleri, park ve rekreasyon alanları, stadyum ve spor kompleksleri, fuar alanları ve benzeri açık alan ağırlıklı yerleşmelerde bulunan binaların taban alanlarının toplamı proje alanının %20'sini geçmemesi durumunda bu zorunluluk aranmaz. Mevcut yerleşmelerde ise kredilendirme yöntemde belirtilen şekilde yapılır.
Mevcut yerleşmelerde sertifikaya konu olan alan içindeki bina sayısının;
%10-%20'sinin Ulusal Yeşil Sertifikalı bina olması durumunda 1 kredi,
%21-%30'unun Ulusal Yeşil Sertifikalı bina olması durumunda 2 kredi,
%31-%40'ının Ulusal Yeşil Sertifikalı bina olması durumunda 3 kredi,
%41-%50'sinin Ulusal Yeşil Sertifikalı bina olması durumunda 4 kredi,
%51-%100'ünün Ulusal Yeşil Sertifikalı bina olması durumunda 5 kredi alınır.
Bu kriter ile sosyal eşitliği sağlamak ve farklı ekonomik sınıflar, aile büyüklüğü ve yaş gruplarını kaynaştırmak amaçlanmaktadır.
Bu kriter için, saha içinde konut birimlerinin yerlerini gösteren kroki ve konut tipleri tablosunun hazırlanması gerekmektedir.
Konut tiplerindeki çeşitlilik sağlanmalıdır. Buna göre projedeki planlanmış ve mevcut konutlar aşağıda belirtilen Simpson Çeşitlilik Endeksi (Simpson Diversity Index) değerine göre kredilendirme yapılır.
$$ SÇE = 1 - \sum \left( \frac{n}{N} \right)^2 $$
SÇE : Simpson Çeşitlilik Endeksi
n= Aynı kategori içindeki toplam konut sayısı
N= Bütün kategoriler içindeki toplam konut sayısı
SÇE den elde edilen sonuca göre; 0,5≤SÇE<0,6 ise mevcut yerleşmelerde 1 kredi alınır; 0,6≤SÇE<0,7 ise yeni yerleşmelerde 1 kredi, mevcut yerleşmelerde 2 kredi alınır; 0,7≤ SÇE ise yeni yerleşmelerde 2 kredi, mevcut yerleşmelerde 3 kredi alınır.
Tablo 2.4.7: KET 06 Çevre
| Yeni Yerleşme | Mevcut Yerleşme | |||
|---|---|---|---|---|
| KET 06 Çevre | KET 06 K1 | Mikroklimayı göz önüne alan tasarımlara yer verilmiş olması | 7 | 8 |
| KET 06 K2 | İklim değişikliğine uyum sağlayan tasarımların yapılması | 8 | 9 | |
| KET 06 K3 | Isı adası etkisinin azaltılmış olması | 5 | 6 | |
| KET 06 K4 | Gürültü kirliliğinin azaltılmış olması | 5 | 4 | |
| KET 06 K5 | İşık Kirliliğini azaltacak aydınlatmaların yapılmış olması | 5 | 3 | |
| KET 06 K6 | Açık alanda çevreyi en az kirleten malzemelerin seçilmiş olması | 5 | 5 | |
| TOPLAM | 35 | 35 |
Bu kriter ile mikro ölçekte iklim koşullarının kontrol edilerek konforlu açık alan çevreleri oluşturulması amaçlanmaktadır.
Bu kriter için proje alanına dair mikro klima çalışması ve raporunun hazırlanması gerekmektedir.
Proje alanının ve çevresinin dışsal mikroklimasına etkilerini gösteren simülasyon/çalışma yapılması halinde yeni yerleşmelerde 2 kredi, mevcut yerleşmelerde 3 kredi alınır.
Proje alanının olumsuz koşulları asgari düzeye indirgeyecek şekilde tasarlanması halinde yeni ve mevcut yerleşmeler için 5 kredi alınır.
Bu kriter ile proje alanının iklim değişikliğinin bilinen ve beklenen etkilerine karşı, dayanıklılığının ve adaptasyonunun sağlanması amaçlanmaktadır.
Proje alanı için hazırlanmış Biyotop Alan Katsayısı (BAK) hesap tablosunun yapılmış olması gerekmektedir.
Proje alanı için BAK hesaplaması yapılacaktır.
Mekânsal planlamada bir doğa koruma yöntemi olarak bilinen BAK, zamanla sel, kuraklık, sıcak hava dalgası gibi iklim değişikliği etkilerini azaltmak için kullanılmaktadır. BAK, yapılaşmış alanlarda bitkilendirmeyi artırmak suretiyle yeşili teşvik etmek ve yerleşmenin yeşil altyapısını geliştirmek için yapılmaktadır.
BAK Denklemi aşağıda belirtildiği şekilde yeşil alan/bitkilendirilmiş alanın yapılaşmış alana oranıdır.
$$BAK = \frac{\text{Yeşil alan}}{\text{Yapılaşmış alan}}$$
BAK Performansı:
Tablo 2.4.8: BAK Performansı
| Konut | Ticaret | Karma-kullanım | Kamu | Eğitim | Anaokulu | Teknik Altyapı |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 0,70 | 0,30 | 0,50 | 0,70 | 0,50 | 0,70 | 0,30 |
| Taban Alanı Katsayısı (TAKS) | Konut | Ticaret | Karma-kullanım | Kamu | Eğitim | Anaokulu | Teknik Altyapı |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ≤0.3 | 0,60 | 0,60 | 0,60 | ||||
| 0.36-0.49 | 0,45 | 0,30 | 0,30 | 0,45 | 0,30 | 0,45 | 0,30 |
| ≥0.50 | 0,30 | 0,30 | 0,30 |
KAYNAKLAR / STANDARTLAR:
İmar Kanunu
AMAÇ:
Bu kriter ile ısı adası etkisini azaltacak tedbirleri uygulayan projeleri desteklemek, ısı adası etkisini azaltmak için bitkilendirme ve sert zemin kullanımını düzenlemek amaçlanmaktadır.
GEREKLİLİKLER:
Bu kriter için vaziyet planı üzerinde ısı adası etkisi azaltılması ile ilgili çatı harici yüzeylerde alınan önlemlerin ve kullanılan malzemelerin gösterildiği bir rapor hazırlanması gerekmektedir.
YÖNTEM:
Proje kapsamında aşağıdaki şartlardan her biri için belirlenen krediler alınır. Eğer proje kapsamında Kentsel Tasarım Kılavuzu hazırlanıyorsa, kılavuzda bu şartlar dikkate alınmalıdır.
Bina yükseklikleri, konumları, biçimleri ve binalar arasındaki mesafeler hava akışına izin verecek şekilde tasarlanması halinde yeni ve mevcut yerleşmeler için 3 kredi alınır.
Yer döşemesi ısı etkisini azaltacak şekilde kullanılması halinde yeni yerleşmelerde 2 kredi, mevcut yerleşmelerde 3 kredi alınır.
ASTM E1980 - 11, Standard Practice for Calculating Solar Reflectance Index of Horizontal and Low-Sloped Opaque Surfaces, Cool Roof Rating Council Standard (CRRC-1), Yerel muadili test metodolojileri
Bu kriter ile yeşil yerleşmelerde, ulaşım ve sanayiden kaynaklanan gürültü kirliliğinin azaltılması amaçlanmaktadır.
Bu kriter için; yeni yerleşmelerde Stratejik Gürültü Haritaları, mevcut yerleşmelerde ise Stratejik Gürültü Haritaları ve gürültü eylem planının hazırlanması gerekmektedir.
Stratejik gürültü haritaları ve eylem planlarının Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği'ne uygun olması gerekmektedir.
İşletme, tesis, liman, eğlence yeri, işyeri, atölye ve imalathane gürültüsünün hesaplanması için TS ISO 9613-2 standardı kullanılmalıdır. Bu yöntem için kaynak bazında emisyon verisi TS ISO 8297, TS EN ISO 3744 veya TS EN ISO 3746 standartlarında belirtilen yöntemlerden birine göre yapılacak ölçümler ile elde edilir.
Havaalanı gürültüsü hesaplanması için ECAC. CEAC Doc 29 kullanılmalıdır.
Karayolu trafiği gürültüsü hesaplanması için "NMPB – Routes – 96 (SETRA – CERTU – LCPC – CSTB)" ve XPS 31-133 kullanılmalıdır.
Demiryolu gürültüsü hesaplanması için "Reken – Meervoorschrift Railverkeer slawaai 96" kullanılmalıdır.
Gürültü haritalarında kullanılan $L_{gag}$ ve $L_{gece}$ göstergeleri ölçümü için TS ISO 1996-2 standartı kullanılmalıdır.
Hesaplanan çevresel gürültünün haritalanması ve çevresel gürültüye maruz kalma kategorilerine göre planlamanın sınırlandırılmasının stratejik gürültü haritaları" ile kanıtlanması durumunda yeni yerleşmeler için tam kredi alınır.
Mevcut çevresel gürültünün haritalanması ve çevresel gürültüye maruz kalma kategorilerine göre stratejik gürültü haritaları ve eylem planları ile kanıtlanması durumunda mevcut yerleşmeler için tam kredi alınır.
Gürültü haritalama: Yürürlükte bulunan her türlü sınır değerin aşılıp aşılmadığını göstermek gayesiyle, belirli bir alanda etkilenen kişi ve maruz kalan konut sayısı da dâhil olmak üzere,
mevcut veya gelecekte ortaya çıkabilecek bir gürültü durumu hakkındaki verilerin; gürültü göstergesi kullanılarak söz konusu alanın fiziksel haritası üzerinde standartlara uygun olarak belirtilmesidir.
Binaların Gürültüye Karşı Korunması hakkında Yönetmelik
Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği,
TS ISO 1996-2 Akustik - Çevre gürültüsünün tarifi, ölçülmesi ve değerlendirilmesi - Bölüm 2: Çevre gürültü seviyelerinin belirlenmesi,
TS ISO 9613-2 Akustik - Sesin Dışarıda Yayılırken Azalması-Bölüm 2: Genel Hesaplama Yöntemi, TS ISO 8297 Akustik - Çoklu Gürültü Kaynağına Sahip Sanayi Tesislerinde Çevredeki Ses Basınç Seviyelerinin Değerlendirilmesi İçin Ses Güç Seviyelerinin Tayini - Mühendislik Metodu,
TS EN ISO 3744 Akustik - Gürültü kaynaklarının ses gücü seviyelerinin ve ses basınç seviyelerinin ses basıncı kullanılarak belirlenmesi - Yansıtıcı bir düzlem üzerindeki temel olarak serbest bir alanda uygulanan mühendislik yöntemleri
TS EN ISO 3746 Akustik - Ses Basıncı Kullanılarak Gürültü Kaynaklarının Ses Güç Seviyelerinin Tayini-Bir Yansıtma Düzlemi Boyunca Çevreleyici Ölçme Yüzeyi Kullanılarak Yapılan Gözlem Metodu.
