Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2026/31
KARAR NO : 2026/362
KARAR TR : 15/06/2026
ÖZET: Oltu Kadastro Müdürlüğünde kadastro teknisyeni olarak görev yapan davacının, Şenkaya ilçesine görevlendirilmesi üzerine, davalı idarenin görevlendirme sebebiyle resmi araç tahsis etmesi gerekirken, davacının görevini ifa için özel şahsa ait araç ile seyr halinde iken geçirdiği trafik kazası sonucu oluşan zararın hizmet kusuru esasına dayalı olarak tazmini amacıyla açılan maddi, manevi tazminat davasının, 2577 sayılı Kanun'un 2/1-b bendi kapsamında İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
Davacı : M. Ç.
Vekilleri : Av.H. G. , Av. S. Ö. Ç.
Davalılar : 1- Çevre Şehircilik Ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Adli ve İdari Yargıda)
Vekili : Av. K. A.
2- Erzurum Valiliği (Adli ve İdari Yargıda)
3- Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü (İdari Yargıda)
"...GEREKÇE:
Dava, trafik kazası geçirdiği iddiasına dayalı uğranılan maddi ve manevi zararın ödetilmesi istemine ilişkindir.
11/2/1959 günlü ve 17/15 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararının I. bendinde açıkça belirtildiği gibi, bir kamu kurumu tarafından verilen kararlar üzerine plan ve projesine göre bir yol yapılması dolayısıyla evinin duvarı yıkılan veya bodrum katını sel basan, bir su tesisi yapılması neticesinde tarlasındaki sular çekilip ağaçları ve mahsulleri kuruyan veya tarlası ekilemez hale gelen yahut tarlasının kenarından geçen derenin kuruması yüzünden tarlası susuz kalan veya su tesisinin bozukluğu yahut bakımındaki ihmal yüzünden tarlasını sular hasıp bu suların getirdiği kumlardan dolayı tarlası artık ekilemeyecek duruma düşen kimsenin uğradığı zararlar gibi zararlar idari kararın ve fiilin neticesinde meydana gelen zararlardır. Zira bir kamu kurumunun görevlerinden olan bir işi yapmayı kararlaştırması idari bir karar olduğu gibi, bu kararı yerine getirmek üzere plan ve projeler yapıp o plan ve projeler gereğince işi görmesi de verilen kararın neticesi olan birer idari eylemdir. O halde sözü edilen kararda örnek olarak belirtilen bu eylemlerden doğan zararların ödettirilmesi istekleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesi hükmince bir tam yargı davasıdır ve bu davalara hakma görevi idari yargı yerine aittir.
Davalı Çevre Şehircilik ve İklim değişikliği Bakanlığı bir kamu tüzel kişiliği olup; kural olarak, işlem ve eylemleri kamusal nitelik taşır.
Somut olayda, davacının davalı bakanlığa bağlı Tapu ve Kadastro Erzurum Bölge Müdürlüğü Oltu Kadastro Müdürlüğü'nde kadastro teknikeri olarak çalıştığı, 15/08/2022 tarihinde kaza geçirdiği ve malul olduğu işbu nedenlerden ötürü maddi ve manevi tazminat talepli eldeki davayı açtığı anlaşılmıştır.
Dava dilekçesinde, Erzurum Valiliği İl Afet ve Acil Müdürlüğü tarafından Oltu Kadastro birimine yazılan 20/07/2022 tarihli yazı gereği davacının ... sayılı taşınmazlar için aplikasyon işlemi için görevlendirildiği, aplikasyon talep edilen yere gitmeleri için gerekli olan araçın davalıya ait resmi araç ile sağlanmaları gerekirken davacının vatandaşın aracı ile görevini ifa etmek için gönderildiği, kazanın meydana geldiği iddia ve beyan etmiştir.
Somut olayda, davacının kurum aracı ile olay yerine gitmediği, vatandaşın aracı ile gittiği tüm dosya kapsamında sabittir. 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesinin işaret edilen kararı ve tazminat istemine ilişkin davanın maddenin yürürlük tarihinden sonra açıldığı hususu gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin "İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları adli yargıda görülür."şeklinde olup maddenin işleteni veya sahibi olduğu Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği olarak açıkça belirtmekle beraber dava konusu olayda meydana gelen kazadaki araç davalı kuruma ait olmadığı dava dışı 3.gerçek kişiye ait bir araçla kazanın gerçekleştiği sabittir.
