Yürütme bölümü — s.51–100

III. ÖZKAYNAKLAR DEĞİŞİM TABLOSU

... ŞİRKETİ BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ (GEÇMEMİŞ) ... TARİHLİ (BİREYSEL) ÖZKAYNAKLAR DEĞİŞİM TABLOSU

(Tüm tutarlar TL olarak gösterilmiştir)

... ŞİRKETİ BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ (GEÇMEMİŞ) ... TARİHLİ (BİREYSEL) ÖZKAYNAKLAR DEĞİŞİM TABLOSU (Tüm tutarlar TL olarak gösterilmiştir)

... ŞİRKETİ BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ (GEÇMEMİŞ) ... TARİHLİ (BİREYSEL) ÖZKAYNAKLAR DEĞİŞİM TABLOSU

(Tüm tutarlar TL olarak gösterilmiştir)

... ŞİRKETİ BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ (GEÇMEMİŞ) ... TARİHLİ (BİREYSEL) ÖZKAYNAKLAR DEĞİŞİM TABLOSU

(Tüm tutarlar TL olarak gösterilmiştir)

... ŞİRKETİ BAĞIMSIZ DENETİM DENGEÇMİŞ (GEÇMEMİŞ) ... TARİHLİ (BİREYSEL) ÖZKAYNAKLAR DEĞİŞİM TABLOSU (Tüm tutarlar TL olarak gösterilmiştir)

A Kâr veya Zararda Yeniden Sınıflandırılmayacaklar

• 1. Özkaynak Araçlarına Yapılan Yatırımlardan Kaynaklanan Birikmiş Kazançlar (Kayıplar)
• 2. Maddi Duran Varlıklar Birikmiş Değerleme Artışları
• 3. Maddi Olmayan Duran Varlıklar Birikmiş Değerleme Artışları
• 4. Tanımlanmış Fayda Planları Birikmiş Yeniden Ölçüm Kazançları (Kayıpları)
• 5. Kredi Riskindeki Değişikliğe Bağlı Olarak Finansal Yükümlülüğün Gerçeğe Uygun Değerinde Meydana Gelen Birikmiş Kazançlar (Kayıplar)
• 6. Özkaynak Araçlarına Yapılan Yatırımlara İlişkin Birikmiş Finansal Riskten Korunma Kazançları (Kayıpları)
• 7. Özkaynak Yöntemiyle Değerlenen Yatırımların Diğer Kapsamlı Gelirlerinden Kâr veya Zararda Yeniden Sınıflandırılmayacak Birikmiş Paylar
• 8. Yurt Dışındaki İşletmelerden Kaynaklanmayan Yabancı Para Çevrim Farkları
• 9. Kâr veya Zararda Yeniden Sınıflandırılmayacak Diğer Birikmiş Kazançlar (Kayıplar)

B Kâr veya Zararda Yeniden Sınıflandırılacaklar

• 10. Yurt Dışındaki İşletmelerden Kaynaklanan Yabancı Para Çevrim Farkları
• 11. Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan Finansal Varlıklardan Birikmiş Kazançlar (Kayıplar)
• 12. Birikmiş Nakit Akış Riskinden Korunma Kazançları (Kayıpları)
• 13. Yurt Dışındaki İşletmeye İlişkin Birikmiş Yatırım Riskinden Korunma Kazançları (Kayıpları)
• 14. Opsiyonların Zaman Değerinde Meydana Gelen Birikmiş Kazançlar (Kayıplar)
• 15. Forward Sözleşmesinin Forward Bileşeninin Değerinde Meydana Gelen Birikmiş Kazançlar (Kayıplar)
• 16. Döviz Bazlı Farkların Değerindeki Değişikliklerden Ortaya Cıkan Birikmiş Kazançlar (Kayıplar)
• 17. Özkaynak Yöntemiyle Değerlenen Yatırımların Diğer Kapsamlı Gelirlerinden Kâr veya Zararda Yeniden Sınıflandırılacak Birikmiş Paylar
• 18. Kâr veya Zararda Yeniden Sınıflandırılacak Diğer Birikmiş Kazançlar (Kayıplar)

IV. NAKİT AKIŞ TABLOSU

1. ALTERNATİF: DOĞRUDAN YÖNTEM

... ŞİRKETİ BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ (GEÇMEMİŞ) ... TARİHLİ (BİREYSEL) NAKİT AKIŞ TABLOSU

(Tüm tutarlar TL olarak gösterilmiştir)

... ŞİRKETİ BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ (GEÇMEMİŞ) ... TARİHLİ (BİREYSEL) NAKİT AKIŞ TABLOSU

(Tüm tutarlar TL olarak gösterilmiştir)

... ŞİRKETİ BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ (GEÇMEMİŞ) ... TARİHLİ (BİREYSEL) NAKİT AKIŞ TABLOSU

(Tüm tutarlar TL olarak gösterilmiştir)

• İşletme; alınan faiz, ödenen faiz ve alınan kâr paylarına ilişkin nakit akışlarını TMS 7'nin 34A ve 34B paragrafları uyarınca Nakit Akış Tablosu'nda sınıflandırır.

2. ALTERNATİF: DOLAYLI YÖNTEM

... ŞİRKETİ BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ (GEÇMEMİŞ) ... TARİHLİ (BİREYSEL) NAKİT AKIŞ TABLOSU

(Tüm tutarlar TL olarak gösterilmiştir)

... ŞİRKETİ BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ (GEÇMEMİŞ) ... TARİHLİ (BİREYSEL) NAKİT AKIŞ TABLOSU

(Tüm tutarlar TL olarak gösterilmiştir)

... ŞİRKETİ BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ (GEÇMEMİŞ) ... TARİHLİ (BİREYSEL) NAKİT AKIŞ TABLOSU

(Tüm tutarlar TL olarak gösterilmiştir)

... ŞİRKETİ BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇMİŞ (GEÇMEMİŞ) ... TARİHLİ (BİREYSEL) NAKİT AKIŞ TABLOSU

(Tüm tutarlar TL olarak gösterilmiştir)

• İşletme; alınan faiz, ödenen faiz ve alınan kâr paylarına ilişkin nakit akışlarını TMS 7'nin 34A ve 34B paragrafları uyarınca Nakit Akış Tablosu'nda sınıflandırır.

D. DİPNOTLAR

E. FİNANSAL TABLOLARDA SUNULABİLECEK İLAVE KALEMLER

Finansal tablolarda ayrı bir kalem olarak gösterilmemiş olmakla birlikte TFRS uyarınca aşağıda belirtilen türden varlık, yükümlülük, özkaynak, gelir ve giderleri bulunan işletmeler bunları belirtilen finansal tablolarda ayrı bir kalem olarak sunar.

I. Finansal Durum Tablosu

• 1. TFRS 9 Finansal Araçlar (TFRS 9) uyarınca; devreden tarafın devralan tarafa nakit dışı teminat (borçlanma veya özkaynak araçları gibi) sağlaması ve devralan tarafın sözleşme veya teamül gereğince ilgili teminatı satma veya yeniden teminat gösterme imkânına sahip olması durumunda, devreden tarafça teminata konu varlık dönen ve duran varlıklar içinde “Türev Araçlar” kaleminden sonra gelmek üzere “Teminata Verilen Finansal Varlıklar” kaleminde ayrı olarak gösterilir.
• 2. Finans sektöründe faaliyet gösteren bağlı ortaklıkları bulunan işletmeler tarafından konsolide finansal tablolarda, finans sektörü faaliyetlerinden kaynaklanan alacaklar, dönen ve duran varlıklar içinde “Ticari Alacaklar” kaleminden sonra gelmek üzere “** Finans Sektörü Faaliyetlerinden Alacaklar**” kaleminde, bu tür faaliyetlerden kaynaklanan borçlar ise kısa vadeli ve uzun vadeli yükümlülükler içinde “Ticari Borçlar” kaleminden sonra gelmek üzere “** Finans Sektörü Faaliyetlerinden Borçlar**” kaleminde ayrı olarak gösterilir.
• 3. Pay sahiplerinin ya da ortakların işletmeye yaptıkları sermaye tahsislerinin dışında kalan, sermaye avansı dâhil işletme sermayesine yaptıkları geri talep edilemez ilave katkılar, özkaynaklar altında, varsa, “Sermaye Düzeltme Farkları” kaleminden sonra gelmek üzere “** Pay Sahiplerinin İlave Sermaye Katkıları**” kaleminde ayrı olarak gösterilir.
• 4. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 376'ncı maddesi kapsamında sermayenin tamamlanması yoluna gidilerek bilanço açıklarının kapatılması için ortakların tamamı veya bazı ortaklar tarafından yapılan ödemeler, özkaynaklar altında, varsa, “Pay Sahiplerinin İlave Sermaye Katkıları” kaleminden sonra gelmek üzere “** Sermaye Tamamlama Fonu**” kaleminde ayrı olarak gösterilir.
• 5. Yıllık finansal tablolar üzerinden dağıtılacak kâr payından mahsup edilmek üzere önceden dağıtımı yapılan tutarlar, özkaynaklar altında, varsa, “Dönem Net Kârı/Zararı” kaleminden sonra gelmek üzere “** Ödenen Kâr Payı Avansları**” kaleminde ayrı olarak gösterilir.

Elektronik Para Kuruluşları ve Ödeme Kuruluşlarına İlişkin Özel Hususlar

• 6. Elektronik para kuruluşları tarafından elektronik para ihracı karşılığında alınan fonların korunması amacıyla bir banka nezdinde elektronik para koruma hesabına aktarılan fonlar, dönen varlıklar içinde “Nakit ve Nakit Benzerleri” kaleminden sonra gelmek üzere “Elektronik Para Koruma Hesabı” kaleminde ayrı olarak gösterilir.
• 7. Elektronik para kuruluşları tarafından kabul edilen fon karşılığı ihraç edilmiş olan elektronik paraların dönem sonu bakiyeleri kısa vadeli yükümlülükler içinde “Diğer Finansal Yükümlülükler” kaleminden sonra gelmek üzere “Elektronik Para Yükümlülükleri” kaleminde ayrı olarak gösterilir.
• 8. Bir ödeme işleminin gerçekleştirilmesi için elektronik para kuruluşları ve ödeme kuruluşları tarafından, ödeme hizmeti kullanıcısından alınan ancak henüz alıcıya ya da alıcının ödeme hizmeti sağlayıcısına ödenmemiş fonların korunması amacıyla bir banka nezdinde ödeme fonları koruma hesabına aktarılan fonlar, dönen varlıklar içinde “Nakit ve Nakit Benzerleri” kaleminden sonra gelmek üzere “Ödeme Fonları Koruma Hesabı” kaleminde ayrı olarak gösterilir.
• 9. Bir ödeme işleminin gerçekleştirilmesi için elektronik para kuruluşları ve ödeme kuruluşları tarafından ödeme hizmeti kullanıcısından alınan ancak henüz alıcıya ya da alıcının ödeme hizmeti sağlayıcısına ödenmemiş fonlardan doğan yükümlülükler kısa vadeli yükümlülükler içinde “Diğer Finansal Yükümlülükler” kaleminden sonra gelmek üzere “Ödeme Hesabı Yükümlülükleri” kaleminde ayrı olarak gösterilir.

