Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2026/196
KARAR NO : 2026/228
KARAR TR : 04/05/2026
ÖZET: 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun ve 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
Davacı : A. T.
Vekili : Av. H. U.
Davalı : İzmir Valiliği
Vekili : Av. İ. İ.
"...Uyuşmazlığın, muterizin ruhsatsız yerde sağlık hizmeti sunulduğundan bahisle İzmir İl Sağlık Müdürlüğünün 20/08/2025 tarih ve 166 karar sayılı karar tutanağı ile 3359 sayılı Kanun'un ve Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca idari para cezası ve bu cezanın yanında yönetmelik maddesi gereğince ruhsatsız olarak çalışması nedeniyle muterizin adresinde gösterdiği faaliyetin durdurulmasına yönelik karar verildiği, her ne kadar itiraz eden vekili tarafından müvekkili adına düzenlenen idari para cezasının iptaline karar verilmesi talep edilerek itirazlarda bulunulmuş ise de, başta Danıştay 8. Dairesi'nin 21/02/2013 tarih, 2012/9116 Esas, 2013/1233 sayılı ilamı olmak üzere İdare Mahkemeleri, Bölge İdare Mahkemeleri ve Danıştay'ın birçok kararlarında bahse konu duruma ilişkin dosyaların esastan incelendiğinin anlaşıldığı, idarece yapılan işlemin mahiyeti (stîresiz kapatma, faaliyetin durdurulması, daimi iptal) ve Kabahatler Kanunu'nun 27/8 maddesi de gözetildiğinde itiraza konu yaptırımların idari yargıının görev alanına girdiği ve söz konusu kararların Sulh Ceza Hakimliğince incelenebilecek kararlardan olmadığı, uyuşmazlığın idare mahkemelerince değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmakla, usul ekonomisi kuralları gözetilerek talep dilekçesi üzerine tensip zaptı yapılmadan itiraz edenin işbu talebinin 5326 sayılı yasanın 28 1-b maddesi uyarınca görevsizlik nedeniyle usulden reddine..."
"...Uyuşmazlıkta, davacı tarafından iptali istenen işlemin; 3359 sayılı Kanun ve Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca 359.825,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin 02/12/2025 tarih ve 296432197 sayılı İzmir Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü işlemi olduğu, söz konusu para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16'ncı maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden olduğu, 3359 sayılı Kanun'da da idari yaptırımlara karşı itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, bu halde aksine hükümet bulunmayan hallerde idari para cezasına ilişkin idariyaptırım kararına karşı olan davaların adli yargı yerinde çözümleneceğinin açık olduğu, zira dava konusu işlemde de 5326 sayılı Kanun'un 27'nci maddesinin 1'inci fikrası uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde Sulh Ceza Mahkemesine başvurulabileceğinin belirtildiği, bu doğrultuda davacı tarafından idari para cezasına itiraz edilen Karşıyaka 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 05/01/2026 gün ve 2025/6888 D.İş sayılı kararı ile; "dava konusu işlemin idari para cezası ve bu cezanın yanında adreste gösterilen faaliyetin durdurulmasına yönelik olduğu" gerekçesiyle görevsizlik nedeniyle usulden reddine karar verilmiş ise de dava konusu işlemin sadece para cezası tesisine yönelik olduğu ve davacı tarafından para cezasının iptalinin istendiği görülmektedir.
Bu durumda, yukarıda gerekçeleri açıklandığı üzere Kabahatler Kanununun değişik 3'üncü maddesi ve aynı Kanun'un 27'nci maddesinin birinci fikrası bir arada değerlendirildiğinde. 3359 sayılı Kanun ve Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca para cezası verilmesine ilişkin işleme karşı açılan davanın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu ve uyuşmazlığın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği..."
"(Ek: 6/4/2011-6225/9 md.)
...
e) Podolog; ön lisans seviyesindeki podoloji programından mezun; bireylerin ayak sağlığının korunması ve bakımına yönelik hizmet veren ve ilgili uzman tabibin teşhisine ve tedavi için yönlendirmesine bağlı olarak hastaların ayak tedavisini yapan sağlık teknikeridir."