Bu kriter ile dış aydınlatmalardan gelen yapay ışığın yaban ve insan yaşamında yol açtığı çeşitli olumsuzluk ve rahatsızlıkları önlemek, gece göğünün görünürlüğünü arttırmak, enerji tüketimini azaltmak amaçlanmaktadır.
Bu kriter için; TS EN 12464-2 Standardına uygun Değerlendirme Raporu'nun hazırlanması gerekmektedir.
Dış mekanlarda, eylem ve etkinlikler için sağlanması gereken aydınlatma koşulları için ilgili standartlarda verilen değerler sağlanmalıdır. Bu bağlamda;
Enerji verimli ışık kaynakları ve geriverimi yüksek aydınlatma aygıtları kullanılmalıdır.
Işık yalnızca aydınlatılması istenilen alana yönlendirilmeli sağlamalı, kamaşma yaratmamalı, ışık kirliliği oluşturmamalıdır.
Aygıtlar, dış ortam koşullarına (toz, su vb.) uygun koruma sınıfında olmalıdır.
Dış aydınlatmaların kullanım saatleri, güvenlik açısından tehlike yaratmamak koşuluyla sınırlandırılabilir.
Tablo 2.4.9: Dış aydınlatma konu örnekleri
| Mimari aydınlatma | İşlevsel aydınlatma |
|
|
Yeşil, su ve plastik öğeler
Açık spor alanı, otopark, depo vb.
Tablo 2.4.10: Dış aydınlatma düzenlerinde ışık kirliliği açısından izin verilen azami değerler
| Çevre ortamı sınıfı | Nesne üzerindeki azami düşey aydınlık düzeyi/ | Aygıt ışık yeğinliği | Üst yarı uzaya giden ışık oranı | Azami ortalama ışıklılık | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ev; lx | l; cd | Lb; cd/m² | Ls; cd/m² | ||||
| Kısıtlama öncesi | Kısıtlama sonrası | Kısıtlama öncesi | Kısıtlama sonrası | Yapı cephesinde | İşaretler | ||
| E1 Doğal Alanlar; Genellikle karanlık çevre; Doğal parklar, korunmuş alanlar; karanlık peyzaj | 2 | 0 | 2500 | 0 | 0 | 0 | 50 |
| E2 Kent Sınırı; kırsal alan, az ışıklı bölgeler; sanayi ya da kırsal konut alanları | 2 | 1 | 7500 | 500 | 5 | 5 | 400 |
| E3 Kent çevresi orta ışıklı bölgeler; sanayi; şehir dışı, banliyö konut bölgesi | 10 | 2 | 10000 | 1000 | 15 | 10 | 800 |
| E4 Kent merkezi; yüksek ışıklı bölgeler; kent merkezi, ticari ve konut bölgesi (gece yaşayan kent bölgesi) İlgili mevzuat hükümleri saklıdır. | 25 | 5 | 25000 | 2500 | 25 | 25 | 1000 |
Tablo 2.4.11: Dış çalışma yerlerindeki alan, eylem ve etkinlikler için sağlanması gereken aydınlatma koşulları
| Alan, eylem ya da etkinlik çeşitleri | Ēm | Uo | RGL | Ra | Özel gereklilikler |
|---|---|---|---|---|---|
| Yalnızca yayalara ait yürüme yolları | 5 | 0,25 | 50 | 20 | |
| Düşük hızlı araç dolaşım/trafik alanları (max. 10 km/h); örneğin bisiklet, kamyon, ekskavatör | 10 | 0,40 | 50 | 20 | |
| Normal hızlı araç dolaşım/trafik alanları (max. 40 km/h) | 20 | 0,40 | 45 | 20 | Tersane ve doklarda GRL<= 50 olabilir. |
| Yaya geçiş yerleri, araç dönüş, yükleme ve indirme noktaları | 50 | 0,40 | 50 | 20 | |
| Temizleme ve servis alanları | 50 | 0,25 | 50 | 20 | Tüm ilgili yüzeylerde |
(Ēm: yüzeydeki ortalama aydınlık düzeyi lm/m²; Uo: minimum aydınlık düzgünlüğü; RGL: kamaşma oranı üst sınırı; Ra: minimum renksel geriverim indisi).
Kriterden kredi alınabilmesi için 3 farklı yöntem tanımlanmıştır. Yöntemlerden birinin sağlanması durumunda tam kredi alınır.
Dış aydınlatma konusuna bağlı olarak kullanılacak aydınlatma aygıtlarının teknik özellikleri (ışık yeğinlik diyagramı, ışık kaynağı gücü, cinsi vb.) bağlamında konum ve aralıkları belirlendikten sonra aydınlatılacak yüzeylerdeki gerekli noktalarda ve/veya ortalama aydınlık düzeyi (E, lx) ile ışıklılıkların (cd/m²) sağlandığının hesaplama ve simülasyon yöntemi ile belirlenmesidir. İlgili standartlarda verilen hesaplama aralıkları kullanılmalıdır.
Dış aydınlatma konusunun özelliklerine bağlı olarak aydınlatılan yüzeylerde oluşan noktada ve/veya ortalama aydınlık düzeyi (E, lx) ile ışıklılıkların (cd/m²) yerinde ölçülmesidir. İlgili standartlarda verilen ölçme aralıkları kullanılmalıdır.
Yöntem 1 ve yöntem 2'nin birlikte kullanılmasıdır.
Bu yöntemlerden biri seçilerek TS EN 12464-2 Standardına Uygun Değerlendirme Raporu hazırlanması halinde kredi alınabilecektir. Rapor Aşağıdaki belgeleri içermelidir.
Tablo 2.4.12: Kriterlerin sağlanması için gereken belgeler
| Belgeler | Yöntem 1 | Yöntem 2 | Yöntem 3 |
|---|---|---|---|
| Dış aydınlatma aygıtlarının konumlarını gösteren aydınlatma düzeninin planı, kesiti (proje belgeleri) | X | X | X |
| İşık kaynaklarının (lambaların) cins ve gücünün ayrıntılı listesi | X | X | X |
| Aygıt özellikleri (boyut, geriverim, tespit biçimi vb.) ve ışıksal özelliklerinin (ışık yeğinlik dağılım diyagramı, ışıklılığı vb.) ayrıntılı listesi | X | X | X |
| Aydınlatma kontrol sistemi özellikleri | X | X | X |
| Aydınlık düzeyi, ışıklılık ve kamaşma değerlerinin gerekli düzlemler üzerinde gösterilmesi | X | X | X |
| Simülasyon programı özelliklerinin, program girdilerinin ve sonuç sayfalarının teslimi | X | X | |
| Aydınlık düzeyi ve ışıklılık ölçümlerinde kullanılan aydınlıkölçer ve ışıklılık ölçer özelliklerinin belirtilmesi | X | X |
Genel Aydınlatma Yönetmeliği,
TS EN 12464-2 Işık ve Aydınlatma-İş Yerlerinin Aydınlatılması-Bölüm 2: Bina dışı iş yerleri.
LED Işık Kaynaklı Yol Aydınlatma Armatürleri Teknik Şartnamesi, TEDAŞ.
Commission Internationale de L'éclairage (CIE). (1993). Guide for Floodlighting. Publication No. 094-1993. CIE,
Commission Internationale de L'éclairage (CIE). (2000). Guide to the Lighting of Urban Areas. CIE Publication No. 136-2000, CIE, Vienna.
Commission Internationale de L'éclairage (CIE). International Lighting Vocabulary, http://eilv.cie.co.at/,
Commission Internationale de L'éclairage (CIE). (2005). "Test cases to assess the accuracy of lighting programs",
CIE Publication No: 171:2006, Vienna, Austria. Commission Internationale de L'éclairage (CIE). (2014).
The Effect of Spectral Power Distribution on Lighting for Urban and Pedestrian Areas. Publication No. 206:2014, CIE Vienna.
Commission Internationale de L'éclairage (CIE). (2010, 2. edition). The Lighting of Roads for Motor and Pedestrian Traffic. Publication No. 115:2010, CIE, Vienna.
Bu kriter ile kamusal alanda düşük etkili materyal kullanımıyla inşaatın çevresel etkilerinin azaltılması amaçlanmaktadır.
Açık alan tasarımında kullanılacak Malzeme/Ürünlere ilişkin; Yeşil Sertifika Bina kılavuzu YMD 01 K1 kriteri doğrultusunda gerçekleştirilecek yönteme göre Çevresel Ürün Beyanları (ÇÜB) veya ilgili çevre belgelerinin temin edilmesi ya da Yaşam Döngüsü Değerlendirme (YDD) Raporu'nun hazırlanması gerekmektedir.
Gerekliliğin sağlanması durumunda yeni ve mevcut yerleşmeler için tam kredi alınır.
Çevre Etiketi Yönetmeliği,
TS EN ISO 14040 Çevre Yönetimi- Hayat Boyu Değerlendirme- İlkeler ve Çerçeve
TS EN ISO 14044 Çevre Yönetimi- Hayat Boyu Değerlendirme- Gerekler ve Kılavuz
TS EN 15804+A2/AC Yapıların Sürdürülebilirliği- Mamullere İlişkin Çevresel Beyanlar- Yapı Mamullerinin Mamul Kategorisi İçin Ana Kurallar
TS ISO 14025 Çevre Etiketleri ve Beyanları- Tip III Çevre Beyanları- Prensipler ve Prosedürler
TS ISO 21930 Yapılarda ve inşaat mühendisliği işlerinde sürdürülebilirlik - Yapı malzemelerinin ve hizmetlerinin çevresel beyanları için temel kurallar
TS EN 15942 Yapı İşlerinin Sürdürülebilirliği- Çevresel Mamul Beyanı- İşletmeler Arası İletişim Formatı
TS EN 14049 Su uygulamalarının yoğunluğu (şiddeti) - Hesaplama yöntemi ve ölçme metodları
Yerleşmelerin sosyal ve ekonomik sürdürülebilirliğin sağlanması ve yaşam kalitesinin arttırılması, “Sosyal ve Ekonomik Sürdürülebilirlik (SES)” modülünün vizyonunu oluşturmaktadır.
Modülün temel amacı; mevcut ve yapılacak yerleşme tasarımlarında ölçekler arası bütünlüğün yakalanarak doğal ve kültürel çevrenin korunması, sosyal hakkaniyet ve sosyal içermenin sağlanması, ekonomik refah seviyesinin yükseltilmesi, kentsel sosyal ve ekonomik sistemlerinin yaşamı destekleyici kapasitesinin korunması, kentsel kaynakların kısıtlılığının gözetilmesi, yaşam kalitesinin iyileştirilmesinin ve yüksek düzeyde korunmasının güvence altına alınması, ekonomik büyüme ile kentsel sistemlerin bozulması arasındaki bağlantıyı kırmak için gerekli önlemlerin alınması, sürdürülebilir üretim ve tüketimin teşvik edilmesi, eşit fırsatlar yaratan ve her türlü ayrımcılıkla mücadele eden, temel haklar ve kültürel çeşitliliğe saygı duyan bütünleştirici, sağlıklı, güvenli ve adil bir toplum yapısının teşvik edilmesi, yüksek yaşam standartları sunan, istihdam sunabilen, refah düzeyi yüksek, yenilikçi, bilgiye dayanan, rekabetçi, eko-verimli bir ekonominin teşvik edilmesidir.