II. Kâr veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir Tablosu

• 1. Finans sektöründe faaliyet gösteren bağlı ortaklıkları bulunan işletmeler tarafından bağlı ortaklıklarının finans sektörü faaliyetleri sebebiyle elde ettikleri hasılat ve ilgili maliyetleri, ticari faaliyetlerden elde edilen hasılat ve ilgili maliyetlerden ayrı olarak gösterilir. Bu doğrultuda, konsolide Kâr veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir Tablosu'nun (iki tablolu yaklaşımın uygulanması durumunda konsolide Kâr veya Zarar Tablosu'nun) brüt kâr/zarar kısmı aşağıdaki şekilde düzenlenir:

“-Hasılat

• Finans Sektörü Faaliyetleri Hasılatı

Toplam Hasılat

• Satışların Maliyeti (-)

• Finans Sektörü Faaliyetleri Maliyeti (-)

Toplam Maliyetler

Ticari Faaliyetlerden Brüt Kâr (Zarar)

Finans Sektörü Faaliyetlerinden Brüt Kâr (Zarar)

Brüt Kâr (Zarar)”

• 2. Tarımsal faaliyette bulunan işletmeler, tarımsal faaliyetlerden ortaya çıkan değerleme artışları ve azalışlarını Kâr veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir Tablosu'nda (iki tablolu yaklaşımın uygulanması durumunda Kâr veya Zarar Tablosu'nda) “Brüt Kâr (Zarar)” ara toplamından önce gelmek üzere “Tarımsal Faaliyetlerde Gerçeğe Uygun Değer Farkları” kaleminde ayrı olarak gösterir.
• 3. TFRS Yorum 17 Nakit Dışı Varlıkların Ortaklara Dağıtımı uyarınca nakit dışı varlık olarak kâr payı ödemesinin yapıldığı tarih itibarıyla, kâr payı için kaydedilen yükümlülüğün defter değeri ile dağıtılan nakit dışı varlıkların defter değerleri arasındaki farklar, Kâr veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir Tablosu'nda (iki tablolu yaklaşımın uygulanması durumunda Kâr veya Zarar Tablosu'nda) “Net Parasal Pozisyon Kazançları/Kayıpları” kaleminden sonra gelmek üzere “Ödenecek Kâr Paylarının Defter Değeri ile Dağıtılan Nakit Dışı Varlıkların Değeri Arasındaki Fark” kaleminde ayrı olarak gösterilir.
• 4. TFRS 9 uyarınca, dengeleme riski taşıyan kalem grubunun korunmasına ilişkin korunma işleminden kaynaklanan kazanç veya kayıplar ile tanımlanmış risklerin yönetiminde

• kullanılan korunma aracı olarak tanımlanmamış türev araçlardan kaynaklanan kazanç veya kayıplar Kâr veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir Tablosu'nda (iki tablolu yaklaşımın uygulanması durumunda Kâr veya Zarar Tablosu'nda), varsa, “Ödenecek Kâr Paylarının Defter Değeri ile Dağıtılan Nakit Dışı Varlıkların Değeri Arasındaki Fark” kaleminden sonra gelmek üzere “** Risk Pozisyonlarını Netleştiren Kalemler Grubuna Yönelik Finansal Riskten Korunma Kazançları (Kayıpları)**” kaleminde ayrı olarak gösterilir. Diğer taraftan, ortaya çıkan kazanç veya kayıpların raporlayan işletmenin yatırım ya da finansman faaliyetiyle ilgili olması durumunda bu kalem, ilgili olduğu bölüm altında ayrı olarak gösterilir.

• 5. TFRS 9 uyarınca, itfa edilmiş maliyeti üzerinden ölçülen finansal varlıkların Finansal Durum Tablosu dışı bırakılmasından kaynaklanan kazançlar (kayıplar), Kâr veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir Tablosu'nda (iki tablolu yaklaşımın uygulanması durumunda Kâr veya Zarar Tablosu'nda), “Yatırım Faaliyetlerinden Giderler” kaleminden sonra gelmek üzere “** İtfa Edilmiş Maliyeti Üzerinden Ölçülen Finansal Varlıkların Finansal Durum Tablosu Dışı Bırakılmasından Kaynaklanan Kazançlar (Kayıplar)**” kaleminde ayrı olarak gösterilir. Söz konusu kalemde raporlanan tutar, işletmenin ana faaliyetlerinden kaynaklanması hâlinde, varsa, “Risk Pozisyonlarını Netleştiren Kalemler Grubuna Yönelik Finansal Riskten Korunma Kazançları (Kayıpları)” kaleminden sonra gelmek üzere esas faaliyetler bölümünde ayrı olarak gösterilir.
• 6. TFRS 9 uyarınca, itfa edilmiş maliyetinden ölçülen finansal varlıklar gerçeğe uygun değer farkı kâr veya zarara yansıtılan olarak yeniden sınıflandırıldığında, finansal varlıkların önceki itfa edilmiş maliyeti ile yeniden sınıflandırılma tarihindeki gerçeğe uygun değeri arasındaki farktan kaynaklanan kazançlar (kayıplar), Kâr veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir Tablosu'nda (iki tablolu yaklaşımın uygulanması durumunda Kâr veya Zarar Tablosu'nda), varsa, “İtfa Edilmiş Maliyeti Üzerinden Ölçülen Finansal Varlıkların Finansal Durum Tablosu Dışı Bırakılmasından Kaynaklanan Kazançlar (Kayıplar)” kaleminden sonra gelmek üzere “** İtfa Edilmiş Maliyetinden Ölçülen Finansal Varlıkların Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Olarak Sınıflandırılmasından Kazançlar (Kayıplar)**” kaleminde ayrı olarak gösterilir. Söz konusu kalemde raporlanan tutar, işletmenin ana faaliyetlerinden kaynaklanması hâlinde, varsa, “İtfa Edilmiş Maliyeti Üzerinden Ölçülen Finansal Varlıkların Finansal Durum Tablosu Dışı Bırakılmasından Kaynaklanan Kazançlar (Kayıplar)” kaleminden sonra gelmek üzere esas faaliyetler bölümünde ayrı olarak gösterilir.
• 7. TFRS 9 uyarınca, gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelire yansıtılan finansal varlıklar gerçeğe uygun değer farkı kâr veya zarara yansıtılan olarak yeniden sınıflandırıldığında, bu finansal varlıklarla ilgili olarak daha önceden diğer kapsamlı gelire (gidere) yansıtılmış olan birikimli kazanç ya da kayıpların yeniden sınıflandırma düzeltmesi olarak kâr veya zarara yansıtılmasından ortaya çıkan kazançlar (kayıplar), Kâr veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir Tablosu'nda (iki tablolu yaklaşımın uygulanması durumunda Kâr veya Zarar Tablosu'nda), varsa, "İtfa Edilmiş Maliyetinden Ölçülen Finansal Varlıkların Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Olarak Sınıflandırılmasından Kazançlar (Kayıplar)" kaleminden sonra gelmek üzere "Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan Finansal Varlıkların Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Olarak Sınıflandırılmasından Kazançlar (Kayıplar)" kaleminde ayrı olarak gösterilir. Söz konusu kalemde raporlanan tutar, işletmenin ana faaliyetlerinden kaynaklanması hâlinde, varsa, "İtfa Edilmiş Maliyetinden Ölçülen Finansal Varlıkların Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Olarak Sınıflandırılmasından Kazançlar (Kayıplar)" kaleminden sonra gelmek üzere esas faaliyetler bölümünde ayrı olarak gösterilir.
• 8. TFRS 9 uyarınca, finansal tablolara yansıtılan değer düşüklüğü kazançları veya zararları ya da değer düşüklüğü zararı iptalleri, Kâr veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir Tablosu'nda (iki tablolu yaklaşımın uygulanması durumunda Kâr veya Zarar Tablosu'nda), varsa, "Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan Finansal Varlıkların Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Olarak Sınıflandırılmasından Kazançlar (Kayıplar)" kaleminden sonra gelmek üzere "TFRS 9 Uyarınca Belirlenen Değer Düşüklüğü Kazançları (Zararları) ve Değer Düşüklüğü Zararlarının İptalleri" kaleminde ayrı olarak gösterilir. Söz konusu kalemde raporlanan tutar, işletmenin ana faaliyetlerinden kaynaklanması hâlinde, varsa, "Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan Finansal Varlıkların Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Olarak Sınıflandırılmasından Kazançlar (Kayıplar)" kaleminden sonra gelmek üzere esas faaliyetler bölümünde ayrı olarak gösterilir.
• 9. TFRS 18 kapsamında esas faaliyet konusu, varlıklara yatırım yapmak olan işletmeler, ana faaliyetleri kapsamında gerçeğe uygun değerle izlenen finansal varlıklara ve özkaynak paylarına ilişkin değer artışlarını (azalışlarını), Kâr veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir Tablosu'nda (iki tablolu yaklaşımın uygulanması durumunda Kâr veya Zarar Tablosu'nda) "Genel Yönetim Giderleri" kaleminden önce gelmek üzere "Kâr veya Zarara Yansıtılan

** Finansal Varlıklara İlişkin Gerçeğe Uygun Değer Farkları** kaleminde ayrı olarak gösterir.

• 10. TFRS 18 kapsamında esas faaliyet konusu, yatırım amaçlı gayrimenkullere yatırım yapmak olan işletmeler, ana faaliyetleri kapsamında gerçeğe uygun değerle izlenen yatırım amaçlı gayrimenkullerinin değer artışlarını (azalışlarını), Kâr veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir Tablosu'nda (iki tablolu yaklaşımın uygulanması durumunda Kâr veya Zarar Tablosu'nda), varsa, "Kâr veya Zarara Yansıtılan Finansal Varlıklara İlişkin Gerçeğe Uygun Değer Farkları" kaleminden sonra gelmek üzere "Yatırım Amaçlı Gayrimenkullere İlişkin Gerçeğe Uygun Değer Farkları" kaleminde ayrı olarak gösterir.
• 11. Ana faaliyeti, doğrudan veya dolaylı olarak sahip olduğu bağlı ortaklıklar, iş ortaklıkları ve iştirakler aracılığıyla diğer işletmelere yatırım yapmak ve bu yatırımları yönetmek olan holding şirketleri, Kâr veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir Tablosu'nda (iki tablolu yaklaşımın uygulanması durumunda Kâr veya Zarar Tablosu'nda) "Özkaynak Yöntemiyle Değerlenen Yatırımlardan Gelirler (Giderler)" kaleminden sonra gelmek üzere "Özkaynak Yöntemiyle Değerlenen Yatırımlar Sonrası Kâr (Zarar)" ara toplamını ayrı olarak sunar. Söz konusu ara toplam, esas faaliyet kârı (zararı) ile özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımlardan gelirler (giderler) toplamından oluşur.

III. Özkaynak Değişim Tablosu

Özkaynak Değişim Tablosu'nda, özkaynaklarda aşağıdakilerden kaynaklanan değişiklikler “Birikmiş Diğer Kapsamlı Gelirlerden Geçmiş Yıllar Kârlarına (Zararlarına) Aktarılan Diğer Tutarlar” kaleminden önce gelmek üzere ayrı olarak gösterilir.

