Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2025/728 KARAR NO : 2026/107 KARAR TR : 09/03/2026
ÖZET: Davalı idare bünyesinde sözleşmeli personel olarak görev yapan davacı tarafından, mevcut sigortalılığının 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 4. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi kapsamına alınmasına yönelik talebinin zımsen reddine ilişkin işlemin iptali ile söz konusu işlem nedeniyle yoksun kalınan mali ve özlük haklarının faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
Davacı : Ü. A. Vekili : Av. H. K. Davalı : Devlet Arşivleri Başkanlığı Vekili : Av. S. Ç.
Davacı vekili, İstanbul ilinde Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığında sözleşmeli personel olarak görev yapan müvekkilinin, mevcut sigortalılığının 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi kapsamına alınması istemiyle yapmış olduğu 19/06/2025 tarihli başvurunun zımsen reddine dair işlemin iptali ve yoksun kaldığı mali ve özlük haklarının faiziyle birlikte tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Davalı vekili, süresi içinde verdiği cevap dilekçesinde, uyuşmazlığın adli yargı yerinde çözülmesi gerektiğinden bahisle görev itirazında bulunmuştur.
"...Dosyanın incelenmesinden, Devlet Arşivleri Başkanlığı bünyesinde 375 sayılı KHK'nın Ek.26.maddesi kapsamında sözleşmeli personel olarak görev yapan davacı tarafından, mevcut sigortalılığının 5510 sayılı Kanun'un 4. Maddesinin birinci fikrasının (c) bendi kapsamına alınması istemiyle yapmış olduğu 19.06.2025 tarihli başvurunun zımsen reddine dair işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmakta olup, tesis edilen işlemin konusunun 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde belirtilen kamu gücüne dayalı, kesin ve icrai nitelikteki idari işleme karşı açılan iptal davası niteliğinde olduğundan, davalı idarenin bu davanın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği ileri sürülerek yaptığı görev itirazı yerinde görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle; davalı idarenin görev itirazının reddine..."
"...Davalı idare bünyesinde sözleşmeli personel olarak görev yapan davacı tarafından, mevcut sigortalılığının 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına alınmasına yönelik talebinin zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kalınan mali ve özlük haklarının faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılan davada, davah idarenin görev itirazının mahkemece reddi üzerine, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemi ile davah idarece Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına başvurulmuştur.
Bilindiği gibi, 31.05.2006 tarihli ve 5510 sayılı Kanun 506, 1479.2925. 2926 ve 5434 sayılı Kanun'lar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar (Bağ-kur'lular). tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar(Tarım Bağ-Kur'luları) tarım işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları), devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı Iştirakçileri), geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik rejimini aktieryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır. 5510 sayılı Kanun'un iptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15.12.2006 tarihli ve 2006/1 11 Esas. 2006/1 12 Karar sayılı kararıyla, anılan Kanun'un birçok maddesi ile birlikte, bu Kanun'un yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan (başta 4. maddenin birinci fıkrasının (c) bendi hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen 17.04.2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanun'la 5510 sayılı Kanun'da düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanun'a eklenen Geçici I. ve Geçici 4. maddelerle, 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 01.10.2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olanlar (memurlar ile diğer kamu görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanun'la yürürlükten kaldırılan hükümleri de dâhil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı huküm altına alınmıştır. 5754 sayılı Kanun'un kimi hükümlerinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa Mahkemesinin 30.03.2011 tarihli ve 2008/56 E.. 2011/58 K. sayılı kararı ile reddedilmiştir.
5510 sayılı Kanun'un 101. maddesinde yer alan "... bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerimle görülür, bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarihli ve 2010/65 E., 2011/169 K. sayılı kararıyla davayı retle sonuçlandırmakla birlikte; söz. konusu kararı şu gerekçeye dayandırmıştır: "...5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakla olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanun'un 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil. 5510 sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise SGK'nın tesis edeceğini işlem ve yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir. Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki işve işlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütinluğu ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasaya aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargıının görevinin devam edeceğini açıklır..."
Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılı Kanun'u değiştiren 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak, bu Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 say 111 Kanun'un değil 5510 sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıklar.
Uyuşmazlık Mahkemesinin 20.06.2022 tarihli ve 2022/97 E., 2022/357 K. sayılı kararında da aynı hususların vurgulandığı görülmektedir.