Tablo 2.5.1: Sosyal ve Ekonomik Sürdürülebilirlik (SES) Kriterleri
| SES 01 Sosyal ve Ekonomik Refah | SES 01 K1 | Demografik ihtiyaç ve önceliklere uyulması |
| SES 01 K2 | Hizmetlerin erişilebilir olması | |
| SES 01 K3 | Mesleki eğitim ve becerilerde artış sağlanması | |
| SES 01 K4 | Toplumsal kalkınmaya katkı sağlanması | |
| SES 01 K5 | İstihdam olanaklarının arttırılması | |
| SES 01 K6 | Yatırım kârlılığının yükseltilmesi | |
| SES 01 K7 | Arazi değerlerindeki artış | |
| SES 01 K8 | Teşvik programlarının kullanılması | |
| SES 02 Sosyo Kültürel Kalite | SES 02 K1 | Spor alanlarının düzenlenmesi |
| SES 02 K2 | Sağlıklı ve aktif yaşamın teşvik edilmesi | |
| SES 02 K3 | Yerel üretimin desteklenmesi ve yerel ürün kullanımının teşviki |
Tablo 2.5.2: SES 01 Sosyal ve Ekonomik Refah
| Yeni Yerleşme kredi | Mevcut Yerleşme kredi | |||
|---|---|---|---|---|
| SES 01 Sosyal ve Ekonomik Refah | SES 01 K1 | Demografik ihtiyaç ve önceliklere uyulması | 14 | 12 |
| SES 01 K2 | Hizmetlerin erişilebilir olması | 10 | 20 | |
| SES 01 K3 | Mesleki eğitim ve becerilerde artış sağlanması | 6 | 2 | |
| SES 01 K4 | Toplumsal kalkınmaya katkı sağlanması | 6 | 5 | |
| SES 01 K5 | İstihdam olanaklarının arttırılması | 8 | 8 | |
| SES 01 K6 | Yatırım karlılığının yükseltilmesi | 7 | 4 | |
| SES 01 K7 | Arazi değerlerindeki artış | 6 | 4 | |
| SES 01 K8 | Teşvik programlarının kullanılması | 6 | 5 | |
| TOPLAM | 63 | 60 |
Bu kriter ile yeşil yerleşmelerin planlanmasında, bu alanda yaşayan/yaşayacak olan insanların refahını artırmak, hayat standartlarını yükseltmek, temel hak ve özgürlüklerini güçlendirerek adil, güvenli ve huzurlu bir yaşam ortamı tesis etmek ve bunu kalıcı kılmak amaçlanmaktadır.
Bu kriter için; Stratejik Plan Raporu'nun teslim edilmesi gerekmektedir. Proje alanına dair detaylı projeksiyonlarını, analiz ve sentezlerini, projenin hedef, amaç ve araçları arasında tutarlılık sağlayan ve projeye kılavuzluk yapan temel kararlar ile eylemleri geleceğe odaklı olarak üreten sistem geliştirilmelidir.
Stratejik Plan Raporunun değerlendirilmesi ile projenin bölgenin sosyal ve ekonomik gelişimi açısından uygunluğunun tespiti öngörülmektedir. Stratejik plan raporunun, proje içeriğinin bölgenin sosyal ve ekonomik gelişimi açısından bölge ihtiyaç ve önceliklerine uygunluğunu belirtmesi durumunda yeni ve mevcut yerleşmeler için tam kredi alınır.
AMAÇ:
Bu kriter ile sağlanan tüm hizmetlerin kullanıcıların tamamına eşit olarak hizmet etmesi ve bu hizmetlerin kullanıcıların tamamı tarafından erişilebilir ve kullanılabilir olması amaçlanmaktadır. Sağlanan hizmetlerin kullanıcıların tamamına hitap edebilmesi için kapsayıcılık ve erişilebilirlik standartlarını yerine getirmesi önemlidir. Bu hizmetlerin bütün kullanıcılar tarafından erişilebilir olmasıyla, yaşlı, hareket kabiliyeti kısıtlı ve engelli vatandaşların sunulan hizmetlerden faydalanması ve hayatlarının kolaylaştırılması sağlanacaktır.
GEREKLİLİKLER:
Bu kriter için; Stratejik Plan Raporu'nun teslim edilmesi gerekmektedir. Değerlendirilen proje alanında yaş, fiziksel engel gibi faktörlerden bağımsız olarak sağlanan tüm hizmetlerin erişilebilir olduğuna dair uygunluğun belirtilmesi gereklidir.
YÖNTEM:
Aşağıda belirtilen hususların yerine getirilmesi durumunda kredi alınabilmektedir. Aşağıda belirtilen standartlar "UHA 01 K4 Toplu taşıma durakları ile fonksiyonlar arası erişim mesafelerinin uygunluğunun sağlanması ve Proje Alanının toplu taşıma sistemi ile ilişkisinin kurulmuş olması" kriteri için gerekli olduğu belirtilen belgeler (UHA B Ulaşım Ana Planı ve Raporu) ve bu belgelerde belirtilen standartlara göre tespit edilecektir. Söz konusu kriterdeki erişilebilirlik kamu hizmeti sunulan kullanımlara özgü olarak değerlendirilmelidir.
Temel seviyedeki standartların yerine getirilmesi durumunda yeni yerleşmelerde 5 kredi, mevcut yerleşmelerde 10 kredi alınır.
Tavsiye edilen standartların yerine getirilmesi durumunda yeni yerleşmelerde 3 kredi, mevcut yerleşmelerde 6 kredi alınır.
Yerine getirilmesi ideal olan standartların yerine getirilmesi durumunda yeni yerleşmelerde 2 kredi, mevcut yerleşmelerde 4 kredi alınır.
KAYNAKLAR / STANDARTLAR:
İmar Kanunu,
Belediye Kanunu,
Büyükşehir Belediyesi Kanunu,
İl Özel İdaresi Kanunu,
Kamu Hizmetlerinin Sunumunda Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik.
Bisiklet Yolları Yönetmeliği,
Yaya Yolları ve Kaldırımların Tasarım Kuralları Hakkında Yönetmelik,
TS 9111 "Özürlüler ve Hareket Kısıtlılığı Bulunan Bireyler İçin Binalarda Ulaşılabilirlik Gerekleri"
TS 12576 "Kaldırım ve Yaya Geçitlerinde Ulaşılabilirlik İçin Yapısal Önlemler ve İşaretlemelerin Tasarım Kuralları"
TS 12460 "Raylı Taşıma Sistemleri Bölüm 5 : Özürlü ve Yaşlılar İçin Tesislerde Tasarım Kuralları"
TS ISO 23599 "Görme Özürlü veya Az Görenler İçin Yardımcı Mamuller- Hissedilebilir Yürüme Yüzeyi İşaretleri"
TS 13536 "TS ISO 23599'un Uygulanmasına Yönelik Tamamlayıcı Standard"
ISO 23600 "Görme ve İşitme Özürlüler İçin Yardımcı Mamuller -Yaya Trafik Işıkları- Sesli İkazlar ve Hissedilebilir Yüzeyler"
TS 13622 "Engelliler ve Hareket Kısıtlılığı Bulunan Kişiler İçin Toplu Taşıma Sistemlerinde Erişilebilirlik Gerekleri"
"Erişilebilirlik Kılavuzu" https://www.aile.gov.tr/media/65613/erisilebilirlik_kilavuzu_2021.pdf
Bu kriter ile proje alanında mesleki eğitim ve becerilerde artış sağlanması için yapılacak girişimler ile mikro ve makroekonomik anlamda önemli katkılar elde edilmesi amaçlanmaktadır.
Bu kriter için; Stratejik Plan Raporu'nun teslim edilmesi gerekmektedir. Bu rapor demografik ve ekonomik yapı analizi, gösterge ve belgeleri içermelidir.
Proje alanında aşağıdaki her bir maddeye uygunluk durumuna göre kredilendirme yapılır;
İşgücü piyasasının ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik artış sağlanması, işsizliğin azaltılması durumunda yeni yerleşmelerde 3 kredi, mevcut yerleşmelerde 1 kredi alınır,
Daha ucuz ve kaliteli mal ve hizmet üretilmesine imkan sağlaması durumunda yeni yerleşmelerde 3 kredi, mevcut yerleşmelerde 1 kredi alınır.
Bu kriter ile toplumsal kalkınma suretiyle proje alanındaki sürecin değişen toplumsal ve ekonomik koşullara adapte edilebilmesi ve projenin vizyon ve misyonunun sürdürülebilirliğinin sağlanması amaçlanmaktadır.
Bu kriter için; Stratejik Plan Raporu'nun teslim edilmesi gerekmektedir. SES A Stratejik plan raporu, proje alanına dair kalkınma hedeflerini ortaya koyarak, yerel halkın bu sürece katkısının ve katılımının sağlanmasına yönelik hangi adımların atılması gerektiğini ortaya koyması beklenmektedir. Stratejik plan raporu, bölge ile ilgili merkezi ve yerel yönetimlerin ortaya koyduğu hedef ve amaçları ortaya koyan vizyon ve misyon kararlarını içeren nitelikte olmalıdır. SES B Sosyal etki analiziyle projenin kalkınma planına uygunluğunun tespit edilmesi gerekmektedir. Sosyal etki analizi ise, söz konusu bölge için belirlenen kalkınma hedefleri çerçevesinde iktisadi ve sosyal hedeflere ulaşmak amacıyla yol gösterici nitelik taşımalıdır.
Aşağıdaki her bir göstergeye göre toplumsal kalkınmaya katkıya dair kredilendirme yapılmalıdır:
Yerel halkın yaşam kalitesinin artırılması durumunda yeni yerleşmelerde 2 kredi, mevcut yerleşmelerde 2 kredi alınır.
Toplumsal katılımın sağlanması durumunda yeni yerleşmelerde 3 kredi, mevcut yerleşmelerde 2 kredi alınır.
Kalkınmada eşitlik ve adillik sağlanması durumunda yeni yerleşmelerde 1 kredi, mevcut yerleşmelerde 1 kredi alınır.
İşgücü piyasalarının önemli göstergelerinden diğeri olan istihdam, dar anlamda, emek faktörünün üretim sürecine dahil edilmesi iken geniş anlamda, tüm üretim faktörlerinin üretim sürecine katılması anlamına gelmektedir. Bu kriter ile ekonomik olduğu kadar sosyal açıdan da kritik önem taşıyan istihdamın artırılarak yeşil yerleşmelerin sürdürülebilirliğinin sağlanması amaçlanmaktadır.
Bu kriter için; Stratejik Plan Raporu'nun teslim edilmesi gerekmektedir. SES A Stratejik plan raporu ile proje alanına dair kalkınma hedefleri ortaya konularak, proje alanında istihdamın artırılmasını sağlamaya yönelik hangi adımların atılması gerektiğinin açıklanması beklenmektedir. SES B Sosyal etki analiziyle projenin kalkınma planına uygunluğunun tespit edilmesi gerekmektedir.
