Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
EŞAS NO : 2025/702
KARAR NO : 2026/39
KARAR TR : 12/01/2026
ÖZET: Taraflar arasında imzalananbirleşme sonrası, 4735 sayılı Kanun'un 20. maddesi uyarınca sözleşmenin feshi nedeniyle irat kaydedilen kesin teminatın davacı şirkete iadesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
Davacı : A. İ. M. E. T. G. T. S. T. L. Ş.
Vekili : Av. M. D.
Davalı : Kahramanmaraş Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü
Vekili : Av. Ö. A. K.
"...Dava konusu edilen işlemin 4735 sayılı Yasanın 21. Maddesi uyarınca tesis edilen idari işlemin olması nedeniyle sözleşme yapıldıktan sonra tesis edilmiş olsa bile, 4734 ve 4735 sayılı Yasa hükümlerinin aykırılıktan bahisle idarece kamu gücüne dayanılarak ve tek yan" olarak tesis edildiği ve icraya nitelik taşıdığı; bu işlemin,
sözleşmeden doğan bir ihtilaf olarak nitelendirilmesine ve iadi bir özel hukuk ilişkisinin verdiği haklar çerçevesinde tesis edildiği kabul etmeye olanak bulunmadığı açıktır, bu durumda, ihale süresinde kamu ihale kanununa göre yasak fiil ve davranışlarda bulunulduğuleşme yapıldıktan sonraki aşamada tespit edilmesi üzerine tesis edilen işlemin iptali istemi ile açılan davanın, 2575 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu 2/la maddesi kapsamında görüm ve çözümünde idari yargı çözümlenmesi gerekmıştır. (Benzer yönde uyuşmazlık mahkemesinin 22/10/2018 Tarih 2018/538 Esas ve 2018/651 Karar sayılı ilamı) açıklanan nedenler ile davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiştir..."
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, karara karşı istinaf isteminde bulunulmuş, Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi 17/10/2025 tarih ve E.2025/1631, K.2025/2903 sayılı kararı ile istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımları söyledir:
"...Kamu ihaleleri çerçevesinde ortaya çıkan uyuşmazlıklar açısından, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu veya sair ihale mevzuatı çerçevesinde, ihale aşamasına idarenin kamu gücüne dayanan, resen ve tek yanlı olarak tesis ettiği ihale işlemlerinden doğabilecek uyuşmazlıkların idari yargı yerlerince; ihale safhası tamamlanıp, taraflar arasında sözleşme imzalandıktan sonra sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıkların ise adli yargı mercilerince çözümlenmesi gerekmektedir. Sözleşme aşamasına kadar idarece alınan kararlar ve yapılan işlemler idari niteliktedir. İhale kararı alınması, ihale şartlarının tespiti, şartnamenin hazırlanması, tahmini bedel tayini, ihale komisyonunun teşekkürülü, ihalenin ilamı, tekliflerin değerlendirilmesi, ihale kararı, komisyonun ihaleyi yapıp yapmamakta serbest olması, ihale kararının onayı ve iptali gibi tüm hazırlıkların; idarenin yasanın verdiği yetkiye dayanarak gerçekleştirdiği tek yanlı ve emredici nitelikte bir dizi işlemler olduğu görülmektedir.
Uyuşmazlıkta, davacı ile davah idare arasında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu uyarınca akdedilen sözleşmenin imzalanmasından sonra, dava konusu 27/12/2022 tarih ve 7100613766 numaralı 586.800 TL teminat bedelinin ödenmesi isteminde bulunulduğu anlaşıldığından, ihale sözleşmesi imzalandıktan sonra sözleşmenin uygulanmasından doğan uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yargıının görevinde olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır..."
"(Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.
(Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
"Bu Kanun, Kamu İhale Kanununa tabi kurum ve kuruluşlar tarafından söz konusu Kanun hükümlerine göre yapılan ihaleler sonucunda düzenlenen sözleşmeleri kapsar."
"Bu Kanuna göre düzenlenecek sözleşmelerde, ihale dokümanında yer alan şartlara aykırı hükümlere yer verilemez.