"Bu Kanunun amacı; sağlık hizmetleriyle ilgili temel esasları düzenlemektir."
"Bu Kanun, Milli Savunma Bakanlığı hariç, bütün kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzelkişilerini ve gerçek kişileri kapsar."
"(Ek: 2/1/2014-6514/46md.)
(Değişik birinci fikra:21/2/2024-7496/20 md.) Sağlık hizmeti sunumu ile ilgili tüm iş ve işlemler Sağlık Bakanlığına denetlenir. Bu hükümet uluslararası sağlık turizmi kapsamındaki her türlü kuruluşun faaliyetlerini de kapsar.
(Değişik ikinci fikra:21/2/2024-7496/20 md.) Olağanüstü durumlarda mesleğini icraya yetkili kişilerce acil sağlık hizmeti ulaşana ve sağlık hizmeti devamlılık arz edene kadar verilecek olan sağlık hizmeti hariç, ruhsatsız veya yetkisiz olarak sağlık hizmeti veren veya verdirenler, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Özel izne tabi hizmet birimlerini ve sağlık kuruluşlarını Sağlık Bakanlığından izin almaksızın açan veya buralarda verilecek hizmetleri sunanlar iki yüz elli bin Türk lirasından az olmamak üzere bir önceki aya ait brüt hizmet gelirinin yarısına kadar idari para cezası ile cezalandırılır.
... Bu maddedeki idari para cezasını gerektiren fiillerin bir yıl içinde tekrarı hâlinde idari para cezaları bir kat artırılarak uygulanır; üçüncü defa işlenmesinde ise sağlık kurum ve kuruluşunun ilgili bölümünün veya tamamının faaliyeti on güne kadar durdurulur. Aym isim ve sahiplikte birden fazla sağlık kurum ve kuruluşu bulunması hâlinde idari yaptırımalar sadece ihlalin yapıldığı sağlık kurum ve kuruluşu ile sınırlı olarak uygulanır.
Bu maddede belirtilen idari para cezalarını vermeye valiler, faaliyet durdurma cezasını vermeye Sağlık Bakanlığı yetkilidir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, üniversite sağlık uygulama ve araştırma merkezleri yönünden Yükseköğretim Kurulunun görüşü alınarak Sağlık Bakanlığına düzenlenir..."
"(Değişik: 6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanun'un;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımım gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır."
"(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımalar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.
(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir"
"(1) İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.
... (8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargıının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür."
"(1) Bu Yönetmeliğin amacı, sağlık meslek mensuplarının serbest meslek icrası için açacakları sağlık meslek hizmet birimleri ile bu birimlerin tıbbi ve teknik standartları, açılmaları, faaliyetleri, denetimleri ve kapatılmaları ile ilgili usul ve esasları düzenlemektir."
"(1) Bu Yönetmelik, sağlık meslek hizmet birimlerini ve bu birimlerde çalışan sağlık meslek mensupları ile diğer personeli kapsar."
"(1) Bu Yönetmelik; 11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun 50 nci ve ek 13 üncü maddeleri, 25/2/1954 tarihli ve 6283 sayılı Hemşirelik Kanununun 5 inci maddesi, 7/5/1987 tarihli ve 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun 3 üncü maddesi, 9 uncu maddesinin (c) bendi, ek 11 inci ve ek 19 uncu maddelerine ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 355 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır."
"(ç) Sağlık meslek mensubu: Klinik psikolog, hemşire, hemşireliğe eşdeğer sağlık memuru, ebe, fizyoterapist, odyolog, diyetisyen, dil ve konuşma terapisti, podolog ve iş ve uğraşı terapistini (ergoterapist), ifade eder."
"(1) Sağlık meslek hizmet birimi açılabilmesi için ruhsat belgesi alınması zorunludur. Ruhsat başvurusu
"E-K-1'de yer alan belgelerle ilgili müdürlüğe yapılır."
"Mesleklerini serbest olarak icra etme hak ve yetkisine sahip sağlık meslek mensupları tarafından açılan sağlık meslek hizmet birimlerinin ruhsatı var mı? (Yönetmeliğin 6. maddesinin birinci fıkrası).