Aşağıdaki her bir göstergeye göre istihdam olanaklarının artırılmasına dair değerlendirme yapılmalıdır:
Bilgi teknolojilerine yönelik istihdam alanlarının yaratılması durumunda yeni ve mevcut yerleşmelerde 3 kredi alınır.
Yerel küçük ve orta boy işletmelere yönelik istihdam alanlarının yaratılması durumunda yeni ve mevcut yerleşmelerde 3 kredi alınır.
Yerel girişimciliğin desteklenmesi durumunda yeni ve mevcut yerleşmelerde 2 kredi alınır.
Bu kriter ile projenin varlığını sürdürebilmesi ve gelişebilmesi için bölgeye prestij kazandırılarak yatırımın kârlılık durumunun artması amaçlanmaktadır.
Bu kriter için; Gayrimenkul Piyasası Raporu'nun teslim edilmesi gerekmektedir. Bu raporda; proje alanı ve yakın çevresi için genel değerlendirme ve beklentileri içeren bina değerlerini, artışları ve gelecek beklentilerini ortaya koyacaktır. Söz konusu projenin önerdiği ana fonksiyon ile ilgili gayrimenkul sektör bilgilerini içeren, büyüme hızı ve gayrisafi milli hasıla yansımalarını ve öngörülerini, enflasyon oranlarını, konut kredisi faiz ve kullandırma oranlarını, konut ve ofis satış oranlarını, turizm, otelcilik ve alışveriş merkezleri ile ilgili istatistiki verileri içerir nitelikte olmalıdır.
Bina (konut, ofis, işyeri, vb) değerlerindeki artışın Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE)'nden fazla olması durumunda yeni ve mevcut yerleşmelerde tam kredi alınır.
Bu kriter ile geliştirilen projeyle bir bölgede arazi değerlerinde artış sağlanması amaçlanmaktadır.
Bu kriter için; Gayrimenkul Piyasası Raporu'nun teslim edilmesi gerekmektedir. Bu raporda; proje alanı ve yakın çevresi için genel değerlendirme ve beklentileri içeren arazi değerlerini, artışları ve gelecek beklentilerini ortaya koyacaktır. Söz konusu projenin önerdiği ana fonksiyon ile ilgili gayrimenkul sektör bilgilerini içeren, büyüme hızı ve gayrisafi milli hasıla yansımalarını ve öngörülerini, enflasyon oranlarını, konut kredisi faiz ve kullandırma oranlarını, konut ve ofis satış oranlarını, turizm, otelcilik ve alışveriş merkezleri ile ilgili istatistiki verileri içerir nitelikte olmalıdır.
Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından açıklanan "Arsa ve Arazi Metrekare Değerleri"nde artışın Yeniden Değerleme Oranı (YDO)'ndan fazla olması durumunda yeni ve mevcut yerleşmelerde tam kredi alınır.
Bu kriter ile sürdürülebilirlik çerçevesinde sosyal ve ekonomik refah vizyonu ile üretim odaklı büyüme stratejisi bakımından büyük önem taşıyan teşvik programları ve kalkınma planlarında öngörülen hedeflere uygun olarak, proje alanında katma değeri yüksek yatırımların öne çıkartılması, proje alanında ve yakın çevresindeki üretimi ve istihdamın artırılması, bölgesel rekabet gücünü artıracak ve bölgede araştırma, geliştirme içeriği yüksek ve stratejik yatırımların özendirilmesi, yerel gelişmişlik farklılıklarının azaltılması amaçlanmaktadır.
Teşvik programına başvuru ve/veya kabul tutanağı'nın teslim edilmesi gerekmektedir.
Yerleşmeye konu alan kapsamında geliştirilen proje kapsamında aşağıdaki her bir göstergeye göre kredilendirme yapılmalıdır:
Teşvik programına başvuru yapılmış olması durumunda yeni yerleşmelerde 2 kredi, mevcut yerleşmelerde 2 kredi alınır.
Teşvik programından kullanılmış olması durumunda yeni yerleşmelerde 4 kredi, mevcut yerleşmelerde 3 kredi alınır.
Tablo 2.5.3: SES 02 Sosyo-Kültürel Kalite
| Yeni Yerleşme | Mevcut Yerleşme | ||
|---|---|---|---|
| SES 02 Sosyo-Kültürel Kalite | SES 02 K1 | 10 | 10 |
| SES 02 K2 | 20 | 16 | |
| SES 02 K3 | 7 | 14 | |
| TOPLAM | 37 | 40 |
Bu kriter ile proje alanında veya yakın çevresinde sağlıklı yaşamın desteklenmesine yönelik açık ve kapalı spor alanlarının yer alması amaçlanmaktadır.
Bu kriter için; proje alanı veya yakın çevresinde açık ve kapalı spor alanlarını mesafeleri ile gösteren vaziyet planı veya harita vb. belgelerin teslim edilmesi gerekmektedir.
Spor tesislerinin proje alanı sınırları içinde veya dışında oluşturulmasına göre aşağıdaki krediler alınır.
Proje alanı sınırları içerisinde açık spor tesislerinin oluşturulması durumunda yeni ve mevcut yerleşmelerde 3 kredi alınır.
Proje alanına en fazla 1 km uzaklıkta açık spor tesislerinin oluşturulması durumunda yeni ve mevcut yerleşmelerde 2 kredi alınır.
Proje alanı sınırları içerisinde kapalı spor tesislerinin oluşturulması durumunda yeni ve mevcut yerleşmelerde 3 kredi alınır.
Proje alanına en fazla 1 km uzaklıkta kapalı spor tesislerinin oluşturulması durumunda yeni ve mevcut yerleşmelerde 2 kredi alınır.
Mekansal Planlama Yönetmeliği
Bu kriter ile sağlıklı ve temiz yerleşme alanları oluşturmak amaçlanmaktadır.
Bu kriter için; proje alanında; açık alanda yapılan her türlü spor, kültür, sanat ve eğlence faaliyetlerinin yapıldığı yerler ile bunların seyir yerlerinde tütün ürünlerinin kullanımının engellenerek dumansız hava sahasının oluşturulması, hareketi ve yürümeyi teşvik edecek ortamların sağlanması, yaşlılara yönelik hizmetlerin sunulması gerekmekte olup, bu hususlar belgelendirilmelidir.
Aşağıdaki her bir kriterre göre sağlıklı ve aktif yaşamın teşvik edilmesine dair puanlama yapılmalıdır:
Proje alanında; açık alanda yapılan her türlü spor, kültür, sanat ve eğlence faaliyetlerinin yapıldığı yerler ile bunların seyir yerlerinde tütün ürünlerinin kullanımının engellenmesi ve bina giriş çıkışlarından uzak bölgelerde tütün ürünleri kullanımına ayrılmış alanlar oluşturulması, bu alanların da bina girişleri ile bina çevresinden en az 10 metre mesafede olması durumunda yeni yerleşmelerde 16 kredi, mevcut yerleşmelerde 12 kredi alınır.
Yaşlı dostu hizmet sunumlarının gerçekleştirilmiş olması durumunda yeni ve mevcut yerleşmelerde 4 kredi alınır.
TS 12576, Şehir içi Yollar-Özürlü ve Yaşlılar İçin Sokak, Cadde, Meydan ve Yapısal Önlemler ve İşaretlemelerin Tasarım Kuralları
Bu kriter ile; gönüllü yerel bahçecilerin kullanımına açılarak buralarda meyve, sebze, çiçek gibi tarımsal ürünlerin yetiştirilmesi amaçlanmaktadır.
Bu kriter için; sebze, meyve gibi tarımsal ürün ihtiyacının bir bölümünü karşılamak üzere kullanıcılar tarafından tarımsal üretim alanları (hobi bahçesi vb.) oluşturularak bu durumun belgelendirilmesi gerekmektedir.
Sebze, meyve gibi tarımsal üretim alanlarının (hobi bahçesi vb.) oluşturulması durumunda yeni ve mevcut yerleşmelerde tam kredi alınır.
İnovasyon_Yerleşme modülünün vizyonu; Yeşil Yerleşme Sertifika başvurusunda bulunan projelerde; proje alanında yaşayan bireyin ve toplumun yaşam kalitesini yükseltici, bilgi ve iletişim teknolojilerini yerleşmenin yaşanabilirliği ve sürdürebilirliğini sağlamak için kullanılması ile yenilikçi ve sürekli izlenebilir planlama ve tasarım uygulamalarının teşvik edilmesidir.
İnovasyon_Yerleşme modülü; yeşil yerleşme BOL, AKE, KET, UVA ve SES modüllerinde tanımlanan kriterler dışında bireyin ve toplumun yaşam kalitesini arttırıcı çözümlerin üretilmesi, proje alanında yaşayanların/çalışanların hizmet yönetimine katılımının teşvik edilmesi, su ve enerji tüketiminde "veri" kullanılmasını kolaylaştırarak 'bilinçli tüketici profili'nin oluşturulmasını sağlayacak tüm yenilikçi ya da iyileştirici uygulamaların teşvik edilmesi amaçlanmaktadır.
İnovasyon_Yerleşme modülü 2 tema ve bu 2 temayı tanımlayan kriterlerden oluşmaktadır.
Tablo 2.6.1: İnovasyon_Yerleşme Kriterleri
| İNO 01 Yaşam Kalitesini Yükselten Mühendislik ve Tasarım Çözümleri | İNO 01 K1 | İnovasyon- Mevcut sertifika gereklilikleri içinde bulunmayan ancak yeşil yerleşme belgelendirmesinde inovatif değeri olan uygulamaların sağlanmış olması |
| İNO 01 K2 | İyileştirme ve Katılım- Geliştirilecek yenilikçi uygulamalar ile proje alanı kullanıcılarının 'yaşam kalitesi'ni artırıcı iyileştirmeler sağlanması ve sunulan çözümlerin paydaşlar tarafından kullanılabilir olması | |
| İNO 02 İzleme ve Değerlendirme Sisteminin Geliştirilmiş olması | İNO 02 K1 | İzleme ve Değerlendirme-Enerji ve Su tüketiminde bilgi teknolojilerine dayalı 'izleme, ölçme ve değerlendirme' çözümleri içeriyor olması ve sonuçların paydaşlar tarafından izleniyor olması |
Tablo 2.6.2: İnovasyon_Yerleşme Kredi Dağılımı
| Yeni Yerleşme | Mevcut Yerleşme | ||
|---|---|---|---|
| İNO 01 Yaşam Kalitesini Yükselten Mühendislik ve Tasarım Çözümleri | İNO 01 K1 | İnovasyon- Mevcut sertifika gereklilikleri içinde bulunmayan ancak yeşil yerleşme belgelendirmesinde inovatif değeri olan uygulamaların sağlanmış olması | 25 |
| İNO 01 K2 | İyileştirme ve Katılım- Geliştirilecek yenilikçi uygulamalar ile proje alanı kullanıcılarının 'yaşam kalitesi'ni artırıcı iyileştirmeler sağlanması ve sunulan çözümlerin paydaşlar tarafından kullanılabilir olması | 25 | |
| TOPLAM | 50 | ||
| İNO 02 İzleme & Değerlendirme Sisteminin Geliştirilmiş olması | İNO 02 K1 | İzleme ve Değerlendirme-Enerji ve Su tüketiminde bilgi teknolojilerine dayalı 'izleme, ölçme ve değerlendirme' çözümleri içeriyor olması ve sonuçların paydaşlar tarafından izleniyor olması | 50 |
| TOPLAM | 50 | ||
Bu kriter ile; mevcut sertifika gereklilikleri içinde bulunmayan ancak yeşil yerleşme belgelendirmesinde inovatif değeri olan uygulamaların sağlanmış olması amaçlanmaktadır.