Davalı idarenin araç temin etmemesi nedenine dayalı işbu davada idarenin hizmet kusurundan doğan zararlardan dolayı, İdari Yargılama Usulü Yasası'nın 2/1-b maddesi gereğince İdare'ye karşı idari yargı yerinde tam yargı davası açılması gerekir. Yargı yolunun caizliği sorunu, açıkça veya hiç ileri sürülmese de kendiliğinden (re'sen) dikkate alınır. (YARGITAY 4. Hukuk Dairesi 2018/1885 E 2020/1658 K, 2014/9635 E 2014/13479 K)
Tüm bu yukarıda anlatılanlar ışığında yargı yolunun caiz olmasının HMK'nin 114/1-b maddesinde dava şartı olarak düzenlendiği ve mahkemece dava şartlarının bulunup bulunmadığı hususlarının her aşamada resen değerlendirilebileceği anlaşılmakla davacının davasının HMK'nin 115/2 maddesi gereğince usulden reddine..."
"...Bu durumda; 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesinin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadığı
dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargıının görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden, davanın; davacı tarafından, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı Tapu ve Kadastro Erzurum Bölge Müdürlüğü Oltu Kadastro Müdürlüğü'nde kadastro teknikeri olarak çalışırken, Erzurum Valiliği İl Afet ve Acil Müdürlüğü tarafından Oltu Kadastro birimine yazılan 20/07/2022 tarihli yazı gereği, davacının ... sayılı taşınmazlar için aplikasyon işlemi için görevlendirildiği, aplikasyon talep edilen yere gitmeleri için gerekli olan aracın davahya ait resmi araç ile sağlanmaları gerekirken, davacının vatandaşın aracı ile görevini ifa etmek için gönderildiği, 15/08/2022 tarihinde kaza geçirdiği, kaza geçirmesinde idarenin hizmet kusuru bulunduğu, görev dönüşü esnasında kurum aracıyla yapılan kaza neticesinde uğranıldığı iddia edilen daimi iş görmezlik kaybı zararı nedeniyle şimdilik 50,00-TL, geçici iş görmezlik kaybı zararı nedeniyle şimdilik 50,00-TL olmak üzere toplam 100,00-TL maddi ve 150.000,00-TL manevi tazminatın işlemiş olan ticari faizleriyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı görülmektedir.
Uyuşmazlıkta, davacının maddi manevi tazminat istemine neden olan olayın, şahsi araçta bulunduğu esnada meydana gelen trafik kazası sonucu gerçekleştiği; bu nedenle, yukarıda belirtildiği üzere bakılan davanın görüm ve çözümünde adli yargıının görevli olduğu sonucuna ulaşılmaktadır..."
Erzurum 3. İdare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için idari yargı dava dosyası ekinde, adli yargı dava dosyasına esas Uyap çıktıları ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
Uyuşmazlık Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 16. maddesi uyarınca, Danıştay Başsavcılığı ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının somut uyuşmazlığa ilişkin yazılı düşünceleri istenilmiştir.
"...HUKUKÎ DEĞERLENDİRME :
İdarî dava türleri ve idarî yargı yetkisinin sınırını düzenleyen 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, "İdarî eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar" tarafından idarî yargı yerinde tam yargı davası açabileceği kurala bağlanmıştır.
İdare hukukunda idarenin iki tür sorumluluğu kabul edilmektedir. Biri idarenin özel hukuk ilkeleri doğrultusunda yaptığı sözleşmelerden kaynaklanan özel hukuk sorumluluğu, diğeri ise idarenin idare hukuku ilkeleri doğrultusunda yapmış olduğu sözleşmeler ve idarenin her türlü işlem ve eyleminden kaynaklanan kamu hukuku ilkeleri doğrultusunda oluşmuş idare hukukuna özgü sorumluluk türüdür. İdarenin kişilere verdiği zararları tazmin yükümlülüğü, idarenin "hizmet kusuruna (kusurlu sorumluluk)" ve "kusursuz sorumluluğuna" dayanmaktadır.
