Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2025/404
KARAR NO : 2026/38
KARAR TR : 12/01/2026
ÖZET: 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde hüküüm uyuşmazlığının bulunduğunun kabulü için gerekli olan koşullardan "aynı konuya ilişkin olması" koşulunu taşımayan BAŞVURUNUN REDDİ gerektiği hk.
(İdari Yargıda Davacı) : E. Sitesi Yönetim Kurulu Adına S. T. Vekili : Av. G. S. Karşı Taraf : 1- Çeşme Kaymakamlığı (İdari Yargıda) : 2- Çeşme Belediye Başkanlığı (İdari Yargıda) Vekili : Av. E. Ş.
3- O. E. (Adli Yargıda) Vekili : Av. S. G. Ç.
edildiğinden bahisle yapılan yıkım, tahliye ve boş olarak teslimine dair Çeşme Kaymakamlığının 27/04/2006 tarih ve 1589 sayılı kararının ve bu karara istinaden Çeşme Belediye Başkanlığı İmar Müdürlüğünün 26/04/2006 tarih ve E.2006/1053 sayılı yazısı ile verildiği anlaşılan 1526-653 sayılı yazı ile tebliğ ettiği yıkım işleminin iptaline ve yürütmenin durdurulmasına karar verilmesi istemiyle 31/05/2006 tarihinde idari yargı yerinde dava açmıştır.
"...Dava; .... Mevkiinde devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazın 1929 m2 lik kısmına davacı tarafından beton dolgu, iskele, havuz, kabin duvar, oyun alanı suretiyle yapılan işgalin 775 sayılı Yasanın 18.maddesi uyarınca yıkımı yapılarak tahliyesinin sağlanması yolundaki Çeşme Kaymakamlığı Malmüdürlüğü işlemi ile bu işlemin yerine getirileceği hususundaki Çeşme Belediye Başkanlığı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
775 Sayılı Gecekondu Kanununun 18.maddesinde; Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra, belediye sınırları içinde veya dışında, belediyelere Hâzineye, özel idarelere katma bütçeli idarelere ait arazi ve arsalarda veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerde yapılacak, daimi veya geçici büttin izinsiz yapıların, inşa sırasında olsun veya iskan edilmiş bulunsun, hiçbir karar alınmasına lüzum kalmaksızın, belediye veya Devlet Zabıtası tarafından derhal yıktırılacağı ifade edilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden, ... Mevkiinde devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazın 1929 m2 lik kısmına davacı tarafından beton dolgu, iskele, havuz, kabin duvar, oyun alanı suretiyle yapılan işgalin 775 sayılı Yasanın 18.maddesi uyarınca yıkımı yapılarak tahliyesinin sağlanması yolundaki Çeşme Kaymakamlığı Malmüdürlüğü işlemi ile bu işlemin yerine getirileceği hususundaki Çeşme Belediye Başkanlığı işleminin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, Hâzineye ait taşınmaz üzerinde ruhsatsız olarak yapılan ve herhangi bir imar affi başvurusu bulunmayan yapının 775 sayılı Kanunun 18.maddesi uyarınca yıkırılması ve tahliyesi gerektiğine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Davacı vekilinin diğer iddiaları ise dava konusu işlemi kusurlandırıcı mahiyette görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddine, ..."
"... Dava; tazminat davasıdır.