• 1. Nakit Akış Riskinden Korunma Kazançları (Kayıpları) Kaleminden Çıkarılan ve Finansal Olmayan Varlığın (Yükümlülüğün) veya Gerçeğe Uygun Değer Riskinden Korunma Muhasebesi Uygulanan Kesin Taahhüdün Başlangıç Maliyetine veya Defter Değerine Dâhil Edilen Tutar
• 2. Opsiyonların Zaman Değerinde Meydana Gelen Değişikliklerden Çıkarılan ve Finansal Olmayan Varlığın (Yükümlülüğün) Başlangıç Maliyetine veya Diğer Defter Değerine Dâhil Edilen veya Gerçeğe Uygun Değer Riskinden Korunma Muhasebesi Uygulanan Kesin Taahhüde Dönüşen Tutar
• 3. Forward Sözleşmesinin Forward Bileşeninin Değerinde Meydana Gelen Değişikliklerden Çıkarılan ve Finansal Olmayan Varlığın (Yükümlülüğün) Başlangıç Maliyetine veya Diğer Defter Değerine Dâhil Edilen veya Gerçeğe Uygun Değer Riskinden Korunma Muhasebesi Uygulanan Kesin Taahhüde Dönüşen Tutar
• 4. Yabancı Para Kaynaklı Farkların Değerinde Meydana Gelen Değişikliklerden Çıkarılan ve Finansal Olmayan Varlığın (Yükümlülüğün) Başlangıç Maliyetine veya Diğer Defter Değerine Dâhil Edilen veya Gerçeğe Uygun Değer Riskinden Korunma Muhasebesi Uygulanan Kesin Taahhüde Dönüşen Tutar

F. FİNANSAL DURUM TABLOSU İLE KÂR VEYA ZARAR VE DİĞER KAPSAMLI GELİR TABLOSU KALEMLERİNE İLİŞKİN AÇIKLAMALAR

I. FİNANSAL DURUM TABLOSU KALEMLERİ

VARLIKLAR

Finansal Raporlamaya İlişkin Kavramsal Çerçeve'de (Kavramsal Çerçeve) varlık, geçmişteki olayların bir sonucu olarak işletme tarafından kontrol edilen mevcut bir ekonomik kaynak şeklinde tanımlanmış olup ekonomik kaynak ise ekonomik fayda üretme potansiyeline sahip bir hakkı ifade etmektedir.

Yukarıdaki tanım, varlıkların temel özelliklerini belirtmekle birlikte varlıkların Finansal Durum Tablosu'na alınabilmesi için karşılamaları gereken kriterleri belirlememektedir. Kavramsal Çerçeve uyarınca varlık tanımını karşılayan bir kalemin finansal tablolara alınabilmesi için ilgili varlık ile bu varlık karşılığında ortaya çıkan gelir veya özkaynak değişiminin finansal tablo kullanıcılarına faydalı bilgi sağlaması gerekmektedir. Kavramsal Çerçeve'ye göre finansal tablolara alma sonucunu doğuran faydalı finansal bilgi aşağıdaki kriterlerin sağlanmasıyla gerçekleşir:

• (a) Varlık ile bu varlık karşılığında ortaya çıkan herhangi bir gelir, gider ya da özkaynak değişimi hakkında ihtiyaca uygun bilgi ve

• (b) Varlık ile bu varlık karşılığında ortaya çıkan herhangi bir gelir, gider ya da özkaynak değişiminin gerçeğe uygun sunumu.

Dönen / Duran Varlıklar

TFRS 18 uyarınca bir varlık aşağıdaki şartlardan herhangi birini karşıladığında, dönen varlık olarak sınıflandırılır:

• (a) İşletmenin varlığı normal faaliyet döngüsü içinde geri kazanmayı beklemesi ya da satmayı veya tüketmeyi amaçlaması,

• (b) İşletmenin varlığı esas olarak ticari amaçla elde tutması,

• (c) İşletmenin varlığı raporlama döneminden sonraki 12 ay içinde geri kazanmayı beklemesi veya

• (d) Raporlama döneminden sonraki en az 12 ay içinde bir yükümlülüğü yerine getirmek amacıyla kullanılmasının ya da takas edilmesinin sınırlandırılmamış olması koşuluyla varlığın nakit veya nakit benzeri olması.

Yukarıda belirlenenler dışında diğer tüm varlıklar ilgili kalemleri itibarıyla duran varlık olarak sınıflandırılır. TFRS'nin uygulamasında "duran" terimi uzun vadeli maddi, maddi olmayan ve finansal varlıklar için kullanılır.

İşletmenin faaliyet döngüsü, işleme tabi tutulmak üzere varlıkların ediniminden, nakit veya nakit benzerlerine dönüşmesine kadar geçen süredir. İşletmenin normal faaliyet döngüsünün açıkça belirlenememesi durumunda, bu döngünün on iki ay olduğu varsayılır. Dönen varlıklar, raporlama döneminden sonraki on iki ay içinde nakde dönüşmesi beklenmese dahi, normal faaliyet döngüsünün bir parçası olarak satılan, tüketilen veya nakde çevrilen varlıkları (örneğin, stokları ve ticari alacakları) içerir. Dönen varlıklar ayrıca esas itibarıyla ticari amaçla elde tutulan varlıkları (örneğin, TFRS 9'da yer alan ticari amaçla elde tutulan tanımını karşılayan bazı finansal varlıkları) ve uzun vadeli finansal varlıkların kısa vadeli kısımlarını içerir.

Nakit ve Nakit Benzerleri

Nakit, işletmedeki nakit ile vadesiz mevduatı ifade eder. Nakit benzerleri, tutarı belirli bir nakde kolayca çevrilebilen ve değerindeki değişim riski önemsiz olan yüksek likiditeye sahip kısa vadeli yatırımlardır. Nakit benzerleri aynı zamanda kısa vadeli nakit yükümlülükler için elde bulundurulan ve yatırım amacıyla veya diğer amaçlarla kullanılmayan varlıklardır. Bir varlığın nakit benzeri olarak kabul edilebilmesi için belirli tutarda bir nakde kolayca dönüştürülebilmesi ve değerindeki değişim riskinin önemsiz olması şarttır.

Nakit ve nakit benzerleri, işletmenin nakit yönetiminin ayrılmaz parçasıdır. Nakit benzerleri kapsamına dahil edilebilecek finansal araçlara ilişkin örneklere aşağıda yer verilmektedir:

• Çekler (vadesiz),

• Likit fonlar ve kısa vadeli tahvil ve bono fonları,

• Ters-repo işlemlerinden alacaklar,

• Vadesi 3 aydan kısa olan mevduat,

• Edinim tarihinde vadesine 3 aydan az kalmış devlet tahvili ve hazine bonoları veya aktif bir piyasası olan likit diğer borçlanma araçları,

• Para piyasalarından alacaklar.

Finansal Yatırımlar

TMS 32 Finansal Araçlar: Sunum (TMS 32) ve TFRS 9’da tanımlanan finansal varlıklardan, yatırım amacıyla tutulanlar ile aşağıdakiler dışında kalanlar bu kalemde gösterilir:

• Nakit ve Nakit Benzerleri,

• Türev Araçlar,

• Teminata Verilen Finansal Varlıklar,

• İmtiyaz Sözleşmelerine İlişkin Finansal Varlıklar,

• Finans Sektörü Faaliyetlerinden Alacaklar,

• Ticari ve Diğer Alacaklar ve

• Özkaynak Yöntemiyle Değerlenen Yatırımlar ya da Maliyet veya Gerçeğe Uygun Değer Yönteminin Kullanılması Durumunda Münferit Finansal Tablolarda “İştirakler, İş Ortaklıkları ve Bağlı Ortaklıklardaki Yatırımlar” Kaleminde İzlenen Yatırımlar.

Dönen varlıklar içinde sınıflandırılan finansal varlıklar, kısa vadeli nakit yükümlülüklerin yerine getirilmesi amacı dışında, âtil fonların değerlendirilmesi, doğrudan faiz, kâr payı, alım-satım kârı vb. elde edilmesi veya bir zarardan korunma amacıyla elde tutulan finansal varlıklardır.

Finansal varlıklardan raporlama tarihi itibarıyla vadesine 12 aydan daha kısa süre kalanlar ile vadesi daha uzun olmakla birlikte 12 ay içinde elden çıkarılması düşünülenler, dönen varlıklar içinde “Finansal Yatırımlar”da; vadesine 12 aydan daha uzun süre kalanlar ile 12 aydan uzun süre elde tutulması düşünülenler ise duran varlıklar içinde “** Finansal Yatırımlar**”da gösterilir.

Finans sektöründe faaliyet gösteren bağlı ortaklıkları bulunan işletmeler, finansal yatırımlarının ne kadarının finans sektörü faaliyetlerinden (bankacılık, sigortacılık vs.) kaynaklandığını dipnotlarda ayrıca açıklar.

Türev Araçlar

Alım-satım amaçlı veya finansal riskten korunma amacıyla elde bulundurmak niyetiyle yapılan türev sözleşmelerden ortaya çıkan varlıklar bu kalemde gösterilir.

Teminata Verilen Finansal Varlıklar

TFRS 9 uyarınca devreden tarafın devralan tarafa nakit dışı teminat (borçlanma veya özkaynak araçları gibi) sağlaması ve devralan tarafınbirleştirmeyeentahsillerebilecekter. TFRS 15 Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat (TFRS 15) uyarınca ticari alacak, işletmenin müşterisinden tahsil etmeyi beklediği bedeli koşulsuz olarak alma hakkı ortaya çıktığında doğmaktadır. Bedeli alma hakkının koşulsuz olması ancak bedelin tahsilinin bir vadeye bağlı olması hâlinde söz konusu olmaktadır. Dolayısıyla bir alacağın ticari alacak olabilmesi için faturasının kesilmiş veya benzer şekillerde müşteriyle tarafları bağlayıcı şekilde mutabakata varılmış olması gerekir. İşletmenin bedeli koşulsuz olarak alma hakkı ortaya çıkmadan mal veya hizmetlerini müşteriye devrederek edimini yerine getirdiği durumlarda ticari alacak ortaya çıkmaz, ilgili varlık “Sözleşme Varlıkları” kaleminde gösterilir.

Ticari Alacaklar

Bir hasılat unsurunun tamamına veya bir kısmına ilişkin olarak finansal tablolara alınan müşterilerden olan alacaklardır.

TFRS 15 Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat (TFRS 15) uyarınca ticari alacak, işletmenin müşterisinden tahsil etmeyi beklediği bedeli koşulsuz olarak alma hakkı ortaya çıktığında doğmaktadır. Bedeli alma hakkının koşulsuz olması ancak bedelin tahsilinin bir vadeye bağlı olması hâlinde söz konusu olmaktadır. Dolayısıyla bir alacağın ticari alacak olabilmesi için faturasının kesilmiş veya benzer şekillerde müşteriyle tarafları bağlayıcı şekilde mutabakata varılmış olması gerekir. İşletmenin bedeli koşulsuz olarak alma hakkı ortaya çıkmadan mal veya hizmetlerini müşteriye devrederek edimini yerine getirdiği durumlarda ticari alacak ortaya çıkmaz, ilgili varlık “Sözleşme Varlıkları” kaleminde gösterilir.

Ticari alacakların, ilişkili taraflardan olan kısmı ayrı bir alt kalemde örnek formata uygun olarak gösterilir.

Verilen depozito ve teminatlar bu kalem altında değil, “Diğer Alacaklar” kaleminde gösterilir.

Kaleme ilişkin açıklamalarda; alıcılar, vadeli/ciro edilen çekler, alacak senetleri, diğer ticari alacaklar, şüpheli ticari alacaklar gibi ayrıntılara yer verilir.

