Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2026/198
KARAR NO : 2026/279
KARAR TR : 04/05/2026
ÖZET: 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'na dayanılarak hazırlanan Bozulabilir Gıda Maddelerinin Taşımacılığında Kullanılacak Özel Ekipmanlar Hakkında Yönetmeliğin 6/1. maddesine muhalefet edildiğinden bahisle 23/1-b maddesi uyarınca, davacı firma hakkında idari para cezası verilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
Davacı : A. D. T. v. D. H. S. T. A.
Vekilleri : Av. E. Ş., Av. H. T.
Davalı : Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı
Vekili : Av. A. S. T.
"Dosya kapsamında yapılan inceleme neticesinde; Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı 1. Bölge Müdürlüğü denetim birim elemanlarınca 11.09.2025 tarihinde Tuzla Karayolu Denetim İstasyonunda yapılan denetim sonucunda ... plakah taştının ATP / BTB uygunluk belgesinin bulunmaması nedeniyle söz konusu firmaya ihlal tespit tutanağının düzenlendiği ancak Danıştay 15. Dairesinin 2014/8893 Esas, 2014/9361 Karar sayılı kararında belirtildiği hususlar dikkate alındığında ihlal hakkında İdari Yargının görevli olduğu, bu nedenle
hakimliğimizin bu hususta karar vermesinin mümkün olmadığı anlaşılmakla, aşağıdakı şekilde belirtildiği üzere hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
1-Hakimliğimizin GÖREVSİZLİĞİNE..."
"...Dava dosyasının incelenmesinden, davacı tarafından, Bozulabilir Gıda Taşımacılığında Kullanılacak Özel Ekipmanlar Hakkında Yönetmeliğin 6.maddesinin 1. fikrasına aykırı olarak ekipmana ilişkin onay kuruluşunca düzenlenmiş ATP ve BTP belgesi olmadan bozulabilir gıda taşımacılığı yapıldığı gerekçesiyle aynı yönetmeliğin 23/1-B gereği 10.167,00-11. para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı 1. Bölge Müdürlüğü'nin UAB-ELK-A Seri ve 275500 Sıra Nolu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, 655 sayılı KHK'nın 28.maddesine istinaden uygulanan idari yaptırım niteliğindeki "idari para cezası" na karşı açılan dava da uygulanan cezanın idari yaptırım kapsamında bulunması ve idari para yaptırımlarla ilgili davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemiş olması karşısında, göreve ilişkin genel ilkelere göre, 5326 sayılı Kabahatler Kanununun diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımlar ile bunlara karşı yapılacak itirazlara ilişkin görev hükümleri üzerindeki etkisinin incelenmesi gerekmektedir.
Görev kuralları, kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunun, taraflar için bir müktesep hak oluşturmayacağı, yargı mercilerince davanın her aşamasında re'sen incelenmesi gereken bir husus olduğu ve geçmişe de etkili olacağı bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
5326 sayılı Kabahatler Kanununun 3/a maddesinde, bu Kanunun idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı hükmü getirilmiş olup; buna göre, Kabahatler Kanunu'nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; ancak diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi halinde ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Bakılan uyuşmazlıkta; 655 sayılı KHK'nın 28.maddesi kapsamında uygulanan idari yaptırım niteliğindeki "idari para eczası" na karşı açılan dava; uygulanan cezanın 5326 sayılı Kanun'un 16.maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, ancak 655 sayılı KHK'da bu tür cezalara itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.
