Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
EŞAS NO : 2025/519
KARAR NO : 2026/284
KARAR TR : 15/06/2026
ÖZET: Davacı şirket tarafından iflas müdürlüğünce yapılan ihaleden iyiniyetli üçüncü kişi sıfatıyla satın alınan müzik eseri işletme belgelerinin, davalı idarenin mahkemeye gönderdiği eksik ve hatalı yazılar neticesinde ihalenin kısmen feshedilerek iptal edilmesine sebebiyet verildiğinden bahisle, uğranılan toplam 150.000 TL maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
Davacı : S. M. Y. P. S. v. T. L. Ş.
Vekili : Av. A. E.
Davalı : Kültür ve Turizm Bakanlığı
Vekili : Av. G. Y. A.
gönderilmesine karar vermiştir.
"Karar veren Ankara 2. İdare Mahkemesi'nce, ** mahkememizin 29.03.2013 tarih ve E:2011/1005, K:2013/609 sayılı kararının Danıştay 10. Dairesi'nin 16.07.2014 tarih ve E:2014/2199, K:2014/4781 sayılı kararıyla görev yönünden bozulması üzerine bozma kararına uyularak işin gereği görüştüldü:
Dava, davalı idarenin, eser işletme belgelerinin süreli olduğunu belirtmeyi unuttuğu iddiasıyla, davacı şirketin üzerinde kalan eser işletme belgelerine yönelik ihalenin feshedilmesi sonucu uğranıldığı öne sürülen toplam 200.000,00 TL maddi ve manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 5. maddesinde, "İcra ve İflas Dairesi görevlilerinin kusurlarından doğan tazminat davaları, ancak idare aleyhine açılabilir. Devletin, zararın meydana gelmesinde kusuru bulunan görevlilere rücu hakkı saklıdır. Bu davalara adliye mahkemelerinde bakılır." hükmüne yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden, K. A. 'ın eser sahibi ve icracısı olduğu yedi adet yapıma ilişkin eser işletme belgelerinin R. M. Y. T. L. Ş. ve Neşe Müzik Yapım Tic. Ltd. şirketlerine verildiği, yapım şirketlerinin borçlarından dolayı haklarında başlatılan icra takibi sırasında icra müdürlüklerince İstanbul Telif Hakları Sinema Müdürlüğünden şirketler adına tescil edilmiş bütün eser işletme belgelerinin talep edilmesi üzerine K. A. 'a ait yedi adet eser dahil bütün eser işletme belgelerinin İcra Müdürlüğüne gönderildiği, K. A.ın vekilinin İstanbul Telif Hakları Sinema Müdürlüğüne yaptığı başvuru sonrasında verilen izinlerin süreyle sınırlı olduğu ve çeşitli tarihlerde bu sürelerin sona erdiğinin tespit edildiği ve Neşe Müzik-Raks Müzik ile K. A. arasındaki sözleşmenin süresinin sona ermesi nedeniyle yedi adet eserin K. A. ait olan K. M. P. O. Ş. adına kayıt ve tescil edildiği, diğer taraftan Neşe Müzik ve Raks Müzik isimli şirketlerin iflas kararlarının kesinleştiğinin Beyoğlu İflas Müdürlüğü'nün 16.12.2009 tarih ve 2006/10, 2006/11, 2006/12 sayılı yazıları ile davalı idareye bildirildiği ve kesinleşen ihale sonucunda şirketlerin eser işletme belgelerini devralan davacı şirketin kayıt ve tescil işlemlerinin gerçekleştirilmesinin istenildiği, davalı idarece K. A. 'ın eser sahibi ve icracısı olduğu yedi adet eserin sözleşme sürelerinin dolmuş olması nedeniyle davacı şirket adına kayıt tescil işlemlerinin yapılamadığının iflas dairesine bildirildiği, iflas dairesince ihale dosyasına yedi adet eserin başka bir şirket adına kayıt ve tescil edildiğine ilişkin satışın kesinleşme tarihinden önce herhangi bir bilgi belge girmediği, bu nedenle ihaleye konu bütün hakların ihale üzerinde kalan şirkete devredilmesi gerektiğinin belirtilmesi üzerine ihale konusu bütün eser işletme belgelerinin davacı şirket adına kayıt ve tescil edildiği, ardından K. A. tarafından davacı şirket aleyhine Beyoğlu 1. İcra Hukuk Mahkemesinde ihalenin feshi talebiyle dava açıldığı, Mahkemenin 10.8.2010 tarihli kararıyla ihalenin kısmen feshine karar verildiği, davalı idarece mahkeme kararı uygulanarak yedi adet eserin davacı şirket adına yapılan kayıt tescil işleminin iptal edildiği, sonrasında davacı şirket tarafından davalı idarece iflas dosyasına eserlerin işletme belgesinin süresinin dolduğunu belirten belgelerin eklenmeyerek kusurlu davranıldığından bahisle uğranıldığı ileri sürülen 50.000 TL maddi, 150.000,00 TL manevi tazminat istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
*İcra ve İflas Kanunu'nun uygulanmasına ilişkin olarak doğduğu öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan bu davada, icra dairesi görevlilerinin yanısıra icra işlemlerine gerekli bilgi ve belge vermek suretiyle katılan davalı idare personelinin de kusurunun bulunduğu ileri sürüilmekte olup, 2004 sayılı Yasa'da düzenlenen kamu hizmetinin yürütülmesine iştirak eden başka idare personelinin varsa kusurlarından doğan sorumlulğun, maddi ve hukuki birlik nedeniyle bu Yasa kapsamında değerlendirilmesi ve bu suretle, uyuşmazlığa konu edilen davanın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerekmektedir..."
Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesi 18/09/2018 tarih ve E.2015/167, K.2018/463 sayılı kararı ile davanın reddine karar vermiş, davacı vekilinin kararı istinaf etmesi üzerine, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 25. Hukuk Dairesi 28/02/2024 tarih ve E.2022/2403, K.2024/518 sayılı kararı ile, istinaf başvurusunun kabulü ile, Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesinin kararının HMK'nin 355 ve 353. maddesinin 1. fıkrası (a) bendinin 4. maddesi uyarınca kaldırılmasına karar vermiştir.
Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesi 19/07/2024 tarih ve E.2024/334 sayılı ara kararı ile, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulacağını belirterek Ankara 2. İdare Mahkemesinden E.2011/1005, K.2013/609 sayılı dosyanın gönderilmesinin istenmesine karar vermiş, idari yargı yerince ilgili dava dosyasının UYAP sisteminden gönderilmesine karşın, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca gerekçeli bir karar ile görevli yargı merciinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulması gerekirken 19/07/2024 tarih ve E.2024/334 sayılı üst yazıyla, adli ve idari yargı dosyalarının "06.06.2024 tarihli duruşma ara kararının 2 maddesi gereğince" gönderildiği belirtilerek, gerekçeli bir karar olmaksızın Mahkememize başvuru yapılmış, Uyuşmazlık Mahkemesinin 03/02/2025 tarih, E.2024/513, K.2025/127 sayılı kararı ile, mahkeme kararının gerekçeli olmadığından bahisle "2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19/07/2024 tarih ve E.2024/334 sayılı BAŞVURUSUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİNE" karar verilmiştir.
Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesi 17/07/2025 tarih ve E.2024/334 sayılı kararı ile, davanın görüleceği çözüm yerinin idari yargı olması sebebiyle mahkeme dosyası ile Ankara 2. İdare Mahkemesinin E.2014/1955, K.2014/1348 sayılı dosyasının 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi gereğince görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesince verilecek karara kadar davanın ertelenmesine karar vermiştir.
Kararın ilgili kısmı şöyledir:
...Dava; idarenin eyleminden kaynaklanan zararın tazmini talebine ilişkindir.
Mahkememizce yapılan yargılama sonunda davanın reddine dair verilen karara karşı davacı vekilinin istinaf kanın yoluna başvurması üzerine, BAM 25. Hukuk Dairesi tarafından özetle "davanın görüleceği çözüm yerinin idari yargı olduğu, 2247 SK'nun 19. Maddesi gereğince işlem yapılarak uyuşmazlık mahkemesine başvurulması gerektiği" gerekçesi ile kararımızın kaldırılmasına karar verilmiştir.
Yeniden yapılan yargılama da; davacılar tarafından aynı istemli davanın, öncesinde idari yargıda açıldığı, Ankara 2. İdare Mahkemesinin 2014/1955 esas, 2014/1348 karar sayılı kararı ile adli yargıının görevli olması nedeniyle görevsizlik kararı verildiği anlaşıldığından 2247 SK'nun 19. Maddesi gereğince dosyamız, celp olunan idare dosyası ile birlikte Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmiş olup, Uyuşmazlık Mahkemesinin 03/02/2025 tarihli kararı ile "2247 SK'nun 19. Maddesinde de belirtilen koşulları taşmayan başvurunun, aynı kanunun 27. Maddesi gereğince reddine karar verildiği görülmüştür.