Bı durumda. 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanın'a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin "idari işlem" ve "idari eylem" niteliğini korumaya devam edeceğini, bunun dışında kalan kişiler yönünden çıkan uyuşmazlıkların çözümünün ise adli yargı yerinde olacağı sonucuna varılmıştır.
Somut olayda uyuşmazlığın çözümü için görevli yargı yerinin belirlenmesinde davacının tabi olduğu statünün belirlenmesi gerekmektedir. 1 Davacının. 12.01.2015 tarihinden itibaren davalı idare bünyesinde 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında Emekli Sandığına tabi olarak çalışırken 2023 yılının Aralık ayından itibaren (a) bendi kapsamına alındığı anlaşıldığından. 01.10.2008 tarihinden önce (c) bendi kapsamında çalışması bulunmayan davacının, sigortalılığının (c) bendi kapsamına alınmasına yönelik talebinin zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kalınan mali ve özlük haklarının faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılan davanın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği kanaatine varılmıştır..."
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca, dosya Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Danıştay Başsavcsının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.
"...2577 sayılı İdarî Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinde: idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları idarî dava türleri arasında sayılmıştır.
İdare tarafından, bir kamu hizmetinin yürütütilmesi dolayısıyla kamu gücü kullanılarak tek taraflı iradeyle tesis edilen icrai işlemler veya eylemlerden doğan uyuşmazlıkların idari yargı merciinde çözümlenmesi gerekmektedir. İştihat ve öğretide, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütütilmesi sırasında, kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemler, "idari işlem"; herhangi bir idari işleme dayalı olmaksızın gerçekleştirdikleri maddî faaliyetleri ve görevleriyle ilgili hareketsizlikleri "idari eylem" olarak tanımlanmaktadır.
Bir uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yerlerinin görevli olabilmesi için, öncelikle ortada bir idari uyuşmazlığın bulunması gerekmektedir. Bir uyuşmazlığın idari sayılabilmesi için ise, tesis eden makamın idari makam olması ve uyuşmazlığın idari nitelikteki faaliyetten doğmuş bulunması gerekmektedir. İdarenin bir faaliyetinin idari faaliyet sayılabilmesi için de faaliyetin kamu hukuku kurallarına göre kamu hizmetinin yürütülmesine ilişkin olması gerekmektedir.
Öte yandan, idari yargıının görev alanının belirlenmesinde kullanılan ölçütlerden birisi de "Kamu Kanunu" ölçütüdür.
"Adlî-idarî yargı görev ayrımının kıstaslarının neler olduğu mer'i mevzuatımızda düzenlenmemiştir. Ancak, doktrinde kabul edilen bazı kıstaslar mevcuttur. Bu kıstaslardan biri de, maddî olaya uygulanacak kanunun niteliğidir. Eğer uyuşmazlık konusu olaya uygulanması gereken kanun, kamu hizmetlerinin ihdas ve yürütülmesi ile ilgiliyse bu davanın idarî yargıda görülmesi gerekir." (A. H. T., O. Ö., R. B., Yüzyıl Boyunca Danıştay, 1968, s. 652)
Dosyanın incelenmesinden; davacının 3056 Sayılı Başbakanlık Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanunun 35. maddesinde öngörülen şartları sağlayarak ve gerçekleştirilen sınavlarda başarılı olarak Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü'nde 09/01/2015 tarihinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4. maddesinin (B) fıkrasına göre sözleşmeli personel olarak atandığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu ilişiği bakımından 5510 sayılı Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (C) bendi kapsamına alındığı, 9 Temmuz 2018 tarih ve 703 Sayılı KHK ile Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü kapatılarak, 16 Temmuz 2018 tarih ve 11 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Devlet Arşivleri Başkanlığı'nı sözleşmeli personel olarak nakledildiği, 27.06.2019 tarih ve 30814 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Devlet Arşivleri Başkanlığına Devredilen Sözleşmeli Personelin 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 26 ncı Maddesi Kapsamında İstihdamına İlişkin Yönetmelik" esaslarına göre halen Devlet Arşivleri Başkanlığı'nda sözleşmeli personel olarak çalıştığı, Sosyal Güvenlik Kurumu ilişiğinin anılan Yönetmeliğin 3. maddesinin 2. fıkrası uyarınca aynen devam ettirildiği, ancak 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 26 ve ek 27. maddeleri kapsamında istihdam edilen personelin Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde öngörülmesi halinde 5510 sayılı Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olacağına ilişkin hükmün Anayasa Mahkemesinin 13/10/2022 tarihli ve E.2020/5, K.2022/115 sayılı kararı ile iptal edildiği, Anayasa Mahkemesinin söz konusu iptal kararı nedeniyle kamu kurum ve kuruluşlarında 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 26 ve ek 27. maddelerine göre çalışan ve Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri uyarınca 5510 sayılı Kanunun 4. üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılmış
olanlar hakkında yeni bir kanuni düzenleme yapılmasına ihtiyaç duyulması üzerine, 28/12/2023 tarihli ve 32413 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7491 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 81 inci maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen geçici 44. maddesi kapsamında davacının 4/A statüsüne geçirildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, uyuşmazlık 5510 sayılı Kanunun uygulanmasından kaynaklanmayıp, davacının sosyal güvenlik yönünden tabi olacağı durumun yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri kapsamında belirlenmesine ilişkin olup, bu haliyle yapılan başvurunun cevap verilmemek suretiyle zimnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümü idari yargı yerine ait bulunmaktadır.