Bu durumda, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3.maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanması gerektiği ve görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümlerin dikkate alınacağında, idari yaptırım niteliğindeki idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, 5326 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca adli yargı merciinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Şu halde; her ne kadar tarafları, konusu ve sebebi aynı olan uyuşmazlıkta İstanbul Anadolu 9.Sulh Ceza Hakimliği'nce 27.11.2025 tarih ve 2025/8489 D.İş sayılı görevsizlik kararı verildikten sonra yapılan itirazın İstanbul Anadolu 10.Sulh Ceza Hakimliği'nin 16.12.2025 tarih ve 2025/11363 D.İş sayılı kararıyla reddedilerek kesinleşmesinden sonra mahkememiz nezdinde yeni bir dava ikame edildiği görülmekteyse de, yukarıdaki açıklamalar dikkate alındığında, işbu uyuşmazlığın Sulh Ceza Mahkemelerinde görülmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
Bu durumda, yukarıda yapılan açıklamalar uyarınca uyuşmazlığın çözümünün idari yargıının görev alanı içerisinde bulunmadığı ve davanın önceki görevsizlik kararı veren İstanbul Anadolu 9. Sulh Ceza Hakimliği'nin görev alanı içerisinde kaldığı sonucuna varıldığından, yukarıda hükmüne yer verilen 2247 sayılı Kanun uyarınca görevli merciin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmak gerekmiştir...."
"Bu Kanunun amacı; karayolu taşımalarını ülke ekonomisinin gerektirdiği şekilde düzenlemek, taşmada düzeni ve güvenliği sağlamak, taşımacı, acente ve taşıma işleri komisyoncuları ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği ve benzeri hizmetlerin şartlarını belirlemek, taşıma işlerinde istihdam edilenlerin niteliklerini, haklarını ve sorumhuluklarını saptamak, karayolu taşımalarının, diğer taşıma sistemleri ile birlikte ve birbirlerini tamamlayıcı olarak hizmet vermesini ve mevcut imkânların daha yararlı bir şekilde kullanılmasını sağlamaktır."
"Bu Kanun kamuya açık karayolunda motorlu taşıtlarla yapılan yolcu ve eşya taşımalarını, taşımacıları,
taşıma acentelerini, taşıma işleri komisyoncularını, nakliyat ambarı ve kargo işletmecilerini, taşıma işlerinde çalışanlar ile taşımalarda yararlanılan her türlü taştı, araç, gereç, yapıları ve benzerlerini kapsar.
Ancak, özel otomobillerle ve bunların römorklarıyla yapılan taşımalar, genel ve katma bütçeli dairelerle, il özel idareleri, belediyeler, üniversiteler ve kamu iktisadî teşebbüslerine ait otomobillerle yapılan taşımalar, Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğüne ait motorlu taştı ve bunların römorkları ile yapılan taşımalar, lastik tekerlekli traktörlerle çekilen römorklarla yapılan taşımalar bu Kanun hükümlerine tâbi değildir.[3]
İl sınırları içerisindeki taşımalar ile yüz kilometreye kadar olan şehirlerarası taşımaların düzenlenmesi il ve ilçe trafik komisyonları ile işbirliği yapılmak suretiyle ilgili valiliklere, belediye sınırları içerisindeki şehiriçi taşımalar belediyelere bu Kanına göre düzenlenecek yönetmelik esasları dahilinde bırakılabilir.
Uluslararası anlaşmalar ile savaş hali, (...) olağanüstü hal ve doğal afet durumlarında uygulanacak hükümler saklıdır."
"(1) Bu Yönetmelikte geçen;
...