Bu kriter için; yeşil yerleşme kategorilerinden BOL, AKE, UVA, KET ve SES modüllerindeki inovatif çözümlerin ispatı veya bu modüller için hazırlanan çalışmaların açık veriye dayalı, bulut altyapısı üzerinden, GIS ve GPS'e dayalı 'büyük veri' altyapısının oluşturulması ile 'sürdürülebilirlik', 'dirençlilik' ve 'sosyal değer' konularına katkı sağlayan ürün, hizmet, uygulama, pazarlama ya da iş modelleri İnovasyon_Yerleşme kapsamında ele alındığının Yerleşme Kategorik İnovasyon Raporunda belirtilmesi gerekmektedir.
Bu kriter için; aşağıda belirtilen uygulama örneklerinden en az birinin gerçekleştiriliyor olması durumunda yeni ve mevcut yerleşmeler için tam kredi alınır. İnovasyon_Yerleşme modülünde yer alan kriterin 'İnovasyon Raporu' ile sunulması ve kriterin gerekliliklerini nasıl sağladığına ilişkin detaylı açıklamaları içermesi beklenmektedir. Bu kategoriden puan alınması yeşil yerleşme kategorilerinden BOL, AKE, UVA, KET ve SES modüllerindeki inovatif çözümlerin ispatı ile mümkündür. İspat için sunulan çözümün kategoride tanımlanmamış olması gerekmektedir. Kategoride beklenen kanıt belge standardının üzerindeki her türlü yaklaşımın ispatı,
Diğer yerleşme modüllerindeki (BOL, AKE, UHA, KET, SES) kriterler haricindeki yenilikçi uygulamalar inovasyon yerleşme kapsamında değerlendirilmektedir. Bu modüller için hazırlanan çalışmaların açık veriye dayalı, bulut altyapısı üzerinden, GIS ve GPS'e dayalı 'büyük veri' altyapısının oluşturulması ile 'sürdürülebilirlik', 'dirençlilik' ve 'sosyal değer' konularına katkı sağlayan ürün, hizmet, uygulama, pazarlama ya da iş modelleri İnovasyon_Yerleşme kapsamında ele alınmaktadır. Bu modüller içerisinde yer alan envanterleme çalışmalarının (AKE 01 K2; KET 01 K3; KET 06 K6 gibi) büyük veri altyapısının oluşturulması,
Kanıt belge: 'Yerleşme Kategorik İnovasyon Raporu'
AMAÇ:
Bu kriter ile geliştirilecek yenilikçi uygulamalar ile yerleşme kullanıcılarının 'yaşam kalitesi'ni artırıcı iyileştirmeler sağlanması ve sunulan çözümlerin paydaşlar tarafından kullanılabilir olması amaçlanmaktadır.
GEREKLİLİK :
Bu kriter için; yaşam kalitesini arttırmayı hedefleyen çevresel, sağlık ve sosyal faktörler yönünden avantajlar sağlayan' uygulamaları içeren, kullanılan bilişim teknolojilerinin yerel veya merkezi yönetim sistemlerine entegrasyonunun sağladığını ve söz konusu uygulamaların paydaşlar tarafından kullanılabilir olduğununun belirtildiği Yaşam Kalitesi Raporunun hazırlanması gerekmektedir.
YÖNTEM:
Aşağıda belirtilen uygulama örneklerinden en az birinin gerçekleştiriyor olması durumunda yeni ve mevcut yerleşmeler için tam kredi alınır.
Yerleşmenin trafik ve ulaşım etkinliğini ve ulaşım deneyiminin kalitesini arttırmak adına dinamik ve çok-modlu bilgi sistemleri kullanılması, seyahat öncesi ve eş zamanlı olarak seyahat esnasında bilgi aktarımının sağlanması ve paydaşlar tarafından kullanılabilir olması,
Yerleşmenin temizlik, bakım, güvenlik gibi ana yönetim konularında merkezi bilişim sistemleri ile entegrasyonunun sağlanması ve paydaşlarca kullanılabilir olması,
BOL 02 K2; KET 01 K1 gibi kriterler için hazırlanan katılım ve iletişim çalışmalarının ileri veri analitiği için uygun hale getirilmesi ve büyük veritabanı altyapısının kurulmuş olması.
Kanıt belge: Yaşam Kalitesi Raporu
Bu kriter ile; enerji ve su tüketiminde, bilgi teknolojilerine dayalı izleme, ölçme ve değerlendirme çözümlerin bulunması ve sonuçların paydaşlar tarafından izleniyor olması amaçlanmaktadır.
Bu kriter için; yerleşim alanlarının ulaşım sistemlerinde, enerji şebekelerinde ve her türlü tüketici cihazlarında büyük hacimli veri toplama, depolama, yönetim, analiz ve görselleştirme teknolojilerinin kullanıldığını gösteren Sürekli İzleme ve Değerlendirme Sistem Raporunun hazırlanması gerekmektedir.
Aşağıda belirtilen uygulama örneklerinden en az birinin gerçekleştiriliyor olması durumunda yeni ve mevcut yerleşmeler için tam kredi alınır.
Yerleşme alanlarının, ulaşım sistemlerinde, enerji şebekelerinde ve her türlü tüketici cihazlarında bulunan çok sayıda sensörden veri elde etme kabiliyeti, ulaşım akışı, enerji akışı, kirlilik ve insan davranışları konusunda gerçek zamanlı görünüm elde edilmesinin sağlanması yolu ile insan davranışlarında olumlu değişimlerin sağlanması ve bilinçli tüketici profilinin oluşturulmuş olması,
Akıllı telefon uygulamaları, giyilebilir teknolojiler, sensörler ve internet üzerinden eşzamanlı karşılaştırılabilir veri üretimi ve kent enformasyon modellemesi çalışmalarının yapılmış olması,
Enerji ve su tüketimi; yenilenebilir enerji kullanımı, atık yönetimi; sürdürülebilir tarım uygulamaları gibi uygulamaların uzaktan algılama sistemleri ile senkronizasyonunun yapılmış olması,
Başvuru dosyasını düzenleyecek olan 'Yeşil Sertifika Uzmanı' ve Bölgesel ve Yakın Çevre Profili modülünü değerlendirecek olan 'Yeşil Sertifika Değerlendirme Uzmanı'nın meslek grupları aşağıdaki tablolarda belirtilmektedir.
Tablo 3.1: BOL Başvuru Dosyasını Düzenleyecek YESUM ve Değerlendirecek Olan YESDUM
| MODÜL TEMALARI | KRİTERLER | BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER | BAŞVURU DOSYASINI HAZIRLAYAN YESUM | RAPORU DEĞERLENDİREN YESDUM |
|---|---|---|---|---|
| BOL 01 Alansal, Bölgesel ve Yerel Veriler | BOL 01 K1 Proje Alanının Sınırlarının Belirlenmesi | Proje Tanıtım Dosyası | Lisans öğrenimini tamamlayan üniversite mezunu | Şehir Plancısı Harita ve Kadastro Mühendisi |
| BOL 01 K2 Proje Alanının Bölge ve Yakın Çevresi içinde Değerlendirilmesi | Proje Alanı Yakın Çevre ve Bölgesi Değerlendirme Raporu | |||
| BOL 01 K3 Proje Alanının Planlama Kademelenmesi İçindeki Yerinin Değerlendirilmesi | Proje Alanı Planlama Kademelenmesi Raporu | |||
| BOL 02 Proje Verileri | BOL 02 K1 Proje Sürdürülebilir Geliştirme Raporu | Proje Sürdürülebilir Geliştirme Raporu | ||
| BOL 02 K2 Proje Katılım ve İletişim Planının Oluşturulması | Proje Katılım ve İletişim Planı |
Başvuru dosyasını düzenleyecek olan 'Yeşil Sertifika Uzmanı' ve Sürdürülebilir Arazi Kullanım, Ekoloji ve Afet Yönetimi kategorisini değerlendirecek olan 'Yeşil Sertifika Değerlendirme Uzmanı'nın meslek grupları aşağıdaki tablolarda belirtilmektedir.
Tablo 3.2: AKE Başvuru Dosyasını Düzenleyecek ve Değerlendirecek Olan YESUM ve YESDUM Tanımları
| MODÜL TEMALARI | KRİTERLER | BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER | BAŞVURU DOSYASINI HAZIRLAYAN YESUM | RAPORU DEĞERLENDİREN YESDUM |
|---|---|---|---|---|
| AKE 01 Planlama Ve Ekolojik Değer Varlığı | AKE 01 K1 Projenin içinde yer aldığı alana/bölgeye ait 'Üst Ölçekli Doğal, Tarihi ve Kültürel Çevre Koruma Kararları Raporu'nun hazırlanmış olması | Proje alanı değerlendirme raporu | Lisans öğrenimini tamamlayan üniversite mezunu | Şehir Plancısı, Peyzaj Mimarı, Çevre Mühendisi, Biyolog Jeoloji Mühendisi Jeofizik Mühendisi Harita ve Kadastro Mühendisi Ziraat Mühendisi |
| AKE 01 K2 Proje Alanında 'Ekolojik Değer Varlığı Envanteri' Raporunun hazırlanmış olması | Ekolojik Değerler Strateji Raporu | |||
| AKE 01 K3 Proje Alanında 'Biyoçeşitliliği Koruma ve Geliştirme Raporu'nun hazırlanmış olması | Biyoçeşitliliği Koruma ve Geliştirme Raporu | |||
| AKE 02 Sürdürüle bilir Yer Seçimi ve Enerji Etkin Planlama | AKE 02 K1 Proje Alanındaki Binaların Enerji Verimli Olması | Proje alanındaki binaların EKB'leri | ||
| AKE 02 K2 Bölgesel Isıtma Sistemlerinden Yararlanılması | Bölgesel Isıtma Raporu | |||
| AKE 02 K3 Proje Alanında Yenilenebilir Enerji Kullanılması | Yenilenebilir Enerji Raporu | |||
| AKE 02 K4 Güneşlenme Durumuna Göre Yerleşilebilir Alan Tercih Edilmesi | Yönlenme ve Güneş Analizi Haritası ve Raporu | |||
| AKE 03 Sürdürüle- bilir Kentsel Gelişme ve Arazi Kullanım | AKE 03 K1 Proje alanı seçimi | Arazi Değerlendirme Raporu | |
| AKE 03 K2 Açık ve yeşil alan oranında artış sağlanması | Açık Ve Yeşil Alan Oranlarını Gösteren Tablo | ||
| AKE 04 Afete Dayanıklı- lık | AKE 04 K1 Afet Risk Raporu ve Proje Alanı Afet Yönetim Planı Oluşturulması | Afet Risk ve Yönetim Planı | |
| AKE 04 K2 Proje Alanının Afet Yönetim Planı Kapsamında Afet Anında Toplanma Alanı ve Gerekli Donatılarının Belirlenmesi | |||
| AKE 05 Çevre Yönetimi ve Altyapı Planlama | AKE 05 K1 Yağmur Suyu Toplama Sistemi Kullanılması | Yağmur Suyu Toplama Projesi | |
| AKE 05 K2 Atık Su Yönetimi ve Arıtılmış Atık Suyun Yeniden Kullanımı | Atık Su Yönetim Planı | ||
| AKE 05 K3 Atık Toplama ve Değerlendirilme Yapılması | Atık Değerlendirme Projesi |
Başvuru dosyasını düzenleyecek olan 'Yeşil Sertifika Uzmanı' ve UHA Ulaşım ve Hareketlilik modülünü değerlendirecek olan 'Yeşil Sertifika Değerlendirme Uzmanı'nın meslek grupları aşağıdaki tablolarda belirtilmektedir.