SONUÇ: Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Kanunun 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddi gerektiği düşünülmektedir..."
(Ek: 2/7/2018 - KHK-703/179 md.)
"Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte, 10/5/2018 tarihli ve 7142 sayılı 6771 sayılı Kanunla Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Çeşitli Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Konusunda Yetki Kanununa göre çıkarılan kanun hükmünde kararnamelerle yürürlükten kaldırılan hükümlerine dayanılarak kamu kurum veya kuruluşlarında idari hizmet sözleşmesiyle istihdam edilmekte olanlar hakkında, mevcutleşme sürelerinin sonuna kadar yürürlükten kaldırılan ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam olunur."
(Ek: 28/12/2023 - 7491/81 md.)
"Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte ek 26 nci ve ek 27 nci maddeler kapsamında istihdam edilenlerden 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi uyarınca haklarında 5434 sayılı Kanun hükümleri uygulananların, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden bir ay içinde kurumlarına başvuruda bulunmaları halinde, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalıkları devam ettirilir ve bunlar emeklilik hakları bakımından emsali olarak belirlenen personel ile denk kabul edilir. Bu şekilde geçen süreler ilgililerin kıdem aylıkları ile 5434 sayılı Kanunun mülga ek 68 inci ve mülga ek 73 üncü maddelerinde belirtilen sürelerin hesabında dikkate alınır ve bunların emeklilik keseneğine esas aylık derece ve kademeleri genel hükümler çerçevesinde yükseltilmeye ve ilerletilmeye devam olunur. Bunlardan bir ay içinde kurumlarına başvuruda bulunmayanlar söz konusu bir aylık sürenin sona erdiği tarihi takip eden ay başından itibaren 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılır.
Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte ek 26 nci ve ek 27 nci maddeler kapsamında istihdam edilenlerden 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa aynı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (c) bendi hükümleri uygulananlar ise, taleplerine bakılmaksızın, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden ay başından itibaren, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılır.
Bu madde uyarınca 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlara ilgili mevzuatı uyarınca ödenecek iş sonu tazminatına veya bu mahiyette olmakla birlikte başka bir adla ödenecek tazminata hak kazanmada ve bunların hesabında, emekli ikramiyesine esas hizmet süreleri de dikkate alınır." hükümlerine yer verilmiştir.