b) ATP: Bozulabilir Gıda Maddelerinin Uluslararası Taşımacılığı ve Bu Taşımacılık Faaliyetinde Kullanılacak Özel Ekipmana İlişkin Anlaşılmayı,
c) ATP İşletme Yetki Belgesi: Bu Yönetmelikte ve bu Yönetmelik uyarınca yayımlanan düzenleyici işlemlerde belirtilen yükümlülükleri yerine getiren ve faaliyete geçebilecek durumda olan muayene ve tip test merkezlerine Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına verilen belgeyi,
ç) ATP muayene merkezi: Bu Yönetmelik kapsamında yalıtımlı ekipman ve soğutucu/ısıtıcı cihazların muayene ve doğrulamalarını yapmak üzere belirtilen şartları sağlayan ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından ATP İşletme Yetki Belgesi verilen tesisleri,
d) ATP tip test merkezi: ATP Anlaşması kapsamında yalıtımlı ekipman ve soğutucu/ısıtıcı cihazların testlerini yapmak üzere belirtilen şartları sağlayan ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından ATP İşletme Yetki Belgesi verilen tesisleri,
e) ATP Uygunluk Sertifikası/Belgesi: Bozulabilir gıda taşman özel ekipmanların ATP Anlaşmasında belirtilen standartlara uygunluğunun denetiminin test/muayene raporuyla teyidi sonucunda, bu rapora dayanılarak ATP Anlaşmasının EK 1, İlave-3 bölümünde yer alan formata ve içeriğe uygun olarak düzenlenen belgeyi,
f) Bakanlık: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığıını,
g) Bozulabilir gıda: ATP Anlaşmasıyla belirlenmiş olan bozulabilir gıdaları,
ğ) Bozulabilir Gıda Taşıma Belgesi: ATP Anlaşmasının gerekliliklerini sağlayamayan ancak, yurt içinde ve ATP Anlaşmasına taraf olmayan ülkelere bozulabilir gıda taşımacılığında kullanılmak kaydıyla eski araçlar için Bakanlığı'nın belirlediği usul ve esaslara göre düzenlenen belgeyi,
h) (Değişik:RG-21/2/2025-32820) Durum Tespit Belgesi: Onay Kuruluşu tarafından, bozulabilir gıda taşımacılığında kullanılan ve ATP Anlaşmasına uygun üretilmeyen ekipmanları kayıt altına almak amacıyla düzenlenmiş olan belgeyi,
...
m) Özel nakliye ekipmanı: ATP Anlaşmasının Ek 1'inde tanımlanan yalıtımlı kutu/ekipman ve varsa soğutucu/ısıtıcı cihazdan oluşan ekipmanları (araç üstyapıları, konteynerler, yalıtımlı taşıma kapları ve benzeri), ..."
"(1) Bozulabilir gıdaların taşımacılık faaliyetinde yer alan özel nakliye ekipmanı kullanıcılarının yükümlülükleri şunlardır:
a) Nakliye ekipmanının, taşınan gıdaya göre ATP veya Bakanlıkça yayımlanan usul ve esaslar uyarınca uygun işaret sınıfına sahip olmasını sağlamak.
b) Ekipmana ilişkin onay kuruluşunca düzenlenmiş ATP Uygunluk Belgesi veya Bozulabilir Gıda Taşıma Belgesi bulundurmak ve nakliye ekipmanını bu belgelere uygun olarak işaretlemek.
c) Periyodik muayene tarihi gelen veya herhangi bir tamirat tadilat sonucu istisnai muayene yapılması gereken nakliye ekipmanlarının muayenelerini yaptırarak belgelerinin güncelliğini takip etmek ve yapılan denetimlerde bu belgeleri ibraz etmek için ekipmanla birlikte bulundurmak."
"(1) Bu Yönetmelik kapsamında faaliyette bulunanlara yönelik yapılacak yol kenarı ve işletme denetimlerinde, aşağıda yer alan ilhallere 655 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 28 inci maddesi uyarınca;
...
b) 6 nci maddenin birinci fikrasına aykırı hareket eden taşımacıya, her bir bent için iki bin Türk Lirası idari para cezası uygulanır.."
"(Değişik: 2/7/2018-KHK-703/31 md.)"