İncelenen Mahkememiz dosyası ile idare mahkemesi dosyası karşısında;
Davanın; idarenin eylem ve işlemlerinden kaynaklanan zararın tazmini talebine ilişkin olduğu, davacı vekili, Beyoğlu 1. İhra Hukuk Mahkemesi 2010/68 Esas, 2010/69 Karar sayılı ilanı ile Beyoğlu Iflas İdaresi 2006/10 ve 11 Esas sayılı dosyalarında yapılan ihalelerin feshedildiğini, mahkemece davalı idarenin eser işletme belgelerinin süreli olduğunun belirtilmesinin unutulduğu satış yapıldıktan sonra bu bilginin verildiği eser işletme belgesinin süreli olması sebebiyle ihalelerin feshedildiğini, davalının bu süreçte aktif rol oynayarak icra dosyalarına yanlış bilgi verdiğini kabul edip müvekkili adına kayıtlı albümlerin eser işletme belgelerini iptal ettiğini, davalının icra dosyasına eser işletme belgelerinin süreli olduğunu bildirmesini sehven unutması sebebiyle yapılan ihalenin feshedildiğini, ihalenin feshine davalının kusurlu eyleminin sebep olduğunu ileri sürerek tazminat talebinde bulunmuş olup, davacı tarafça icra dairesi görevlilerinin kusuru sebebiyle ihalenin feshedildiği ve zarara uğradığı iddiası bulunmadığı, talep olmayan bir hususta mahkemece inceleme yapılamayacağı, talebin tamamen davalı idarenin hizmet kusuru sebebiyle uğranılan zararın tazmini olduğu bu durumda davanın görüleceği çözüm yerinin idari yargı olduğu sonucuna varıldığından..."
Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için adli yargı dava dosyası, ekinde idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına, 2247 sayılı Kanun'un 16. maddesi uyarınca Danıştay Başsavcisının ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcisının yazılı düşünceleri istenilmiştir.
"İLGİLİ MEVZUAT:
10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 277. maddesinden itibaren Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın teşkilat ve görevleri, 283. maddesinde, Telif Hakları Genel Müdiirliğinin görev ve yetkileri dizenlenmiş, a) bendinde; 5/12/1951 tarihli ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile Bakanlığı verilen görevleri yürütmek, ç) bendinde de; telif hakları ihlallerinin önlenmesi amacıyla gerekli tedbirleri almak, bu konuda ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümüne yönelik çalışmaları ilgili taraflarla birlikte yürütmek, görev ve yetkisi anılan Genel Müdürlüğe verilmiştir.
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun "Eser sahibinin hakları" başlıklı 13. maddesinde, "Fikir ve sanat eserleri üzerinde sahiplerinin mali ve manevi menfaatleri bu kanun dairesinde himaye görür. Eser sahibine tanınan hak ve salahiyetler eserin bütüntüne ve parçalarına şamildir. (Değişik son fikra: 3/3/2004-5101/10 md.) Filmlerin ilk tespitini gerçekleştiren film yapımcıları ile seslerin ilk tespitini gerçekleştiren fonogram yapımcıları, hak ihdas etmek amacı taşımaksızın, sahip oldukları hakların ihlal edilmemesi, hak sahipliklerinin belirlenmesinde ispat kolaylığı sağlanması ve malî haklara ilişkin yararlanma yetkilerinin takip edilmesi maksadıyla, sinema ve müzik eserlerini içeren yapımlarının kayıt ve tescilini yaptırırlar. Aynı maksatla, eser sahiplerinin talebi üzerine, bu Kanun kapsamında korunan tüm eserlerin kayıt ve tescili yapılabilir, malî haklara ilişkin yararlanma yetkileri de kayıt altına alınabilir. Beyana müstenit yapılan bu işlemlerden Bakanlık sorumlu tutulamaz. Ancak, kayıt ve tescil işlemlerine esas teşkil edecek işlemlerde, mevcut olmadığını bildiği veya bilmesi icap ettiği veya kendisine ait olmayan malî ve manevî haklara ilişkin yanlış beyanda bulunulan, bu Kanunda öngörülen hukukî ve cezaî müeyyidelere tâbidirler. Bu Kanun kapsamında yapılan tüm kayıt ve tescil işlemlerine ilişkin ücretler Bakanlık tarafından belirlenir. Kayıt ve tescilin usul ve esasları, ücretlerinin belirlenmesi ile diğer hususlar Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir." hükmüne; "Görev ve ispat" başlıklı 76. maddesinde de, "Bu Kanunun düzenlediği hukukî ilişkilerden doğan davalarda, dava konusunun miktarına ve Kanunda gösterilen cezaya bakılmaksızın, görevli mahkeme Adalet Bakanlığı tarafından kurulacak ihtisas mahkemeleridir. İhtisas mahkemeleri kurulup yargılama faaliyetlerine başlayınca kadar, asliye hukuk ve asliye ceza mahkemelerinden hangilerinin ihtisas mahkemesi olarak görevlendireceği ve bu mahkemelerin yargı çevreleri Adalet Bakanlığı'nın teklifli üzerine Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenir." hükmüne; ek 4. maddesinde ise, "Eser ve eser sahibi ile eser üzerindeki haklardan herhangi birinin sahibi veya eserin kullanımına ilişkin süreler ve şartlar ile ilgili olarak eser nüshaları üzerinde bulunan veya eserin topluma
sunulması sırasında görülen bilgiler ve bu bilgileri temsil eden sayılar veya kodlar yetkisiz olarak ortadan kaldırılamaz ve değiştirilemez. Bilgileri ve bilgileri temsil eden sayıları ve kodları yetkisiz olarak değiştirilen veya ortadan kaldırılan eserlerin asılları veya kopyaları dağıtılamaz, dağıtılmak üzere ithal edilemez, yayınlanamaz veya topluma iletilemez." hükmüne yer verilmiştir.