Raportör-Hakim Şerife ÖZDOĞAN'ın, davanın çözümünde adli yargıının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılara karşı görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargıının Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargıının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
Dava, davalı idare bünyesinde sözleşmeli personel olarak görev yapan davacı tarafından, mevcut sigortalılığının 5510 sayılı Sosyal Sigotalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 4. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi kapsamına alınmasına yönelik talebinin zimnen reddine ilişkin işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kalınan mali ve
özlük haklarının faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının 3056 Sayılı Başbakanlık Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanunun 35. maddesinde öngörülen şartları sağlayarak ve gerçekleştirilen sınavlarda başarılı olarak Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü'nde 09/01/2015 tarihinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4. maddesinin (B) fıkrasına göre sözleşmeli personel olarak atandığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu ilişkiği bakımından 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına alındığı, 9 Temmuz 2018 tarih ve 703 Sayılı KHK ile Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü kapatılarak, 16 Temmuz 2018 tarih ve 11 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Devlet Arşivleri Başkanlığı'nı sözleşmeli personel olarak nakledildiği, 27.06.2019 tarih ve 30814 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Devlet Arşivleri Başkanlığına Devredilen Sözleşmeli Personelin 375 sayılı Kanun Hükmünde Karamamenin Ek 26 nci maddesi Kapsamında İstihdamına İlişkin Yönetmelik" esaslarına göre halen Devlet Arşivleri Başkanlığı'nda sözleşmeli personel olarak çalıştığı, Sosyal Güvenlik Kurumu ilişiğinin anılan Yönetmeliğin 3. maddesinin 2. fıkrası uyarınca aynen devam ettirildiği, ancak 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 26 ve ek 27. maddeleri kapsamında istihdam edilen personelin Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde öngörülmesi halinde 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olacağını ilişkin hükmün Anayasa Mahkemesinin 13/10/2022 tarihli ve E.2020/5, K.2022/115 sayılı kararı ile iptal edildiği, Anayasa Mahkemesinin söz konusu iptal kararı nedeniyle kamu kurum ve kuruluşlarında 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 26 ve ek 27. maddelerine göre çalışan ve Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri uyarınca 5510 sayılı Kanunun 4. üçü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılmış olanlar hakkında yeni bir kanuni düzenleme yapılmasına ihtiyaç duyulması üzerine, 28/12/2023 tarihli ve 32413 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7491 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 81 inci maddesiyle, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen geçici 44. maddesi kapsamında davacının 4/A statüsüne geçirildiği anlaşılmaktadır.
2577 sayılı İdarî Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinde: idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları idarî dava türleri arasında sayılmıştır. İdare tarafından, bir kamu hizmetinin yürütülmesi dolayısıyla kamu gücü kullanılarak tek taraflı iradeyle tesis edilen icrai işlemler veya eylemlerden doğan uyuşmazlıkların idari yargı merciinde çözümlenmesi gerekmektedir. İçtihat ve öğretide, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütülmesi sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemler, "idari işlem"; herhangi bir idari işleme dayalı olmaksızın gerçekleştirdikleri maddî faaliyetleri ve görevleriyle ilgili hareketsizlikleri "idari eylem" olarak tanımlanmaktadır.
Bir uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yerlerinin görevli olabilmesi için, öncelikle ortada bir idari uyuşmazlığın bulunması gerekmektedir. Bir uyuşmazlığın idari sayılabilmesi için ise, tesis eden makamın idari makam olması ve uyuşmazlığın idari nitelikteki faaliyetten doğmuş bulunması gerekmektedir. İdarenin bir faaliyetinin idari faaliyet sayılabilmesi için de faaliyetin kamu hukuku kurallarına göre kamu hizmetinin yürütülmesine ilişkin olması gerekmektedir.
Öte yandan, idari yargıının görev alanının belirlenmesinde kullanılan ölçütlerden birisi de "Kamu Kanunu" ölçütüdür. "Adlî-idarî yargı görev ayrımının kıstaslarının neler olduğu mer'i mevzuatımızda düzenlenmemiştir. Ancak, doktrinde kabul edilen bazı kıstaslar mevcuttur. Bu kıstaslardan biri de, maddî olaya uygulanacak kanunun niteliğidir. Eğer uyuşmazlık konusu olaya uygulanması gereken kanun, kamu hizmetlerinin ihdas ve yürütülmesi ile ilgiliyse bu davanın idarî yargıda görülmesi gerekir." (A. H. T., O. Ö., R. B., Yüzyıl Boyunca Danıştay, 1968, s. 652)
Somut uyuşmazlık 5510 sayılı Kanunun uygulanmasından kaynaklanmayıp, davacının sosyal güvenlik yönünden tabi olacağı durumun yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri kapsamında belirlenmesine ilişkin olup, bu haliyle yapılan başvurunun cevap verilmemek suretiyle zimnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcisının başvurusunun reddi gerekmiştir.
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcisının BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 09/03/2026 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Kenan YAŞAR
Üye Eyüp SARICALAR
Üye Bayram ŞEN
Üye Döndü Deniz BİLİR
Üye Ahmet ARSLAN
Üye Mahmut BALLI
Üye Bilal ÇALIŞKAN