(1) Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı hizmet birimleri sorumluluk alanlarıyla ilgili olarak hazırladıkları ve
Resmi Gazetede yayımlanmak suretiyle yürürlüğe konulan Bakanlık idari düzenlemelerinde, bu düzenlemeleri ihlal edecek hizmet üretenler ile hizmetten yararlananlar için;
a) Hangi hallerde uygulanacağını açıkça belirtmek kaydıyla; uyarma, geçici faaliyet
durdurma ve yetki iptali şeklinde idari müeyyideler öngörmek ve ihlal edenlere belirlenen idari müeyyideleri uygulamakla görevli ve yetkilidirler.
b) (Değişik: 27/12/2023-7491/83 md.) Hangi hallerde uygulanacağını ve miktarını
açıkça belirtmek kaydıyla; Tersaneler ve Kıyı Yapıları Genel Müdürlüğü bir milyon Türk lirasına kadar, Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü ve Denizcilik Genel Müdürlüğü beş milyon Türk lirasına kadar idari para cezası uygulaması öngörmek ve ihlal edenlere belirlenen miktarda idari para cezası karar tutanağı düzenlemek veya düzenletmekle görevli ve yetkilidirler.
c) Hangi konularda ve ne şekilde yapılacağı ile sınırlarını açıkça belirtmek şartıyla;
Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı, Ticaret Bakanlığı'nın sınır
kapılarındaki birimleri, belediyelerin denetim birimlerini de denetimle yetkilendirebilir ve bunlara mensup kamu personeli eliyle denetim yaptırabilir ve ihlal veya idari para cezası karar tutanağı düzenlettirebilirler.
(2) (Ek: 27/12/2023-7491/83 md.) Sürücüsünün tabiiyetine bakılmaksızın yabancı plakalı karayolu taşıtları için birinci fikra kapsamında uygulanacak olan idari para cezaları, tebligat şartı aranmaksızın sürücüsü bilgilendirilmek suretiyle tahsil edilir. Cezalar tahsil edilmeden, cezaya muhatap yabancı plakah taştının ülkeyi terk etmesine izin verilmez. Bu fikra hükümlerinin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Ticaret Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Bakanlıkça müştereken altı ay içinde belirlenir. Uluslararası sözleşme hükümleri saklıdır."
"(Değişik: 6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hükmü bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fitler hakkında, uygulanır."
"(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.
(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir"
"(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehlîyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
Gibi yapıtlımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılmışcaya kadar saklıdır"
"İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir.
(Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargıının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür."
Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın, davanın çözümünde adli yargıının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılaraca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargıının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
Dava, davacı hakkında Bozulabilir Gıda Maddelerinin Taşımacılığında Kullanılacak Özel Ekipmanlar Hakkında Yönetmeliğin 6/1. maddesine muhalefet edildiğinden bahisle düzenlenen 11/09/2025 tarih UAB-ELK-A seri ve
275500 sıra numaralı tutanak ile verilen 10.167 TL idari para cezasının iptali istemiyle açılmıştır.
Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
İncelenen uyuşmazlıkta, 4925 sayılı Kanun'a dayanılarak hazırlanan Bozulabilir Gıda Maddelerinin Taşımacılığında Kullanılacak Özel Ekipmanlar Hakkında Yönetmeliğin 23/1-b maddesi uyarınca verilen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 4925 sayılı Kanun'da yapılan değişikliklerle Kanun'un yeniden düzenlendiği ve bu haliyle 4925 sayılı Kanun'da ve bu Kanun'a dayanılarak hazırlanan Yönetmelikte görevli yargı yerine ve kanun yoluna ilişkin bir düzenlemenin yer almadığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağından, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınarak, idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, İstanbul 14. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, İstanbul Anadolu 9. Sulh Ceza Hâkimliğinin 27/11/2025 tarih ve D.İş No.2025/8489 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 14. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, İstanbul Anadolu 9. Sulh Ceza Hâkimliğinin 27/11/2025 tarih ve D.İş No.2025/8489 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 04/05/2026 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Kenan YAŞAR
Üye Eyüp SARICALAR
Üye Bayram ŞEN
Üye Döndü Deniz BİLİR
Üye Ahmet ARSLAN
Üye Mahmut BALLI
Üye Bilal ÇALIŞKAN