Toplanılan deliller ve tüm dosya içeriği birlikte değerlendirildiğinde; davacı tarafça, davalının yüklenici olarak inşaa ettiği site içinde yapılan havuzun kıyı kenar çizgisi dahilinde kalması nedeniyle Çeşme Belediye Başkanlığına yıkımına karar verildiği, bu nedenle davacı tarafça havuz sebebiyle yapılan faydalı ve zorunlu masraflar ile tazminat talep edildiği, davalı tarafça zamanaşımı itirazında bulunulmuş ise de, zamanaşımının zararın doğduğu andan itibaren başlayacağı gözönüne alındığında davaya konu taşınmazda bulunan havuzun Çeşme Belediye Başkanlığına yıkımının yapıldığı tarih itibariyle eldeki davadazamanaşımının dolmadığı, yine davalı tarafça husumet itirazında bulunulmuş ise de, davacı tarafa ait taşınmazların inşaa edildiği parsellere ilişkin inşaat ruhsatlarının davalı adına tesis edildiği, aynı şekilde İzmir 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2008/226 esas ve 2009/526 karar sayılı ilamında da belirtildiği gibi davalı asıl tarafından İdari Yargıya başvurunun bizzat yapıldığı, bu nedenle davalı tarafın husumete yönelik savunmasına itibar edilemeyeceği, her ne kadar davalı tarafça davacı site yönetiminin dava ehliyeti bulunmadığı iddia edilmiş ise de, yine yukarıda esas ve karar numarası belirtilen ve Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleşen İzmir 8. Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan yargılamada davacı yönetimin taraf ehliyeti kabul edilmiş, kaldı ki eldeki davada ayrıca kat malikleri de davada davacı olarak yer almışlardır. Somut olayda; dosya kapsamına alınan davaya konu taşınmazlara ilişkin dava dosyasında yer alan 1/1000 ölçekli E. Sitesine aitimar plan ve halihazırda plaj, havuz ve kenar betonlarının görüldüğü, yine Çeşme Belediye Başkanlığına 04/09/1973 onay tarihli vaziyet planında da davaya konu havuzun görüldüğü, ancak kıyı kenar kanunun bu tarihten sonra 1990 yılında yürürlüğe girdiği, dolayısıyla davalı yüklenici veya satıcı olarak kabul edilse dahi dosya kapsamına alınan ve hüküim kurmaya elverişli bulunan 14/11/2014 havale tarihli bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere davaya konu havuzun yapıldığı tarih itibariyle imalatın onaylı proje ve imar planına uygun olduğu, sonradan yürürlüğe giren bir kanun ile mülkiyet hakkının sınırlanmasının davalının borca aykırı olmayan fîlini, borca aykırı hale getiremeyeceği, bu nedenle kıyı kenar çizgisi içinde kaldığından bahisle yıkımına karar verilen ve Çeşme Belediye Başkanlığına yıkımı gerçekleştirilen davaya konu havuz imalatı nedeniyle davaliya kusur izafe edilemeyeceği, bu nedenle de davalı taraftan yıkılan havuza ilişkin faydalı ve zorunlu masrafların talep edilemeyeceği kanaat edilmiş, bu yödeki talebin reddine karar vermek gerekmiştir. Ayrıca; davacı tarafça yıkım bedelinin tahsili talep edilmiş ise de; İzmir 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2008/226 esas ve 2009/526 karar sayılı ilamı ile yıkım masraflarının davalı taraftan tahsiline karar verilmiş ve verilen karar Yargıtay incelemesinden de geçerek kesinleştiğinden bu hususta yeniden karar verilmesine yer olmadığına ilişkin aşağıdaki şekilde hüküim kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı tarafın faydalı ve zorunlu masraf ile tazminat talebinin REDDİNE,
2- Davacı tarafın yıkım bedeli talebinin İzmir 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2008/226 Esas ve 2009/526 Karar sayılı ilamı ile hüküim altına alındığından bu hususta yeniden KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, ..."
Adli ve idari yargı yerlerinde davacı olan E. S. Y. vekilince Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilme talebini içeren 22/05/2025 tarihli dilekçe ile, İzmir 3. İdare Mahkemesinin 04/04/2007 tarih ve E.2006/1196, K.2007/432 sayılı kararı ile Çeşme Asliye Hukuk Mahkemesinin 30/03/2016 tarih ve E.2008/166, K.2016/254 sayılı kararından hangisinin uygulanacağı konusunda tereddüt doğduğundan ve hakkın yerine getirilmesinin olanaksız hale geldiğinden bahisle hüküim uyuşmazlığının giderilmesi talebinde bulunulmuştur.
İzmir 3. İdare Mahkemesi, başvurucunun talebi doğrultusunda dava dosyalarını Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir.
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına 2247 sayılı Kanun'un 24. ve 16. maddelerine göre ilgili Başsavcıların yazılı düşünceleri istenilmiştir.
"... HUKUKİ SÜRECİN DEĞERLENDİRİLMESİ :
Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri stirülen kararların incelenmesinden, ortada adli ve idarî yargı yerlerince verilmiş ve kesinleşmiş kararların bulunduğu, taraflardan en az birinin aynı olduğu, her iki davanın esasının hükme bağlandığı ve kararların kesinleştiği anlaşılmaktadır.