Yine 5846 sayılı Kanunun 66. ve devamı maddelerinde hukuk davaları, 70. maddesinde tazminat davası, 71. maddesinden itibaren ceza davaları düzenlenmiştir.
5846 sayılı Kanunun 13. maddesi ile 5224 sayılı Kanunun 7 ve 15. maddelerine dayanılarak, fikir ve sanat eserlerini içeren yapımlar üzerinde hak ihdas etmek amacı taşımaksızın mali ve manevi hak sahiplerinin söz konusu haklarının ihlal edilmemesi, hak sahipliklerinin belirlenmesinde ispat kolaylığı sağlanması ve mali haklara ilişkin yararlanma yetkilerinin takip edilebilmesi amacıyla eserlerin ve yapımların kayıt ve tescilinin yapılmasına ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla çıkarılan Fikir ve Sanat Eserlerinin Kayıt ve Tescili Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesinin ilk fikrassında, "Sinema ve müzik eserlerinde filmlerin ilk tespitini gerçekleştiren film yapımcıları ile seslerin ilk tespitini gerçekleştiren fonogram yapımcıları, hak ihdas etmek amacı taşımaksızın, sahip oldukları hakların ihlal edilmemesi, hak sahipliklerinin belirlenmesinde ispat kolaylığı sağlanması ve mali haklara ilişkin yararlanma yetkilerinin takip edilebilmesi amacıyla sinema ve müzik eserlerini içeren yapımlarının kayıt ve tescilini yaptırırlar. Ayrıca, belli bir mizansen veya senaryo çerçevesinde hareketli ve sesli görüntüleri içermesi nedeniyle sinema eserlerini içeren yapımlar gibi bilgisayar oyunlarıda hak sahiplerince, sahip olunan hakların belirlenmesi ve haklara ilişkin ispat kolaylığı sağlanması amacıyla kayıt ve tescil yapılır." , "Hukuka aykırı kayıt ve tescilin iptali" başlıklı 13. maddesinde de, "Bu Yönetmelik hükümleri uyarınca gerçekleştirilen işlemlerde gerçeğe aykırı bilgi verildiği, idari birimlerce veya mahkemece tespit edilen, sahte belge kullanıldığı sabit olan, hakkında yargı mercileri tarafından verilmiş iptal kararı bulunan veya mükerrer olduğu tespit edilen işlemlere ilişkin belgeler iptal olumur." hükmü yer almaktadır.
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun "Görevli ve yetkili mahkeme" başlıklı 156. maddesinde "Bu Kanunda öngörülen davalarda görevli mahkeme, fikri ve sınıf haklar hukuk mahkemesi ile fikri ve sınıf haklar ceza mahkemesidir. Bu mahkemeler, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşü alınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde Adalet Bakanlığı'nca üzüm görülen yerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevresi, il ve ilçe sınırlarına bakılmaksızın Adalet Bakanlığı'nın önerisi üzerine Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenir. Fikri ve sınıf haklar hukuk mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına giren dava ve işlere, asliye hukuk mahkemesince; fikri ve sınıf haklar ceza mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına giren dava ve işlere, asliye ceza mahkemesince bakılır. Bu dava ve işlere bakacak asliye hukuk ve asliye ceza mahkemeleri ile bu mahkemelerin yargı çevresi, il ve ilçe sınırlarına bakılmaksızın Adalet Bakanlığı'nın önerisi üzerine Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKÎ DEĞERLENDİRME:
Bir anlaşmazlığının çözümünde genel ve özel kanılarda anlaşmazlığı doğuran olaya aynı anda uygulanması gereken farklı düzenleyici hükümlerin bulunması halinde özel hükmün uygulanması hukukun genel ilkelerindendir.
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, fikir ve sanat eserlerini meydana getiren eser sahipleri ile bu eserleri icra eden veya yorumlayan icracı sanatçıların, seslerin ilk tespitini yapan fonogram yapımcıları ile filmlerin ilk tespitini gerçekleştiren yapımcıların ve radyo televizyon kuruluşlarının ürünleri üzerindeki manevi ve mali haklarını belirlemek, korumak, bu haklara ilişkin tasarruf esas ve usullerini, yargı yollarını ve yaptırımları ile Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın görev, yetki ve sorumluluğunu düzenlemesi yönünden özel kanun niteliğindedir.