Tablo 3.3: UHA Başvuru Dosyasını Düzenleyecek ve Değerlendirecek Olan YESUM ve YESDUM Tanımları
| MODÜL TEMALARI | KRİTERLER | BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER | BAŞVURU DOSYASINI HAZIRLAYAN YESUM | RAPORU DEĞERLENDİRE N YESDUM |
|---|---|---|---|---|
| UHA 01 Erişilebilirlik ve Fonksiyonel Bağlantı | UHA 01 K1 Mevcut ve öneri fonksiyonları ve erişim mesafelerini içeren raporun hazırlanmış olması | UHA A Arazi Kullanımı ve Ulaşım Değerlendirme Raporu | Lisans öğrenimini tamamlayan üniversite mezunu | Şehir Plancısı İnşaat Mühendisi |
| UHA 01 K2 Çevreye duyarlı farklı ulaşım sistemlerinin hizmet verdiği ve erişilebilirliği yüksek alanların tercih edilmesi | ||||
| UHA 01 K3 Arazi Dokusuna uygun önerilen ulaşım ağlarının geliştirilmesi | ||||
| UHA 01 K4 Toplu taşıma durakları ile fonksiyonlar arası erişim mesafelerinin uygunluğunun sağlanması ve Proje Alanının toplu taşıma sistemi ile ilişkisinin kurulmuş olması | UHA B Yerleşme Ulaşım Raporu | |||
| UHA 01 K5 Proje Alanının mevcut ulaşım koridorları ve ana ulaşım bağlantıları ile ilişkisinin kurulmuş olması | UHA A Arazi Kullanımı ve Ulaşım Değerlendirme Raporu | |||
| UHA 01 K6 Yeşil/Açık Alanlara Erişimin Sağlanması ve Arttırılması | UHA C Ulaşım ve Hareketlilik Tasarım Raporu |
| UHA 01 K7 Proje alanın bütünleşik kullanımları içermesi - konut-işyeri bağlantısının kurulmuş olması ve evden çalışma imkanlarının desteklenmesi | UHA A Arazi Kullanımı ve Ulaşım Değerlendirme Raporu | ||
| UHA 02 Sürdürülebilir ve Alternatif Ulaşım Sistemleri | UHA 02 K1 Kentsel altyapının toplu taşıma ile uygunluğunun sağlanması ve kolaylığının /verimliliğinin artırılması için stratejilerin geliştirilmesi | UHA A Arazi Kullanımı ve Ulaşım Değerlendirme Raporu | |
| UHA 02 K2 Bisiklet ile güvenli ve rahat ulaşım imkanları sağlamak | UHA B Yerleşme Ulaşım Raporu | ||
| UHA 02 K3 Bisiklet kullanımının teşvik edilmesi/desteklenmesi | UHA C Ulaşım ve Hareketlilik Tasarım Raporu | ||
| UHA 02 K4 Otomobil bağımlılığını azaltarak günlük aktivitelerin teşvik edilmesi ve yürüyerek erişimin kuvvetlendirilmiş olması | |||
| UHA 03 Ulaşım Kalitesi | UHA 03 K1 Ulaşım/Seyahat mesafelerinin ve seyahat sürelerinin azaltılmasına ilişkin ulaşım kalitesi raporunun hazırlanması | UHA B Yerleşme Ulaşım Raporu | |
| UHA 03 K2 Toplu taşıma sistemleri ve bağlantılarında, bisiklet ve yaya yollarının tasarımında engelsiz tasarım ilkelerinin kullanılması | UHA C Ulaşım ve Hareketlilik Tasarım Raporu |
| UHA 03 K3 Güvenli, erişilebilir ve yeterli kapasitede bisiklet park alanlarının olması ve Bisiklet Ağları için Ek hizmet imkanlarının olması | |||
| UHA 03 K4 Bisiklet kullanımı için gereken sinyalizasyonun kaliteli, güvenli ve anlaşılabılır tasarlanması | |||
| UHA 04 İklim Değişikliğine Adaptasyon Süreci | UHA 04 K1 Çevreye duyarlı yüksek kaliteli ulaşım modülleri ve güzergahlarının geliştirilmesi | UHA B Yerleşme Ulaşım Raporu | |
| UHA 04 K2 İklim Değişikliğine Uyum Sağlayan Tasarımların Yapılması | UHA C Ulaşım ve Hareketlilik Tasarım Raporu | ||
| UHA 04 K3 Isı Adası Etkisinin Azaltılmasına Yönelik Alternatif Sistemlerin Geliştirilmesi | |||
| UHA 04 K4 Yağmur suyu toplama sistemlerinin oluşturulması | |||
| UHA 04 K5 Elektirikli araç kullanımı olanaklarının geliştirilmiş olması | |||
| UHA 04 K6 Otopark alanlarının kontrolü |
Başvuru dosyasını düzenleyecek olan 'Yeşil Sertifika Uzmanı' ve KET Kentsel Tasarım modülünü değerlendirecek olan 'Yeşil Sertifika Değerlendirme Uzmanı'nın meslek grupları aşağıdaki tabloda belirtilmektedir.
Tablo 3.4: KET Başvuru Dosyasını Düzenleyecek ve Değerlendirecek Olan YESUM ve YESDUM Tanımları
| MODÜL TEMALARI | KRİTERLER | BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER | BAŞVURU DOSYASINI HAZIRLAYAN YESUM | RAPORU DEĞERLENDİREN YESDUM |
|---|---|---|---|---|
| KET 01 Süreç ve Proje Tasarımı | KET 01 K1 Proje hazırlık, tasarım ve uygulama sürecinde aktif katılımın sağlanmış ve tasarım kritiğinin yapılmış olması | Proje Katılım Planı Tasarım kritiği paneli yapıldığına dair belge | Lisans öğrenimini tamamlayan üniversite mezunu | Mimar, Şehir Plancısı Peyzaj mimarı, Çevre Mühendisi Harita ve Kadastro Mühendisi |
| KET 01 K2 Projenin yerel kimlikle uyumlu ve kendi dilini oluşturmuş olması | Yerel Karakter Değerlendirmesi Raporu | |||
| KET 01 K3 Tasarımın tarihi miras ve kültürü dikkate almış ve içermiş olması | Eğer herhangi bir tescilli yapı veya kültürel peyzaj alanında yıkım ve yenileme yapılıyorsa gerekli olan izinlerin alınması ve belgelenmesi Restorasyona tabi olacak tarihi binanın proje alanı içindeki yerinin ve nasıl bir restorasyona tabi tutulacağının raporlanması Eğer yıkım veya değişiklik olacaksa bununla ilgili Resmi Kurul Kararı | |||
| KET 02 Dolaşım Sistemi | KET 02 K1 Güvenli, çekici, konforlu, engelsiz ve yürünebilir sokak tasarımlarına yer vermiş olması | Kentsel Tasarım Kılavuzu Kentsel Tasarım Projesi | ||
| KET 02 K2 Yapılaşmış Alan Oranının Azaltılması | Ölçekli vaziyet planı ve inşaat ruhsatlarını içeren yapılaşmış alan oranını hesaplarını gösteren rapor | |||
| KET 02 K3 Toplu taşıma ve bisiklet kullanımının desteklenmiş olması | Ulaşım Şeması | |||
| KET 03 Kamusal ve Açık Alanlar | KET 03 K1 Konforlu, yaşayan ve erişilebilir kamusal alanların sağlanmış olması | Kentsel Tasarım Projesi Kamusal açık alanlardan bina girişlerine yürüme rotalarını gösteren harita Suç Riski Değerlendirmesi | ||
| KET 03 K2 Yüksek kaliteye sahip, | Kentsel Tasarım Projesi Kamusal rekreasyon alanlarından bina girişlerine |
| erişilebilir yeşil alanlar sağlanmış olması | yürüme rotalarını gösteren harita | ||
| KET 03 K3 Toplum bahçeleri ile kent tarımının desteklenmiş olması | Mevcut ve planlı toplum bahçelerinin ve pazar alanlarının konumunu ve büyüklüklerini gösteren harita ve Rapor | ||
| KET 04 Hizmetler ve Donatılar | KET 04 K1 Karma kullanımlı yapılar tasarlanmış olması | Mevcut ve öneri çalışma imkânlarını içeren Arazi kullanım Haritası, rapor ve harita. | |
| KET 04 K2 Erişilebilirliği yüksek servis ve imkanların sunulmuş olması | Stratejik Plan Raporu içinde yer alan Demografik Gereksinim ve Öncelikler bölümü Mevcut ve Planlanan Arazi Kullanım Haritası | ||
| KET 05 Yapılar | KET 05 K1 Mevcut bina ve altyapının kullanılmış olması | Herhangi bir tescilli yapı veya kültürel peyzaj alanında yıkım ve yenileme yapılyorsa gerekli olan izinlerin alınması ve belgelenmesi Kapsamlı onarıma tabi olacak binanın proje alanı içindeki yerinin ve nasıl bir restorasyona tabi tutulacağının raporlanması | |
| KET 05 K2 Alandaki yapıların yeşil bina sertifikası almış olması | Sertifika almış binaların listesi ve sertifikaları | ||
| KET 05 K3 Belirlenen çeşitlilik endeksine göre konut tiplerinde çeşitlilik sağlanmış olması | Saha içinde konut birimlerinin yerlerini gösteren harita veya plan Konut Tipleri Tablosu | ||
| KET 06 Çevre | KET 06 K1 Mikroklimayı göz önüne alan tasarımlara yer verilmiş olması | Alana dair Mikroklima çalışması ve raporu | |
| KET 06 K2 İklim değişikliğine uyum sağlayan tasarımların yapılması | Proje için hazırlanmış BAK hesap tabloları | ||
| KET 06 K3 İsı adası etkisinin azaltılmış olması | Bir Vaziyet Planı üzerinde ısı adası etkisi azaltılması ile ilgili çatı harici yüzeylerde alınan önlemlerin ve kullanılan malzemelerin gösterilmesi ve raporu | ||
| KET 06 K4 Gürültü kirliliğinin azaltılmış olması | Yeni yerleşmeler için teslim edilmesi gereken belgeler: 1) Stratejik gürültü haritaları ve akustik rapor Mevcut yerleşmeler için teslim edilmesi gereken belgeler: 1) Stratejik gürültü haritaları |
| KET 06 K5 Işık kirliliğini azaltacak aydınlatmaların yapılmış olması | ve akustik rapor 2) Gürültü eylem planı İlgili standarda uygun Değerlendirme Raporu | ||
| KET 06 K6 Kamusal alanda çevreyi en az kirleten malzemelerin seçilmiş olması | Yaşam Döngüsü Değerlendirme Raporu |
Başvuru dosyasını düzenleyecek olan 'Yeşil Sertifika Uzmanı' ve SES Sosyal ve Ekonomik Sürdürülebilirlik modülünü değerlendirecek olan 'Yeşil Sertifika Değerlendirme Uzmanı'nın meslek grupları aşağıdaki tablolarda belirtilmektedir.