Ticari alacakların, varsa, vade farkları, faiz vb. tutarları hasılat karşılığı değil faiz geliri, kur farkları vb. karşılığı finansal tablolara alınmakla birlikte bu tutarlar da ticari alacaklarda gösterilir ve ilgili açıklamalar dipnotlarda yapılır. Söz konusu faiz gelirleri, kur farkları vb. Kâr veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir Tablosu'nda “Esas Faaliyetlerden Diğer Gelirler” kalemi içinde gösterilir.

Ticari alacakların paraya çevrilmesi için geçen süre, 12 aydan daha uzun olsa dahi işletmenin normal faaliyet döngüsü içinde ise bu tür alacakların dönen varlıklarda sınıflandırılması esastır.

Finans Sektörü Faaliyetlerinden Alacaklar

Konsolidasyona dâhil finans sektöründe faaliyet gösteren ortaklıkların, bu faaliyetlerinden kaynaklanan ve nakit ve nakit benzerleri ile finansal yatırımlar dışında kalan alacakları burada gösterilir.

Açıklamalarda, her bir sektör bazında ayrıntıya yer verilir. Örneğin; bankacılık faaliyetlerinden alacaklar (krediler), sigortacılık faaliyetlerinden alacaklar (sigortacılık ve reasürans faaliyetlerinden alacaklar, depolar, sigortalılara krediler (ikrazlar), emeklilik faaliyetlerinden alacaklar), finansal kiralama faaliyetlerinden alacaklar, faktoring alacakları, vb.

Bu alacakların, ilişkili taraflardan olan kısmına, ilişkili taraf işlemlerine ilişkin açıklamalarda yer verilir.

İmtiyaz Sözleşmelerine İlişkin Finansal Varlıklar

Kamuyla yapılan yol, köprü, hastane, havalimanı, enerji tesisleri ve telekomünikasyon şebekeleri vb. kamu hizmetlerine ilişkin altyapıların yapılmasına ya da söz konusu altyapıların geliştirilmesine ve belirlenen dönem boyunca bu altyapıların işletilmesine katılım sağlamak amacıyla düzenlenen imtiyazlı hizmet anlaşmalarından elde edilecek hasılat karşılığında kaydedilecek bedelin, inşaat ya da yenileme dönemi tamamlandıktan sonra finansal varlık olarak izlenmesi durumunda, ortaya çıkan alacaklar bu kalemde ayrı olarak gösterilir.

Diğer Alacaklar

İşletmenin esas faaliyet konusu dışındaki diğer işlemleri dolayısıyla ortaya çıkan ve finansal yatırımlar, finans sektörü faaliyetlerinden alacaklar, imtiyaz sözleşmelerine ilişkin finansal varlıklar gibi kalemlerde izlenenlerin dışında kalan alacaklardır. Verilen depozito ve teminatlar, ortaklardan alacaklar, cari dönem vergisiyle ilgili varlıklar dışındaki kamu idarelerinden alacaklar ve diğer çeşitli alacaklar örnek olarak gösterilebilir.

Bu alacakların, ilişkili taraflardan olan kısmı ayrı bir alt kalemde örnek formata uygun olarak gösterilir.

Sözleşme Varlıkları

TFRS 15'te sözleşme varlıkları olarak tanımlanan varlıkların izlenmesinde kullanılır. TFRS 15'e göre sözleşme varlıkları, işletmenin müşteriye devrettiği mal veya hizmetler karşılığında, süre geçmesi dışında başka bir şarta (örneğin işletmenin gelecekteki edimine) bağlanmış olan bedeli alma hakkıdır.

Sözleşme varlıklarının toplam tutarı Finansal Durum Tablosu'nda ayrı olarak gösterilir. Ayrıca işletmeler sözleşme varlıklarını, bunların doğduğu sözleşme türlerine göre finansal tablo örneklerine uygun olarak (Devam Eden İnşaat ve Taahhüt İşlerinden Doğan Sözleşme Varlıkları, Mal ve Hizmet Satışlarından Doğan Sözleşme Varlıkları, Diğer Sözleşme Varlıkları şeklinde) alt kalemlere ayrıştırır.

Stoklar

İşletmenin olağan faaliyetleri kapsamında satılmak için elde tutulan, satılmak üzere üretilen, üretim sürecinde ya da hizmet sunumunda kullanılacak madde ve malzemeler şeklinde bulunan varlıkların gösterildiği kalemdir.

Verilen sipariş avansları stok niteliğinde olmayıp, ilgili stok muhasebeleştirilene kadar “Peşin Ödenmiş Giderler” kaleminde gösterilir.

Canlı Varlıklar

TMS 41 Tarımsal Faaliyetler (TMS 41) kapsamındaki canlı varlıklar tarımsal faaliyetle ilgili olmaları durumunda bu kalemde gösterilir. Bu kalem, sadece tarımsal faaliyette bulunan işletmeler tarafından kullanılır.

Tarımsal faaliyet, satma amacıyla veya tarımsal ürün ya da ilave canlı varlıklar elde edilmesi amacıyla canlı varlıkların biyolojik dönüşümünün ve hasadının bir işletme tarafından yönetimidir.

Tarımsal ürün, işletmenin canlı varlıklarının hasadı yapılmış ürünüdür.

Canlı varlık, yaşayan hayvan veya bitkidir.

Hasat, ürünün canlı varlıklardan ayrılması veya canlı varlığın yaşam sürecinin sona ermesidir.

Canlı varlıklardan hasadı yapılan ürünler (yumurta, et ürünleri, meyveler vb.) ile yaşam süreci sona erenler bu kalemde değil “Stoklar” kalemi içinde gösterilir. Biyolojik dönüşüm olmaksızın canlı varlıkların olduğu gibi alınıp satılması hâlinde bunlar stoklar içinde gösterilir.

Peşin Ödenmiş Giderler

Genellikle tedarikçilere yapılan ve daha sonraki bir dönemde (veya dönemlerde) gider ve maliyet hesaplarına aktarılacak tutarlar bu kalemde gösterilir. Bu tutarların ayrı olarak sunulmasının, TFRS 18 uyarınca faydalı biçimlendirilmiş özet sağlaması açısından gerekli olmaması ve önemlilik arz etmemesi hâlinde ilgili tutarlar "Diğer Dönen Varlıklar" ya da "Diğer Duran Varlıklar" kalemi içinde gösterilir.

Cari Dönem Vergisiyle İlgili Varlıklar

TMS 12 Gelir Vergileri (TMS 12) çerçevesinde, peşin ödenen ve indirim konusu yapılabilecek gelir üzerinden ödenecek çeşitli vergi ve fonlar gibi cari dönem vergisiyle ilgili varlıklar bu kalemde gösterilir.

Diğer Dönen/Duran Varlıklar

Devreden KDV, indirilen KDV, diğer KDV, sayım ve tesellüm noksanları gibi yukarıdaki kalemlerde gösterilmeyen dönen/duran varlıklar bu kalemde gösterilir.

Satış Amaçlı Sınıflandırılan Duran Varlıklar

TFRS 5 Satış Amaçlı Elde Tutulan Duran Varlıklar ve Durdurulan Faaliyetler (TFRS 5) çerçevesinde, defter değeri sürdürülmekte olan kullanımdan ziyade satış işlemi vasıtasıyla geri kazanılacak olması nedeniyle satış amaçlı olarak sınıflandırılmış duran varlıklar ile elden çıkarılacak gruplara ilişkin tüm varlıklar bu kalemde gösterilir.

Ayrıca TFRS 5 uyarınca ortaklara dağıtım amacıyla sınıflandırılmış duran varlıklar ile elden çıkarılacak gruplara ilişkin tüm varlıklar da bunların ortaklara dağıttma yönünde taahhütte bulunulduğu andan itibaren bu kalemde gösterilir.

Özkaynak Yöntemiyle Değerlenen Yatırımlar

Konsolide finansal tablolarda, TMS 28 İştiraklerdeki ve İş Ortaklıklarındaki Yatırımlar (TMS 28) uyarınca özkaynak yöntemiyle değerlenen iştirak ve iş ortaklıklarındaki yatırımlar bu kalemde gösterilir.

İştirakler, İş Ortaklıkları ve Bağlı Ortaklıklardaki Yatırımlar

Münferit finansal tablolarda bağlı ortaklık, iştirak ve iş ortaklıklarındaki yatırımlar bu kalemde gösterilir.

Yatırım Amaçlı Gayrimenkuller

TMS 40 Yatırım Amaçlı Gayrimenkuller (TMS 40) çerçevesinde, kira geliri veya sermaye kazancı ya da her ikisini birden elde etmek amacıyla sahibi tarafından veya kullanım hakkı varlığı olarak kiracı tarafından elde tutulan gayrimenkuller (arsa, bina, arsa ve bina, binanın bir kısmı) bu kalemde gösterilir.

Maddi Duran Varlıklar

Mal ve hizmet üretimi veya arzında kullanılmak, başkalarına kiraya verilmek veya idari amaçlar çerçevesinde kullanılmak üzere elde tutulan ve bir dönemden fazla kullanımı öngörülen fiziki niteliği bulunan duran varlıklardır. TFRS uyarınca maddi duran varlıklar, Finansal Durum Tablosu'nda ya da açıklamalarda; arazi ve arsalar, binalar, tesis, makine ve cihazlar, taşıtlar, demirbaşlar, yapılmakta olan yatırımlar, maden kaynaklarının araştırılması ve değerlendirilmesine ilişkin varlıklar, diğer maddi varlıklar vb. şeklinde sınıflandırılabilir.

Varlıkların nitelikleri ve işletmedeki fonksiyonu ile TFRS 18 uyarınca faydalı biçimlendirilmiş özet sağlaması açısından gerekli olması ve önemlilik arz etmesi hâlinde maddi duran varlıklar Finansal Durum Tablosu'nda alt kalem açılarak ayrı bir şekilde gösterilir.

Maddi duran varlık alımları için verilmiş olan avanslar, ilgili varlık aktifleştirilene kadar bu kalemde değil, “Peşin Ödenmiş Giderler” kalemi içinde gösterilir.

Kullanım Hakkı Varlıkları

TFRS 16 Kiralamalar (TFRS 16) uyarınca kiracının kullanım hakkı varlıklarını Finansal Durum Tablosu'nda ya da dipnotlarında diğer varlıklarından ayrı bir şekilde göstermesi gerekir.

Bu kalem kullanım hakkı varlıklarını Finansal Durum Tablosu'nda ayrı bir şekilde göstermeyi tercih eden işletmeler tarafından kullanılır. Kullanım hakkı varlıklarını Finansal Durum Tablosu'nda ayrı bir şekilde göstermeyi tercih etmeyen işletmeler ise kullanım hakkı varlıklarını, bu varlıkların ilişkili olduğu dayanak varlıklara sahip olunsaydı bunların sunulacağı kaleme dâhil eder ve Finansal Durum Tablosu'ndaki hangi kalemlerin söz konusu kullanım hakkı varlıklarını içerdiğini dipnotlarda açıklar.

Şerefiye

Şerefiye, tek olarak tanımlanamayan ve ayrı olarak kaydedilemeyen, bir işletme birleşmesinde edinilmiş diğer varlıklardan ortaya çıkan gelecekteki ekonomik faydaları simgeleyen varlık olup Finansal Durum Tablosu'nda ayrıca gösterilir.

Şerefiye Dışındaki Maddi Olmayan Duran Varlıklar

Şerefiye dışındaki; parasal olmayan, fiziksel niteliği bulunmayan, tanımlanabilir duran varlıklar bu kalemde gösterilir.