Bu Kanunda belirtilen haller dışındabirleşme hükümlerinde değişiklik yapılamaz ve ek sözleşmeyapınmaz.
Bu Kanun kapsamında yapılan kamu sözleşmelerinin tarafları, sözleşmehükümlerinin uygulanmasında eşit
hak ve yükümlülüklere sahiptir. İhale dokümanı ve sözleşme hükümlerinde bu prensibe aykırı maddelere yer verilemez. Kanunun yorum ve uygulanmasında bu prensip göz önünde bulundurulur."
"Bu Kanuna göre düzenlenecek sözleşmelerde aşağıdaki hususların belirtilmesi zorunludur:
a) İşin adı, niteliği, türü ve miktarı, hizmetlerde iş tanımı.
b) İdarenin adı ve adresi.
c) Yüklenicinin adı veya ticaret unvanı, tebligata esas adresi.
d) Varsa alt yüklenicilere ilişkin bilgiler ve sorumlulukları.
e) Sözleşmenin bedeli, türü ve süresi.
f) Ödeme yeri ve şartlarıyla avans verilip verilmeyeceği, verilecek şartları ve miktarı.
g) Sözleşme konusu işler için ödenecekse fiyat farkının ne şekilde ödeneceği.
h) Ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderlerinden hangisinin sözleşme bedeline dahil olacağı.
i) Vergi, resim ve harçlar ile sözleşmeyle ilgili diğer giderlerin kimin tarafından ödeneceği.
j) Montaj, işletmeye alma, eğitim, bakım-onarım, yedek parça gibi destek hizmetlerine ait şartlar.
k) Kesin teminat miktarı ile kesin teminatın iadesine ait şartlar.
l) Garanti istenilen hallerde süresi ve garantiye ilişkin şartlar.
m) İşin yapılma yeri, teslim etme ve teslim alma şekil ve şartları.
n) Gecikme halinde alınacak cezalar.
o) (Değişik: 30/7/2003-4964/43 md.) Mücbir sebepler ve süre uzatımı verilebilme şartları, sözleşme kapsamında yapılacaktır iş artışları ile iş eksilişi durumunda karşılıklı yükümlülükler.
p) Denetim, muayene ve kabul işlemlerine ilişkin şartlar.
r) Yapım işlerinde iş ve işyerinin sigortalanması ile yapı denetimi ve sorumluluğuna ilişkin şartlar.
s) Sözleşmede değişiklik yapılma şartları.
t) Sözleşmenin feshine ilişkin şartlar.
u) Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalışıracığı personele ilişkin sorumlulukları.
v) İhale dokümanında yer alan bütüün belgelerin sözleşmenin eki olduğu.
y) Anlaşmazlıkların çözümü.
z) (Ek: 4/4/2015-6645/33 md.) İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin yükümlülükler."
"Mücbir sebep olarak kabul edilebilecek haller aşağıda belirtilmiştir:
a) Doğal afetler.
b) Kanuni grev.
c) Genel salgın hastalık.
d) Kısmî veya genel seferberlik ilâm.
e) Gerektiğinde Kurum tarafından belirlenecek benzeri diğer haller.
Süre uzatımı verilmesi, sözleşmenin feshi gibi durumlar da dahil olmak üzere, idare tarafından yukarıda belirtilen hallerin mücbir sebep olarak kabul edilebilmesi için; yükleniciden kaynaklanan bir kusurdan ileri gelmemiş olması, taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması, yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş bulunması, mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde yüklenicinin idareye yazılı olarak bildirimde bulunması ve yetkili merciler tarafından belgelendirilmesi zorunludur."
"Aşağıda belirtilen hallerde idare sözleşmeyi fesheder:
a) Yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ıhtarına rağmen aynı durumun devam etmesi,
b) Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 25 inci maddede sayılan yasak fili veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi,
Hallerinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir."
"19 uncu maddeye göre yüklenicinin feshi talebinin idareye intikali, 20 nci maddenin (a) bendine göre belirlenen sürenin bitimi, 20 nci maddenin (b) bendi ile 21 inci maddeye göre ise tespit tarihi itibariyle sözleşme feshedilmiş sayılır. Bu tarihleri izleyen yedi gün içinde idare tarafından feshi kararı alınır. Bu karar, karar tarihini izleyen beş gün içinde yükleniciye bildirilir.