Tablo 3.5: SES Başvuru Dosyasını Düzenleyecek ve Değerlendirecek Olan YESUM ve YESDUM Tanımları
| MODÜL TEMALARI | KRİTERLER | BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER | BAŞVURU DOSYASINI HAZIRLAYAN YESUM | RAPORU DEĞERLENDİREN YESDUM |
|---|---|---|---|---|
| SES 01 Sosyal ve Ekonomik Gelişme | SES 01 K1 Demografik İhtiyaçlar ve Önceliklere Uyulması | SES A Stratejik plan raporu | Lisans öğrenimini tamamlayan üniversite mezunu | Sosyolog, Ekonomist (İktisatçı), Şehir Plancısı, Gayrimenkul Geliştirme ve Yönetimi Uzmanı |
| SES 01 K2 Hizmetlerin Erişilebilir Olması | ||||
| SES 01 K3 Mesleki Eğitim ve Becerilerde Artış Sağlanması | ||||
| SES 01 K4 Toplumsal Kalkınmaya Katkı Sağlanması | SES A Stratejik plan raporu, SES B Kalkınma programı raporu, | |||
| SES 01 K5 İstihdam Olanaklarının Arttırılması | SES A Stratejik plan raporu, SES B Kalkınma programı raporu | |||
| SES 01 K6 Yatırım Karlılığının Yükseltilmesi | SES B Kalkınma programı raporu | |||
| SES 01 K7 Arazi Değerlerindeki Artış | SES C Gayrimenkul piyasa raporu | |||
| SES 01 K8 Teşvik Programlarının Kullanılması | Teşvik programına başvuru ve/veya kabul tutanağı | |||
| SES 02 Sosyo-Kültürel Kalite | SES 02 K1 Spor alanlarının düzenlenmesi | Kredilendirmeye Esas Usüller'in Proje üzerinde gösterilip Raporlanması | ||
| SES 02 K2 Sağlıklı ve aktif yaşamın teşvik edilmesi | ||||
| SES 02 K3 Yerel üretimin desteklenmesi ve yerel ürün kullanımının teşviki |
Başvuru dosyasını düzenleyecek olan Yeşil Sertifika Uzmanı ve İnovasyon_Yerleşme modülünü değerlendirecek olan 'Yeşil Sertifika Değerlendirme Uzmanı'nın meslek grupları aşağıdaki tablolarda belirtilmektedir.
Tablo 3.6: İnovasyon_Yerleşme Başvuru Dosyasını Düzenleyecek ve Değerlendirecek Olan YESUM ve YESDUM Tanımları
| MODÜL TEMALARI | KRİTERLER | BAŞVURU SAHİBİ TARAFINDAN TESLİM EDİLMESİ GEREKEN BELGELER | BAŞVURU DOSYASINI HAZIRLAYAN YESUM | RAPORU DEĞERLENDİREN YESDUM |
| İNO 01 Yaşam Kalitesini Yükselten Mühendislik ve Tasarım Çözümleri | İNO 01 K1 İnovasyon: Mevcut Sertifika gereklilikleri içinde bulunmayan ancak yeşil bina belgelendirmesinde 'inovatif değeri' olan uygulamaların sağlanmış olması | Yerleşme Kategorik İnovasyon Raporu' | Lisans öğrenimini tamamlayan üniversite mezunu | Şehir Plancısı, Peyzaj Mimarı, Çevre Mühendisi, Mimar, Sosyolog, Ekonomist (İktisatçı), Biyolog, Makina Mühendisi, İnşaat Mühendisi, İç Mimar, Elektrik Müh., Elektrik- Elektronik Müh., Enerji Müh., Enerji Sistemleri Müh., Mekatronik Müh., Elektronik Müh., Elektronik ve Haberleşme Müh. Jeoloji Mühendisi, Harita ve Kadastro Mühendisi, Ziraat Mühendisi, Jeofizik Mühendisi, Gayrimenkul Geliştirme ve Yönetimi Uzmanı ve Yeşil Sertifika Bina Değerlendirme Kılavuzunda İNO modülü için belirtilen meslek grupları |
| İNO 01 K2 İyileştirme ve Katılım: Geliştirilecek yenilikçi uygulamalar ile bina kullanıcılarının 'yaşam kalitesi'ni yükseltici iyileştirmeler sağlanması, | 'Yaşam Kalitesi Raporu' | |||
| İNO 02 İzleme & Değerlendirme Sisteminin Geliştirilmiş olması | İNO 02 K1 İzleme ve Değerlendirme: Enerji ve Su tüketiminde bilgi teknolojilerine dayalı 'izleme, ölçme ve değerlendirme' çözümleri içeriyor olması ve sonuçların paydaşlar tarafından izleniyor olması | Sürekli İzleme ve Değerlendirme Sistem Raporu' |
(*) Temel Değerlendirme Kılavuzunda bulunan modüller en az üç farklı branştan (ilgili meslekten) Yeşil Sertifika Değerlendirme Uzmanı tarafından değerlendirilecektir.
(*) Her bir branştan (ilgili meslek) Yeşil Sertifika Değerlendirme Uzmanı en fazla iki modülü (İNO modülü hariç) değerlendirebilecektir.
Projelerin ‘planlama/tasarım’, ‘İnşaat ve proje geliştirme süreci’ ve ‘uygulama sonrası’ yeşil belgelendirilmesine olanak tanıyan “Yeşil Sertifika Yerleşme” kredilendirme, derecelendirme sistemi aşağıdaki gibidir.
Yeşil Yerleşme sertifika sisteminin sürdürülebilirlik temalarını karşılama aşamaları ve sertifika kredilendirme ilişkisi Tablo 4.1 ve Tablo 4.2' de verilmektedir. Söz konusu sisteme göre yeşil yerleşme sertifika başvuruları sürdürülebilirlik temalarını yerine getirme koşulları ile kredilendirilmektedir. Bu sisteme göre; Aşama 1 (Sürdürülebilir Yer Seçimi ve Bağlantılar Teması) tamamlandığında ‘GEÇER’ derece ile, Aşama 2 (Sürdürülebilir Topluluk ve Yerleşme Tasarımı Teması) tamamlandığında ‘İYİ’ derece ile, Aşama 3 (Sürdürülebilir Altyapı ve Binalar Teması) tamamlandığında ‘ÇOK İYİ’ derece ile, Aşama 4 (Sürdürülebilir Gelecek Teması) tamamlandığında ‘ULUSAL ÜSTÜNLÜK’ derecesi ile belgelendirilmektedir.
Derecelendirme koşulları aşağıdaki şekildedir:
AŞAMA 1: ‘GEÇER’; Bu aşamanın ilk adımı olarak; BOL modülü ile 8 kredi sağlanarak; başvurunun bölge ve yakın çevre profili ile proje bilgilerinin sürdürülebilirlik hedeflerinin beyanı beklenir. 8 kredi sağlandıktan sonra, Başvuru belgesi alınabilir. Yeşil sertifika başvurusunun ‘geçer’ belgelendirilebilmesi için ‘Sürdürülebilir Yer Seçimi ve Bağlantılar’ temasının gerekliliklerinin yerine getirilmiş olması beklemektedir. Modüllerden zorunlu kriterler ile birlikte SÜRDÜRÜLEBİLİR YERSEÇİMİ ve BAĞLANTILAR temasının koşulları için (BOL, SES, UHA, AKE) modüllerden toplamda en az 25 kredi sağlanması gerekmektedir. Zorunlu kriterler sağlanmadan kriter adımları ilerlememektedir.
AŞAMA 2: ‘İYİ’; Bu aşamada modül seçimleri zorunlu kriterler ile ilgili gereklilikler yerine getirilmeden kredilendirmeye izin vermemektedir. Sürdürülebilir Topluluk ve Yerleşme Tasarımı temasının koşulları için (BOL, KET, SES, UHA, AKE) modüllerden zorunlu krediler ile birlikte toplamda en az 40 Kredi ile ‘İYİ SERTİFİKA’ ya sahip olunur.
AŞAMA 3: ‘ÇOK İYİ’; Sürdürülebilir Altyapı ve Binalar teması ile (BOL, AHE, UHA, KET ve SES) konusunda zorunlu krediler ile birlikte en az 70 kredi almak koşulu ile toplamda en az 70 Kredi ile ‘ÇOK İYİ SERTİFİKA’ya sahip olunur.
AŞAMA 4: ‘ULUSAL ÜSTÜNLÜK’; Sürdürülebilir Gelecek kategorisinden (BOL, AKE, UHA, KET ve SES) konusunda zorunlu krediler ile birlikte 85 ve üzeri kredi almak koşulu ile ‘ULUSAL ÜSTÜNLÜK SERTİFİKA’sına sahip olunur.
Sertifika almaya hak kazanan yerleşme sahipleri, değerlendirme kuruluşuna sundukları projeler onaylandıktan sonra, yerleşmenin aldığı puana göre, aşağıdaki görselleri proje üzerinde (site girişi, bina girişi, vb.) kullanabilir. Logoların vektörel formatları Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğü'nün resmi internet sayfasında yayınlanmaktadır.