Şerefiye dışındaki maddi olmayan duran varlıklar; haklar, geliştirme giderleri, yazılım programları, -petrol, doğal gaz gibiyenilenemeyen kaynaklara ilişkin haklar ve rezervler, maden kaynaklarının araştırılması ve değerlendirilmesine ilişkin varlıklar, diğer maddi olmayan varlıklar şeklinde sınıflandırılabilir.

Maddi olmayan duran varlık alımları için verilmiş olan avanslar, ilgili varlık aktifleştirilene kadar bu kalemde değil, “Peşin Ödenmiş Giderler” kalemi içinde gösterilir.

Ertelenmiş Vergi Varlığı

TMS 12 çerçevesinde, ertelenmiş vergi varlığı; indirilebilir geçici farklar, gelecek dönemlere devreden kullanılmamış mali zararlar ve gelecek dönemlere devreden kullanılmamış vergi avantajları nedeniyle gelir üzerinden alınan vergilere ilişkin gelecek dönemlerde geri kazanılacak olan tutarları ifade eder.

Vergi mevzuatı açısından indirim imkânı olmayan (sürekli) tutarlara ilişkin olarak ertelenmiş vergi varlığı kalemi kullanılmaz.

YÜKÜMLÜLÜK VE ÖZKAYNAKLAR

YÜKÜMLÜLÜKLER

Kavramsal Çerçeve'ye göre yükümlülük, geçmişteki olayların bir sonucu olarak bir ekonomik kaynağı devretme konusunda işletmenin mevcut mükellefiyetidir.

Bu tanım, yükümlülüklerin temel özelliklerini belirtmekle birlikte yükümlülüklerin Finansal Durum Tablosu'na alınabilmesi için karşılamaları gereken kriterleri belirlememektedir. Kavramsal Çerçeve uyarınca yükümlülük tanımını karşılayan bir kalemin finansal tablolara alınabilmesi için ilgili yükümlülük ile bu yükümlülük karşılığında ortaya çıkan gelir, gider ya da özkaynak değişiminin finansal tablo kullanıcılarına faydalı bilgi sağlaması gerekmektedir. Kavramsal Çerçeve'ye göre finansal tablolara alma sonucunu doğuran faydalı finansal bilgi aşağıdaki kriterlerin sağlanmasıyla gerçekleşir:

• (a) Yükümlülük ile bu yükümlülük karşılığında ortaya çıkan herhangi bir gelir, gider ya da özkaynak değişimi hakkında ihtiyaca uygun bilgi ve

• (b) Yükümlülük ile bu yükümlülük karşılığında ortaya çıkan herhangi bir gelir, gider ya da özkaynak değişiminin gerçeğe uygun sunumu.

Kısa Vadeli / Uzun Vadeli Yükümlülükler

TFRS 18 uyarınca bir yükümlülük aşağıdaki şartlardan herhangi birini karşıladığında, kısa vadeli yükümlülük olarak sınıflandırılır:

• (a) İşletmenin yükümlülüğü normal faaliyet döngüsü içinde ödemeyi beklemesi,

• (b) İşletmenin yükümlülüğü esas olarak ticari amaçla elde tutması,

• (c) Yükümlülüğün vadesinin raporlama döneminden sonraki 12 ay içinde dolacak olması veya

• (d) İşletmenin, raporlama dönemi sonu itibarıyla yükümlülüğü ödemeyi raporlama döneminden en az 12 ay sonraya ertelemesini sağlayan bir hakkının bulunmaması.

İşletme, diğer bütün yükümlülüklerini uzun vadeli olarak sınıflandırır.

Borçlanmalar

TMS 32'de tanımlanan finansal yükümlülüklerden; finansal kuruluşlardan veya para ve sermaye piyasası araçlarıyla temin edilen finansal borçlar bu kalemde izlenir. Banka kredileri, ihraç edilmiş tahvil, bono ve senetler borçlanmalara örnek olarak gösterilebilir.

Kira yükümlülüklerini Finansal Durum Tablosu'nda ayrı bir şekilde göstermeyi tercih etmeyen işletmeler kira yükümlülüklerini de bu kalem içerisinde gösterir. Bu durumda bu kalemin kira yükümlülüklerini içeriği dipnotlarda açıklanır. Diğer taraftan kira yükümlülüklerini Finansal Durum Tablosu'nda ayrı bir şekilde göstermeyi tercih eden işletmeler tarafından bu yükümlülükler "Kiralama İşlemlerinden Kaynaklanan Yükümlülükler" kaleminde gösterilir.

Finansal borçlanmalardan kısa vadeli yükümlülük tanımını karşılayanlar kısa vadeli, diğerleri uzun vadeli olarak sınıflandırılır.

Finansal borçlanmalarla ilgili olarak TFRS 7 Finansal Araçlar: Açıklamalar (TFRS 7) çerçevesinde açıklamalar yapılır.

Uzun Vadeli Borçlanmaların Kısa Vadeli Kısımları

Vadesine on iki aydan kısa süre kaldığı için kısa vadeli yükümlülüklerle taşınması gereken, uzun vadeli borçlanmaların kısa vadeli kısımlarının gösterildiği kalemdir.

Kiralama İşlemlerinden Kaynaklanan Yükümlülükler

TFRS 16 uyarınca kiracının kira yükümlülüklerini Finansal Durum Tablosu'nda ya da dipnotlarda diğer yükümlülüklerinden ayrı bir şekilde göstermesi gerekir.

Bu kalem kira yükümlülüklerini Finansal Durum Tablosu'nda ayrı bir şekilde göstermeyi tercih eden işletmeler tarafından kullanılır. Kira yükümlülüklerini Finansal Durum Tablosu'nda ayrı bir şekilde göstermeyi tercih etmeyen işletmeler ise kira yükümlülüklerini, borçlanmalar içerisinde gösterir ve dipnotlarda ilgili kalemlerin kira yükümlülüklerini içeriğini açıklar.

Türev Araçlardan Borçlar

Türev araç işlemleri nedeniyle ortaya çıkan yükümlülükler bu kalemde ayrı olarak gösterilir.

Diğer Finansal Yükümlülükler

TMS 32'de tanımlanan finansal yükümlülüklerden; borçlanmalar, türev araçlardan borçlar, kiralama işlemlerinden kaynaklanan borçlar ile ticari ve diğer borçların dışında kalan finansal yükümlülükler bu kalemde gösterilir.

Diğer finansal yükümlülüklerle ilgili olarak TFRS 7 çerçevesinde açıklamalar yapılır.

Ticari Borçlar

İşletmenin ana faaliyetleri kapsamında alınan veya tedarik edilen mal ya da hizmetler sebebiyle oluşan borçlardır.

TMS 37 Karşılıklar, Koşullu Borçlar ve Koşullu Varlıklar'ın (TMS 37) 11'inci paragrafı uyarınca bir borcun ticari borç olabilmesi için faturasının kesilmiş veya benzer şekillerde tedarikçiyle tarafları bağlayıcı şekilde mutabakata varılmış olması gerekir. Raporlama tarihi itibarıyla finansal tablolara alma kriterlerini sağlayan ancak henüz bu şekilde mutabakata varılmamış borçlar, aynı paragrafta “tahakkuk” olarak sınıflandırılmıştır. Bununla birlikte finansal raporlama konusundaki ülkemiz uygulamalarına paralellik sağlamak amacıyla söz konusu tahakkuklar Finansal Durum Tablosu'nda bu kalem içinde gösterilir.

Borçların TMS 37'nin 11'inci paragrafı kapsamındaki kesinleşme ve tahakkuk durumlarına ilişkin açıklamalar yapılır.

Ticari borçların, ilişkili taraflardan olan kısmı ayrı bir alt kalemde gösterilir.

Alınan depozito ve teminatlar bu kalem altında değil, “Diğer Borçlar” kaleminde gösterilir.

Kaleme ilişkin açıklamalarda; satıcılar, vadeli çekler, borç senetleri, diğer ticari borçlar gibi ayrıntılara yer verilir.

Ticari borçların varsa vade farkları, faiz, kur farkları vb. karşılığında yapılan tahakkukları da ticari borçlarda gösterilir ve bunlara ilişkin açıklamalar yapılır.

Ticari borçlar vadeleri 12 aydan daha uzun olsa dahi işletmenin normal faaliyet döngüsü içinde ise bu tür borçların kısa vadeli yükümlülüklerde sınıflandırılması esastır.

Finans Sektörü Faaliyetlerinden Borçlar

Konsolidasyona dâhil finans sektöründe faaliyet gösteren ortaklıkların, bu faaliyetlerinden kaynaklanan borçları bu kalemde gösterilir. Açıklamalarda, her bir sektör bazında ayrıntıya yer verilir, örneğin; bankacılık faaliyetlerinden borçlar (mevduat, katılım fonu vb.), sigortacılık faaliyetlerinden borçlar (sigortacılık ve reasürans faaliyetlerinden borçlar, depolar, emeklilik faaliyetlerinden borçlar vb.), finansal kiralama faaliyetlerinden borçlar vb.

Çalışanlara Sağlanan Faydalar Kapsamında Borçlar

Ücretler, maaşlar ve sosyal güvenlik katkıları gibi dönem içinde çalışanlara sağlanan faydalar kapsamında borçlanılan tutarlar bu kalemde gösterilir. Bu tutarların ayrı olarak sunulmasının, TFRS 18 uyarınca faydalı biçimlendirilmiş özet sağlaması açısından gerekli olmaması ve önemlilik arz etmemesi hâlinde ilgili tutar “Ticari Borçlar” kaleminde gösterilir.

Diğer Borçlar

İşletmenin esas faaliyet konusu dışındaki diğer işlemleri dolayısıyla ortaya çıkan ve diğer kalemlerde izlenenlerin dışında kalan borçlardır. Alınan depozito ve teminatlar, ortaklara borçlar, kamu idarelerine borçlar ve diğer çeşitli borçlar örnek olarak gösterilebilir.

İşletmenin ilişkili tarafları vasıtasıyla finans kuruluşlarından veya sermaye ya da para piyasalarından temin ettiği fonlar, işletmenin doğrudan finans kuruluşuna karşı yükümlülüğü bulunmasa ya da işletme ilgili finansal aracı ihraç eden taraf olmasa bile, bu şekilde ortaya çıkan yükümlülükler bu kalemde değil vadelerine göre kısa veya uzun vadeli borçlanmalar altında gösterilir.

Sözleşme Yükümlülükleri

TFRS 15'te sözleşme yükümlülüğü olarak tanımlanan yükümlülüklerin izlenmesinde kullanılır. TFRS 15'e göre sözleşme yükümlülüğü, işletmenin müşteriden tahsil ettiği (veya tahsile hak kazandığı) bedel karşılığında mal veya hizmetleri müşterisine devretme yükümlülüğüdür.

Bir mal veya hizmet müşteriye devredilmeden önce, müşterinin bedeli ödemesi veya işletmenin bedeli koşulsuz olarak alma hakkının (başka bir ifadeyle, bir alacağının) bulunması durumunda, sözleşme yükümlülüğü ortaya çıkar.