Davacı, uğranıldığı ileri sürülen zararın, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın hizmet kusurundan kaynaklandığını ileri sürmekte olup, zararın kaynağını 5846 sayılı Kanunda düzenlenen eser işletme belgelerinin oluşturması karşısında, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın 5846 sayılı Kanun ile verilen görevlerini hizmet gereklerine uygun şekilde yerine getirip getirmediği hususunun aynı kanunun 76. maddesi ve 6769 sayılı Kanunun 156. maddesi hükmü uyarınca adli yargı düzeni içinde yer alan mahkeme tarafından değerlendirilmesi gerekmektedir.
SONUÇ: Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargıının görevli olduğu düşünülmektedir."
"Bilindiği gibi, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" kenar başlıklı 2. maddesinde, idari dava türleri: a) İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları, b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmıştır.
Diğer taraftan, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nın 1. maddesinde; "Bu Kanunun amacı, fikir ve sanat eserlerini meydana getiren eser sahipleri ile bu eserleri icra eden veya yorumlayan icracı sanatçıların, seslerin ilk tespitini yapan fonogram yapımcıları ile filmlerin ilk tespitini gerçekleştiren yapımcıların ve
radyo-televizyon kuruluşlarının ürünleri üzerindeki manevi ve mali haklarını belirlemek, korumak, bu ürünlerden yararlanma şartlarını düzenlemek, öngörülen esas ve usullere aykırı yararlanma halinde yaptırımları tespit etmektir. " hükmüne, 13. maddesinde; "Fikir ve sanat eserleri üzerinde sahiplerinin mali ve manevi menfaatleri bu kanun dairesinde himaye görür. / Eser sahibine tanınan hak ve salahiyetler eserin bütününe ve parçalarına şamildir. / Filmlerin ilk tespitini gerçekleştiren film yapımcıları ile seslerin ilk tespitini gerçekleştiren fonogram yapımcıları, hak ihdas etmek amacı taşımaksızın, sahip oldukları hakların ihlal edilmemesi, hak sahipliklerinin belirlenmesinde ispat kolaylığı sağlanması ve mali haklara ilişkin yararlanma yetkilerinin takip edilmesi maksadıyla, sinema ve mizik eserlerini içeren yapımlarının kayıt ve tescilini yaptırırlar. Aynı maksatla, eser sahiplerinin talebi üzerine, bu Kanun kapsamında korunan tüm eserlerin kayıt ve tescili yapılabilir, mali haklara ilişkin yararlanma yetkileri de kayıt altına alınabilir. Beyana müstenit yapılan bu işlemlerden Bakanlık sorumlu tutulamaz. Ancak, kayıt ve tescil işlemlerine esas teşkil edecek işlemlerde, mevcut olmadığını bildiği veya bilmesi icap ettiği veya kendisine ait olmayan mali ve manevî haklara ilişkin yanlış beyanda bulunanlar, bu Kanunda öngörülen hukukî ve cezaî müeyyidelere tabidirler. Bu Kanun kapsamında yapılan tüm kayıt ve tescil işlemlerine ilişkin ücretler Bakanlık tarafından belirlenir. Kayıt ve tescilin usul ve esasları, ücretlerinin belirlenmesi ile diğer hususlar Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir. " hükmüne yer verilmiş, 66 ilâ 75. maddelerinde hukuk ve ceza davaları düzenlenmiş, 76. maddesinin birinci fıkrasının ilk cümlelerinde; "Bu Kanunun düzenlediği hukukî ilişkilerden doğan davalarda, dava konusunun miktarına ve Kanunda gösterilen cezaya bakılmaksızın, görevli mahkeme Adalet Bakanlığı tarafından kurulacak ihtisas mahkemeleridir." hükmü yer almıştır.