İdarenin kusura dayanan sorumluluğu, "hizmet kusuru" olarak adlandırılmaktadır. Genel olarak içtihat ve öğretide hizmet kusuru, idarenin ifa ile mülkelf olduğu herhangi bir kamu hizmetinin kuruluşunda, düzenlenmesinde veya teşkilatında, bünyesinde, personelinde yahut işleyişinde birtakım aksaklık, hukuka aykırlık, bozukluk, düzensizlik, eksiklik, sakatlık veya ihmalin ortaya çıkması şeklinde tanımlanmaktadır.
Hizmet kusurunun üç durumda varlığı hem yargı içtihatları hem de öğretide kabul edilmiştir. Bunlar; hizmetin hiç işlememesi, hizmetin geç işlemesi ve hizmetin kötül işlemesidir.
İdarî eylem, kamu idare ve kurumlarının kamu görevine ilişkin, idare hukuku kural ve gereklerine göre yaptığı olumlu veya olumsuz davranış ve füllerden ibarettir. İdarî işlem ise, kamu hukuku kurallarına dayanılarak yapılan muamelelerdir. İdarenin eylem ve işlemleri, onun kamu hukuku alanındaki kamu gücünü kullanarak, idare hukuku kural ve gereklerine göre yaptığı faaliyetlerin, hukukî ve maddî hayattaki görünümleridir. 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesine göre, idarî eylem ve işlemlerden dolayı zarar gören kişiler tarafından açılacak "tam yargı" davaları idarî yargı yerinde görülür ve çözümlenir.
Kamu tüzel kişilerinin, kamu hizmetlerine ilişkin olmakla beraber özel hukuk kurallarına göre, özel hukuk tüzel kişisi gibi yaptığı eylem ve işlemler ise özel hukuk alanına ilişkin olduğundan, bunlar idarî eylem ve işlem olarak nitelendirilemezler. Kamu idare ve kurumlarının, egemenlik hakkının bir temsilcisi olarak yaptığı faaliyetlerinde veya ondan doğan eylemlerinde hizmet unsuru söz konusu olduğu hâlde, özel hukuk tüzel kişisi olarak yüriitilen faaliyetler sırasında meydana gelen zararlardan ötürü ilgili kamu tüzel kişisinin sorumluluğunun özel hukuk hükümleri ve ilkeleri uyarınca belirlenmesi gerekir.
2918 sayılı Kanun'un, 6099 sayılı Kanun ile değişik "Görevli ve Yetkili Mahkeme" başlığını taşıyan 8. Kısım da 4 Bölüm'e ayrılmış, 1. Bölüm'de işletenin hukukî sorumluluğu, 2. Bölüm'de sigorta, 3. Bölüm'de özel durumlar ve 4. Bölüm'de ortak hükümler
düzenlenmiştir. Sistematik açıdan bakıldığında, Kanun'un 110. maddesindeki göreve ilişkin düzenlemenin 8. Kısım'da düzenlenen işletenin sorumluluğuna ilişkin olması gerekir. Dolayısıyla "bu Kanundan doğan sorumluluk davaları" ifadesinden kastedilen, Kanun'un 8. Kısım'ında 85 ve devamı maddelerinde düzenlenen sorumluluklara ilişkin davalar olup, bu davalarda adlı yargı görevli 'kılınmıştır". Kamu tüzel kişilerine ait araçların sebep olduğu zararlara ilişkin sorumluluğu düzenleyen 106. maddenin de özel durumları düzenleyen 3. Bölüm'de yer alması, ardından gelen 4. Bölüm'deki 110. maddenin sadece böyle bir sorumluluğa (işletenin sorumluluğuna) ilişkin görev kuralını düzenlediğini göstermektedir.