Sözleşme yükümlülüklerinin toplam tutarı, Finansal Durum Tablosu'nda ayrı olarak gösterilir. Ayrıca işletmeler sözleşme yükümlülüklerini, bunların doğduğu sözleşme türlerine göre finansal tablo örneklerine uygun olarak (Devam Eden İnşaat ve Taahhüt İşlerinden Doğan Sözleşme Yükümlülükleri, Mal ve Hizmet Satışlarından Doğan Sözleşme Yükümlülükleri, Diğer Sözleşme Yükümlülükleri şeklinde) alt kalemlere ayrıştırır.

Devlet Teşvik ve Yardımları

TMS 20 Devlet Teşviklerinin Muhasebeleştirilmesi ve Devlet Yardımlarının Açıklanması (TMS 20) uyarınca devlet teşvikleri, bu teşviklerle karşılanması amaçlanan maliyetlerin gider olarak muhasebeleştirildiği dönemler boyunca sistematik şekilde kâr veya zarara yansıtır. Bu kapsamda, TMS 20'nin 7'nci paragrafı uyarınca finansal tablolara yansıtılan devlet teşviklerinin ileriki dönemlerde kâr veya zarara aktarılacak olan kısımları bu kalemde gösterilir.

Diğer taraftan, işletmelerin varlıklara ilişkin teşvikleri Finansal Durum Tablosu'nda varlığın defter değerinden indirerek göstermeyi tercih etmeleri durumunda bu kalem kullanılmaz.

Devlet teşvikleri ve yardımlarının ayrı olarak sunulmasının, TFRS 18 uyarınca faydalı biçimlendirilmiş özet sağlaması açısından gerekli olmaması ve önemlilik arz etmemesi hâlinde ilgili tutarlar "Ertelenmiş Gelirler" kalemi içerisinde gösterilebilir.

Ertelenmiş Gelirler (Sözleşme Yükümlülükleri Dışında Kalanlar)

Cari dönemde tahsil edilen ya da koşulsuz olarak tahsile hak kazanılan ancak gelecek dönemlere ait olan gelirlere ilişkin yükümlülüklerdir. Bu niteliklere haiz olmakla birlikte TFRS 15'e göre ayrı olarak Finansal Durum Tablosu'nda sunulması gereken sözleşme yükümlülükleri bu kalemde değil, "Sözleşme Yükümlülükleri" kaleminde gösterilir.

Dönem Kârı Vergi Yükümlülüğü

TMS 12 kapsamında gelir üzerinden alınan vergilerin takip eden dönemde vergi idaresine ödenmesi beklenen kısmı bu kalemde gösterilir.

Karşılıklar

Karşılıklar, zamanı veya tutarı belli olmayan yükümlülüklerdir. TMS 19 Çalışanlara Sağlanan Faydalar (TMS 19) kapsamında çalışanlara sağlanan faydalara ilişkin olan karşılıklar ayrı bir alt kalemde gösterilir.

TMS 37 kapsamında ayrılan finans sektörü faaliyetlerine ilişkin karşılıklar, garanti karşılıkları, olası tazminat, ceza ve zararlar, yeniden yapılandırma karşılıkları, ekonomik açıdan dezavantajlı sözleşmeler için karşılıklar ise diğer karşılıklar alt kaleminde gösterilir.

Cari Dönem Vergisiyle İlgili Borçlar

TMS 12 kapsamında gelir üzerinden alınan vergilerin takip eden dönemden sonraki dönemlerde vergi idaresine ödenmesi beklenen kısmı bu kalemde gösterilir.

Ertelenmiş Vergi Yükümlülüğü

Vergilendirilebilir geçici farklar üzerinden gelecek dönemlerde ödenecek gelir vergilerini ifade eder.

Vergi mevzuatı açısından vergilendirme imkânı olmayan (sürekli) tutarlara ilişkin olarak “Ertelenmiş Vergi Yükümlülüğü” kalemi kullanılmaz.

Diğer Kısa Vadeli / Uzun Vadeli Yükümlülükler

Sayım ve tesellüm fazlaları, diğer çeşitli borç ve yükümlülükler gibi yukarıdaki kalemlerde gösterilmeyen kısa vadeli / uzun vadeli yükümlülükler bu kalemde gösterilir.

Satış Amaçlı Sınıflandırılan Varlık Gruplarına İlişkin Yükümlülükler

TFRS 5 kapsamında defter değeri sürdürülmekte olan kullanımdan ziyade satış işlemi vasıtasıyla geri kazanılacak olan elden çıkarılacak gruplara ilişkin yükümlülükler bu kalemde gösterilir.

Ayrıca TFRS 5 uyarınca ortaklara dağıtım amacıyla sınıflandırılmış elden çıkarılacak gruplara ilişkin yükümlülükler de ortaklara dağıtım yönünde taahhütte bulunulan tarihten itibaren bu kalemde gösterilir.

ÖZKAYNAKLAR

Kavramsal Çerçeve'de özkaynak, işletmenin tüm yükümlülükleri düşüldükten sonra varlıkları üzerinde kalan haklar olarak tanımlanmaktadır.

TFRS 18 uyarınca, ödenmiş sermaye (imtiyazlı paylar belirtilerek) ve yedekler gibi çeşitli sınıflara ayrılmış olan özkaynaklara ilişkin gerekli açıklamalar yapılır.

Ödenmiş Sermaye

İşletmeye tahsis edilen sermayenin ortaklarca ödenmiş olan kısmı bu kalemde gösterilir. Kayıtlı sermaye sistemini uygulayan işletmelerde bu kalem içinde çıkarılmış sermaye tutarı gösterilir.

Sermaye Düzeltme Farkları

Ödenmiş sermaye tutarının yüksek enflasyon dönemlerinde TMS 29 Yüksek Enflasyonlu Ekonomilerde Finansal Raporlama (TMS 29) kapsamında düzeltilmesi sonucu ortaya çıkan farklar bu kalemde gösterilir.

Geçerli para birimi yüksek enflasyonlu olmayan bir ekonominin para birimi, sunum para birimi yüksek enflasyonlu bir ekonominin para birimi olan işletmeler, TMS 21 Kur Değişiminin Etkileri (TMS 21) uyarınca sunum para birimine çevrilerek hesaplanan sermaye tutarı ile tescil edilmiş sermaye tutarı arasındaki farkı bu kalemde gösterir.

Pay Sahiplerinin İlave Sermaye Katkıları

Pay sahiplerinin ya da ortakların işletmeye yaptıkları sermaye tahsislerinin dışında kalan, geri alınamayan sermaye avansı dâhil işletme sermayesine yaptıkları ilave katkılar bu kalemde gösterilir.

Sermaye Tamamlama Fonu

6102 sayılı Kanunun 376'ncı maddesi kapsamında sermayenin tamamlanması yoluna gidilerek bilânço açıklarının kapatılması için ortakların tamamı veya bazı ortaklar tarafından yapılan ödemeler bu kalemde gösterilir.

Geri Alınmış Paylar (-)

TMS 32 kapsamında işletmenin kendi paylarını alması durumunda, bu paylara ilişkin alım bedelleri özkaynaktan düşülerek bu kalemde gösterilir. Payların konsolidasyona dahil olan diğer taraflarca satın alınması hâlinde de alınan paylar bu kapsamına girmekle birlikte, bu tutarlar TMS 32 kapsamında “Karşılıklı İştirak Sermaye Düzeltmesi” kaleminde gösterilir. Geri alınmış payların alımı ve satımı neticesinde doğan farklar kâr veya zarara yansıtılmaz.

Finansal tablo dipnotlarında elde bulundurulan geri alınmış payların alım bedelleri ve ilgili dönemde yapılan alım satım işlemlerine ilişkin alım ve satım bedelleri açıklanır.

Bu işlemlerin ilişkili taraflarla yapılması durumunda TMS 24 İlişkili Taraf Açıklamaları (TMS 24) uyarınca gerekli açıklamalar yapılır. Ayrıca bu işlemlerin dolaşımdaki pay sayısını etkilemesi nedeniyle TMS 33 Hisse Başına Kazanç (TMS 33) uyarınca gerekli açıklamalar yapılırken bu durum dikkate alınır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 520'nci maddesi uyarınca geri alınan paylar için iktisap değerlerini karşılayan tutarda yedek akçe ayrılır. Bu yedekler ise sadece geri alınan paylar devredildiğinde ya da iptal edildiğinde çözülebilir olduğundan söz konusu yedekler “Kârdan Ayrılmış Kısıtlanmış Yedekler” kaleminde gösterilerek bu hususa ilişkin gerekli bilgiler açıklanır.

Karşılıklı İştirak Sermaye Düzeltmesi (-)

Bu kalem, işletmenin paylarının konsolidasyona dahil olan diğer taraflarca satın alınması hâlinde ödenmiş sermayesinin yasal kayıtlardaki tutarıyla gösterimini teminen, ödenmiş sermaye tutarının, ödenmiş sermaye dışındaki bir kalemle düzeltilmesini sağlamak için kullanılır.

Paylara İlişkin Primler / İskontolar

Pay ihraç primleri, geri alınmış payların yeniden satışından ortaya çıkan primler, iptal edilen ortaklık payları, kontrol gücü devam eden ortaklıkların pay satış kârları gibi sermaye hareketleri dolayısıyla ortaya çıkan ve sermayenin bir parçası sayılan tutarların izlendiği kalemdir.

Ortak Kontrole Tabi İşletme Birleşmelerinin Etkisi

Ortak kontrole tabi işletme birleşmelerinin muhasebeleştirilmesinde Ortak Kontrole Tabi İşletme Birleşmelerinin Muhasebeleştirilmesine Yönelik İlke Kararı (İlke Kararı)vi uygulanır. İlke Kararı uyarınca ortak kontrole tabi işletme birleşmelerinin muhasebeleştirilmesinde oluşan muhtemel aktif-pasif uyumsuzluğunu gidermek amacıyla ortaya çıkan farklar bu kalemde gösterilir.

Kâr veya Zararda Yeniden Sınıflandırılmayacak Birikmiş Diğer Kapsamlı Gelirler veya Giderler

Bu kalemde, diğer kapsamlı gelir unsuru olarak tanımlanan ve ortaya çıktıkları dönemde doğrudan özkaynak unsuru olarak raporlanan ve hiçbir durumda kâr veya zarara aktarılamayacak diğer kapsamlı gelir unsurlarının birikimli tutarları izlenir.

Özkaynaklara ilişkin açıklamalarda, TFRS 18'in 130'uncu paragrafının (b) bendi çerçevesinde, bu yedeklerin her birinin niteliği ve amacıyla ilgili açıklamalar yapılır.

Kâr veya Zararda Yeniden Sınıflandırılacak Birikmiş Diğer Kapsamlı Gelirler veya Giderler

Bu kalemde, diğer kapsamlı gelir (gider) unsuru olarak tanımlanan ve ortaya çıktıkları dönemde doğrudan özkaynak unsuru olarak kaydedilen ve sonradan kâr veya zarara aktarılabilen diğer kapsamlı gelir (gider) unsurlarının birikimli tutarları izlenir.

Kârdan Ayrılan Kısıtlanmış Yedekler

Önceki dönemlerin kârından, kanun veya sözleşme kaynaklı zorunluluklar nedeniyle veya kâr dağıtımı dışındaki belirli amaçlar (örneğin iştirak satış kazançlarından vergi avantajı elde edebilmek) için ayrılmış yedeklerdir. Bu yedekler, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve ilgili diğer mevzuat uyarınca belirlenen tutarları üzerinden gösterilecek olup TFRS çerçevesinde yapılan değerlemelerde ortaya çıkan farklılıklar geçmiş yıllar kâr/zararıyla ilişkilendirilir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 520'nci maddesi uyarınca geri alınan paylar için iktisap değerlerini karşılayan tutarda ayrılması gereken yedek akçeler bu kalem içerisinde gösterilir.

vi Raporlama döneminde uygulanacak İlke Kararı geçerli olacaktır.

