Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2026/77
KARAR NO : 2026/121
KARAR TR : 09/03/2026
ÖZET: Emekli Sandığı iştirakçisi olan eşi üzerinden sağlık hizmetinden faydalanan murisin hastalığının tedavisi için kullanılan ilaç bedelinin Sosyal Güvenlik Kurumunca karşılanmayacağına ilişkin işlemin iptali ile ilaç bedelinin tedavi bitimine kadar davalı idarece karşılanmasına karar verilmesi istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
Davacı
(Adli ve İdari Yargıda) : Z. K.
Mirasçıları
(Adli Yargıda) : 1- H. İ. K.
2- M. K.
3- C. K.
4- S. A.
Vekilleri : Av. Y. H., Av. S. K., Av. O. H.
Davalı : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili : Av. M. K.
"...Dosyanın incelenmesinden, yakalanmış olduğu "serviks uteri malign neoplazmı (bir tür kanser) tanısı hastalığının tedavisinde kullanılan pembrolizumab etken maddeli K. isimli ilacın tedavi süresi boyunca Kurum tarafından karşılanması, ödenmesi talebine ilişkin başvurunun reddine dair Antalya Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezinin 22.11.2022 tarih ve E...-56458138 sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı, Mahkememizin 25.11.2022 tarihli ara kararına, davalı idare tarafından verilen cevapta; davacının 4/b kapsamında (BAĞ-KUR) 17.07.1992-09.10.1992 tarihleri arasında 82 gün hizmetinin bulunduğu ve davacının 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu kapsamında iştirakçiliği olmadığının belirtildiği görülmüştür.
Buna göre, davanın görüm ve çözümünde görevli mahkemenin, 5510 sayılı Kanunun 101. maddesi uyarınca, adli yargı yerinde bulunan yetkili İş Mahkemeleri olduğu anlaşılmaktadır..."
Antalya 2. İş Mahkemesi 27/06/2024 tarih ve E.2022/453, K.2024/258 sayılı kararı ile, davanın kabulü ile, davacının tedavi süresince kullanacağı K. isimli ilaca ait bedellerin kesinti yapılmaksızın davalı kurum tarafından karşılanmasına karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulması üzerine, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi 30/12/2024 tarih ve E.2024/3042, K.2024/3532 sayılı kararı ile, HMK'nın 353/1-a-4 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak, davanın yeniden görülmesi için mahkemesine iadesine kesin olarak karar vermiştir.
Antalya 2. İş Mahkemesi 25/09/2025 tarih ve E.2025/33, K.2025/251 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, HMK'nun 114/1-b ve 115/2 maddeleri uyarınca dava şartı yokluğu sebebiyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Somut olayda, Müteveffa Davacının, 01/07/2003 tarihinden itibaren 4/c kapsamında yaşlılık aldığı tespit olunan H. İ. K. isimli eşi üzerinden sağlık yardımına müstehak olduğu görülmüştür. Bu haliyle, 01.10.2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanun'un 4/1-(c) bendi kapsamında (5434 sayılı Kanun kapsamında) iştirakçi olan davacı yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin "idari işlem" ve "idari eylem" niteliğini korumaya devam edeceğini ve uyuşmazlığın idari yargıının görev alanına girdiği gözetilerek 6100 sayılı HMKNın 114/1-b maddesine göre dava şartı olan "yargıyolunun caiz olmaması" nedeniyle USULDEN REDDİNE karar verilmesi gerekmiştir..."
"(Değişik: 17/4/2008-5754/2 md.)
Bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından,
a) Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar,
b) Köy ve mahalle muhtarları ile hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan ise;
- Ticarî kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usûlde gelir vergisi mükellefi olanlar,
- Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı olanlar,
- Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortakları,
- Tarımsal faaliyette bulunanlar,
c) Kamu idarelerinde;
- Bu maddenin birinci fikrasının (a) bendine tabi olmayanlardan, kadro ve pozisyonlarda sürekli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar,
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür."
"(Değişik: 17/4/2008-5754/68 md.)
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçılığı sona erenlerden tahsis talebinde bulunacaklar ile bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsis talebinde bulunanlardan işlemleri devam edenler hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır."
Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın davanın çözümünde idari yargıının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargıının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
Dava, Emekli Sandığı iştirakçisi olan eşi üzerinden sağlık yardımından yararlanan müteveffanın tedavisi için önerilen Pembrolizumab etken maddeli "K." isimli ilaç bedelinin tedavi süresince kesintisiz olarak karşılanması ve anılan ilaç bedelinin tamamının ödenmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işleminin iptali ile ilaç bedelinin tedavi bitimine kadar davalı idarece karşılanmasına karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu'yla, 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu'nun bazı maddeleri yürürlükten kaldırılmış, kamu tüzel kişiliğine sahip Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı, hiç bir işleme gerek kalmaksızın, bu Kanun'un yürürlük tarihi itibarıyla, görevleri ile birlikte, 1. maddeye dayanılarak kurulan kamu tüzel kişiliğine sahip Sosyal Güvenlik Kurumuna devredilmiştir.
5510 sayılı Kanun'la 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'u, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanun'u, 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanun'u, 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanun'u ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanun'u kapsamında bulunanlar, geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme bağlı tutulmuş ve 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğünden sonra göreve başlayanlar yönünden, prim esasına dayalı sigorta sistemine geçilmiştir. Bu sistemle, devlet memurları ve diğer kamu görevlileri, hizmet akdine göre ücretle çalışanlar, tarım işlerinde ücretle çalışanlar, kendi hesabına çalışanlar ve tarımda kendi hesabına çalışanları kapsayan beş farklı emeklilik rejimi, aktüeryal olarak hak ve yükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplanmıştır.
Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edileceği; ancak, bu Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanun'un 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanun'un değil 5510 sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
Dava dosyasının incelenmesinden; murisin 5434 sayılı Kanun kapsamında iştirakçiliğinin bulunmadığı, ancak, 5434 sayılı Kanuna tabi iştirakçi olan eşinin bakmakla yükümlü olduğu kişi olarak sağlık hizmetinden faydalandığı, bu nedenle 5510 sayılı Kanun'a 5754 sayılı Kanun'la eklenen Geçici 4. maddenin yürürlüğe girmesinden önce 5434 sayılı Kanun kapsamında iştirakçi olan eşinden dolayı sağlık hizmetinden faydalanan murisin de iştirakçi sayıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun'a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin "idari işlem" ve "idari eylem" niteliğini korumaya devam edeceğini, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları kapsamında bulunan davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılmıştır.
Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Antalya 2. İş Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile Antalya 3. İdare Mahkemesinin 02/12/2022 tarih ve E.2022/1539, K.2022/1407 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARI YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Antalya 3. İdare Mahkemesinin 02/12/2022 tarih ve E.2022/1539, K.2022/1407 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
09/03/2026 tarihinde, OYBİRLİĞİYLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Kenan YAŞAR
Üye Eyüp SARICALAR
Üye Bayram ŞEN
Üye Döndü Deniz BİLİR
Üye Ahmet ARSLAN
Üye Mahmut BALLI
Üye Bilal ÇALIŞKAN