Karayolları Trafik Kanunu'nun 110. maddesinin birinci fikrasının konuluş amacı, hükmün gereçesinde de belirtildiği gibi, kamu tüzel kişilerini Karayolları Trafik Kanunu'nda belirtilen tüm sorumluluk halleri bakımından adlı yargıya tâbi kılmak değil, sadece işletenin sorumluluğuna ilişkin davaların adlı yargıda görülmesini sağlamaktır. Hükmün, Uyuşmazlık Mahkemesinin anladığı şekilde uygulanması İdare Hukukunun kuralları ve Kanun'un 106. maddesiyle uyuşmayacağı gibi, kanunkoyucuyu böyle bir sistem değişikliği yapmaya sevkedecek (kamu hizmeti niteliğindeki karayollarının yapımı ve bakımı gibi faaliyetlerin yol açtığı zararların tazminine ilişkin davalar hizmet kusuru sebebiyle idarî yargıya tâbiyken, artık bu tür davaların adlı yargıda görülmesini haklı kılacak) bir gereklilik de bulunmamaktadır. (Doç. Dr. Hasan Petek, Kamu Tüzel Kişilerinin Karayolları Trafik Kanunu'na Göre Hukuki Sorumluluğu, Dokuz Eylül Hukuk Fakültesi Dergisi C:16 Özel Sayı:2014, s. 3319, 3322)
2918 sayılı Kanun'un hukuki sorumluluk ve sigorta başlıklı sekizinci kısmında; araç ışleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin hukuki sorumluluğu; başka bir anlatımla motorlu araçların karıştığı trafik kazaları sonucu ortaya çıkan zarar nedeniyle araç sahiplerinin ve işletenlerin hukuki sorumluluğu düzenlenmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; Tapu ve Kadastro Erzurum Bölge Müdürlüğü Oltu Kadastro Müdürlüğünde kadastro teknisyeni olarak çalışan davacının, Şenkaya ilçesi, 101 ada, 6 ve 7 parsel sayılı taşınmazların aplikasyonu için görevlendirilmesi izerine görev mahalline ulaşımın sağlanması amacına yönelik olarak davalı idare tarafından resmi araç tahsis edilmesi gerektiği halde özel şahsa ait araçla naklinin sağlandığı, söz konusu araç seyr halindeyken yaralanmalı trafik kazasından doğan zararın tazmini isteminde, davalı idarelerin "araç işletenii" sıfatıyla değil kurum aracı temin edilmemesi nedeniyle hizmet kusurundan kaynaklanan sebeple sorumlu tutulduğu, bir başka anlatımla uğranıldığı ileri sürülen maddi ve manevi zararın kamu aracının karıştığı bir kazadan kaynaklanmadığı anlaşılmakta olup; hizmet kusuruna dayalı olarak kamu hizmetinden kaynaklanan hukuki sorumluluğun idare hukuku ilke ve kurallarına göre belirlenmesi, bu sebeple açılan tazminat davasının da idarî yargı yerince çözümlenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
SONUÇ: Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idari yargıının görevli olduğu düşünülmektedir..."
"Bilindiği gibi. Anayasa'nın 125. maddesinde, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekle yüksekli olduğu hükme bağlanmış, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin birinci fikrasında; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları; idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar taralından açılan tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar, idari dava türleri olarak sayılmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup: idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
Tam yargı davalarında, öncelikle zarara yol açtığı öne sürülen idari işlem veya eylemin hukuka uygunluğunun denetlenmesi esas alındığından, olayın oluşumu ve zararın niteliği sorumluluk ilkelerinin uygulanıp uygulanmayacağının incelenmesi, tazminata hükmedilirken de sorumluluk sebebinin açıkça belirtilmesi gerekmektedir.
İdare, kamu hizmetlerinin yürütülmesi sırasında kişilere verdiği zararları tazminle sorumlu olup, tazmini istenilen zararın idari eylem ve işlerden doğması hâlinde bu zararlar idari yargıda açılacak tam yargı davası ile istenebilir. Buna karşılık; idari usul ve esaslar dışında idarece yapılan eylemler, haksız fiil niteliğindedir. İdarilik karakteri taşımayan bu eylemlerden dolayı, ancak adli yargıda dava açılması mümkündür.
Diğer taraftan, idarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenmişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır. Bu bağlamda hizmet kusuru, özel hukuktaki anlamından uzaklaşarak nesnelleşen, anonim bir niteliğe sahip, bağımsız karakteri olan bir kusurdur. Hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan ve asli nedenini oluşturmaktadır.