Özkaynaklara ilişkin açıklamalarda, TFRS 18'in 130'uncu paragrafının (b) bendi çerçevesinde, bu yedeklerin her birinin niteliği ve amacıyla ilgili açıklamalar yapılır.

Geçmiş Yıllar Kârları / Zararları

Net dönem kârı dışındaki birikmiş kâr/zararlar bu kalemde netleştirilerek gösterilir. Özleri itibarıyla birikmiş kâr/zarar niteliğinde olan -dolayısıyla kısıtlanmamış olanolağanüstü yedekler de birikmiş kâr sayılır ve bu kalemde gösterilir. Geçmiş yıllar kâr/zararı içindeki olağanüstü yedek tutarları dipnotlarda açıklanır.

TFRS'ye ilk geçiş dolayısıyla ortaya çıkan kâr veya zararlar da bu kalem içinde gösterilir.

Dönem Net Kârı / Zararı

Bu kalemde işletmenin raporlanan döneme ilişkin nihai faaliyet sonucu gösterilir.

Ödenen Kâr Payı Avansları

Yıllık finansal tablolar üzerinden dağıtılacak kâr payından mahsup edilmek üzere önceden dağıtımı yapılan tutarlar bu kalemde gösterilir.

II. KÂR VEYA ZARAR VE DİĞER KAPSAMLI GELİR TABLOSU KALEMLERİ

Kavramsal Çerçeve'de gelir, özkaynak üzerindeki talep hakkı sahiplerinin yaptığı katkılar haricinde özkaynakta artışlara yol açan varlıklardaki artışlar veya yükümlülüklerdeki azalışlar olarak tanımlanmaktadır. Gider ise özkaynak üzerindeki talep hakkı sahiplerine yapılan dağıtımlar haricinde özkaynakta azalışlara yol açan varlıklardaki azalışlar veya yükümlülüklerdeki artışlar olarak tanımlanmaktadır.

Yukarıda yer verilen tanımlar gelir ve giderlerin temel özelliklerini belirtmekle birlikte bunların Kâr veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir Tablosu'nda yer alabilmesi için karşılamaları gereken temel kriterleri belirlememektedir. Kavramsal Çerçeve'de gelir veya gider tanımını karşılayan bir kalemin finansal tablolara alınabilmesi için söz konusu gelir veya giderin finansal tablo kullanıcılarına faydalı bilgi sağlaması gerektiği düzenlenmektedir. Kavramsal Çerçeve'ye göre finansal tablolara alma sonucunu doğuran faydalı finansal bilgi aşağıdaki kriterlerin sağlanmasıyla gerçekleşir:

• (a) Gelir veya gider hakkında ihtiyaca uygun bilgi ve

• (b) Gelir veya giderin gerçeğe uygun sunumu.

Gelirlerin Kâr veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir Tablosu'na yansıtılması, varlık artışının veya yükümlülüklerde meydana gelen bir azalmanın Finansal Durum Tablosu'na yansıtılmasıyla, giderlerin Kâr veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir Tablosu'na yansıtılması ise varlık azalışının veya yükümlülüklerde meydana gelen bir artışın Finansal Durum Tablosu'na yansıtılmasıyla eş zamanlı olarak gerçekleşmektedir.

İşletmenin gelir ve giderlerini Kâr veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir Tablosu'nda TFRS 18'in 47'nci paragrafı uyarınca esas faaliyetler bölümü, yatırım faaliyetleri bölümü, finansman faaliyetleri bölümü, vergi bölümü ve durdurulan faaliyetler bölümü olmak üzere beş ana bölümde sınıflandırılması gerekmektedir.

Gelir ve giderlerin; esas faaliyetler, yatırım ve finansman faaliyetleri bölümünde sınıflandırılması kapsamında TFRS 18'in 49'uncu paragrafı uyarınca işletme, aşağıda yer alan belirlenmiş faaliyetleri ana faaliyeti olarak yürütüp yürütmediğini değerlendirir:

• (a) Varlıklara yatırım yapılması veya

• (b) Müşterilere finansman sağlanması.

Ayrıca belirlenmiş ana faaliyeti yürüten bir işletmenin TFRS 18'in 51'inci paragrafı uyarınca dipnotlarda ilgili açıklamaları yapması gerekmektedir.

TFRS 18'in B65 paragrafına göre işletme, TMS 21 uyarınca Kâr veya Zarar Tablosu'na yansıtılan kur farklarını, aşırı maliyet veya çaba gerektirmediği sürece, kur farkına yol açan kalemlerden elde edilen gelir ve giderlerle aynı bölümde sınıflandırır. İşletme yalnızca finansman sağlamayı amaçlamayan bir yükümlülüğe ilişkin kur farklarını TFRS 18'in B67 paragrafı uyarınca muhakemede bulunarak tek bir bölümde sınıflandırır. Bu sınıflandırımaların aşırı maliyet veya çaba gerektirecek olması durumunda, işletme, ilgili kur farklarını TFRS 18'in B68 paragrafı uyarınca esas faaliyetler bölümünde sınıflandırır.

ESAS FAALİYETLER BÖLÜMÜ

İşletmenin ana faaliyetlerinden elde ettiği gelir ve giderleri esas faaliyetler bölümünde sınıflandırması gerekir. Ayrıca işletmenin yatırım faaliyetleri, finansman faaliyetleri, vergi veya durdurulan faaliyetler bölümlerinde sınıflandırmadığı tüm gelir ve giderleri de esas faaliyetler bölümünde sınıflandırması gerekir.

Belirlenmiş ana faaliyetleri yürüten işletmelerin, TFRS 18'in 55-58 ve 65-66 paragrafları uyarınca yatırım veya finansman faaliyetleri bölümünde sınıflandıracağı bazı gelir ve giderleri esas faaliyetler bölümünde sınıflandırması gerekmektedir.

Hasılat

TFRS 15'te hasılat, işletmenin olağan faaliyetleri esnasında ortaya çıkan gelir olarak tanımlanmıştır. Hasılat, üçüncü şahıslar adına tahsil edilen tutarlar hariç olmak üzere işletmenin taahhüt ettiği mal veya hizmetleri müşteriye devretmesi karşılığında hak etmeyi beklediği bedel üzerinden ölçülür.

Hasılat, işletmenin müşterilerine yaptığı esas faaliyet konusunu oluşturan mal satışları ve hizmet sunumları dolayısıyla ortaya çıkan brüt hasılat tutarından; iskontolar, iadeler, puanlar, fiyat avantajı ve teşvikler gibi nedenlerle yapılan indirimlerin düşülmesi sonucu bulunan net tutar üzerinden finansal tablolarda gösterilir.

Finans sektöründe faaliyet gösteren bağlı ortaklıkları bulunan işletmelerde hasılatın gösterimi, ticari faaliyetler ile finans sektörü faaliyetleri olmak üzere ikili ayrımına gidilerek yapılır.

Satışların Maliyeti

Giderlerin ilgili olduğu gelir hesaplarıyla doğrudan ilişkilendirilmesi esası uyarınca, hasılatın finansal tablolara alınmasıyla eş zamanlı olarak Kâr veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir Tablosu'na yansıtılan, hasılat unsurlarının maliyetlerinin gösterildiği kalemdir. Örneğin, ticari mal satıldığında, bu malların stoklarda kayıtlı değeri, bunlara ilişkin hasılat unsurunun finansal tablolara alındığı dönemde satışların maliyeti olarak gösterilir.

Finans sektöründe faaliyet gösteren bağlı ortaklıkları bulunan işletmelerde satışların maliyeti, ticari faaliyetler ve finans sektörü faaliyetleri olmak üzere ayrı ayrı gösterilir.

Tarımsal Faaliyetlerde Gerçeğe Uygun Değer Farkları

Satış maliyetleri düşülmüş gerçeğe uygun değer yöntemi kullanılarak ölçülen canlı varlıkların ilk kayda alınmaları sırasında veya dönem sonu değerlemelerinde ortaya çıkan kazanç veya kayıplar ile canlı varlıklardan hasadı yapılan tarımsal ürünlerin ilk kayda alınması sırasında ortaya çıkan kazanç veya kayıplar bu kalemde gösterilir. Ayrıca istisnai olarak canlı varlıkların maliyet yöntemi kullanılarak ölçülmesi durumunda canlı varlıklara ilişkin değer düşüklüğü karşılıkları ile iptal edilen önceki dönem değer düşüklüğü karşılıkları bu kalemde gösterilir.

Bu kalem sadece tarımsal faaliyette bulunan işletmeler tarafından kullanılır. Tarımsal faaliyette bulunan işletmeler için tarımsal faaliyetlerden ortaya çıkan değerlendirme artışları ve azalışları bu işletmelerin esas faaliyetleri kapsamında ortaya çıktığından bu artış ve azalışlar brüt kâr veya zararın hesaplanmasına dâhil edilir.

Brüt Kâr (Zarar)

Hasılattan, satışların maliyetinin düşülmesi suretiyle elde edilen tutlardır.

Finans sektöründe faaliyet gösteren bağlı ortaklıkları bulunan işletmeler, ticari faaliyetler ve finans sektörü faaliyetleriyle ilgili hasılat ve maliyetleri karşılaştırmak suretiyle her iki faaliyete ilişkin brüt kâr/zarar tutarlarını aşağıdaki kalemlerde ayrı ayrı gösterir:

• Ticari Faaliyetlerden Brüt Kâr (Zarar): Bu tutara, ticari faaliyetlerle ilgili hasılattan, satışların maliyetlerinin düşülmesiyle ulaşılır.

• Finans Sektörü Faaliyetlerinden Brüt Kâr (Zarar): Bu tutara, finans sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin esas faaliyet konuları nedeniyle elde ettikleri hizmet, faiz, kâr payı vb. gelirlerden, bunlara ilişkin giderlerin düşülmesiyle ulaşılır.

• Brüt Kâr (Zarar): Ticari faaliyetlerden elde edilen kâr/zarar ile finans sektörü faaliyetlerinden elde edilen kâr/zararın toplamıdır.

Hasılat ve esas faaliyetlerden diğer gelir unsurları arasında finansal varlık ve yükümlülük olması halinde TFRS 7'de öngörülen sınıflar çerçevesinde bu kalemlere ilişkin açıklamalar yapılır.

Kâr veya Zarara Yansıtılan Finansal Varlıklara İlişkin Gerçeğe Uygun Değer Farkları

TFRS 18 kapsamında esas faaliyet konusu, varlıklara yatırım yapmak olan işletmeler, ana faaliyetleri kapsamında gerçeğe uygun değerle izlenen finansal varlıklara ve özkaynak paylarına ilişkin değer artışlarını (azalışlarını) bu kalemde ayrı olarak gösterir. İşletmenin ana faaliyeti olarak yatırım yaptığı finansal varlıkların ve diğer özkaynak paylarının gerçeğe uygun değerlerinde meydana gelen değişimlerden kaynaklanan kazanç ve kayıplar bu kalemde gösterilir.