2247 sayılı Kanun uyarınca hüküim uyuşmazlığının var olduğunun kabul edilebilmesi için gereken şartlardan biri de aynı konuya ilişkin olmasıdır.
Aralarında uyuşmazlık (çelişki) bulunan hükümlerin (hukuk mahkemesi ve idare mahkemesi kararlarının) aynı dava hakkında verilmiş olması gerekir. Aynı davaadan maksat, aynı konuya ve sebebe ilişkin, taraflardan en az biri aynı olan davalardır. (KURU Baki, Hukuk Muhakemeleri Usulü, 2001, İstanbul, Altıncı Baskı, Cilt I, s. 770)
Dava konusu (müddeabih) en kısa tanımıyla dava ile elde edilmek istenen sonuçtır. Davanın konusu
kavramının kanunî olarak hiç bir yerde açık seçik bir tanımı yapılmamıştır. Doktrinde dava konusunun niteliği tartışmalıdır ve bu sebeple dava konusu kavramını açıklayabilmek amacıyla birçok teori ileri sürülmüştür. Türk hukuk doktrininde genel olarak dava konusunun "dava konusu yapılmış olan hak, yani dava ile elde edilmek istenen sonuç (netice)" olduğu konusunda görüş birliği olduğu söylenebilir. Yargıtay kararlarında dava konusu "dava ile elde edilmek istenen sonuç" şeklinde betimlenmesi ile yetinilmiştir. Dava konusu talep sonucundan oluşurken dava sebebi ise maddî vakıadan oluşur. Hukukî sebep ise bu kavramlar altında değerlendirilemez. Davacının talep sonucu ile mahkemeden istediği dava konusu iken bunu maddî vakıtaya dayandırması ise dava sebebidir. Dava konusunu belirleyen tek ve asıl unsurun talep sonucu (usulî talep) olduğunu belirtebiliriz. Diğer bir deyişle talep sonucu (usulî talep) sağlanması mahkemeden istenilen hukukî korunma, dava konusunun bizatihi kendisidir. Usulî talebi genel hatlarıyla bir hukukî sonucun kesin bir şekilde belirlenmesini konu alan ve mahkemeye yöneltilmiş bulunan istek şeklinde tanımlayabiliriz. (Dr. Levent BÖRÜ, Dava Konusu Kavramı ve Teorileri 2012, BATİDER, Cilt XXVIII, Sayı 21, Sayfa 258-287)
Mahkemelerce verilen hükümlerin aynı konuya ilişkin olup olmadığının incelenmesi:
İdarî yargı yerinde görülen davanın konusu; devletin hüküüm ve tasarrufu altındaki taşınmazın 1.929 metrekarelik kısmına kaçak olarak beton dolgu, iskele, havuz, kabin duvar oyun alanı yapılmak suretiyle oluşan işgalin 775 sayılı Kanunun 18. maddesi uyarınca yıkılmak suretiyle ortadan kaldırılmasına ilişkin işlemlerin iptaline karar verilmesi istemine ilişkindir.
Adli yargı yerinde görülen davanın konusu ise; E. Sitesini inşaa eden müteahhit ve taşınmaz maliki O. E. aleyhine, devletin hüküüm ve tasarrufu altındaki taşınmazın 1.929 metrekarelik kısmına kaçak yapıldığı nedeniyle 775 sayılı Kanunun 18. maddesi uyarınca yıkımına karar verilen beton dolgu, iskele, havuz, kabin duvarı ve oyun alanının bedelinin tazmini istemine ilişkindir.
Adli ve idarî yargıda açılan davalar ile elde edilmek istenen sonucun aynı olmaması bakımından konuları farklı olan bu davalarda verilen kararlar arasında 2247 sayılı Kanunda belirtilen anlamda hüküüm uyuşmazlığı bulunmamaktadır.
SONUÇ: Açıklanan nedenlerle, İzmir 3. İdare Mahkemesinin 04/04/2007 tarihli ve E:2006/1196, K:2007/432 sayılı kararı ile Çeşme Asliye Hukuk Mahkemesinin 30/03/2016 tarihli ve E:2008/166, K:2016/254 sayılı kararı arasında hüküüm uyuşmazlığı bulunmadığından, başvurunun reddine karar verilmesi gerektiği düşümlülmektedir. ..."