Kamu görevlilerinin hizmetin yürütülmesi sırasında kusurlu eylemleri, idare yönünden nesnel nitelik taşıyan hizmet kusurunu oluşturmakta, bunun yargısal denetimi ise. kamu hizmetlerinin işleyişinin ve
gereklerinin değerlendirilmesinde uzman olan idari yargı yerine ait bulunmaktadır.
Somut olayda dava trafik kazasının meydana gelmesine sebep olan kusura dayanmayıp davalı idarelerin göreve giden davacıya araç tahsis etmemesine dayandığından, bu dava bakımından 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükümlerinin uygulanma olanağı bulunmamaktadır. Davacının, yaralanmasına sebep olan kazanın meydana gelmesinde kusuru bulunanlara karşı tazminat davası açma hakkı bulunmakla birlikte, somut olayda davanın davah idarelerce araç tahsis edilmemesi sebebiyle sınırlı tutulması sebebiyle görevli yargı yerinin belirlenmesinde bu husus göz önünde bulundurulmalıdır.
Bu durumda, davacının talebi irdelendiğinde; tazminat istemine konu meselenin çözümü için, kamu hizmetini yürütmekle yükümlü kılınan davalı idarenin, kamu hizmetini yöntemine ve hukuk kurallarına uygun olarak yürütüp yürütmediğinin ve sorumluluğun hizmet kusurundan kaynaklanıp kaynaklanmadığının belirlenmesine ihtiyaç duyulduğu, bu kapsamda davacının görev yerine gitmesi için resmî araç tahsis edilmesinin gerekip gerekmediğinin, bunun için alınması gereken önlemlerin neler olduğunun ve bu önlemlere uygun davranışlıp davranışlmadığının belirlenmesi gerektiği, adli yargı yerinde çözümle kavuşabilecek bir tazminat istemine ilişkin bir uyuşmazlık bulunmadığı, bu sebeple, idarenin yürütmekle zorunlu olduğu bir kamu hizmetinin yerine getirilmesinden kaynaklanan ve tam yargı davası niteliği taşıyan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu nedenle. Erzurum 3. İdare Mahkemesinin başvurusunun reddine karar verilmesi gerekmektedir..."
"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.
(Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
"Bu Kanunun amacı, karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemektir."
"Bu Kanun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsar.
Bu Kanun, karayollarında uygulanır. Ancak aksine bir hükümlü yoksa;
a) Karayolu dışındaki alanlardan kamuya açık olanlar ile park, bahçe, park yeri, garaj, yolcu ve eşya terminali, servis ve akaryakıt istasyonlarında karayolu taşıt trafiği için faydalanılan yerler ile,
b) Erişme kontrollü karayolunda ve para ödenerek yararlanılan karayollarının kamuya açık kesimlerinde ve belirli bir karayolunun bağlantısını sağlayan deniz, göl ve akarsular üzerinde kamu hizmeti gören araçların, karayolu araçlarına ayrılan kısımlarında da,
Bu Kanun hükümleri uygulanır."
"Bu Kanında kullanılan terimlerin tanımları aşağıda gösterilmiştir.
...
Park yeri: Araçların park etmesi için kullanılan açık veya kapalı alandır;
...
Kamu hizmeti taşıtı: Kamu hizmeti için yük veya yolcu taşıması yapan bütün taşıtlardır;
...
İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır.
... Trafik kazası: Karayolu üzerinde hareket halinde olan bir veya birden fazla aracın karıştığı ölüm, yaralanan ve zararla sonuçlanmış olan olaydır...'
"(Değişik birinci fikra: 17/10/1996-4199/28 md.) Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralananmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müstereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.
... (Değişik: 17/10/1996-4199/28 md.) İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürticüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur."
"(Değişik: 25/6/1988 KHK 330/7 md.; Aynen kabul: 31/10/1990 3672/6 md.)
Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine ve belediyelere, kamu iktisadi teşebbüslerine ve kamu kuruluşlarına ait motorlu araçların sebep oldukları zararlardan dolayı, bu Kanunun işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümleri uygulanır. Bu kuruluşlar, 85 inci maddenin birinci fikrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere 101 inci maddedeki şartları haiz milli sigorta şirketlerine mali sorumluluk sigortası yaptırmakla yükümlüdiirler."
"(Değişik: 11/1/2011-6099/14 md.)
İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fikra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir."
"...Anayasa Mahkemesinin daha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa'da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargıının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargıının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargıının denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun'da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafığinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyr çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir..."
"...Dava konusu kuralla, sadece kişinin vücut bütünlüğüne verilen maddî zararlar ile buna bağlı manevî zararların ve ölüm nedeniyle oluşan maddî ve manevî zararların tazmini konusu kapsamına alınmakta ve bu tazminat davalarına bakma görevi asliye hukuk mahkemelerine verilmektedir. Buna göre, aynı idarî eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerden kaynaklanan zararlar kapsamda alınmadığından, sorumluluk sebebi aynı olsa da bu zararların tazmini davaları idarî yargıda görülmeye devam edecek, bu durumda, idarenin aynı yapı içinde aldığı kararın bir bölümünün idarî yargıda bir bölümünün adli yargıda
görülmesi yargılamalarının bütünlüğünü bozacaktır. Ayrıca iki ayrı yargı kolunda görülen davalarda, idarenin sorumluluğu, bu sorumluluğun kapsamı, idarenin tazmin yükümlülüğü konularında farklı sonuçlara ulaşılabilecektir. Esasen idare hukukunda var olan hizmet kusuru ve kusursuz sorumluluk kavramları, kişilerin gördüğü zararların tazmininde kullanılan ve kişilerin idare karşısında korunma kapsamını genişleten kavramlardır. İdare hukukunda, idarenin hiçbir kusuru olmasa da sosyal risk, terör eylemleri, fedakârlığın denkleştirilmesi gibi kusursuz sorumluluğa ilişkin kavramlara dayanılarak kişilerin uğradığı zararların tazmin edilmesi mümkündür. Özel hukuk alanındaki kusursuz sorumluluk halleri ise belirli konular için düzenlenmiş olup sınırlıdır. İdarenin idare hukuku esaslarına dayanarak tesis ettiği tartışmasız bulunan eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerden kaynaklanan zararlara ilişkin davaların idarî yargı yerlerinde görülmesi gerektiği kuşkusuzdur. Bu nedenle, yukarıda belirtildiği gibi aynı idarî eylem, işlem veya sorumluluk sebebinden kaynaklanan zararların tazminine ilişkin davaların farklı yargı yerlerinde görülmesinde kamu yararı ve haklı neden olduğu söylenemez...”
Raportör-Hakim Şerife ÖZDOĞAN'ın davanın çözümünde idari yargıının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcıı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcıı Yakup BAL'ın davada idari yargıının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldür:
Dava, olay tarihinde Oltu Kadastro Müdürlüğünde kadastro teknisyeni olarak görev yapan davacının, Şenkaya ilçesine görevlendirilmesi üzerine, davalı idarenin görevlendirme sebebiyle resmi araç tahsis etmesi gerekirken, davacının görevini ifa için özel şahsa ait ... plakalı araç ile seyir halinde iken geçirdiği trafik kazasında, davalı idarenin kendisine araç tahsisi yapmayarak, hizmet kusurunun bulunduğundan bahisle, açılan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.
Dava dosyasının incelenmesinden; Tapu ve Kadastro Erzurum Bölge Müdürlüğü Oltu Kadastro Müdürlüğünde kadastro teknisyeni olarak çalışan davacının, Şenkaya ilçesi, 101 ada, 6 ve 7 parsel sayılı taşınmazların aplikasyonu için görevlendirilmesi üzerine görev mahalline ulaşımın sağlanması amacına yönelik olarak davalı idare tarafından resmi araç tahsis edilmesi gerektiği halde özel şahsa ait araçla naklinin sağlandığı,söz konusu araç seyir halindeyken yaralanmalı trafik kazasından doğan zararın tazmini isteminde, davalı idarelerin "araç işleteni" sıfatıyla değil kurum aracı temin edilmemesi nedeniyle hizmet kusurundan kaynaklanan sebeple sorumlu tutulduğu, bir başka anlatımla uğranıldığı ileri sürülen maddi ve manevi zararın kamu aracının karışığı bir kazadan kaynaklanmadığı anlaşılmakta olup; hizmet kusuruna dayalı olarak kamu hizmetinden kaynaklanan hukuki sorumluluğun idare hukuku ilke ve kurallarına göre belirlenmesi gerekmektedir
Anayasa'nın 125. maddesinde idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırlı" başlıklı 2. maddesinin birinci fıkrasında; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları; idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç olmak üzere, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar idari dava türleri olarak sayılmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağlı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
Tam yargı davalarında, öncelikle zarara yol açtığı öne sürülen idari işlem veya eylemin hukuka uygunluğunun denetlenmesi esas alındığından, olayın oluşumu ve zararın niteliği ile sorumluluk ilkelerinin uygulanıp uygulanmayacağının incelenmesi; tazminata hükmedilirken de sorumluluk sebebinin açıkça belirtilmesi gerekmektedir.