19, 20 ve 21 inci maddelere göre sözleşmenin feshedilmesi halinde, kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar alındığı tarihten gelir kaydedileceği tarihe kadar Devlet İstatistik Enstitüsüne yayımlanan aylık toptan eşya fiyat endeksine göre güncellenir. Güncellenen tutar ile kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların tutarı arasındaki fark yükleniciden tahsil edilir.
Hakedişlerden kesinti yapılmak suretiyle teminat alınan hallerde, alıkonulan tutar gelir kaydedileceği gibi, sözleşmenin feshedildiği tarihten sonra yapılmayan iş miktarına isabet eden teminat tutarı da birinci fikra hükmüne göre güncellenerek yükleniciden tahsil edilir.
Gelir kaydedilen teminatlar, yüklenicinin borcuna mahsup edilemez.
19, 20 ve 21 inci maddelere göre sözleşmenin feshedilmesi halinde, yükleniciler hakkında 26 nci madde hükümlerine göre işlem yapılır. Ayrıca, sözleşmenin feshi nedeniyle idarenin uğradığı zarar ve ziyan yükleniciye tazmin ettirilir.
- 4735 sayılı Kanun'un "Mücbir sebeplerden dolayı sözleşmenin feshi" başlıklı 23. maddesi söyledir: "Mücbir sebeplerden dolayı sözleşmenin feshedilmesi halinde, hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilerek, kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar iade edilir."
4735 sayılı Kanun'un "Hüküm bulunmayan haller" başlıklı 36. maddesi şöyledir: "Bu Kanunda hüküüm bulunmayan hallerde Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır."
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin "Sözleşmenin feshi ve tasfiye durumları" başlıklı 47. maddesinin 2. fıkrası şöyledir:
"... (2) İdare aşağıda belirtilen hallerde sözleşmeyi fesheder;
a) Yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi,
b) Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 4735 sayılı Kanununun 25 inci maddesinde sayılan yasak fili veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi,
hallerinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. (Ek cümle: 08.08.2019-30856 R.G./38. Md., yürürlük: 18.08.2019) Yüklenicinin kusurundan kaynaklanan nedenlerle yapılan iş miktarının iş programının gerisinde kaldığı ve kalan sözleşme süresinde işin filen bitirilmesinin fen ve sanat kuralları çerçevesinde mümkün olmadığı hallerde sözleşmede yer alan iş bitim tarihi beklenilmeden sözleşme (a) bendine göre feshedilebilir. (b) bendinde yer alan "sözleşmenin uygulanması" iharesinden sözleşmenin imzalandığı tarih ile kesin kabul tarihi arasındaki süreç anlaşılmış..."
Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde adli yargıının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarda görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargıının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Dava, davacı ile davalı idare arasında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında yapılan "Ekinözü Kapahı Spor Salonu Yapım Içi" ihalesi kapsamında imzalanan Sözleşmenin, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmesi Kanunu'nun 20. ve
maddeleri ile Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 47. maddesinin 2. fıkrasının b bendi ve Sözleşmenin 25. ve 26. maddeleri gereğince feshi nedeniyle irat kaydedilen 5.256 TL tutarındaki kesin teminatın iadesi istemiyle açılmıştır.
Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler çerçevesinde, 4734 sayılı Kanun ile 4735 sayılı Kanun'un kamu hukukunu ilgilendiren Kanunlar olması nedeniyle, sözleşme aşamasına kadar Kanuna dayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde, sözleşme yapıldıktan sonra sözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme ve özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerekmekte ise de, sözleşme yapıldıktan sonra tesis edilse bile sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanmayan, sözleşmeden doğan bir hak veya alacağın takibi niteliğini taşımayan, idarenin kamu gücüne dayanarak ve tek yanlı olarak tesis ettiği idari işlemlerin iptali istemiyle açılan veya bu nitelikteki idari işlemler nedeniyle doğan tazminat istemleri nedeniyle açılan davaların da idari yargı yerinde görülüp çözümlenmesi gerektiği tartışmasızdır.