İdari yaptırımı (1., 2., ve 3. Tespit): İzinsiz/ruhsatsız sumulan hizmet valilikçe durdurulur. İki yüz elli bin Türk lirasından az olmamak üzere bir önceki aya ait brüt hizmet gelirinin yüzde beşi oranında idari para cezası verilir. İlgililer hakkında savcılıkga suç duyurusunda bulunulur. 14.12.2012 tarihli ve 28497 sayılı Sağlık Meslekleri Kurulu Yönetmeliği hükümleri uyarınca işlem tesis edilir."
Raportör-Hakim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, davanın çözümünde adli yargıının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılapca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcı Yakup BAL'ın davada adli yargıının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
Dava, adresinde faaliyet gösteren işletmede, ruhsatsız ve yetkisiz olarak sağlık hizmeti sunduğunun tespit edildiğinden bahisle, 3359 sayılı Kanun ve Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca 359.825,TL idari para cezası tesis edilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; Cimer başvurusuna istinaden davalı idare yetkilileri tarafından, adresinde faaliyet gösteren (s. f. e. a. b.) iş yerinde yapılan denetim sonrasında, sağlık hizmeti sunumu malzemeleri ile ruhsatsız sağlık hizmeti sunulduğunun tespit edildiğinden bahisle, 1219, 3359 sayılı Kanun ve Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmeliğin 6. maddesi ve Eklerinde yer alan "EK-5 Sağlık Meslek Hizmet Birimi Denetim Sorgu ve İdari Yaptırım Formu"nun "Bina ve hizmet birimleri standartları" başlığının 1. maddesi "Mesleklerini serbest olarak icra etme hak ve yetkisine sahip sağlık meslek mensupları tarafından açılan sağlık meslek hizmet birimlerinin ruhsatı var mı? (Yönetmeliğin 6. maddesinin birinci fıkrası)" uyarınca, İdari yaptırımı (1., 2., ve 3. Tespit): "İzinsiz/ruhsatsız sunulan hizmet valilikçe durdurulur. İki yüz elli bin Türk lirasından az olmamak üzere bir önceki aya ait brüt hizmet gelirinin yüzde beşi oranında idari para cezası verilir." hükümleri uyarınca 359.825 TL idari para cezası verildiği, bu işlemin İzmir Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü'nün 02/12/2025 tarih ve 296432197 sayılı yazısı ile davacı tarafa bildirilmesi üzerine 02/12/2025 tarih ve 296432197 sayılı işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesinin sekizinci fıkrasında; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargıının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümetle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu'nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümet bulunmaması halinde uygulanacağı, diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak, idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargıının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık Mahkemesince de, idari para cezası yönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarının çözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargıının görev alanına giren kararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarının kaldırılmasına karar verilmiştir.
Yukarıda belirtilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümet bulunmaması halinde uygulanacağı, diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı; uyuşmazlık konusu idari para cezasının verildiği 1219 ve 3359 sayılı Kanun'larda idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin bir hükümet bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, salt idari para cezasına karşı yapılan itirazda Kabahatler Kanunu'nun 27/8. maddesinin uygulama alanının bulunmadığı, bu Kanun'un 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde bu Kanun'un, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümet bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, dava konusu idari para cezasının 1219 ve 3359 sayılı Kanun'a istinaden çıkarılan Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmelik kapsamında verildiği, bu Kanunlarda para cezasına ve idari
tedbirlere itiraz konusunda görevli yargı yerinin belirtilmediği, davada sadece para cezasına yönelik işlemin dava konusu edildiği dikkate alındığında, 5326 sayılı Kanun'un 3. ve 16. maddeleri kapsamındaki salt idari yaptırım niteliğindeki idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, bu Kanun'un 27. maddesinin 1. fikrası uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İzmir 5. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Karşıyaka 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 05/01/2026 tarih ve D.İş No:2025/6888 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 04/05/2026 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Kenan YAŞAR
Üye Eyüp SARICALAR
Üye Bayram ŞEN
Üye Döndü Deniz BİLİR
Üye Ahmet ARSLAN
Üye Mahmut BALLI
Üye Bilal ÇALIŞKAN