Somut olayda, sanatçı Kayahan Açar'ın eser sahibi ve icracısı olduğu 7 adet yapıma ilişkin eser işletme belgelerinin R. M. Y. T. I. Ş. ve N. M. Y. T. I. Ş. yer verildiği, yapım şirketlerinin borçlarından dolayı haklarında başlatılan icra takibi strasında icra müdürlüklerince İstanbul Telif Hakları Sinema Müdürlüğünden şirketler adına tescil edilmiş bütün eser işletme belgelerinin talep edilmesi üzerine, Kayahan Açar'a ait 7 adet eser dâhil bütün eser işletme belgelerinin icra müdürlüğüne gönderildiği, Kayahan Açar vekilinin İstanbul Telif Hakları Sinema Müdürlüğüne yaptığı başvuru sonrasında verilen izinlerin süreyle sınırlı olduğu ve çeşitli tarihlerde bu sürelerin sona erdiğinin tespit edildiği, Neşe Müzik - Raks Müzik ile Kayahan Açar arasındaki sözleşmenin süresinin sona ermesi nedeniyle 7 adet eserin Kayahan Açar'a ait olan K M. P. O. Ş. adına kayıt ve tescil edildiği, diğer taraftan Neşe Müzik ve Raks Müzik şirketlerinin iflas kararlarının kesinleştiğinin Beyoğlu İflas Müdürlüğünün 16.12.2009 tarihli ve 2006/10, 2006/11 ve 2006/12 sayılı yazılarıyla Kültür ve Turizm Bakanlığına bildirildiği ve kesinleşen ihale sonucunda şirketlerin eser işletme belgelerini devralan davacı şirket adına kayıt ve tescil işlemlerinin gerçekleştirilmesinin istenildiği, davalı idarece söz konusu 7 adet eserin sözleşme sürelerinin dolmuş olması nedeniyle davacı şirket adına kayıt ve tescil işlemlerinin yapılamadığının iflas dairesine bildirildiği, iflas dairesince, satışın kesinleşme tarihinden önce ihale dosyasına 7 adet eserin başka bir şirket adına kayıt ve tescil edildiğine ilişkin herhangi bir bilgi ve belge girmediği, bu nedenle ihaleye konu bütün hakların ihale üzerinde kalan şirkete devredilmesi gerektiğinin bildirilmesi üzerine, ihale konusu bütün eser işletme belgelerinin davacı şirket adına kayıt ve tescil edildiği, ardından Kayahan Açar tarafından davacı şirket aleyhine ihalenin feshi davası açıldığı, Beyoğlu 1. İcra Hukuk Mahkemesinin 10.08.2010 tarihli kararıyla ihalenin kısmen feshine karar verildiği, davalı idarece mahkeme kararının uygulanarak 7 adet eserin davacı şirket adına yapılan kayıt ve tescil işleminin iptal edildiği, sonrasında davacı şirket tarafından, davalı idarece eserlerin işletme belgesinin süresinin dolduğunu belirten belgelerin iflas dosyasına eklenmeyerek kusurlu davranıldığından bahisle uğranıldığı ileri sürülen maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda paylaşılan mevzuat hükümleri dikkate alındığında, davalı idarece, 5846 sayılı Kanun uyarınca eserler üzerindeki manevi ve mali hakları belirleme ve koruma hususunda kendisine verilen yetki ve görevler kapsamında, dava konusu 7 adet eserin işletme belgesinin süresinin dolduğunu belirten belgelerin iflas dosyasına eklenmemesi sonucu uğranıldığı ileri sürülen zararın tazminine ilişkin davanın, 5846 sayılı Kanun'un 66 vd. maddelerinde düzenlenen, manevi ve mali hakları tecaviüze uğrayan kimse tarafından açılan dava niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda uyuşmazlık, davacının manevi ve mali haklarının tespitine ve korunmasına ilişkin olduğundan, söz konusu uyuşmazlığın Fikrî Hukuk alanındaki mevzuat ve özel hukuk kuralları dikkate alınarak çözülebileceği, bu bakımdan, 5846 sayılı Kanun'un 76. maddesinin birinci fıkrasındaki kural da dikkate alındığında, fikri haklardan doğan sorunlara ilişkin davanın çözümünde, ihtisas mahkemesi olarak adli yargı yerinde teşkilatlandırılan fikrî ve sınaî haklar mahkemelerinin görevli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesinin 08.04.2013 tarihli ve 2012/307 Esas, 2013/483 Karar sayılı kararında da benzer hususların vurgulandığı görülmektedir.
Bu nedenle, Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesinin başvurusunun reddine karar verilmesi gerekmektedir. Gereği takdirlerinize sunulur."
"telif hakları ihlallerinin önlenmesi amacıyla gerekli tedbirleri almak, bu komuda ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümüne yönelik çalışmaları ilgili taraflarla birlikte yürütmek" görev ve yetkisi anılan Genel Müdürlüğü verilmiştir.
"Fikir ve sanat eserleri üzerinde sahiplerinin mali ve manevi menfaatleri bu kanun dairesinde himaye görür. Eser sahibine tanınan hak ve salahiyetler eserin bütününe ve parçalarına şamildir.