İdare, kamu hizmetlerinin yürütülmesi sırasında kişilere verdiği zararları tazminle sorumlu olup, tazmini istenilen zararın idari eylem ve işlemlerden doğması hâlinde bu zararlar idari yargıda açılacak tam yargı davası ile istenebilir. Buna karşılık, idari usul ve esaslar dışında idarece yapılan eylemler haksız fiil niteliğindedir. İdarilik karakteri taşmayan bu eylemlerden dolayı ise ancak adli yargıda dava açılması mümkündür.
Diğer taraftan, idarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenmişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hâllerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır. Bu bağlamda hizmet kusuru, özel hukuktaki anlamından uzaklaşarak nesnelleşen, anonim nitelik taşıyan ve bağımsız karakteri olan bir kusurdur. Hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan ve asli nedenini
oluşturmaktadır.
Kamu görevlilerinin hizmetin yürütülmesi sırasındaki kusurlu eylemleri, idare yönünden nesnel nitelik taşıyan hizmet kusurunu oluşturmakta olup, bunun yargısal denetimi kamu hizmetlerinin işleyişinin ve gereklerinin değerlendirilmesinde uzman olan idari yargı yerine aittir.
Somut uyuşmazlıkta, her ne kadar olay bir trafik kazası sonucu meydana gelmiş ise de, uyuşmazlık 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun işleten sorumluluğuna ilişkin hükümlerinden değil, idarenin hizmet kusurundan kaynaklanmakta olup, bu nedenle anılan Kanunun 110. maddesinin somut olayda uygulanma yeri bulunmamaktadır. Davacının, yaralanmasına sebep olan kazanın meydana gelmesinde kusuru bulunanlara karşı tazminat davası açma hakkı bulunmakla birlikte, somut olayda davanın davalı idarelerce araç tahsis edilmemesi sebebiyle sınırlı tutulması nedeniyle görevli yargı yerinin belirlenmesinde bu hususun göz önünde bulundurulması gerekmektedir.
Bu durumda, davacının talebi irdelendiğinde; tazminat istemine konu meselenin çözümü için kamu hizmetini yürütmekle yükümlü kılınan davalı idarenin kamu hizmetini yöntemine ve hukuk kurallarına uygun olarak yürütüp yürütmediğinin ve sorumluluğun hizmet kusurundan kaynaklanıp kaynaklanmadığının belirlenmesine ihtiyaç duyulduğu anlaşılmaktadır. Bu kapsamda, davacının görev yerine gitmesi için resmî araç tahsis edilmesinin gerekip gerekmediğinin, bunun için alınması gereken önlemlerin neler olduğunun ve bu önlemlere uygun davranılıp davranılmadığının belirlenmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, adli yargı yerinde çözüme kavuşturulabilecek bir tazminat istemine ilişkin uyuşmazlık bulunmadığı; idarenin yürütmekle yükümlü olduğu bir kamu hizmetinin yerine getirilmesinden kaynaklanan ve tam yargı davası niteliği taşıyan bu davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Erzurum 3. İdare Mahkemesinin 26/12/2025 tarih ve E.2025/1823 sayılı başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Erzurum 3. İdare Mahkemesinin 26/12/2025 tarih ve E.2025/1823 sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 15/06/2026 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Rıdvan GÜLEÇ
Üye Eyüp SARICALAR
Üye Bayram ŞEN
Üye Döndü Deniz BİLİR
Üye Ahmet ARSLAN
Üye Mahmut BALLI
Üye Bilal ÇALIŞKAN