İdari sözleşmeler, idarelerin tek yanlı, kamusal yetkiye dayanarak, kamu hizmetinin gereklerinin yerine getirilmesi için kamu yararı amacı ile taraflar arasında akdedilen ve idareye üstün hak ve yetkiler veren, gerektiğinde tek yanlı değişiklik ve feshi yetkisini de idareye tanıyan nitelikte sözleşmelerdir. Kamu idarelerinin özel hukuk alanında akdettikleri sözleşmelerin ise idari sözleşme niteliği taşımayıp, özel hukuk kurallarına göre düzenlendiği kuşkusuzdur.
Dava konusu olayda, davacı şirketin, 2022/1161384 ihale kayıt numaralı "Ekinözü Kapalı Spor Salonu Yapım İşi" ihalesine katıldığı, söz konusu ihalenin davacı şirket uhdesinde kaldığı ve 30/12/2023 tarihinde idare ile sözleşme imzalandığı, sözleşmenin yürütülmesi sırasında 26/01/2023 tarihinde işe başlama tutanağı düzenlendiği, 06/02/2023 tarihinde Kahramanmaraş merkezli depremler nedeniyle 90 günlük süre uzatımı verilerek işin bitiş tarihinin 12/11/2023 olarak belirlendiği ancak davacı tarafından Ekinözü Kapalı Spor Salonu Yapım İşine başlanmadığı, davacının taahhüdünü yerine getiremeyeceği ve sözleşmesinin feshi edilmesi gerektiği anlaşıldığından, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 47. maddesinin 2. fıkrasının b bendi kapsamında sözleşmenin feshedildiği ve teminat mektubu nakde çevrilerek gelir kaydedildiği ayrıca davacı şirketin 4735 sayılı Kanun'un 25/f maddesinde belirlenen yasak fiil ve davranışta bulunduğundan bahisle hakkında anılan Kanun'un 26. maddesi gereğince bir yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklamasına ilişkin kararın verildiği, davacı tarafından, yasaklama kararına karşı açılan davada, Ankara 4. İdare Mahkemesince dava konusu işlemin iptal edildiği, davacı tarafından, davalı idareye başvurularak, ihalenin feshedilip 586.800 TL tutarındaki kesin teminatın şirkete iadesinin talep edildiği, talebin zımnen reddi üzerine, sözleşmenin feshedilmesi nedeniyle irat kaydedilen kesin teminatın iadesi istemiyle davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Buna göre, idarelerce 4734 ile 4735 sayılı Kanunlar kapsamında ihaleye çıkılması aşamasında, ihalenin sonuçlanıp kesinleşmesine kadar geçen süreçte tesis edilen işlemlerin idari nitelikte olduğu kabul edilmekte ve bu aşamada ortaya çıkan anlaşmazlıklarla, sözleşmenin imzalanmasından sonra ortaya çıkmakla birliktebirleşme öncesine ait olduğu anlaşılan uyuşmazlıkların çözümünün idari yargı yerlerine, ihalenin kesinleşmesi ve sözleşmenin akdedilmesinden sonraki aşamada idare ile yüklenici arasındaki sözleşmenin ifası sırasında ve taahhüt edilen edimin ifasından doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünün ise özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerlerine ait olduğu genel kabulü doğrultusunda, dava konusu talebin ihale sonucunda imzalanan sözleşmenin feshine ilişkin olduğu, ihale aşaması tamamlanıp taraflar arasında sözleşme imzalandıktan sonra ortaya çıkan ve sözleşmenin imzalanmasından önceki olgu ve olaylara dayanmayan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Kahramanmaraş Asliye Ticaret Mahkemesinin 08/04/2025 tarih ve E.2025/72, K.2025/108 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Kahramanmaraş Asliye Ticaret Mahkemesinin 08/04/2025 tarih ve E.2025/72, K.2025/108 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
12/01/2026 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Rıdvan GÜLEÇ
Üye Eyüp SARICALAR
Üye Bayram ŞEN
Üye Döndü Deniz BİLİR
Üye Ahmet ARSLAN
Üye Mahmut BALLI
Üye Bilal ÇALIŞKAN