(Değişik sonfikra: 3/3/2004-5101/10 md.) Filmlerin ilk tespitini gerçekleştiren film yapımcıları ile seslerin ilk tespitini gerçekleştiren fonogram yapımcıları, hak ihdas etmek amacı taşımaksızın, sahip oldukları hakların ihlal edilmemesi, hak sahipliklerinin belirlenmesinde ispat kolaylığı sağlanması ve mali haklara ilişkin yararlanma yetkilerinin takip edilmesi maksadıyla, sinema ve müzik eserlerini içeren yapımlarının kayıt ve tescilini yaptırırlar. Aynı maksatla, eser sahiplerinin talebi üzerine, bu Kanun kapsamında korunan tım eserlerin kayıt ve tescili yapılabilir, mali haklara ilişkin yararlanma yetkileri de kayıt altına alınabilir. Beyana müstenit yapılan bu işlemlerden Bakanlık sorumlu tutulamaz. Ancak, kayıt ve tescil işlemlerine esas teşkil edecek işlemlerde, mevcut olmadığı bildiği veya bilmesi icap ettiği veya kendisine ait olmayan mali ve manevi haklara ilişkin yanlış beyanda bulunanlar, bu Kanunda öngörülen hukukî ve cezaî müeyyidelere tâbidirler. Bu Kanun kapsamında yapılan tüm kayıt ve tescil işlemlerine ilişkin ücretler Bakanlık tarafından belirlenir. Kayıt ve tescilin usul ve esasları, ücretlerinin belirlenmesi ile diğer hususlar Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir."
"(Değişik: 23/1/2008-5728/141 md.)
(Değişik birinci fikra: 22/12/2016-6769/189md.) Bu Kanunun düzenlediği hukuki ilişkilerden doğan dava ve işler ile bu Kanundan kaynaklanan ceza davalarında görevli mahkeme, Sınai Mülkiyet Kanununun 156 nci maddesinin birinci fikrasında belirtilen mahkemelerdir.
Bu Kanun kapsamında açılacak hukuk davalarında mahkeme, davacının iddianın doğruluğu hakkında kıvvetli kanaat oluşturmaya yeter miktar delil sunması hâlinde, korunmakta olan eserler, fonogramlar, icralar, filmler ve yayınları kullananların, bu Kanunda öngörülen izin ve yetkileri aldıklarına dair belgeleri veya tüm yararlanılan eser, fonogram, icra, film ve yayınların listelerini sunmasını isteyebilir. Belirtilen belge veya listelerin sunulamaması tüm eser, fonogram, icra, film ve yayınların haksız kullanılmakta olduğuna karine teşkil eder."
"(Ek: 21/2/2001 - 4630/37 md.)
Eser ve eser sahibi ile eser üzerindeki haklardan herhangi birinin sahibi veya eserin kullanımına ilişkin süreler ve şartlar ile ilgili olarak eser nüshaları üzerinde bulunan veya eserin topluma sunulması sırasında görülen bilgiler ve bu bilgileri temsil eden sayılar veya kodlar yetkisiz olarak ortadan kaldırılamaz ve değiştirilemez. Bilgileri ve bilgileri temsil eden sayıları ve kodları yetkisiz olarak değiştirilen veya ortadan kaldırılan eserlerin asılları veya kopyaları dağıtılamaz, dağıtılmak üzere ithal edilemez, yayınlanamaz veya topluma iletilemez."
"(Değişik: R.G.-28/10/2008-27038)
Sinema ve müzik eserlerinde filmlerin ilk tespitini gerçekleştiren film yapımcıları ile seslerin ilk tespitini gerçekleştiren fonogram yapımcıları, hak ihdas etmek amacı taşımaksızın, sahip oldukları hakların ihlal edilmemesi, hak sahipliklerinin belirlenmesinde ispat kolaylığı sağlanması ve mali haklara ilişkin yararlanma yetkilerinin takip edilebilmesi amacıyla sinema ve müzik eserlerini içeren yapımlarının kayıt ve tescilini yaptırırlar. Ayrıca, belli bir mizansen veya senaryo çerçevesinde hareketli ve sesli görüntüleri içermesi nedeniyle sinema eserlerini içeren yapımlar gibi bilgisayar oyunları da hak sahiplerince, sahip olunan hakların belirlenmesi ve haklara ilişkin ispat kolaylığı sağlanması amacıyla kayıt ve tescil yapılır.
- Yönetmelik'in "Hukuka aykırı kayıt ve tescilin iptali" başlıklı 13. maddesi şöyledir:
"(Değişik: R.G.-28/10/2008-27038)
(1) Bu Yönetmelik hükümleri uyarınca gerçekleştirilen işlemlerde gerçeğe aykırı bilgi verildiği, idari birimlerce veya mahkemece tespit edilen, sahte belge kullanıldığı sabit olan, hakkında yargı mercileri tarafından verilmiş iptal kararı bulunan veya mükerrer olduğu tespit edilen işlemlere ilişkin belgeler iptal olunur."
"(1) (Değişik: 22/7/2020-7251/61 md.)