Yatırım Amaçlı Gayrimenkullere İlişkin Gerçeğe Uygun Değer Farkları

TFRS 18 kapsamında esas faaliyet konusu, yatırım amaçlı gayrimenkullere yatırım yapmak olan işletmeler, ana faaliyetleri kapsamında gerçeğe uygun değerle izlenen yatırım amaçlı gayrimenkullerinin değer artışlarını (azalışlarını) bu kalemde ayrı olarak gösterir. İşletmenin ana faaliyeti olarak yatırım yaptığı yatırım amaçlı gayrimenkullerin gerçeğe uygun değerlerinde meydana gelen değişimlerden kaynaklanan kazanç ve kayıplar bu kalemde gösterilir.

Genel Yönetim Giderleri, Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri, Araştırma ve Geliştirme Giderleri

Genel yönetim giderleri, pazarlama, satış ve dağıtım giderleri ile TMS 38 Maddi Olmayan Duran Varlıklar (TMS 38) çerçevesinde kâr veya zararla ilişkilendirilen araştırma ve geliştirme giderleri ayrı ayrı gösterilir. Söz konusu giderlere; bunlara ilişkin amortisman ve itfa giderleriyle, çalışanlara sağlanan faydalar da dahildir. Giderlerin fonksiyon esasına göre sınıflanmasından kaynaklanan bu sunumda gider çeşitleri, dipnotlarda ya da finansal tablolarda ilgili kalemin altında açılacak alt kalemlerde açıklanır. Gider çeşitleri açıklamasında, asgari olarak, amortisman giderleri, itfa payları, çalışanlara sağlanan faydalar ile değer düşüklüğü zararları ve iptal edilen değer düşüklüğü zararları kapsamındaki giderler gösterilir.

Esas Faaliyetlerden Diğer Gelirler / Giderler

Esas faaliyetlerden kaynaklanmakla birlikte, esas faaliyetlere ilişkin yukarıdaki kalemler kapsamına girmeyen gelir ve giderler bu kalemlerde gösterilir. Diğer bir ifadeyle hasılat tanımını karşılamayan ve tarımsal faaliyetlerle ilgili olmayan kazançlar, satışların maliyetine girmeyen kayıplar, yatırım ve finansman faaliyeti kapsamına girmediği için esas faaliyet kapsamında değerlendirilen faaliyetlere ilişkin gelir ve giderler bu kalemlerde gösterilir. Örneğin; ticari alacaklara ilişkin vade farkı gelirleri ve kur farkı kazançları, esas faaliyetlerle ilgili komisyon giderleri bu kalem içinde gösterilebilecek gelir ve giderlerdendir.

Net Parasal Pozisyon Kazançları (Kayıpları)

Enflasyon muhasebesi uygulandığı dönemlerde parasal yükümlülükleri parasal varlıklarından fazla (az) olan işletmelerin olumlu (olumsuz) net parasal pozisyonları nedeniyle enflasyon karşısında satın alma gücünde meydana gelen artışlar (azalışlar) net parasal pozisyon kazançlarını (kayıplarını) oluşturur.

Ödenecek Kâr Paylarının Defter Değeri ile Dağıtılan Nakit Dışı Varlıkların Değeri Arasındaki Fark

Ortaklara kâr payı olarak nakit yerine nakit dışı varlıklar dağıtıldığında, kâr payı ödemesinin yapıldığı tarih itibarıyla dağıtılan varlığın defter değerinin ödenecek kâr payı için kaybedilen yükümlülüğün az veya fazla olması durumunda ortaya çıkan kayıp veya kazançlar bu kalemde gösterilir.

Risk Pozisyonlarını Netleştiren Kalemler Grubuna Yönelik Finansal Riskten Korunma Kazançları (Kayıpları)

Dengeleme riski taşıyan kalem grubunun korunmasında (diğer bir ifadeyle net pozisyonun korunmasında) korunulan riskin, Kâr veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir Tablosu'nda farklı ana hesap kalemlerini etkilemesi durumunda, korunma işleminden kaynaklanan kazanç veya kayıplar bu kalemde gösterilir. TFRS 9 6.6.4 paragrafı uyarınca söz konusu kazanç veya kayıpların ayrı bir kalemde sunulması zorunludur. Ayrıca TFRS 9 uyarınca riskten korunma aracı olarak tanımlanmamış olmakla birlikte işletmenin tanımlanmış risklerinin yönetiminde kullanılan türev araçlardan kaynaklanan kazanç ve kayıpların brüt olarak gösterilmesi veya aşırı bir maliyet ve çaba gerektirmesi durumunda bu kazanç ve kayıplar söz konusu kalemde raporlanır.

Diğer taraftan, ortaya çıkan kazanç veya kayıpların raporlayan işletmenin yatırım ya da finansman faaliyetiyle ilgili olması durumunda bu kalem, ilgili olduğu bölüm altında ayrı olarak gösterilir.

Esas Faaliyet Kârı (Zararı)

Esas faaliyet kârı veya zararı, esas faaliyetler bölümünde sınıflandırılan tüm gelir ve giderlerden oluşur.

YATIRIM FAALİYETLERİ BÖLÜMÜ

İşletme; aşağıdaki varlıklardan sağlanan gelirleri, bu varlıkların finansal tablo dışı bırakılması da dahil olmak üzere ilk ve sonraki ölçümünden kaynaklanan gelir ve giderler ile bu varlıkların edinilmesi ve elden çıkarılmasıyla doğrudan ilişkilendirilebilen ek giderleri (örneğin işlem maliyetleri ve varlıkların satış maliyetleri) TFRS 18'in 53'üncü paragrafı uyarınca yatırım faaliyetleri bölümünde sınıflandırır:

(a) İştiraklerdeki, iş ortaklıklarındaki ve konsolide edilmeyen bağlı ortaklıklardaki yatırımlar,

(b) Nakit ve nakit benzerleri ve

(c) İşletmenin diğer kaynaklarından ayrı ve büyük ölçüde bağımsız olarak getiri sağlayan diğer varlıklar.

Belirlenmiş ana faaliyetleri yürüten işletmelerin, TFRS 18'in 55-58 paragrafları uyarınca yatırım faaliyetleri bölümünde sınıflandıracağı yukarıdaki bazı gelir ve giderleri esas faaliyetler bölümünde sınıflandırması gerekmektedir.

Özkaynak Yöntemiyle Değerlenen Yatırımlardan Gelirler (Giderler)

Belirlenmiş ana faaliyetleri yürütüp yürütmediğine bakılmaksızın işletmenin özkaynak yöntemi kullanılarak muhasebeleştirdiği iştiraklerindeki, iş ortaklıklarındaki ve konsolide edilmeyen bağlı ortaklıklardaki yatırımlardan elde ettiği gelir ve giderlerini bu kalemde göstermesi gerekmektedir.

Özkaynak Yöntemiyle Değerlenen Yatırımlar Sonrası Kâr (Zarar)

Ana faaliyeti, doğrudan veya dolaylı olarak sahip olduğu bağlı ortaklıklar, iş ortaklıkları ve iştirakler aracılığıyla diğer işletmelere yatırım yapmak ve bu yatırımları yönetmek olan holding şirketleri bu ara toplamı sunar. Bu ara toplam, esas faaliyet kârı (zararı) ile özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımlardan gelirler (giderler) toplamından oluşur.

Yatırım Faaliyetlerinden Gelirler / Giderler

İşletme, yatırım faaliyetlerinden elde ettiği gelir ve giderleri ayrı olarak gösterir.

Yatırım Faaliyetleri Bölümünde Sunulabilecek Diğer Kalemler

TFRS'ye göre Kâr veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir Tablosu'nda (iki tablolu yaklaşımın uygulanması durumunda Kâr veya Zarar Tablosu'nda) ayrı bir kalem olarak sunulabilecek ve yatırım faaliyetleri bölümünde raporlanabilecek kalemler aşağıda gösterilmektedir:

• İtfa Edilmiş Maliyeti Üzerinden Ölçülen Finansal Varlıkların Finansal Durum Tablosu Dışı Bırakılmasından Kaynaklanan Kazançlar (Kayıplar)

• İtfa Edilmiş Maliyetinden Ölçülen Finansal Varlıkların Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Olarak Sınıflandırılmasından Kazançlar (Kayıplar)

• Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan Finansal Varlıkların Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Olarak Sınıflandırılmasından Kazançlar (Kayıplar)

• TFRS 9 Uyarınca Belirlenen Değer Düşüklüğü Kazançları (Zararları) ve Değer Düşüklüğü Zararlarının İptalleri

Yukarıda sayılan kalemler “Finansman ve Vergi Öncesi Kâr (Zarar)” kaleminden önce sunulur ve yatırım faaliyetleri bölümüne dâhil edilir. Diğer taraftan söz konusu kalemlerden herhangi biri, raporlayan işletmenin TFRS 18 uyarınca esas faaliyetler bölümünde raporlanması gereken bir gelir veya gider olması durumunda bu tutar, “Esas Faaliyetler Bölümü”nde ayrı olarak gösterilir.

Finansman ve Vergi Öncesi Kâr (Zarar)

Esas faaliyet kârı veya zararı ile yatırım faaliyetleri bölümünde sınıflandırılan tüm gelir ve giderlerin toplamı bu kalemde gösterilir. Ana faaliyeti müşterilere finansman sağlamak olan işletmeler, bu ara toplamın sunulup sunulmayacağını değerlendirirken TFRS 18'in 73'üncü paragrafında yer alan hükümleri dikkate alır.

FİNANSMAN FAALİYETLERİ BÖLÜMÜ

İşletme, finansman faaliyetleri bölümünde sınıflandıracağı gelir ve giderleri belirlemek için TFRS 18'in 59'uncu paragrafı uyarınca aşağıdakiler arasında ayrım yapar:

(a) Yalnızca finansman sağlamayı amaçlayan işlemlerden doğan yükümlülükler,

(b) Yalnızca finansman sağlamayı amaçlamayan işlemlerden doğan yükümlülükler.

İşletme, TFRS 18'in 60'ıncı paragrafı uyarınca yalnızca finansman sağlamayı amaçlayan işlemlerden doğan yükümlülüklerle ilişkin aşağıdaki gelir ve giderleri finansman faaliyetleri bölümünde sınıflandırır:

(a) Yükümlülüklerin finansal tablo dışı bırakılması da dahil olmak üzere yükümlülüklerin ilk ve sonraki ölçümlerinden kaynaklanan gelir ve giderler,

(b) Yükümlülüklerin ihracı ve sona ermesiyle doğrudan ilişkilendirilebilen ek giderler (örneğin işlem maliyetleri).

İşletme, TFRS 18'in 61'inci paragrafı uyarınca yalnızca finansman sağlamayı amaçlamayan işlemlerden doğan yükümlülüklerle ilişkin aşağıdaki gelir ve giderleri finansman faaliyetleri bölümünde sınıflandırır:

(a) Faiz gelir ve giderleri,

(b) Faiz oranındaki değişimlerden kaynaklanan gelir ve giderler.

İşletme, yalnızca finansman sağlamayı amaçlayan işlemler ile yalnızca finansman sağlamayı amaçlamayan işlemler arasında ayrım yaparken TFRS 18'in B50-B55 paragraflarını dikkate alır.

Belirlenmiş ana faaliyetleri yürüten işletmelerin, TFRS 18'in 65-66 paragrafları uyarınca finansman faaliyetleri bölümünde sınıflandıracağı bazı gelir ve giderleri esas faaliyetler bölümünde sınıflandırması gerekmektedir.