"... MEVZUAT YÖNÜNDEN İNCELEME:
İdari ve adli yargı kararları arasında oluştuğu ileri sürülen hüküüm uyuşmazlığının çözümü için; öncelikle hüküüm uyuşmazlığının oluşup oluşmadığının belirlenmesi gerekmektedir.
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 24. maddesinin birinci fikrasında, "İnci maddede gösterilen yargı mercileri tarafından, görevle ilgili olmaksızın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküüm uyuşmazlığının varlığı kabul edilir. " hukümu yer almaktadır. Anılan hukme göre, hüküüm uyuşmazlığının varlığı için:
a- Uyuşmazlık konusu hükümlerin, adli ve idari yargı mercileri tarafından verilmesi, b- Konu, dava sebebi ve taraflardan en az birinin aynı olması, c- Her iki kararın da kesinleşmiş olması, d- Kararlarda davanın esasının hukme bağlanması, e- Kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması,
Koşullarının birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.
Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen kararların incelenmesinde; ortada, taraflardan en az birinin aynı olduğu, adli ve idari yargı yerlerince verilmiş ve kanun yollarına başvurularak şeklen kesinleşmiş kararların bulunduğu, tüm kararlarda davanın esasının hukme bağlandığı ve kanun yollarının tüketildiği anlaşılmıştır.
Ancak, anılan mahkemelerce verilen hükümlerin konu ve dava sebebinin aynı olup olmadığı ve kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunup bulunmadığı konusunun ayrıca incelenmesinde fayda bulunmaktadır.
İzmir 3. İdare Mahkemesindeki dava; 775 sayılı Kanun'dan kaynaklanan yıkım ve tahliye kararının iptali istemiyle açılmış ve Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.
Çeşme Asliye Hukuk Mahkemesindeki dava ise; 775 sayılı Kanun uyarınca uygulanan yıkım nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılmış, davanın reddine karar verilmiştir.
Bu duruma göre, İdare Mahkemesindeki davanın, yıkım işleminin iptali davasına; Asliye Hukuk Mahkemesindeki davanın ise, yıkım nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zararın tazminine ilişkin olması karşısında, mahkeme kararları arasında hüküüm uyuşmazlığı bulunduğunun kabulü için gerekli olan koşullardan, dava konusunun aynı olması koşulunun gerçekleşmediği sonucuna varılmıştır.
SONUÇ:
Açıklanan nedenlerle, adli ve idari yargı mercileri tarafından esasa ilişkin olarak verilen ve kesinleşen mahkeme kararlarının dava konusunun aynı olmaması sebebiyle, 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde belirtilen koşulların birlikte gerçekleşmediği düştincesiyle söz konusu başvurunun reddi gerekmektedir. ...
"Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli, idari ve askeri yargı mercileri arasındaki görev ve hükümet uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir."
"(Değişik: 23/7/2008 - 5791/6 md.)"
Olumsuz görev uyuşmazlıklarında dava dosyaları, son görevsizlik kararını veren yargı merciince, bu kararın kesinleşmesinden sonra (...) taraflardan birinin istemi üzerine, ilk görevsizlik kararını veren yargı merciine ait dava dosyası da temin edilerek Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir ve görevli yargı merciinin belirlenmesi istenir."
"(Değişik: 21/1/1982 - 2592/5 md.)"
Uyuşmazlık Mahkemesi, olumsuz görev uyuşmazlığı ile ilgili dosyaların ilk incelemesi sırasında ve gerekli gördüğü hallerde ilgili Başsavcıların görüşünü de alarak, görevli yargı merciini belirten kararını verir."
"(Değişik birinci fıkra: 21/1/1982 - 2592/7 md.) 1 nci maddede gösterilen yargı mercileri tarafından, görevle ilgili olmaksızın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hükümet uyuşmazlığının varlığı kabul edilir.
(Mülga ikinci fıkra: 2/7/2018 - KHK-703/183 md.)