Şekil 4.2.1. Soldan sağa doğru sırasıyla “Geçer”, “İyi”, “Çok İyi” ve “Ulusal Üstünlük” seviyesine sahip yerleşmelerin kullanabileceği amblemler
Tablo 4.1: Yeşil Sertifika Yerleşme Derecelendirme
| DERECELENDİRME | KREDİ | ELDE EDİLMESİ BEKLENEN "SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK TEMASI" | ANA KATEGORİ SEÇİMİ |
| GEÇER | ZORUNLU KRİTERLER ve min. 25 maks. 39 ağırlıklı kredi | SÜRDÜRÜLEBİLİR YERSEÇİMİ ve BAĞLANTILAR | BOL, AKE, UHA, SES |
| İYİ | ZORUNLU KRİTERLER ve min. 40 maks. 69 ağırlıklı kredi | SÜRDÜRÜLEBİLİR TOPLULUK ve YERLEŞME TASARIM | BOL, AKE, UHA, KET, SES |
| ÇOK İYİ | ZORUNLU KRİTERLER ve min. 70 maks. 84 ağırlıklı kredi | SÜRDÜRÜLEBİLİR ALTYAPI ve BİNALAR | BOL, AKE, UHA, KET, SES |
| ULUSAL ÜSTÜNLÜK | ZORUNLU KRİTERLER ve 85 Kredi üzeri | SÜRDÜRÜLEBİLİR GELECEK | BOL, AKE, UHA, KET, SES |
Sertifikasyon aşamaları, uygun proje türleri ve sertifikasyon süreci hakkında daha ayrıntılı bilgi için, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı web sitesindeki (www.csb.gov.tr) web sitesinde yer alan tanıtım materyaline bakınız.
Tablo 4.2: Yeşil Sertifika Yerleşme Derecelendirme ve Sürdürülebilirlik Teması Aşamaları
| GEÇER | İYİ | ÇOK İYİ | ULUSAL ÜSTÜNLÜK |
|---|---|---|---|
| BOL (Bölgesel ve Yakın Çevre Profili) | |||
| BOL 01 | BOL 01 | BOL 01 | BOL 01 |
| BOL 02 | BOL 02 | BOL 02 | BOL 02 |
| SES (Sosyal ve Ekonomik Sürdürülebilirlik) | |||
| SES 01 | SES 01 | SES 01 | SES 01 SES 02 |
| AKE (Sürdürülebilir Arazi Kullanım, Ekoloji ve Afet Yönetimi) | |||
| AKE 01 | AKE 01 | AKE 01 | AKE 01 |
| AKE 02 | AKE 02 | AKE 02 | AKE 02 |
| AKE 03 | AKE 03 | AKE 03 | AKE 03 |
| AKE 04 | AKE 04 | AKE 04 | AKE 04 |
| AKE 05 | AKE 05 | AKE 05 | AKE 05 |
| UHA (Ulaşım ve Hareketlilik) | |||
| UHA 01 | UHA 01 UHA 02 | UHA 01 UHA 02 UHA 03 | UHA 01 UHA 02 UHA 03 UHA 04 |
| KET (Kentsel Tasarım) | |||
| KET 01 | KET 01 | KET 01 | KET 01 |
| KET 02 | KET 02 | KET 02 | KET 02 |
| KET 03 | KET 03 | KET 03 | KET 03 |
| KET 04 | KET 04 | KET 04 | KET 04 |
| KET 05 | KET 05 | KET 05 | KET 05 |
| KET 06 | KET 06 | KET 06 | KET 06 |
T.C. ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI
Yeşil Sertifika
ULUSAL YEŞİL BİNA VE YEŞİL YERLEŞME SERTİFİKASYONU
EĞİTİME İLİŞKİN HUSUSLAR
Bu eğitim rehberi, yeşil sertifika uzmanlığı eğitimine ve uygulamaya yardımcı olmak üzere hazırlanmış bir kaynaktır. Eğitimin müfredatı bu rehberde belirtilen süreç ve konularda değerlendirme kılavuzları kapsamında gerçekleştirilecektir.
Eğitici kuruluşlar, değerlendirme kılavuzlarında belirtilen modüllerin temalarına ilişkin uzmanlığı bulunan ve Bakanlık tarafından onaylanan eğiticileri vasıtası ile eğitim faaliyetlerini gerçekleştirir.
Eğitici kuruluşlar eğitime ilişkin doküman ve eğitim materyallerini hazırlar.
Eğitici kuruluşlar, eğitici olarak görev yapacak personelde değişiklik yapması halinde eğitim öncesinde Bakanlığın onayına sunar.
ÇERÇEVESİ
Sınavlar, Yeşil Bina Değerlendirme Kılavuzu, Yeşil Yerleşme Değerlendirme Kılavuzu ve bu dokümanda belirtilen bilgiler çerçevesinde adayların bilgi düzeyini üç hiyerarşik bilişsel düzeyde değerlendirir:
(1) Temel Kavramsal Bilgi
(2) Kategori Bazlı Kavramsal, Teknik ve Bütünleştirme Bilgisi
(3) Yazılım ve Süreç Bilgisi.
Temel Kavramsal Bilgi: Bu düzey, adayın sürdürülebilirlik, yeşil bina ve yeşil yerleşme kavramını, Yeşil Sertifika'nın amacı, içeriği, kategorilerini ve kredilendirme, derecelendirme işleyişi ile ilgili mevzuatı ve uygulama sürecini anlamasını sağlar.
Kategori Bazlı Kavramsal, Teknik ve Bütünleştirme Bilgisi: Bu düzey ile aday; kategorik alanların gerektirdiği kategorik kredilendirmeye esas olan bilimsel ve teknik ölçme ve değerlendirmeler ile yeşil bina ve yeşil yerleşmenin her bir modülü hakkında bilgi alınır.
Yazılım ve Süreç Bilgisi: Bu düzey adayın, Yeşil Bina ve Yeşil Yerleşme süreçlerinde kategoriler arası bütünleştirme bilgisini geliştirmeyi, Ulusal Yeşil Sertifika Sistemi (YeS-TR) uygulamasını ve kullanımını öğrenmesini sağlar.
Yeşil Sertifika uzmanlık sınavına hazırlık amacıyla düzenlenecek olan eğitim programı toplam 13 Modülden oluşmaktadır (Tablo 1). Uzman adaylarından, mesleki uzmanlık alanlarına bakılmaksızın tüm kredileri tamamlamaları beklenmektedir. Sınav soruları, Yeşil Sertifika'yı oluşturan bina ve yerleşmeye ait sürdürülebilirlik kategorilerinden ve YeS-TR'den oluşmaktadır.
Tablo 1: Yeşil Sertifika Uzmanlık Sınavı Eğitim Programı, Ders Kodları ve Kredisi
| BİLGİ DÜZEYİ | DERS MODÜLÜ ADI | DERS KODU |
|---|---|---|
| TEMEL KAVRAMSAL BİLGİ | KAVRAMSAL AÇIKLAMA VE SÜREÇ YÖNETİMİ | 001 |
| KATEGORİ BAZLI KAVRAMSAL, TEKNİK ve BÜTÜNLEŞTİRME BİLGİSİ | BÜTÜNLEŞİK BİNA TASARIMI, YAPIM ve YÖNETİMİ (BBT) | 002 |
| YAPI MALZEMESİ VE YAŞAM DÖNGÜSÜ DEĞERLENDİRMESİ (YMD) | 003 | |
| İÇ ORTAM KALİTESİ (İOK) | 004 | |
| ENERJİ KULLANIMI VE VERİMLİLİĞİ (EKV) | 005 | |
| SU VE ATIK YÖNETİMİ (SAY) | 006 | |
| BÖLGESEL ÖNCELİK PROFİLİ (BOL) | 007 | |
| SÜRDÜRÜLEBİLİR ARAZI KULLANIMI, EKOLOJİ ve AFET YÖNETİMİ (AKE) | 008 | |
| ULAŞIM VE HAREKETLİLİK (UHA) | 009 | |
| KENTSEL TASARIM (KET) | 010 | |
| SOSYAL VE EKONOMİK SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK (SES) | 011 | |
| BİNA VE YERLEŞME İNOVASYON (İNO) | 012 | |
| YAZILIM ve SÜREÇ BİLGİSİ | ULUSAL YEŞİL SERTİFİKA SİSTEMİ (YeS-TR) | 013 |
Uzman adayları, en az 30 saatlik eğitimin ardından test sınavına gireceklerdir. Sınav; yeşil bina ve yeşil yerleşme kategorilerinin tamamını ve YeS-TR yazılımını kapsamaktadır. Adaylar, mesleki formasyonuna bakılmaksızın tüm modüllerden sorumludur.
001 Ders kodlu modül eğitim programının ilk dersini oluşturmaktadır. Bu modüle ait eğitim sunumlarında; global ve ulusal çerçevede sürdürülebilirlik, yeşil bina ve yeşil yerleşme kavramları, Yeşil Sertifika arka plan metodolojisi ve uluslararası geçerliliği olan sertifikasyon sistemleri içindeki yeri, Yeşil Sertifika sistem özelliklerinin global ve ulusal sürdürülebilirlik hedefleri ile olan ilişkisi ile ilgili mevzuat ve sertifikasyon süreç yönetimi hakkında kavram ve süreç bilgisi verilmektedir.
002 ile 012 ders kodları arasında yer alan kategori bazlı kavramsal, teknik ve bütünleştirme bilgisi içeren 11 adet derse ilişkin detaylar, ön koşul ve kredilendirmeye ilişkin esaslar yeşil bina ve yeşil yerleşme değerlendirme kılavuzlarında yer almaktadır. Eğitimin bu bölümü, adayların kategorik kredilendirme üzerinde ayrıntılı bir şekilde çalışması, kredilerin gerekli hesaplama yöntemlerini öğrenebilmelerini amaçlamaktadır.
013 ders kodlu Ulusal Yeşil Sertifika Sistemi (YeS-TR) Eğitimi ile Binalar İle Yerleşmeler İçin Yeşil Sertifika Yönetmeliği kapsamında belgelendirme, yetkilendirme ve yönetim konularında Ulusal çapta yazılım destekli web uygulaması hazırlamak, elektronik belge çıkartmak, bunların veri ve istatistiksel raporlamasının kayıtlarını tutmak amacıyla oluşturulan Yeşil Sertifika Sistemi (YeS-TR) yazılımının kullanıcı eğitimi verilecektir.
Verilecek eğitim neticesinde "Temel Kavramsal Bilgi" ve "Kategori Bazlı Kavramsal, Teknik Ve Bütünleştirme Bilgisi" düzeyinde yer alan ders modüllerinin her birinden en az 4 soru olmak şartıyla 60 soruluk sınav yapılacak sınav sonucunda 100 üzerinden 70 ve üstünde puan alanlar başarılı sayılacaktır.
Eğitici Kuruluş tarafından verilen eğitimi, gerekli katılımı sağlayarak tamamlayan adaylar, eğitimden sonra yapılacak ilk iki sınavına girmeye hak kazanacaklardır. Sınavda başarılı olan adaylar, Yeşil Sertifika Uzmanı (YESU) olarak yetkilendirileceklerdir. Sınava girmeyen adaylar başarısız sayılacaktır. İlk sınavda başarısız olan adayların bir sonraki sınavına girme hakkı bulunmaktadır. İki sınavda da başarısız olan adayların, tekrar sınavına girebilmeleri için Eğitici Kuruluştan tekrar eğitim almaları gerekmektedir."