Bu Kanunda öngörülendavalarda görevli mahkeme, fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi ile fikri ve sınai haklar ceza mahkemesidir. Bu mahkemeler, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşü alınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde Adalet Bakanlığına lizum görülen yerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevresi, il ve ilçe sınırlarına bakılmaksızın Adalet Bakanlığı'nın önerisi üzerine Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenir. Fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına giren dava ve işlere, asliye hukuk mahkemesince; fikri ve sınai haklar ceza mahkemesi kurulmamış olan
yerlerde bu mahkemenin görev alanına giren dava ve işlere, asliye ceza mahkemesince bakılır. Bu dava ve işlere bakacak asliye hukuk ve asliye ceza mahkemeleri ile bu mahkemelerin yargı çevresi, il ve ilçe sınırlarına bakılmaksızın Adalet Bakanlığı'nın önerisi üzerine Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenir.
(2) Kurumun bu Kanun hükümlerine göre aldığı bütün kararlara karşı açılacak davalarda ve Kurumun kararlarından zarar gören üçüncü kişilerin Kurum aleyhine açacakları davalarda görevli ve yetkili mahkeme, Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesidir.
(3) Sınai mülkiyet hakkı sahibi tarafından, üçüncü kişiler aleyhine açılacak hukuk davalarında yetkili mahkeme, davacının yerleşim yeri veya hukuka aykırı filin gerçekleştiği yahut bu filin etkilerinin görüldüğü yer mahkemesidir.
(4) Davacının Türkiye'de yerleşim yeri bulunmaması hâlinde yetkili mahkeme, davanın açıldığı tarihte sicilde kayıtlı vekilin işyerinin bulunduğu yerdeki ve eğer vekillik kaydı silinmişse Kurum merkezinin bulunduğu yerdeki mahkemedir.
(5) Üçüncü kişiler tarafından sınaî mülkiyet hakkı sahibi aleyhine açılacak davalarda yetkili mahkeme, davalının yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir. Sınai mülkiyet hakkı başvurusu veya sınaî mülkiyet hak sahibinin Türkiye'de yerleşim yeri bulunmaması hâlinde, dördüncü fikra hükmü uygulanır."
Raportör-Hâkim Süleyman ARIDURU'nun davanın çözümünde adli yargıının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılara görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargıının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
Dava, davacı şirketin iflas müdürlüğünce yapılan ihaleden iyiniyetli üçüncü kişi sıfatıyla satın aldığı müzik eseri işletme belgelerinin, davalı Kültür ve Turizm Bakanlığı birimlerince iflas idaresine ve yargı merciine belgelerin dayanağı olanbirleşme sürelerine ilişkin eksik ve hatalı bildirimlerde bulunulması neticesinde ihalenin kısmen feshedilerek iptal edilmesine sebebiyet verildiğinden bahisle, uğranılan maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
Olayda, davacı şirket tarafından usulüne uygun ihale yoluyla edinilen eser işletme belgelerine ilişkin olarak, davalı idarenin ihale sonrasında müdahil olup kayıt ve tescile esas teşkil edenbirleşme ve muvafakatnamelerin süreli olduğuna dair yönlendirici beyanları ve işlemleri sebebiyle tescillerin ve ihalenin iptaline neden olunduğu; idarenin bu tutumunun hizmet kusuru teşkil ettiği ileri sürülerek, uğranılan zararın tazmininin talep edildiği anlaşılmaktadır.
Buna göre, bir uyuşmazlığın çözümünde genel ve özel kanunlarda aynı anda uygulanması gereken farklı hükümlerin bulunması halinde özel hükmün uygulanmasının hukukun genel ilkelerinden olduğu; 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun, eser sahiplerine, icracı sanatçılara ve yapımcılara tanınan fikri hakların kullanımını ve Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın bu konudaki görev, yetki ve sorumluluklarını düzenlemesi yönünden özel kanun niteliği taşıdığı; uyuşmazlığın, eser işletme belgelerinin ve bu belgelere bağlı muvafakatnamelerin geçerlilik şartlarının bulunup bulunmadığının, sürelerinin dolup dolmadığının tespiti ile idarenin tescil ve bildirim işlemlerindeki kusuruna ilişkin olduğu ve dolayısıyla tamamen Fikri Hukuk alanındaki mevzuat ile özel hukuk kuralları dikkate alınarak çözülebileceği; bu bağlamda, 5846 sayılı Kanun'un 76. maddesi ile 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 156. maddesindeki kurallar da birlikte gözetildiğinde; fikri haklardan ve bu haklara ilişkin tescil süreçlerinden doğan uyuşmazlıklara dayalı davanın çözümünde, adli yargı düzeni içinde yer alan mahkemelerin görevli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesinin 17/07/2025 tarih ve E.2024/334 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesinin 17/07/2025 tarih ve E.2024/334 sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
15/06/2026 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Rıdvan GÜLEÇ
Üye Eyüp SARICALAR
Üye Bayram ŞEN
Üye Döndü Deniz BİLİR