İlgili kişi veya makam Uyuşmazlık Mahkemesine başvurarak hükümet uyuşmazlığının giderilmesini istiyebilir. Bu halde olumsuz görev uyuşmazlığının çıkarılması ile ilgili 15 ve 16 nci maddelerdeki usul kuralları uygulanır."
şöyledir:
"Hüküm uyuşmazlıklarında Uyuşmazlık Mahkemesi, Danıştay Yargılama usulünün bu kanuna aykırı olmayan hükümlerini uygulamak suretiyle anlaşmazlığın esasını da karara bağlar.
(Mülga ikinci fıkra: 2/7/2018 - KHK-703/183 md.)
Uyuşmazlık Mahkemesi hükümet uyuşmazlıklarını dosya üzerinde inceleyerek karara bağlar. Gerekli gördüğü hallerde veya istek üzerine tarafları dinleyebilir."
Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Eyüp SARICALAR, Bayram ŞEN, Döndü Deniz BİLİR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 12/01/2026 tarihli toplantısında; Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın 2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde anılan hüküme göre, hükümet uyuşmazlığının ortaya çıkabilmesi için:
a) Uyuşmazlık doğuran hükümlerin, adli ve idari yargı mercileri tarafından verilmesi,
b) Konu, dava sebebi ve taraflardan en az birinin aynı olması,
c) Her iki kararın da kesinleşmiş olması,
d) Kararlarda davanın esasının hüküme bağlanması,
e) Kararlarda arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız olması koşullarının birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.
Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen adli yargı ve idari adli yargı kararlarının incelenmesinden; ortada adli ve idari yargı yerlerince verilmiş ve kesinleşmiş kararlar bulunduğu, taraflardan en az birinin aynı olduğu, her iki davanın esasının hüküme bağlandığı ve kararların kesinleştiği anlaşılmaktadır.
İdari yargı yerinde görülen davanın konusu; devletin hükümet ve tasarrufu altında olan taşınmazının işgal edildiğinden bahisle yapılan yıkım, tahliye ve boş olarak teslimine dair Çeşme Kaymakamlığının 27/04/2006 tarih ve 1589 sayılı kararının ve bu karara istinaden Çeşme Belediye Başkanlığı İmar Müdürlüğünün 26/04/2006 tarih ve E.2006/1053 sayılı yazısının iptaline karar verilmesi istemine ilişkindir.
Adli yargı yerinde görülen davanın konusu ise; davalı müteahhit tarafından inşa edilen havuzun sitenin mülkiyet sınırlı dışında yapıldığından bahisle 775 sayılı Gecekondu Kanunu'nun 18. maddesi gereğince yıkılması nedeniyle site yönetiminin uğradığı zararın faiziyle birlikte tazmini ve tahsiline karar verilmesi istemine ilişkindir.
Buna göre uyuşmazlık yaratıldığı iddia olunan hükümlerin konusunun aynı olmadığı anlaşıldığından, adli ve
idari yargı kararları arasında bir çelişkiden veya hakkın yerine getirilmesinin olanaksız hale geldiğinden bahsetmek de mümkün görülmemektedir.
Bu durumda, adli ve idari yargı yerlerince farklı konulara ilişkin olarak verilen kararlar arasında huküm uyuşmazlığı bulunduğundan söz edilemeyeceği'den, Çeşme Asliye Hukuk Mahkemesinin 30/03/2016 tarih ve E.2008/166, K.2016/254 sayılı kararı ile İzmir 3. İdare Mahkemesinin 04/04/2007 tarih ve E.2006/1196, K.2007/432 sayılı kararı arasında huküm uyuşmazlığı bulunduğunun kabulü için gerekli olan, "aynı konuya ilişkin olması" koşulunun gerçekleşmediği sonucuna varılmıştır.
Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngörülen "aynı konuya ilişkin olması" koşulunu taşımayan başvurunun reddi gerekmiştir.
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngörülen "aynı konuya ilişkin olması" koşulunu taşımayan BAŞVURUNUN REDDİNE,
12/01/2026 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Rıdvan GÜLEÇ
Üye Eyüp SARICALAR
Üye Bayram ŞEN
Üye Döndü Deniz BİLİR
Üye Ahmet ARSLAN
Üye Mahmut BALLI
Üye Bilal ÇALIŞKAN