Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
| ESAS NO | : 2026/253 |
| KARAR NO | : 2026/377 |
| KARAR TR | : 15/06/2026 |
ÖZET: 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun 30. maddesinin 1. fıkrasına aykırılık nedeniyle Kanun'un 41. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca verilen idari para cezasının ve toplatılma idari yaptırım kararlarının iptali istemiyle açılan davanın, Kabahatler Kanunu'nun 3. ve 27/1. maddeleri uyarınca ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
Davacı : H. E. v. E. Ü. T. T. T. L. Ş.
Vekili : Av. S. T. A.
Davalı : Manavgat Kaymakamlığı
"...Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; her ne kadar başvuran şirket vekili tarafından idari para cezasının kaldırılmasına ve toplatılma idari yaptırım kararlarının iptaline karar verilmesi talep edilmiş ise de; benzer bir olayda, Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü 2013/1424 Esas 2013/1612 Karar sayılı ilanında, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nda da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak ürünlerin toplatılması karşı da verildiği ve idari yargı yerinde dava konusu edildiği anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği kuşkusuzdur...' şeklindeki açıklamaları nazara alındığında, bahse konu olayla ilgili verilen idari para cezalarına ve toplatılma kararlarına karşı açılacak davaların çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu anlaşılmakla, başvurunun görev yönünden reddine karar verilmiştir..."
"...Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküüm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ortadadır.
Buna göre uyuşmazlıkta, dava konusu para cezasının 5326 sayılı Kanunda belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 5996 sayılı Kanun'da idari tedbirlere karşı itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hüküüm diğer kanunlarda aksine hüküüm bulunmaması halinde uygulanacağından, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Yasa hükümleri dikkate alınması gerekmekte olup davacı hakkında 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'mın 41/1-b maddesi uyarınca 210.622,00 TL para cezası tesis edilmesine ilişkin 07.10.2025 tarih, E-44867174-305.04.03.02-21371854 sayılı Manavgat İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır."
gönderilmiştir.
"(1) Bu Kanunun amacı, gıda ve yem güvenilirliğini, halksağlığı, bitki ve hayvan sağlığı ile hayvan ıslahı ve refahım, tüketici menfaatleri ile çevrenin korunması da dikkate alınarak korumak ve sağlamaktır."
"(1) Bu Kanun kapsamındaki gıda ve yem işletmelerinden onaya veya kayıt işlemine tâbi olanlar ile onay ve kayıt işlemlerine ilişkin hususlar Bakanlıkça belirlenir. Onaya tâbi işletmeler için, faaliyete geçmeden önce Bakanlıktan onay alınması zorunludur. Kayıt işlemine tâbi işletmeler, faaliyetleri ile ilgili işletme kayıtlarını Bakanlığı yaptırmak zorundadır."
"(1) Hijyen ve resmî kontroller ile ilgili yaptırmılar aşağıda belirtilmiştir:
b) 30 uncu maddenin birinci fıkrası gereği Bakanlıktan onay alması gereken işletmelerden, onay almadan üretim yapanlara onbin Türk Lirası, depo ve satış yerlerine beşbin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu işletmelerin faaliyetleri durdurularak ürünlerine el konulur ve mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.
..."
"(Değişik: 6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanun'un;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine huküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütin fiiller hakkında, uygulanır."
"(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırmılar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.
(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir."
"(1) Kabahatin konusunu oluşturan veya işlenmesi suretiyle elde edilen eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine, ancak kanunda açık huküm bulunan hallerde karar verilebilir.
(2) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar, eşyanın;
a) Kullanılmaz hale getirilmesi,
b) Niteliğinin değiştirilmesi,
c) Ancak belli bir surette kullanılması,
Koşullarından birinin yerine getirilmesine bağlı olarak belli bir süre geçiktirilebilir. Belirlenen süre zarfında koşulun yerine getirilmemesi halinde eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.
(3) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar kesinleşinceye kadar ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından eşyaya elkonulabileceği gibi; eşya, kişilerin muhafazasına da bırakılabilir.
(4) Eşyanın mülkiyeti, kanunda açık huküm bulunan hallerde ilgili kamu kurum ve kuruluşuna, aksi takdirde Devlete geçer.
(5) Eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilebilmesi için fail hakkında idarî para cezası veya başka bir idarî yaptırım kararı verilmiş olması şart değildir.
(6) Kaim değerin mülkiyetinin kamuya geçirilmesine de karar verilebilir.
(7) Mülkiyeti kamuya geçirilen eşya, başka suretle değerlendirilmesi mümkün olmazsa imha edilir.
(8) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar, kesinleşmesi halinde yerine getirilir."
"(1) İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.
(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargıının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür."
toplantısında, dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosya aslının Mahkemece, ekinde adli yargı UYAP çıktısı ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığınnesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde adli yargıının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavçilarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇI'nin davada adli yargıının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargıının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:
Dava, 5996 sayılı Kanun'un 30. maddesinin 1. fıkrasına aykırı olarak Bakanlık onayı alınmaksızın üretilmiş ürünlerin piyasaya sürüldüğü gerekçesiyle, davacı adına 5996 sayılı Kanun'un 41. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca verilen idari para cezası ile ürünlerin toplatılması idari yaptırım kararlarının iptali istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesinin yerleşik kararlarında; idari para cezası yönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarının çözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargıının görev alanına giren kararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması halinde idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da idari yargı yerinde görüleceği vurgulanmıştır.
Somut olayda, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı şirket ile ilgili olarak mülkiyetin kamuya geçirilmesi amacıyla "onaysız piyasaya sürülen ürünlerin toplatılmasına" da karar verildiği ve bu idari yaptırım kararının da dava konusu yapıldığı; yukarıda gösterildiği şekilde, söz konusu yaptırımın kabahatler karşılığında uygulanacak olan ilgili kanunda yer alan diğer tedbirler içinde sayılan yaptırımlardan biri olduğu ve bu karara karşı 5996 sayılı Kanun'da kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği gözetildiğinde, ürünlerin toplatılması idari yaptırımlarının iptali isteminin de adli yargı yerinde görülmesi gerekmektedir.
İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan ve dava konusu edilen idari para cezası ile toplatılma idari yaptırım kararlarının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 5996 sayılı Kanun'da bu idari yaptırımlara itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküum bulunmaması halinde uygulanacak olması nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına ve toplatılma idari yaptırım kararlarına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin 1. fıkrası uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Antalya 3. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile Manavgat 1. Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 07/01/2026 tarih ve D.İş. 2025/4126 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Antalya 3. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile Manavgat 1. Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 07/01/2026 tarih ve D.İş. 2025/4126 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 15/06/2026 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Rıdvan GÜLEÇ
Üye Eyüp SARICALAR
Üye Bayram ŞEN
Üye Döndü Deniz BİLİR
Üye Ahmet ARSLAN
Üye Mahmut BALLI
Üye Bilal ÇALIŞKAN